فصل اول – كليات تحقيق

مقدمه
سرمايه گذاري و مسائل مربوط به آن از ديرباز به عنوان يكي از فاكتورهاي مهم اقتصاد كشورها مطرح بوده است . با گسترش روز افزون صنايع در سرتاسر جهان و ايجاد رقابت بين توليد كنندگان در بازار رقابتي و پذيرش ريسك هاي مختلف ، موضوع سرمايه گذاري بهينه ذهن صاحبان سرمايه را به خود مشغول نموده است . يكي از مهم ترين بحث هاي سرمايه گذاري ، موضوع بازار سرمايه كارا مي باشد . فاما در سال ۱۹۶۵ تعريف ساده اي از بازار كارا بصورت زير ارائه داد : كارايي بازار سرمايه در صورتي تحقق مي يابد كه در تعيين قيمتها در طول زمان مشاركت كنندگان در بازار از اطلاعات موجود به خوبي استغاده كنند يا به نوعي قيمتها منعكس كننده اطلاعات باشد .

فرضيه بازار كارا براين فرض اساسي استوار است كه قيمت اوراق بهادار در رقابت كامل و از طرق بكارگيري عرضه و تقاضا در بازار تعيين شده و انعكاس دهندة تمامي اطلاعات مي باشد . به عبارتي اطلاعات هسته مركزي فرضيه را تشكبل مي دهد و ميزان كمي و كيفي اطلاعات و همچنين زمان انتشار آن قوت و ضعف كارايي بازار را نشان مي دهد . لذا بازاري قابل اعتماد است كه قيمت اوراق بهادار آن بر اساس اطلاعات صحيح و در دسترس همگان ارزشگذاري شود و به بيان ديگر قيمت سهام تمام اطلاعات را انعكاس مي دهد .
تحقيق حاضر سعي دارد شكل ضعيف كارايي بازار سرمايه را در ايران با تأكيد بر بورس اوراق بهادار مشهد آزمون نمايدودركنارأن مسائلي پيرامون بورس اوراق بهادار ازجمله تاريخچه وعملكردچندين ساله و مشكلاتحاكم بر آن را بازگو كند .

بررسي كارايي بازار سرمايه …. فصل اول – كليات تحقيق

تعريف موضوع
بورس اوراق بهادار محل جا به جايي سرمايه است و اين جا به جايي و انتقال سرمايه از طريق خريد و فروش سهام صورت مي گيرد .آنچه مسلم است اينست كه شركت كنندگان در معاملات اين بازار به اطلاعات شفاف، كافي و به موقع نياز دارند و اينجاست كه نقش سازمان بورس اوراق بهادار مشخص مي گردد . يعني اينكه آيا سازمان بورس زمينه اي مناسب براي سرمايه گذاران در راستاي كسب اطلاعات فوق فراهم كرده است يا اينكه گروهي به واسطه داشتن اطلاعات بيشتر از سرمايه گذاري در بورس سود غير متعارف به دست مي آورند . يكي از راههاي ارزيابي بورس اوراق بهادار در اين خصوص بررسي كارايي آن مي باشد . هر چه بورس اوراق بهادار از درجه كارايي بالاتري برخوردار باشد به همان نسبت ميزان انتقال سرمايه به صورت غير متعارف و كسب سود غير معقول در آن كمتر رخ خواهد داد .

نوع كارايي بازار كه در اين تحقيق و براي منظور اشاره شده مد نظر مي باشد ، كارايي اطلاعاتي است . اين نوع كارايي داراي سه سطح ضعيف ،نيمه قوي ، و قوي بوده كه معيار و نقطه تفكيك سطوح سه گانه ، ميزان ونوع اطلاعاتي است كه تعيين كننده قيمت سهام مي باشد . اگر اطلاعات گذشته در قيمت سهام انعكاس يابد يا به عبارت ديگر اگر اطلاعات تاريخي تعيين كننده قيمت سهام باشد چنين اطلاق مي شود كه بازار از كارايي از سطح ضعيف برخوردار است . اگر قيمت سهام علاوه براطلاعات تاريخي منعكس كننده اطلاعات جاري نيزباشد در اين صورت شاهد كارايي در سطح نيمه قوي خواهيم بود و در نهايت اگر قيمت ها متأثر از تمامي اطلاعات اعم از اطلاعات تاريخي ، جاري و محرمانه باشد در اين صورت ، بازار سرمايه از سطح قوي كارايي اطلاعاتي برخوردار خواهد بود . سطوح سه گانه كارايي داراي روابط منطقي با يكديگر هستند كه در فصل دوم به تفصيل در مورد آن بحث خواهد شد .

