)معرفي اجمالي شهرستان:

۱ – ۱ موقعيت جغرافيايي:

شهرستان مشهد در موقعيت رياضي بين ۳۵ درجه و ۴۳ دقيقه تا ۳۷ درجه و۸ دقيقه عرض شمالي و۵۹ درجه و ۴ دقيقه تا ۶۰ دقيقه طول شرقي قرار گرفته است . اين شهرستان در بين ارتفاعات هزار مسجد بينالود و چهل تن و يك تن در شمال شرقي استان خراسان واقع شده است. اين ناحيه از شرق به شهرستان سرخس از جنوب شرقي به شهرستان تربت جام از جنوب و جنوب غربي به ارتفاعات چهل تن و يك تن در شمال تربت حيدريه از غرب به شهرستان قوچان و از شمال و شمال شرقي به شهرستان درگز و كشور تركمنستان محدود مي شود وسهت اين شهرستان ۱۳۵۰۰كيلو متر مربع مي باشد.

۱ – ۲ – ۱ تقسيمات سياسي :

شهرستان مشهد بر اساس قانون اداري و تقسيمات كشوري سال ۱۳۸۵ يكي از ولايات هجده گانه خراسان بوده و مركز آن شهر مشهد بوده است در سال ۱۳۱۶ با اجراي قانون تقسيمات كشوري جزءهفت شهرستان استان خراسان گرديد كه شامل بخش هاي حومه، ارداك، طرقبه، فريمان ،تربت جام، جنت آباد، سرخس و تايباد بوده است

در سال ۱۳۳۹ بخش هاي تايباد ،تربت جام و جنت آباد در سال ۱۳۶۹ بخش هاي چناران و سرخس در سال ۱۳۷۲ بخش فريمان و در سال ۱۳۸۲ بخش كلات نادر از اين بخش متزع شدند. بر اساس آخرين تقسيمات كشوري انجام شده اين شهرستان داراي ۴ بخش ( مركزي، احمد آباد، رضويه و طرقبه) ۱۳ دهستان (تبادكان، طوس، كارده).

شهرستان بخش دهستان تعداد آبادي وسعت دهستان مركز دهستان
مسكوني غيرمسكوني

مشهد

مركزي تبادكان ۸۸ ۳۳ ۸۸۶ فاز
طوس ۸۹ ۳۸ ۵۰۰ كاظم آباد
كارده ۱۷ ۴۸ ۸۷۳ كارده نو
كنويست ۴۵ ۳۲ ۷۸۵ كنويست
ميان ولايت ۸۱ ۴۶ ۲۲۰ عسگريه
درزآباد ۵۰ ۲۰ ۸۰۱ گوارشك
احمد آباد پيوه ژن ۴۱ ۱۹۰ ۹۳۶ امام تقي
سرجام ۴۲ ۷۹ ۶۶۱ ملك آباد

رضويه ابروان ۲۷ ۱۷ ۹۷۳ ابروان
پايين ولايت ۲۴ ۲۹ ۱۶۹۳ كلاته منار
ميامي ۳۵ ۳۸ ۱۲۱۰ رضويه
طرقبه شانديز ۲۷ ۴۰ ۳۱۵ ارچنگ
طرقبه ۵۰ ۱۲۲ ۶۸۶ حصار گلستان
جمع ۶۱۶ ۷۳۲ ۱۰۵۳۸

جدول تقسيمات اداري و سياسي شهرستان مشهد

۱-۳ويژگي هاي طبيعي:

۱-۳-۱ توپوگرافي:

بلند ترين ارتفاعات مشهد در ارتفاعات بينالود با ۳۲۱۱ متر و پست ترين نقطه در امتداد كشف رود در جنوب شهر مشهد با ارتفاع ۵۰۰ متر از سطح دريا واقع شده است ارتفاع شهر مشهد به طور متوسط ۹۷۰ متر مي باشد . اين شهرستان بر روي جلگه ارتفاعات بينالود و هزار مسجد واقع شده است . دشت مشهد سرزميني است هموار كه در ميان كوه هاي هزار مسجد در شمال كوه هاي بينالود در جنوب قرار دارد و با جهت شمال غرب ،جنوب شرق امتداد مي يابد عرض اين دره قسمتي كه در شهر مشهد قرار دارد به ۲۸ تا ۳۰كيلومتري مي رسد.

