دستگاه توليد مثل

دستگاه تناسلي مرد :
اطلاعات كلي – تمام موجودات زنده توليد مثل مي كنند .
در انسان مثل ساير حيوانات عالي اين وظيفه به عهده دستگاه معيني وا گذار شده است بنام دستگاه تناسلي .
اعضاي دستگاه تناسلي مرد بدو دسته تقسيم ميشود – اعضاي داخلي و اعضاي خارجي
۱- اعضاي دستگاه تناسلي داخلي مرد شامل : دو غده مني ساز بيضه و ضمايم آنها شامل مجاري و ابران و اجاكولاتور ، حبابچه هاي مني ، پروستات و غده بولبواورترال كوپر هستند .

۲- اعضاي دستگاه تناسلي خارجي مرد شامل : اسكروتوم ( كيسه بيضه ) ، پنيس ( آلت )
دستگاه تناسلي داخلي مرد :
اعضاي تناسلي داخلي – بيضه ها : يك زوج غده توليد مثل و مني ساز هستند كه در كيسه بيضه يا اسكروتوم قرار دارد .
رشد اسپروماتوزآ در آن انجام مي گيرد و هورمون جنسي تسترون در آن ساخته مي شود .

آناتومي بيضه :
بيضه عضوي است بيضي شكل كه اندكي به طرفين پهن است. اين عضو در يك پرده همبندي سفتي قرار گرفته و به علت رنگ سفيد آن شبيه سفيده تخم مرغ پخته است اين لايه بنام لايه آلبوژينه ناميده مي شود . در كناره خلفي بيضه اين پرده ضخامتي مي سازد بنام ناف يا مد يا ستنيوم بيضه . بافت همبندي تيغه هايي از مدياستنيوم بداخل بيضه مي فرستد و بيضه را به لبولهايي تقسيم مي كند .

لبوها :
محتوي لوله هاي كرچك در هم پيچيده اي است كه جدار آنها از سلولهاي پشتيبان سري مني ساز يا سر تولي درست شده است .
گروه ديگري سلول نيز بنام سلول سمي نيفر ( مني ساز ) وجود دارد كه اين سلولها پس از تغييرات چندي تبديل به اسپرماتوزآ مي شوند اين پديده را اسپرماتوژنزيس نامند .

اسپرماتوزآ در ترشحات بيضه همراه با مايع مني وجود دارد .
از بيضه مني وارد ناف بيضه شده و از انجا توسط ۱۰ تا ۱۲ لوله افرنت يا آوران وارد اپي ديديم مي شود .
در جنين بيضه در حفره شكم قرار دارد و از آنجا از طريق مجراي اينگونيال به اسكروتوم نزول مي كند . بطوريكه در موقع تولد هر دو بيضه معمولا در اسكروتوم قرار مي گيرند .

اپي ديديم چيست ؟
جسم كوچكي است كه روي كنار خلقي بيضه تكيه دارد يك سر و يك جسم و يك دم دارد. كه دم آن بصورت مجراي دفرنت ( وابران ) ادامه پيدا مي كند .
مجراي دفرنت : مجرائي است به شكل لوله كه طول تقريي آن ۴۰ تا ۵۰ سانتيمتر و مايع مني را از خود عبور مي دهد .
بند بيضه : بند بيضه به ضخامت انگشت كوچك شامل : مجراي دفرنت ، اعصاب ، عروق خوني و لنفي و اپي ديديم .
مني (نطفه ) چيست ؟ مايع لزجي است كه داراي قند ، نمك ، آب و غيره
طول عمر مني ۴۸ ساعت است .

حبابچه مني : يك جفت هستند و طول آنها ۴ تا ۵ سانتيمتر مي باشد . بين ركتوم و ته مثانه قرار دارد .
حبابچه مني : محل ذخيره مني است . در هر انزال حدود دويست ميليون اسپروماتوزئيد تخليه مي شود .
پروستات :
در حفره لگني زير فاندوس مثانه قرار دارد . داراي يك قاعده و يك راس مي باشد . قائده غده پروستات در بالا است و به ته مثانه مي چسبد . راس پروستات رو به پايين چسبيده است .
ترشحات غده پروستات جزء مواد تشكيل دهنده مني است .
در اثر انقباض بافت عضلاني ، غده پروستات ترشحات آن بخوبي تخليه شده و مثل يك اسفنگتر براي مجراي ادرار عمل ميكند . از داخل پروستات مجراي ادرار و مجراي اجاكولاتور مي گذرد .

 

در سيني بالا بافت همبندي غده پروستات افزايش يافته و موجب بزرگي غده مي شود در اينصورت مانع تخليه ادرار از مثانه مي شود .
پروستات و كيسه مني را معمولا از راه ركتوم لمس مي كنند .
اعضاي دستگاه تناسلي خارجي مرد :
۱- اسكوروتوم : يك كيسه پوستي است كه بيضه ها و اپي ديديم را در خود آويزان دارد انقباض عضله كرماستر سبب بالا رفتن بيضه مي شود .
۲- لايه واژينال : شامل دو لايه است ۱- لايه واژينال مشترك ۲- لايه واژينال مخصوص .
لايه واژينال مشترك : زائده اي از فاسياي شكم كه بيضه و بند ناف بيضه را مي پوشاند .