بررسي كارايي بازار سرمايه …. فصل اول – كليات تحقيق

باشد در اين صورت شاهد كارايي در سطح نيمه قوي خواهيم بود و در نهايت اگر قيمت ها متأثر از تمامي اطلاعات اعم از اطلاعات تاريخي ، جاري و محرمانه باشد در اين صورت ، بازار سرمايه از سطح قوي كارايي اطلاعاتي برخوردار خواهد بود . سطوح سه گانه كارايي داراي روابط منطقي با يكديگر هستند كه در فصل دوم به تفصيل در مورد آن بحث خواهد شد .
فرضيات تحقيق :
در اين تحقيق با توجه به اين كه به كارايي بازار سرمايه در سطح ضعيف آن مي پردازد فرضيات به صورت زير طراحي شده است :
فرضيه اصلي : بازار سرمايه در بورس اوراق بهادار مشهد از لحاظ اطلاعاتي در سطح ضعيف كارايي مي باشد .
فرضيه فرعي : تغييرات پي در پي لگاريتم طبيعي قيمت سهام در بورس اوراق بهادار مستقل از يكديگر مي باشد .
اين فرضيه از آنجا ناشي مي شود كه كارايي در سطح ضعيف بيانگر اين مطلب است كه قيمت سهام منعكس كننده اطلاعات تاريخي مي باشد . بنابراين اطلاعاتي كه در حال حاضر وجود دارد نمي تواند مبنا و معياري براي بعيين قيمت سهام در زمان آينده باشد .
به عبارت ديگر با توجه به اطلاعات فوق قيمت سهام قابل پيش بيني نيست لذا تغييرات پي در پي قيمتها ارتباطي با هم ندارند (در فصل دو و سه به تفصيل بيان مي شوند). البته براي آزمون فرضيه فرعي از يك فرضيه ديگر به منظور تعيين روش قابل استفاده براي آزمون فوق استفاده مي شود كه به شرح زير مي باشد :

بررسي كارايي بازار سرمايه …. فصل اول – كليات تحقيق

تغييرات پي در پي لگاريتم طبيعي قيمت سهام داراي توزيع نرمال مي باشد .
اگر فرضيه فوق ثابت شود مي توانيم براي آزمون فرضيه فرعي از روشهاي آماري پارامتري استفاده نمائيم در غير اين صورت فقط روشهاي نا پارامتري براي تست فرضيه فرعي كاربرد خواهد داشت .
استفاده كنندگان از تحقيق
استفاده كنندگان از تحقيق شامل موارد زير مي باشند :
۱- سرمايه گذاران بالفعل و بالقوه در سهام شركتهاي پذيرفته شده در بورس
۲- سازمان بورس اوراق بعادار
۳- شركتهاي پذيرفته شده در بورس
۴- كارگزاران بورس
۵- تحليل گران مالي
۶- مؤسسات آموزشي حسابداري و مالي
۷- دانشجويان حسابداري و ساير رشته هاي مالي
قلمرو تحقيق
محدوده تحقيق حاضر از لحاظ زماني دوره سه ساله از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۳ را در برمي گيرد . محدوده مكاني تحقيق عبارتست از شركنهاي فعال بورس اوراق بهادار مشهد و در نهايت از نظر قلمرو موضوعي اين تحقيق به بررسي كارايي اطلاعاتي بازار سرمايه (بورس اوراق بهادار) در سطح ضعيف مي پردازد .