رودخانه كشف رود و در آبراهه هاي متعدد آن و همچنين اراضي هموار پايكوهي و حاصلخيزي خاك ، سبب وجود سكونتگاه هاي روستايي و شهري متعدد و در دشت مشهد گرديده است . اراضي منطقه با هم متفاوت هستند داراي خصوصيات زير مي باشد:
۱- دشت هاي مسطح در طول كشف رود و فرورفتگي هاي مركزي و جنوبي منطقه كه داراي خاك هاي شور بوده و زهكشي نا مناسب دارند
۲- مخروطه افكنه ها در غرب و در جنوب شهر مشهد قرار دارند كه در قسمت مرتفع تقريبا با نوك تيز در قسمت تحتاني تقريبا مسطح مي باشد و داراي خاك سنگريزه اي و كم عمق است و قسمت پايين آن منحصرا از قلوه سنگ هاي آذرين و دگرگوني تشكيل شده است .

۳- تپه ها و دشت هاي كوهپايه در امتداد كوه ها و فلات هاي كوهپايه قرار دارند در قسمت هاي پايين دست كه شيب زياد تر است داراي خاك هاي عميق تري مي باشد .
۴- تپه هاي كوهپايه اي، دشت هاي كوهپايه كه در مركز منطقه قرار گرفته اند كمي شيب دار مي باشند و قابل آبياري بدون محدوديت ظاهري است اما در قسمت هاي مرتفع تر با شيب بيشتر و خاك كم عمق تر آبياري با محدوديت همراه است.
۵- فلات ها كه در امتداد رشته كوه ها قرار دارند و به علت شيب زياد و عمق كم خاك براي كشت هاي آبي مناسب نمي باشد.

۱-۳-۲ ناهمواري ها :

دشت مشهد بيشتر لايه هاي آن در دوران چهارم زمين شناسي شكل گرفته است و شامل كنگلومراهاي پليمو ، پليمستوسن، مخروطه افكنه ها ، پادگا نه هاي آبرفتي قديمي و جديد ، رسوبات آبرفتي بستر رودخانه ،رسوبات دشت ها و بالاخره پهنه هاي پوشيده از مس مي گردد.

۱-ارتفاعات سمت راست كشف رود كه جزءرشته كوههاي بينالود و اكثرا از سنگ هاي زير تشكيل شده است سنك هاي رسوبي كه بيشتر شامل آهك هاي ژوراسيك و كرتاسه با مسيل هاي زيادي از دو كنه ها مي باشد و همچنين ماسه سنگ و مارن و كنگلومراي بختياري نيز ديده مي شود . سنگ هاي دگرگوني بيشتر شامل شيست هاي لياس (ژوراسيك)و مرمر است كه ضخامت زيادي را داراست و منشا بسيارياز خاك هاي سمت راست كشف رود مي باشد . سنگ هاي آذرين بيشتر شامل سنگ هاي دروني و گرانيت و پريدوتيت مي باشد.

۲- ارتفاعات سمت چپ رودخانه كشف رود كه جزء كوه هاي هزار مسجد و بيشتر شامل ماسه سنگ هاي سرخ و طبقات مارن و گچ و منشا اصلي خاك هاي منطقه مورد مطالعه و آهك هاي ژوراسيك است كه بر روي آنها تشكيلات آهكي مزدوران قرار دارد.

۱-۳-۳ اقليم شهرستان:

الف) رطوبت:
رطوبت متوسط مشهد ۴/۵۶ درصد و متوسط حداقل و حداكثر سالانه ۵/۳۶ درصد در تير ماه و ۱۹/۷ درصد در دي ماه است.
ب)درجه حرارت:
درجه حرارت در طي دوره آماري ۱۳۳۰-۱۳۸۰ ۴/۱۴ درجه سانتي گراد و اختلاف ميانگين درجه حرارت در سرد ترين ماه و گرم ترين ماه ۳۵ درجه است ميانگين حداكثر دماي سالانه ۴/۲۶ درجه مربوط به ماه تير و ميانگين حداقل دماي سالانه ۴ درجه مربوط به ماه دي است.