لايه واژينال مخصوص : يك پرده سروزي است دنباله صفاق شكم . در جريان تكامل جنين صفاق بداخل اسكروتوم پيش رفته و تبديل به لايه واژينال مخصوص بيضه مي شود .
۳- آلت يا پنيس :
از يك حشفه ، يك جسم و يك ريشه درست شده است .
حشفه : قسمت ضخيم انتهايي است كه مجراي ادرار در نوك آن باز مي شود .
گردن : بين حشفه و جسم باريكتر شده و گردن ناميده مي شود .
ريشه : ريشه آلت به استخوان پوبيس مي چسبد .

آلت از سه جسم غاري درست شده است كه دو تا را اصطلاحا جسم غاري آلت و يكي را جسم غاري مجراي ادرار يا جسم اسفنجي مي نامند .
گلانس : انتهاي جسم غاري مجراي ادرار گلانس را مي سازد .
هر جسم غاري توسط يك بافت همبندي متراكم پوشيده شده كه تيغه هايي بين آنها مي فرستد و آنها را به تعدادي غار يا كارون تقسيم مي كند . هنگام تحريك جنسي اين غارها از خون پر شده و باعث نعوذ يا اركسيون آلت مي شود .
آلت توسط پوست پوشيده شده اين پوست در انتهاي آلت بنام پوست ختنه گاه روي حشفه را مي پوشاند .
اين پوست در ممالكي كه ختنه موسوم است موقع ختنه برداشته ميشود . بهترين سن ختنه بين ۵ تا ۷ سالگي است .

چرا ختنه مي كنند ؟
چون در نوزاد عارضه انسداد مجراي ادرار شايع است .
مجراي آلت :
مجراي آلت دو كار مهم انجام مي دهد ۱- عبور ادرار ۲- انزال مايع مني
طول آلت در حدود ۱۶ تا ۱۸ سانتيمتر است .
و از داخل پروستات ، ديافراگم اروژينال و جسم اسفنجي مي گذرد .
مجراي آلت از سه قسمت درست شده است ۱- پروستاتيك ۲- غشائي ۳- اسفنجي

۱- قسمت پروستاتيك مجراي آلت :
از همه گشادتر است و طول آن حدود سه سانتيمتر و در قسمت خلفي آن برجستگيهاي سمينال قرار دارد كه در آن دو مجراي اجاكولاتور و مجاري غده پروستات باز مي شود. ترشحات رسيده از اين مجاري جزء مواد تشكيل دهنده مني است .
۲- قسمت غشائي مجراي آلت :
از همه باريكتر و كوتاهتر و در حدود يك سانتيمتر است و به ديافراگم اوروژنيتال چسبيده است .
۳- قسمت اسفنجي مجراي آلت :
از همه طويلتر و ۱۲ تا ۱۴ سانتيمتر طول دارد . قسمت عقب مجراي اسفنجي ضخيم تر بنام پياز آلت يا بولبوس ناميده مي شود و ترشحات آنها در تشكيل مني شركت مي كنند . بنا براين در تشكيل مني دو غده شركت دارد . ۱- غده پوستات ۲- غده كوپر
قسمت انتهايي مجراي اسفنجي قبل از سوراخ خارجي مجرا يك گشادي بنام حفره ناوي دارد .

مجراي ادرار و اسفنگتر دارد : ۱- اسفنگتر داخلي ( غير ارادي ) ۲- اسفنگتر خارجي ( ارادي )
مجراي ادرار دو انحنا دارد : ۱- انحناي قبل از پوپيس ( دائمي ) ۲- انحناي دوم هنگام نعوذ آلت از بين مي رود .
دستگاه توليد مثل مرد :
توليد مثل جنسي شامل توليد سلول زيگوت ( سلول تخم ) دپيلوئيد n 2از لقاح دو سلول جنسي با گامت ها پلوئيدn است .
نقش توليد مثل مرد : ۱- توليد سلولهاي اسپرم ۲- ايجاد محيطي مناسب براي نكهداري آنها ۳- انتقال آنها به خارج از بدن ۴- هورمون جنسي مردانه

تستوسترون
توليد اسپرم و هورمون جنسي بر عهده بيضه ها است .
اسپرم سازي در دماي پايين تر از بدن ( ۳۷ ) صورت مي گيرد .
بيضه ها : از هنگام بلوغ تا پايان عمر اسپرم توليد مي كنند . در بدن يك مرد بالغ روزانه صد ها ميليون اسپرم توليد مي شود .
اپي ديديم : ۱- محل ذخيره اسپرمها ۲- محل بلوغ اسپرمها .

با هر بار انزال حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ ميليون اسپرم از بدن خارج مي شود . در هر حال از ميان آنها تنها يكي از اين اسپرمها مي توانند لقاح انجام دهند بقيه اسپرمها از بين مي روند .
اگر تعداد اسپرمهاي سالم موجود در مايع مني از ۲۰ ميليون در هر ميلي ليتر كم تر باشد فرد عقيم است .