بررسي كارايي بازار سرمايه…. فصل اول – كليات تحقيق

هدف و علت انتخاب موضوع
با توجه به اينكه هدف بورس اوراق بهادار جذب سرمايه هاي كوچك و تخصيص آنها به امر اقتصاد ، بويژه توليد مي باشد بنابراين ضروري است تا آنجائيكه ممكن است در جهت هر چه كاراتر شدن آن تلاش شود . هر چه ميزان كارايي بازار سرمايه افزايش پيدا كند به همان اندازه اطمينان سرمايه گذاران نسبت به بورس بيشتر شده و رغبت آنها جهت سرمايه گذاري افزايش خواهد يافت . بطوريكه اگر اين اطمينان و اعتماد در سرمايه گذاران ايجاد شود ، به تناسب آن امكان جذب پس اندازها و سرمايه هاي كوچك از طريق بورس و تزريق آن به امر توايد بيشتر مي شود . به همين منظور در اين تحقيق سعي خواهد شد كه اولا” ميزان كارايي بورس اوراق بهادار مشهد آزمون شود و در مرحله بعد پيشنهاداتي جهت حركت از عدم كارايي به سمت هر چه كاراتر شدن بازار ارائه گردد . بطور اخص هدف از اين تحقيق نشان دادن اين مطلب است كه آيا بورس اوراق بهادار از سطح ضعيف كارايي برخوردار مي باشد يا نه كه نتايج حاصل از آن مي تواند تا حدودي نقاط ضعف سيستم موجود در بورس را براي دست اندركاران آن روشن نمايد .

تعريف واژه ها و اصطلاحات :
بازار سرمايه : بازار هاي سرمايه به بازار هايي اطلاق مي شود كه در آن بدهي هاي بلند مدت و سهام شركتها خريد و فروش مي شود .تحليل گران مالي : افراد كارشناس و خبره اي هستند كه با بهره گيري از اطلاعات و جزئيات خود ، اطلاعات موجود در بازار را تجزيه و تحليل مي نمايند .

بررسي كارايي بازار سرمايه …. فصل اول – كليات تحقيق

بازار كارا : يعني بازاري كه در آن قيمت سهام منعكس كننده تمامي اطلاعات باشد .
بازار اوليه : به بازاري گفته مي شود كه در آن سهام شركتها براي اولين بار فروخته مي شود .
بازار ثانويه : به بازاري گفته مي شود كه در آن سهام موجود شركتها خريد و فروش مي شود .
ريسك : عبارتست از احتمال از دست دادن تمام يا قسمتي از سود يا اصل سرمايه و بطور كلي به نوسان پذيري بازده سرمايه گذاري گفته مي شود .
بازده : شامل درآمد جاري (مثل سود ساليانه) و افزايش يا كاهش ارزش دارائي مي باشد .

محدوديت هاي تحقيق
محدوديت در امر تحقيق ، امري طبيعي و تقريبا” غير قابل اجتناب مي باشد . تحقيق حاضر نيز از اين امر مستثني نبوده و داراي محدوديتهايي است كه ذيلا” به برخي از آنها اشاره مي نمائيم :
۱- محدود بودن تعداد شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار
۲- محدوديت در معاملات بدين معني كه بعضي از شركتها در تمامي طول سال فعال نبوده اند .
روش تحقيق
روش انجام تحقيق حاضر تركيبي از دو روش كتابخانه اي و ميداني مي باشد . در بخش كتابخانه اي از طريق مراجعه به كتب ، مقالات و منابع متنوع موجود در متابخانه دانشگاه ها ، سازمان بورس ، شبكه اينترنت و همچنين مطالعه و بررسي پايان نامه هاي موجود در اين زمينه جمع آوري شده است . در بخش ميداني با توجه به فرضيات مطرح شده،ابتدا اطلاعات مورد نيازدرخصوص قيمت سهام شركتهاي پذيرفته شده دربورس ازطرق
مختلف جمع آوري گرديده و پس از انجام تعديلات لازم كه در فصل ۳ و۴ به تفصيل توضيح داده خواهد شد، براي تست نرمال بودن توزيع قيمتها از آزمون K-S استفاده شده است . 