ج)بارندگي:
متوسط بارندگي در طي دوره آماري ۱۳۸۰-۱۳۳۰ در شهرستان مشهد ۶۴/۲۵۹ ميليمتر است حداكثر ميانگين ماهانه بارش در شهرستان مشهد ۸/۵۵ ميليمتر در اسفند ماه و حداقل ميانگين ماهانه بارش ۷/۰ ميليمتر در مرداد ماه مي باشد . به طور كلي ميزان نزولات در اين شهرستان كم است.

رديف ماه هاي سال ميانگين درجه حرارت ماهيانه ميانگين بارش ماهيانه
۱ فروردين ۷/۱۴ ۲/۵۰
۲ ارديبهشت ۴/۱۹ ۸/۲۸
۳ خرداد ۹/۲۴ ۵/۶
۴ تير ۲/۲۷ ۱/۰
۵ مرداد ۳/۲۵ ۱
۶ شهريور ۴/۲۰ ۵/۳
۷ مهر ۲/۱۴ ۴/۶

۸ آبان ۹/۹ ۴/۱۰
۹ آذر ۲/۴ ۳/۲۷
۱۰ دي ۳/۲ ۳/۳۳
۱۱ بهمن ۵/۳ ۸/۴۰
۱۲ اسفند ۸/۷ ۶/۵۷
ميانگين سالانه ۵/۱۴ ۱/۲۶۶

جدول وضعيت اقليمي شهرستان مشهد در سال هاي ۱۳۶۱-۱۳۷۵

د)باد:

جريان هوا در مشهد تحت تاثير توده هاي هواي متفاوتي است كم سهم تريت آنها عبارتند از توده هواي پر فشار سيبري- جريان هاي مديترانه اي – جريان هاي شمالي و غربي

ر)تابش خورشيد:

ميانگين مجموع سالانه ساعات آفتابي مشهد ۲۵۰۰ ساعت است كه از اين ميزان كم ترين ساعات آفتابي در بهمن ماه بيشترين آنها در تيرماه است . زاويه تابش خورشيد در عرض جغرافيايي ۳۷ درجه در ظهر محلي ، اول تير ماه برابر ۹۰ درجه و در ظهر محلي دي ماه ۴۵ درجه است . عوامل تاثير گذار بر اقليم مشهد عبارتند از عرض جغرافيايي، هواي گرم وخشك كوير قره قوم.

۱-۳-۴ آب و هواي شهرستان:

اگر چه بخش هاي جنوبي و شمالي شهرستان مشهد كوهستاني مي باشد و اين باعث شده تا اين نواحي از آب و هواي معتدلي برخوردار گردند ليكن ارتفاع كم دشت مشهد و همچنين نفوذ توده هاي گرم و خشك دشت هاي مركزي ايران در فصل گرم سال و نفوذ توده هاي سردو خشك در فصل سرد سال باعث شده است تا بخش هاي عمده اي از اين شهرستان از اقليم گرم و نيمه خشك برخوردار شوند.

نتايج بدست آمده از ايستگاه هواشناسي مشهد در سال هاي ۱۳۶۱تا ۱۳۷۵ نشان مي دهد شهرستان مشهد داراي ميانگين درجه حرارت سالانه ۵/۱۴ درجه سانتي گراد مي باشد كه تير ماه با ميانگين ۲/۲۷ درجه سانتي گراد گرمترين ماه سال و ماه بهمن با ۳/۲ درجه سانتي گراد سردترين ماه سال مي با شند همچنين ميانگين ساليانه بارش در اين شهرستان حدود ۲۶۶ ميلي متر در سال است.