« دستگاه توليد مثل »
دستگاه تناسلي زن :
اعضاي تناسلي زن به دو دسته تقسيم مي شود . ۱- اعضاي تناسلي داخلي ۲- اعضاي تناسلي خارجي
۱- اعضاي تناسلي داخلي زن :
۱- تخمدان : يكي از اعضاي زوج بدن است . غده جنسي است كه در ان سلول جنسي ماده رشد كرده و مي رسد و هورمون جنسي ماده را ترشح مي كند .

تخمدانها در حفره لگن و در طرفين رحم قرار دارند .
هر تخمدان يك عضو بيضي شكل است كه حدود ۵ تا ۶ گرم وزن دارد . تخمدان يك دختر تازه متولد شده در حدود ۴۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰۰ فوليكول ابتدائي نارس دارد . رسيدن فوليكولها در سن بلوغ حدود ۱۲ تا ۱۶ سالگي شروع مي شود . در طول عمر يك زن بيش از ۵۰۰ تا از فوليكولها به ثمر نمي رسند . بقيه حل شده و معدوم مي شوند .

رسيدن فوليكول ۲۸ روز يا يك ماه قمري طول مي كشد .
رشد سلول جنسي ماده در تخمدان اوول ناميده مي شود .
رسيدن سلول جنسي ماده در حبابچه تخمدان و خروج آنرا از حبابچه اولاسيون يا تخمك گذاري مي نامند .
تخم گذاري ارتباط مستقيم با عادت ماهانه دارد .

عادت ماهانه يا قاعدگي يا رگل يا سيكل :
عادت عبارت است از تخليه يك مايع خون مانند از رحم كه بطور دوره اي انجام مي شود . هنگام حاملگي عادت ماهانه و تخم گذاري قطع مي شود . تخم گذاري و عادت ماهانه از سن ۱۲ تا ۱۶ سالگي شروع شده و تا سن ۴۵ تا ۵۰ سالگي ادامه دارد در اين زمان كار تخمدان و در نتيجه عادت ماهانه قطع مي شود .

يائسگي چيست ؟ وقتي كه يك زن به سن ۴۵ تا ۵۰ سالگي مي رسد عادت ماهانه قطع مي شود يعني زن بچه دار نمي شود .
۲- لوله رحم : لوله هاي رحم يك جفت هستند كه در طرفين رحم و در كنار فوقاني رباط عريض قرار دارند . لوله هاي رحم باعث انتقال تخم از تخمدان به رحم مي شوند .
لوله رحم دو سوراخ دارد يكي در داخل رحم و ديگري در حفره صفاق نزديك تخمدان باز مي شود .
انتهاي لوله رحم با تخمدان ارتباط دارد و بصورت يك قيف گشادي است بنام اينفاندبيولوم كه به رشته هايي ختم مي شود بنام شرابه ها .
لقاح چيست ؟ تركيب تخم را با اسپروماتوزوئيد لقاح نامند به اين صورت است كه چندين اسپرم دور تخمك زن جمع شده فقط يكي از انها ميتوانند وارد تخمك زن شوند و لقاح انجام دهند .

۳- رحم يا زهدان :
رحم عضوي است عضلاني كه در حفره لگن عقب مثانه و جلوي ركتوم قرار دارد. به شكل گلابي وارونه اي كه قسمت بالايي و پهن آن را ته يا فاندوس مي نامند . قسمت وسطي را جسم و قسمت پاييني آنرا گردن نامند .
قسمت باريكي كه بين جسم رحم و گردن وجود دارد بنام تنگه يا استاموس ناميده مي شود .
گردن رحم به مهبل مربوط است .

داخل جسم رحم يك فضايي شكاف مانندي است كه دنباله مجراي گردن است محل ارتباط اين دو را سوراخ را خلي نامند .
مجراي گردني داخل واژن باز مي شود و اين سوراخ را سوراخ خارجي نامند .
سوراخ خارجي گردن رحم در زناني كه بچه زائيده اند داراي دو لبه قدامي و خلقي است ولي در دختران گرد مي باشد .
سوراخهاي هر لوله بداخل رحم باز مي شود .

غده مترشحه رحم آغشته به مخاط است در موقع بلوغ جنسي تغييرات مبسوطي در رحم صورت نمي گيرد . هنگاميكه تخم لقاح پيدا كرد از لوله رحم به رحم رانده مي شود مخاط رحم رشد كرده ورم مي كند . تخم بارور در مخاط رحم آماده شده كاشته مي شود .
اگر عمل لقاح صورت نگيرد قسمت اعظم مخاط رحم ريزش كرده عروق رحمي پاره مي شود در نتيجه خونريزي رحمي و قاعدگي صورت مي شود .
قاعدگي خونريزي ۳ تا ۵ روز طول مي كشد و بعد از آن مخاط رحم ترميم مي شود و تمام تغييرات سيكل يا عادت تكرار مي شود .
اين تغييرات سيكل يا عادت هر ۲۸ روز يكبار تكرار مي گيرد .