اگر نتيجه آزمون فوق مثبت بود يعني تغييرات پي در پي قيمتها داراي توزيع نرمال بود از روش آزمون خود همبستگي از طريق سريهاي زماني كه يك روش پارامتري است به منظور تست فرضيه فرعي ” تغييرات پي در پي قيمت سهام در بورس اوراق بهادار مستقل از يكديگر مي باشد ” استفاده خواهد شد . در غير اين صورت براي تست فرضيه فوق روش ناپارامتري آزمون گردش مورد استفاده قرار خواهد گرفت . در نهايت رد يا قبول فرضيه فرعي تعيين كننده نتيجه فرضيه اصلي خواهد بود . به عبارت ديگر فرضيه اصلي به طور مستقيم آزمون نمي شود بلكه اگر فرضيه فرعي پذيرفته شود آنگاه فرضيه اصلي نيز مورد پذيرش قرار مي گيرد و بالعكس .

بررسي كارايي بازار سرمايه…. فصل دوم – ادبيات تحقيق

مقدمه
تاريخ حيات بشري ، شبيه آيينه تمام قدي است كه تلاش هاي او را براي غلبه كردن بر عوامل طبيعي و قهري نشان مي دهد ، تلاشهايي در عرصه هاي متفاوت زندگي اعم از عرصه هاي روحي و رواني ، اجتماعي ، معيشتي و غيره . ماحصل اين تلاشها، زايش رشته هاي متفاوت دانش بشري بوده است كه همچنان ادامه دارد . يكي از مسائلي كه از روزهاي نخست حيات بشري مطرح بوده است ، مسأله معيشت مي باشد . موفقيتها ، ناكامي ها و مخاطراتي كه در اين عرصه از زندگي پيدا شد ، موجب تكاپوي بشري براي درك حقيقت وقايع و كشف علل و چگونگي وقوع آنها گرديد و اين امر سبب پديد آمدن شاخه هاي گوناكون دانش بشري گرديده است . در اين بين نياز به عوامل مادي و معيشتي و انگيزه هاي سيري ناپذير انسان در اين زمينه از يك طرف و كميابي منابع مورد نظر از سوي ديگر موجبات شكل گيري اوليه علم اقتصاد را فراهم آورد .

با توجه به محدود بودن منابع و تعدد شيوه هاي تأمين نيازها بود كه اهميت يافتن روشي بهتر براي تعيين اولويتها و تخصيص صحيح منابع ، بطور جدي مطرح شد و اين امر موجب شد كه دستيابي به كارايي در تخصيص منابع از اهداف اوليه هر نظام اقتصادي به شمار آيد .وقوع انقلاب صنعتي و كتاب گرفتن فعاليتهاي تجاري و اقتصادي ، موجب پيدايش افقها و بروز چالشهاي جديد در عرصه علم اقتصاد گشت ، افقهايي از قبيل اشتغال بيشتر ، رفاه نسبي ، … و چالشهايي همچون تورم ، هدر رفتن منابع ، دگرگونيهاي زيست محيطي ، …
با مرور زمان توليد انبوه جايگاه خود را يافت،بازارهاي جديد شكل گرفتند وتعريفي روشن از مفهوم مالكيت و بررسي كارايي بازار سرمايه….

فصل دوم – ادبيات تحقيق

مديريت به عمل آمد و در نهايت مالكيت از مديريت جدا شده ، توليد مركزيت پيدا كرد و عوامل آن از جمله نيروي انساني ، منابع طبيعي ، تكنولوژي ، مديريت ، سرمايه ، … اهميت پيدا كردند . با كمي تعمق متوجه مي شويم كه از بين عوامل متعدد ياد شده ، سرمايه و بازار سرمايه از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد و نحوه تأمين سرمايه و نيازهاي مالي و دسترسي به آن همواره يكي از دغدغه هاي اصلي مديريت بوده است . سرمايه گذاري داراي يك معادله دو طرفه است كه طرف اول آن استفاده كنندگان از سرمايه مي باشند و طرف ديگر آن انبوه سرمايه گذاران هستند كه اقشار مختلف مردم را از هر طبقه فكري و اقتصادي در برمي گيرد . اين سرمايه گذاران كه پس اندازهاي خود را روانه بازار سرمايه كرده اند همواره با اين خطر روبرو هستند كه سرمايه و سود آنان از بين برود . دولتمردان و مديران براي جلب اطمينان نظر عموم سرمايه گذاران اقدامات فراواني در مقاطع زماني مختلف انجام داده اند كه ماحصل اين اقدامات تشكيل بازارهاي مخصوص سرمايه است ، بطوريكه در اكثر كشورها حتي كشورهاي در حال توسعه بازارهاي مستقلي براي سرمايه وجود دارد .