۱-۳-۵ منابع آب:

شهرستان مشهد عمدتا در حوزه آبريز رودخانه كشف رود قرار دارد مهمترين رودخانه اين شهرستان رودخانه كشف رود است كه متوسط دبي ساليانه آن حدود ۸۷ ميليون متر مكعب مي با شد ساير منابع آب هاي سطحي اين شهرستان رودخانه هاي كارده با حدود ۲۴ ميليون متر مكعب رودخانه شانديز با حدود ۲۲ ميليون متر مكعب رودخانه طرق با حدود ۲۶ ميليون متر مكعب رودخانه جاغرق با حدود ۱۵ ميليون متر مكعب رودخانه ميامي با حدود ۱۱ ميليون متر مكعب و سدهاي كارده با گنجايش ۳۶ ميليون متر مكعب طرق با گنجايش ۳۱ ميليون متر مكعب چالي دره با گنجايش۱۱ ميليون متر مكعب و بند گلستان با گنجايش۵ ميليون متر مكعب مي باشد ضمن آنكه طبق برنامه ريزي ها و اقدامات انجام شده در سال هاي آتي بخش عمده آب شرب مورد نياز شهر مشهد از طريق سد در دست احداث واقع در مرز ايران و تركمنستان تامين خواهد شد .

علاوه بر آب هاي سطحي منابع آب هاي زيرزميني اين شهرستان از طريق ۷۶۶ رشته قنات ، تعداد ۲۴۶ دهنه چشمه ،تعداد ۲۵۱۰ حلقه چاه عميق و تعداد ۱۱۰۹ حلقه چاه نيمه عميق مورد بهره برداري قرار مي گيرد .

منابع آب سطحي شهرستان مشهد : مهمترين رود هاي شهرستان مشهد عبارتند از كشف رود ،كارده، ماه نساء، ميامي ،شانديز، طرقبه، طرق، سنگ بست ،جاغرق، مراغه، مايان،برگ ،زشك، چشمه گيلاس، قره تيكان، چهچهه ، كلات، ارچنگان . علاوه بر رئدهاي فوق ميلي هايي مانند كال شريف آباد و كال سرغايه كه حالت فصلي دارند و نيز در بخشي از سال داراي آب مي باشد.

منابع آب هاي زيرزميني شهرستان مشهد: آب هاي زيرزميني كه به صورت قنوات و چاه هاي عميق و نيمه عميق چشمه ها مورد استفاده قرار مي گيرند به دليل حفر چاه هاي عميق اكثر قنات ها خشك شده و آب رودهايي چون كشف رود ،جام، رود اترك به حداقل رسيده است .آب خوان هاي دشت مشهد به مصرف گياهان زراعي و محصولات باغي مي رسد زيرا به طور متوسط در فصل زمستان و مهار بارندگي صورت مي گيرد . هر ساله ۱۰۷۱ ميليون متر مكعب آب از اين دشت تخليه مي شود . ييلاق آب منفي (كسري مخزن) اين دشت ۱۳۶ ميليون متر مكعب است.

۱-۳-۶ خاك ها :

از نظر اقتصادي خاك وسيله و عامل اصلي توليد محصول زراعي به شمار مي آيد به كارگيري ساير عوامل توليد مانند سرمايه ، كار ،مديريت به طور نسبي به حاصلخيزي و قابليت بهره دهي آن افزوده مي شود . انواع خاك هاي شهر مشهد به شرايط توپوگرافي نوع و جنس رسوبات و ليتولوژي زمين و نيز فرآيند اقليمي و فرسايش متفاوت است مهمترين مشكل خاك درشهرستان مشهد به ويژه در نواحي كوهستاني فرسايش شديد خاك هاي سطحي مي باشد كه اين مسئله اثرات زيست محيطي زيادي مانند : آلودگي خاك ،شستشوي خاك ،تخريب پوشش گياهي و حتي خطرات جانبي را به همراه داشته و دارد .

جهت دقت مطالعه و شناسايي نسبتا كامل خاك هاي مشهد از نظر توزيع جغرافيايي خاك ها كه در ۴ ناحيه و شهرستان مورد بررسي قرار دارد كه هر يك معرف مشخصه هاي خاك از نظر تيپ و استعداد در قسمت هاي شرقي و شمالي است.
الف)خاك هاي دشت مشهد كه عمدتا شامل قسمتهاي جلگه اي و دشت آبرفتي است .
ب)خاك هاي نقاط شهري طرقبه و شانديز كه نمونه هاي كوهستاني در جنوب شهرستان است.
ج)خاك هاي شهر كلات نادري نمونه خاك هاي كوهستاني در شمال شهرستان مشهد.