بازارهاي سرمايه در شكل اوليه آن ابتدا در مغرب زمين شكل گرفت و به سرعت مشتريان خاص خود را پيدا كرد و هزاران نفر به اميد كسب بازده مناسب در اين بازارها اقدام به سرمايه گذاري كردند . اما ديري نپائيد كه عوامل متعددي از قبيل تورم ، سياست دولتها و … بازار سرمايه را تحت تأثير قرار داد و در پاره اي از موارد ، بازار سرمايه را با تهديدجدي مواجه ساخت . اما اين عوامل نتوانست مانع پيشرفت گردد و محققان فراواني در اين زمينه دست به تحقيق زدند . بطوريكه امروزه نظريات غني و در عين حال متنوعي در اين زمينه وجود دارد كه يكي از بحث انگيزترين اين نظريات ، نظريه كارايي بازار سرمايه مي باشد و تاكنون تحقيقات زيادي در خصوص آن در اكثركشورهاي مختلف دنيا صورت گرفته و درحال حاضر نيز اين تحقيقات همچنان ادامهدارد . تحقيق حاضر نيز در نظر دارد فرضيه بازار كارا را در بازار ايران مورد بررسي قرار دهد .

پيشينه تحقيق :
همانطوريكه اشاره شد در بخش مقدمه ، تحقيقات وسيعي در كشور هاي مختلف دنيا در خصوص بازار كارا و سطوح سه گانه آن (سطح ضعيف كارايي ، سطح نيمه قوي كارايي و سطح قوي كارايي) بعمل آمده است كه البته بيشتر اين تحقيقات محور بحثشان شكل ضعيف كارايي بوده است كه ذيلا” به برخي از آنها كه در كشورهاي مختلف از جمله ايران صورت گرفته است اشاره مي شود .مهمترين تحقيق در خصوص كارايي بازار سرمايه توسط فاما در سال ۱۹۷۰ صورت گرفته كه نتيجه آن نشان مي دهد ، بورس اوراق بهادار از شكل ضعيف كارايي برخوردار مي باشد .
از جمله تحقيقات ديگري كه در كشورهاي خارجي در اين رابطه انجام شده به شرح زير مي باشد :
ريچمن مشابه تحقيق فاما را در سال ۱۹۶۵ انجام داده و نتيجه گيري نمود كه تغييرات قيمت سهام در بازار خارج از بورس داراي همبستگي سرياني نمي باشد .
آلن ليتل و ويچوسكي با استفاده از قيمت روزانه ۲۹ سهم كه بطور تصادفي انتخاب شده بودند و با استفاده از آزمون خود همبستگي و گردش ، سطح ضعيف كارايي را در بورس اوراق بهادار لندن(LCE) مورد بررسي قرار دادند .در زمينه كارايي بازار سرمايه در ايران نيز تحقيقات متعددي صورت گرفته كه در ادامه به برخي از آنها اشاره مي كنيم .
 

در ايران در سال ۱۳۶۹ مطالعه اي در رابطه با تابع توزيع نوسانات قيمت سهام در بورس اوراق بهادار تهران انجام شده كه دوره زماني مورد نظر در اين تحقيق شامل دو دوره معين ۱۳۵۳ الي ۱۳۵۷ و ۱۳۶۴ الي ۱۳۶۸ بوده است . داده هاي تحت بررسي در اين تحقيق عبارت بودند از شاخص قيمت اوراق بهادار تهران . در اين تحقيق نوسانات قيمت سهام مربوط به دوره اول نسبت به دوره دوم وجود دارد . چگونگي دوره اول و دوم به ترتيب ۶۴۷/۰ و ۹۳۶/۰ مي باشد . بطوريكه داده هاي دوره اول داراي چولگي منفي و داده هاي دوره دوم داراي چولگي مثبت بودند ، علاوه بر آن توزيع نوسانات قيمت در بورس تهران برآمدگي بيش از توزيع نرمال را نشان مي دهد و با توجه به نتايج به دست آمده ، عدم كارايي بورس اوراق بهادار تهران در سطح ضعيف نشان داده شده است .

در سال ۱۳۷۱ نيز در ايران مطالعه ديگري جهت تست كارايي بازار سرمايه در سطح ضعيف انجام شده است . تعداد شركتهاي تحت بررسي هفده شركت پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران براي دوره زماني ۱۳۶۸ الي ۱۳۷۰ بوده است . روش مورد استفاده در اين تحقيق آزمون گردشي بوده و در آن تفاوت بين گردشهاي واقعي و گردشهاي مورد انتظار براي شركتهاي مختلف سنجيده شده كه اين تفاوت ۵/۲ تا۱/۶ بدست آمده است . با توجه به تعداد داده هاي تحت بررسي در صورتيكه تفاوت بين گردشهاي واقعي و مورد انتظار بيش از ۹۶/۱ باشد دلالت به كارايي بازار در سطح ضعيف خواهد داشت . بدين ترتيب با استفاده از روشهاي آزمون كل گردشها ، اين مطالعه عدم كارايي بازار بورس اوراق بهادار ايران در سطح ضعيف را نشان مي دهد .

در سال ۱۳۷۳ تحقيق ديگري با عنوان بررسي كارايي بازار سرمايه در بورس اوراق بهادار تهران ، صورت گرفته است . در اين تحقيق كارايي در شكل ضعيف و نيمه قوي براي بورس اوراق بهادار تهران آزمون شده است . قيمت هفتگي سهام تعداد ۵۰ شركت پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسي و آزمون قرار گرفته است كه دوره مورد مطالعه آن بين سالهاي ۱۳۶۸ تا۱۳۷۲ مي باشد . در اين تحقيق براي آزمون كارايي در سطح ضعيف از دو روش پارامتري و ناپارامتري به ترتيب آزمون خود همبستگي سريهاي زماني تغييرات متوالي قيمت سهام و آزمون گردش و همچنين براي تست كارايي در سطح نيمه قوي از دو مدل (بازار) و(محاسبه بازده غير عادي بدون توجه به بتا) استفاده شده است .

نتيجه تحقيق آزمون كارايي در سطح ضعيف نشان مي دهد كه تعداد۳۴ ضريب در وقفه زماني يك هفته اي و تعداد۲۶ ضريب در وقفه دو هفته اي داراي علامت مثبت هستند و اين مسأله بيانگر اين است كه طرحي براي وابستگي قيمت ها به يكديگر وجود دارد . ميانگين ضريب همبستگي در وقفه زماني مختلف بين ۳۲% و ۱۲۷% متغير مي باشد . علاوه بر آن متوسط K ، متغير نرمال استاندارد شده برابر با ۷۶۸/۳ است . بطور كلي نتايج حاصل از تحقيق فوق ، عدم كارايي بازار سرمايه در بورس اوراق بهادار تهران را در دو سطح ضعيف و نيمه قوي براي دوره زماني مورد مطالعه نشان مي دهد .در سال ۱۳۷۴ تحقيق ديگري در ايران جهت تست كارايي بورس اوراق بهادار تهران در سطح ضعيف و با استفاده از روشهاي ضريب همبستگي پياپي ، تستهاي نرماليته وقاعده فيلتر و روش خريد – نگهداري انجام شده است .

داده هاي اين تحقيق ، قيمتهاي روزانه و هفتگي ۴۰ شركت پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران براي دوره زماني ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۳ مي باشد . نتايج حاصل از تحقيق فوق نيز عدم كارايي بورس تهران را در سطح ضعيف براي دوره زماني ياد شده نشان مي دهد بطوريكه تقريبا” در مورد ۸۳ % از شركتهاي تحت بررسي بازده حاصل از روش فيلتر بعد از محاسبه كميسيون بيش از روش خريد – نگهداري بوده و الگوي خاصي در رفتار قيمت سهام بورس اوراق بهادار تهران مشاهده گرديده است .