د) خاك هاي بخش شرقي و شمال شرقي كنويس كه محدوده استقرار كوره هاي آهك پزي و گچ پزي است همانطور كه گفته شد شهرستان مشهد بر روي آبرفت كوه هاي هزارمسجد واقع شده است جنس خاك دره سطحي بسيار نرم و قابل نفوذ مي باشد . ضخامت عمق خاك در ناحيه مشهد بين ۱۵۰ تا ۲۰۰ متر مي باشد كه دشت مشهد را به همين خاطر از مرغوب ترين و مستعدترين زمين هاي كشاورزي استان كرده است.

۱-۳-۷ پوشش گياهي:

پوشش گياهي هر منطقه به ميزان بارش و اقليم آن مي باشد با وجودي كه قسمت وسيعي از مناطق خشك كشت و زرع شده اند ولي نبايد چنين تصور كرد كه پوشش گياهي آنها ثابت بوده و دستخوش اثرات حاصله از انسان واقع نشده اند اين موضوع در مورد بيابان ها كه در آنها تعادل بين پوشش گياهي و محيط بسيار متزلزل است بيشتر صدق مي كند .

گياهان اين منطقه شامل بوته اي از نوع گون ،زنبق وحشي ،اسپند،درمنه، چرفه يا مشكمبه گاو ميباشد . درخچه اي از نوع زرشك وحشي ،بادام وحشي ،گز، كلپوره،قياق مي باشد اما وسعت جنگل هاي شهرستان مشهد براساس آمار اداره منابع طبيعي شهرستان مشهد ۲۹۷۵۰ هكتار برآورد شده است .كه شامل جنگل هاي پسته ،ارس، ارغوان مي گردد و مراتع آن وسعتي معادل۱۸۸۶۰۰۰ هكتار را به خود اختصاص مي دهد كه ۳/۱ آنها مراتع درجه ۲ و مابقي مراتع درجه ۳ هستند.

۱- ۴ويژگي هاي انساني:

جمعيت شهرستان مشهد در سال ۱۳۷۵ معادل ۱۸۸۷۴۰۵ نفر برآورده شده است كه اين رقم در سال ۱۳۶۵ معادل ۱۴۶۳۵۰۸ نفر بوده است با توجه به جمعيت اين شهرستان در دو دهه اخير رشد آن برابر ۵/۲ درصد در سال محاسبه شده است وسعت شهرستان مشهور بالغ ۱۳۵۰۰كيلو متر مربع مي باشد و تراكم نسبي آن در سال ۱۳۷۵ معادل ۸/۱۳۹ نفر كيلومتر مربع بوده است .

۱-۴-۱ توزيع فضايي جمعيت :
بر اساس آمار ۱۳۷۵ از مجموع ۱۸۸۷۴۰۵ نفر جمعيت شهرستان مشهد ۵۱/۸۵ درصد در نقاط شهري برابر ۱۶۱۳۹۲۰۰ نفر و ۴۹/۱۴ درصد معادل ۲۷۳۸۴۸۴ نفر در نقاط روستايي سكونت داشتند

مكان تعداد خانوار تعداد جمعيت مرد زن
شهرستان مشهد ۴۸۲۷۴۶ ۲۲۴۷۹۹۶ ۱۱۳۷۶۳۲ ۱۱۱۰۳۶۴
مناطق شهري ۴۱۲۷۸۱ ۱۹۰۸۰۸۳ ۹۶۷۸۳۷ ۹۴۰۲۴۶

مناطق
روستايي

بخش
مركزي تبادكان ۱۰۹۵۹ ۵۲۷۴۹ ۲۶۷۲۵ ۲۶۰۲۴
ميان ولايت ۳۲۴۹ ۱۵۷۳۴ ۷۸۵۸ ۷۸۷۶
طوس ۱۵۷۱۲ ۷۵۸۷۹ ۳۸۳۷۸ ۳۷۵۰۱
كارده ۱۶۷۴ ۸۳۱۰ ۴۰۱۸ ۴۲۹۲
كنويست ۴۷۳۳ ۲۳۵۶۲ ۱۱۷۵۸ ۱۱۸۰۴
درزآباد ۲۹۰۲ ۱۵۰۲۸ ۷۴۸۱ ۷۵۴۷
بخش طرقبه شانديز ۲۹۵۱ ۱۳۲۵۳ ۶۷۲۲ ۶۵۳۱
طرقبه ۳۵۸۳ ۱۵۴۴۶ ۷۶۷۵ ۷۷۷۱