بازار و انواع طبقه بندي آن
نوع بازار يا بازارهاي حاكم بر اقتصاد كشور به عنوان نمادي از اوضاع اقتصادي ، اجتماعي و سياسي به حساب مي آيد چرا كه نوع بازار مبين رفتارها و روابط حاكم بر اقتصاد آن جامعه مي باشد . لذا جهت تعيين موارد مربوط به بازار سرمايه ، به انواع طبقه بندي هاي بازار ، هر چند اجمالي مي پردازيم .بازارها از نظر زمان سررسيد ، نوع پشتوانه دارايي ، ارائه خدمات مختلف به مشتريان و نيز منطقه فعاليت با يكديگر متفاوتند و با توجه به اين فاكتورها ، علماي علم اقتصاد ، بازارهاي اصلي را به صورت زير طبقه بندي مي كنند .

۱- بازار دارايي هاي فيزيكي و بازار دارايي هاي مالي : بازار دارايي هاي فيزيكي بازارهايي هستند كه در آنها محصولاتي نظير گندم ، اتومبيل ، املاك ، مستغلات ، رايانه و ماشين آلات داد و ستد مي شوند . در مقابل بازار دارائيهاي مالي به بازار هايي اطلاق مي شود كه در آنها سهام ، اوراق قرضه ، اسناد تجاري ، وامهاي رهني و ساير ادعاهايي مورد داد و ستد قرار مي گيرد كه پشتوانه آنها دارائيهاي واقعي مي باشد .

۲- بازارهاي پولي و بازارهاي سرمايه : هر دو بازار مالي هستند ولي از لحاظ زمان سررسيد اوراق بهادار مربوط به آنها با يكديگر متفاوتند . بازارهاي پولي بازارهايي هستند كه در آنها اوراق بهادار بدهي داراي سررسيد كمتر از يك سال مورد داد و ستد قرار مي گيرد و در مقابل بازارهاي سرمايه به بازارهايي اطلاق مي شود كه در آن بدهيهاي بلند مدت و سهام شركت خريد و فروش مي شود .

۳- بازارهاي آني و بازارهاي آتي : به بازارهايي اطلاق مي شود كه يا نقل و انتقال دارايي هاي مورد داد وستد در آنها بلافاصله (يا حداكثر چند روز آينده) انجام مي پذيرد (بازارهاي آني) و يا اينكه نقل و انتقالات به آينده موكول مي گردد (بازارهاي آتي).

۴- بازارهاي اوليه و بازارهاي ثانويه : بازارهاي اوليه به بازارهايي گفته مي شود كه شركتها در آن سرمايه جديد كسب مي نمايد .در اين بازارها اوراق بهاداري مورد داد و ستد قرار مي گيرد كه براي اولين بار صادر مي گردند .شركتي كه سهام خود را به فروش مي رساند وجوه حاصل از فروش را از فعاليت مالي بازار اوليه بدست مي آورد و در مقابل بازارهاي ثانويه بازارهايي هستند كه در آنها اوراق بهادار موجود مورد داد و ستد سرمايه گذاران قرار مي گيرد ، شركتهايي كه سهام آنها مورد معامله قرار مي گيرد در بازارهاي ثانويه فعاليت نمي كنند زيرا كه سهام از قبل منتشر شده آنها داد و ستد مي شود و در نتيجه شركتهاي فوق هيچ وجهي در اينگونه مبادلات بدست نمي آورند .

بازار سهام:
همانطوريكه قبلا” عنوان گرديد ، در بازارهاي ثانويه اوراق بهاداري كه قبلا” صادر و فروخته شده است مورد داد و ستد قرار مي گيرد . در حال حاضر فعالترين و مهمترين بازار ثانويه ، بازار بورس است . قيمت سهام شركتها در اين بازار تعيين مي گردد يا به عبارت ديگر بازار فوق ، آيينه رفتار قيمت سهام است . بنابراين در تحقيقاتي كه در زمينه كارايي بازار سرمايه انجام مي شود بايد به نوع بازار نيز توجه داشت و مشخص نمود كه كدام يك از بازارها را در بررسي خود مد نظر خواهيم داشت . بازارهاي سرمايه عمدتا” به سه گروه تقسيم مي شوند :

۱- بازار تخصيص سرمايه
در اين بازار وجوهي كه از طرف سرمايه گذاران وارد بازار مي شود به استفاده كنندگان از آن تخصيص داده مي شود .
۲- بازارهاي مالي اوراق بهادار
در اين بازار اوراق بهاداري كه توسط تهيه كنندگان سرمايه خريداري شده است به خريداران جديد فروخته مي شود ، به عبارت ديگر انتقال مالكيت اوراق بهادار صورت مي گيرد .
۳- بازار اطلاعات مالي
در اين بازار اطلاعات مالي مابين استفاده كنندگان سرمايه و تهيه كنندگان آن مبادله مي شود .در تحقيق حاضر هدف ، بررسي جريان اطلاعات مي باشد بنابراين بيشتر با اين نوع بازار سر و كار داريم .
سرمايه گذاري و روشهاي آن :
سرمايه گذاري عبارت است از به تعويق انداختن مصرف فعلي براي دست يابي به امكان مصرف بيشتر در آينده تصميمات سرمايه گذاري در سهام شامل خريد،فروش و يا نگهداري سهام شركتها مي باشد و تصميمات سرمايه گذاري را مي توان بدين صورت تعريف كرد : خريد ، فروش و يا نگهداري يك قلم دارايي واقعي يا مالي كه ميزان بازده آن با ريسك مورد انتظار متناسب باشد . سرمايه گذاري در اوراق بهادار به طور عام و در سهام شركتها به طور خاص ، يكي از مواردي است كه در زمره تصميمات تحت موقعيت عدم اطمينان قرار مي گيرد و اين مقوله از ديرباز توجه متخصصين مديريت مالي را به خود جلب كرده است .

با توجه به سيستم اقتصادي و تغييرات مداوم در عوامل محيطي ، موضوع مديريت سرمايه گذاري ها و مديريت ريسك در تصميمات سرمايه گذاران و اداره سرمايه گذاريها از اهميت ويژه اي برخوردار گشته است و هميشه خطرات فراواني سرمايه اشخاص را تهديد كرده كه اين تهديدات باعث گرديده كه در موقعيتها و استراتژي ريسك به صورت يكي از مزاياي عمده و مهم در آيد .
روشهاي سرمايه گذاري
براي سرمايه گذاري سه روش عمده وجود دارند كه عبارتند از :
۱- روش اصولي
۲-روش نموداري
۳- روش مبتني بر نظريه نوين مجموع اوراق بهادار
روش اصولي

اساس روش اصولي در سرمايه گذاري بر اين فرض بنا شده است كه يك سرمايه گذار براي خريدن سهام ، وضع صنعت مربوطه به وضع كلي شركت را تجزيه و تحليل كند . سرمايه گذار بايد تا زماني كه سهام ، بازده بالايي دارد آنها را نگه داشته و زماني آنها را بفروشد كه قيمت آن به بيش از ارزش واقعي رسيده باشد و احتمال اينكه دوره نگهداري آنها طولاني باشد ، نسبتا” زياد است . در پيروي از اين روش ، برخي از سرمايه گذاران اصول گرا سهامي را با كيفيت بالا مي خرند و براي دوره نسبتا” طولاني آنها را نگهداري مي نمايند . همچنين اكثر سازمانهاي مالي از روش اصولي پيروي مي كنند .

روش نموداري:
در اين روش از طريق مطالعه رفتار قيمت و حجم معامله سهام در گذشته ، نسبت به خريد يا فروش و يا نگهداري سهام تصميم گيري مي شود . در اجراي روش نموداري ، منحني تغيير قيمت سهم مورد نظر را رسم و با توجه به مسير حركت قيمت در گذشته ، روند تغيير آينده را تعيين مي كنند ، بنابراين شخصي كه از اين روش استفاده مي كند بر اساس تجزيه و تحليل نمودار مزبور ، سهم مورد نظر را انتخاب و آنرا خريداري مي كند . عمده كساني كه از اين روش استفاده مي كنند سرمايه گذاراني هستند كه قصد به دست آوردن بازده ، از طريق افزايش قيمت سهام را دارند يعني سهامي را خريداري مي كنند كه قيمت آنها در يك دوره كوتاه مدت افزايش يابد .