بخش
احمدآباد پيوه ژن ۴۰۸۱ ۱۸۸۲۱ ۹۲۲۵ ۹۵۹۶
سرجام ۵۷۵۸ ۲۷۲۵۴ ۱۳۴۵۶ ۱۳۷۹۸
بخش
رضويه پايين ولايت ۱۱۵۸ ۶۳۱۶ ۳۱۲۸ ۳۱۸۸
آبروان ۲۳۴۱ ۱۲۱۸۶ ۶۰۲۷ ۶۱۵۹
ميامي ۸۲۸۶ ۴۲۸۷۸ ۲۱۳۹۲ ۲۱۴۱۶

جدول توزيع جمعيت در شهرستان مشهد در سال ۱۳۷۵

۱-۴-۲سواد و اشتغال :

از مجموع جمعيت شهرستان مشهد در سال ۱۳۷۵ معادل ۱۹۶۵۹۰۳ نفر را افراد واقع در گروه سني بالاي ۶ سال تشكيل مي داده است كه از اين تعداد ۹۹۳۸۸۴ نفر مرد و ۹۷۲۵۱۹ نفر زن بوده اند كه از اين تعداد ۱۷۳۲۳۶۹ نفر باسواد بوده اند كه در مقايسه با جمعيت بالاي ۶ سال ۱/۸۸ درصد را شامل مي شود از كل جمعيت بالاي ۱۰ سال كه معادل ۵۷۳۴۸۷ نفر مي شوند و ۷۹/۳۳ در صد جمعيت را در برمي گيرد كه ۱۸ /۳۳ درصد در نقاط شهري ۴۹/۳۷ درصد در نقاط روستايي بوده از كل جمعيت شهرستان ۵۳۸۲۱۲ نفر شاغل و ۳۵۲۷۵ نفر بيكاران و افراد جوياي كار تشكيل مي دهد.

۱-۵ويژگي هاي اقتصادي :
فعاليت هاي اقتصادي شهرستان مشهد را مي توان به سه بخش : كشاورزي ،صنعت ، خدمات تقيسم بندي كرد.
۱-۵-۱زراعت :
بر اساس آمار سال ۱۳۷۹ ادره كشاورزي شهرستان مشهد سطح زير كشت محصولات زراعتي شهرستان مشهد ۱۴۳۷۹۴هكتار بوده است از اين ميزان غلات (گندم و جو) ۹۱۳۲۸ هكتار(۵/۶۳) درصد سطح زير كشت را به خود اختصاص داده اند از سطح زير كشت محصولات اين شهرستان ۶۵۹۴۱ هكتار (۹/۴۵) درصد مربوط به كشت آبي و ۷۷۸۱۳ (۱/۵۴) درصد را كشت هاي ديم به خود اختصاص داده اند . محصولات عمده شهرستان شامل :گندم،جو، چغندرقند، محصولات جاليزي و نباتات علوفه اي مي باشد كه به صورت آبي و ديم كشت مي شود .

نوع محصول سطح زير كشت مقدار توليد (تن)
گندم و جو ۵۵۰۰۰ ۹۸۴۱۸
هندوانه و خربزه ۸۱۲۳ ۴۱۰۲۸
چغندر قند ۳۳۰۰ ۹۰۷۵۰
پنبه ۴۵۰ ۱۰۳۵
علوفه ۳۶۲۰ ۵۳۳۸۰
صيفي جات ۷۹۶۹ ۲۴۲۸۸۶
ساير ۱۰۸۷ ۱۵۰۰
حبوبات ۱۹۶۵ ۱۲۰۳
زيره سبز ۴۸ ۶۱
جمع ۸۸۹۹۰ ۵۳۰۲۶۱

جدول سطح زير كشت و ميزان توليد محصولات زراعي شهرستان مشهد در سال۱۳۸۰

باغداري: باغات شهرستان مشهد شامل سيب ،گيلاس ،آلبالو و گردو مي باشد كه در بخش هاي مختلف شهرستان واقع شده اند سطح زير كشت محصولات باغي شهرستان ۱۲۹۵۵ هكتار مي باشد كه ۱۲۵۳۲ هكتار (۷/۹۶) درصد آن را اراضي آبي و ۴۲۳ هكتار (۳/۳) درصد آن اراضي ديم باغي تشكيل مي شود .

دامداري: شيوه دامداري در اين شهرستان به دو صورت سنتي و صنعتي بود كه شيوه غالب به صورت صنعتي مي باشد بر اساس اطلاعات شبكه پست دامپزشكي شهرستان در سال ۱۳۷۹ مجموعا ۲۳۹۶۰۹۳ واحد دامي معادل ۶۷/۱۱ درصد از كل واحد دامي استان است.

۱-۵-۲صنايع:

صنايع اين شهرستان را در دو بخش صنايع دستي و صنايع سنگين مورد بررسي قرار مي دهيم .
الف) صنايع دستي : اين صنايع كه با استفاده از مواد اوليه محلي و اتكاء به نيروي دست در نواحي روستايي شكل مي گيرند در سطح شهرستان مشهد از اهميت زيادي برخوردار است . مهمترين صنايع دستي شهرستان قاليبافي و صنايع چوبياست كه در بخش هاي مختلف شهرستان توليد مي شوند كه صنعت فرش بافي به تنهايي ۱۰۷۷ نفر را مشغول به كار كرده است .

ب) صنايع بزرگ: معم.لا مواد اوليه آن از خارج منطقه تامين شده و در توليد آنها انرژي جايگزين كارگر مي شود . شهرستان مشهد در پايان سال ۱۳۷۸ داراي ۱۹۹۷ واحد صنعتي فعال بوده است كه پروانه بهره برداري تحت پوشش اداره كل صنايع سازمان جهاد سازندگي و اداره كل معادن و فلزات استان را اخذ كرده هند و در واحدهاي فوق الذكر تعداد ۵۹۱۴۰ نفر مشغول به كار بوده اند كه اين رقم ۶۶ درصد از شاغلين واحدها صنعتي استان را دربر مي گيرد .

مهمترين صنايع شهرستان مشهد شامل : صنايع غذايي ،صنايع نساجي و چرم، صنايع چوبي و سلولزي ،صنايع شيميايي ، صنايع فلزي ،صنايع برق و الكترونيك و صنايع ماشين سازي و ساخت تجهيزات مي باشد.

ج)معادن :در شهرستان مشهد ۲۷ معدن با توليد سالانه ۲۷۵۴۰تن در حال بهره برداري مي باشد اين معادن در سطح شهرستان عبارتند از: معدن آهك،معدن مارن، معدن گچ خاكي و سنگ گچ ، سنگ لاشه ، معدن سنگ تزييني ، معدن سنگ نمك ،معدن فلدسپات و معدن سنگ آهن.

۱-۵-۳ خدمات:

خدمات مهمترين سهم را در بين فعاليت هاي مزبور بخش خدمات به خود اختصاص داده خدمات اين شهرستان شامل : عمده فروشي ،تعمير وسايل نقليه موتوري ، موتور سيكلت و كالاهاي شخصي و خانگي و هتل و رستوران ،حمل و نقل، انبارداري و ارتباطات ، واسطه گرهاي مالي ،مستغلات و اجاره و فعاليت هاي كار و كسب ، اداره امور عمومي و دفاع و تامين اجتماعي و شخصي ،خانوار هاي معمولي و داراي مستخدم سازمان ها و هيئت هاي برون مرزي و دفاتر و ادارات مركزي . اين بخش در نقاط شهري تمركزبيشتري دارد تا نقاط روستايي به طوري كه فعاليت هاي خدماتي در نقاط شهري ۳/۶۱ درصد و در نقاط روستايي برابر ۵۵/۲۱ درصد مي باشد در مجموع شاغلين بخش خدمات شهرستان مشهد ۹۲/۵۴ درصد از كل شاغلين را به خود اختصاص داده است.

۲)شناخت حوزه نفوذ:

مطالعه و بررسي وضعيت سكونتگاهي روستايي نشان مي دهد بعضي از روستاها به دليل برخورداري از موقعيت اداري ،ارتباطي ،خدماتي،اقتصادي و… مناسب در چنان شرايطي قرار مي گيرند كه ساير روستاهاي پيرامون آنها بخشي از خدمات مورد نياز خود را از اين روستاها تامين مي نمايد در چنين وضعيتي روستاهاي پيرامون اثرات خاص خود را در روستا ي نافذ به جاي مي گذارند كه مهمترين آنها تقويت هر چه بيشتر موقعيت روستاي مركزي در نظام سلسله مراتب خدماتي روستاها و جذب خدمات بيشتر تقويت موقعيت اقتصادي روستا و … مي باشد

بدين جهت مي توان گفت شناخت حوزه نفوذ و نافذ روستاها در مطالعات و برنامه ريزهاي توسعه روستايي از جهت والايي برخوردار است براي حوزه نفوذ تعاريف مختلفي تا كنون ارائه شده است مهمترين آنها عبارتند از حوزه نفوذ يك روستا فضايي است كه ساكنين سكونتگاه هاي پيرامون براي انجام امور روزمره و با تامين خدمات مورد نياز به آن روستا مراجعه مي نمايند.
در مطالعات حاضر به منظور شناخت تاثيرات روستاهاي حوزه نفوذ ر روستاي خادم آباد وضعيت حوزه نفوذ اين روستا به شرح ذيل مورد بررسي و مطالعه قرار گرفته است تا با درك هر چه بيشتر شرايط حاكم بر اين روستا نسبت به تهيه طرح هادي روستا اقدام گردد.

۲-۱ تعيين حوزه نفوذ :

براي تعيين حوزه نفوذ روستاي خادم آباد از روش ضريب برخورداري از خدمات عمومي مورد نياز جوامع روستايي و همچنين ميزان وابستگي روستاهاي پيرامون خادم آباد به يكديگر و موقعيت اين روستا در سلسله مراتب خدماتي تعيين شده در طرح هاي بالا دست (طرح هاي سطح بندي خدماتي و طرح جامع شهرستان مشهد) استفاده شده است .
الف) خدمات موجود در روستاي خادم آباد :
اين روستا در حال حاضر با برخورداري از ۸۶۰ نفر جمعيت داراي :
۱- دبستان ابتدايي پسرانه و دخترانه . ۲- مدرسه راهنمايي پسرانه و دخترانه .۳- دبيرستان و پيش دانشگاهي پسرانه .۴- حمام عمومي.۵- خانه بهداشت.۶- غسلخانه .۷- دفتر پست و مركز تلفن .۸- برق سراسري .۹- لوله كشي آب .۱۰- پايگاه مقاومت بسيج و شوراي اسلامي
ب)در حال حاضر ساكنين هيچ يك از روستاهاي پيرامون جهت بهره برداري از خدمات موجود در روستاي خادم آباد به اي روستا مراجعه نمي نمايند به جز دبيرستان و پيش دانشگاهي كه تعداد زيادي از اطراف روستا به اين دبيرستان مشغول به تحصيل هستند.

ج)روستاي خادم آباد فاقد حوزه نفوذ مي باشد و خدمات موجود در اين روستا صرفا مورد استفاده مردم خود روستا مي باشد ضمن آنكه اين روستا وضعيت در آينده كماكان ادامه خواهد داشت در طرح هادي روستاي خادم آباد خدمات در نظر گرفته شده صرفا براي جمعيت ساكن در اين روستا خواهد بود .

۳)آشنايي روستا

۳-۱ موقعيت جغرافيايي روستا:

روستاي خادم آباد واقع در دهستان ميامي از بخش رضويه شهرستان مشهد مي باشد اين روستا در طول جغرافيايي ۵۹ درجه ۴۸ دقيقه و در عرض جغرافيايي ۳۶ درجه ۱۳ دقيقه قرار گرفته است و فاصله اش به مركز شهرستان كيلومتر مي باشد اين روستا در ۱۳ كيلومتري جاده مشهد واقع شده است و از نظر توپوگرافي اين روستا جلگه اي است.روستاي خادم آباد از سمت شمال به ارتفاعات و از سمت جنوب به باغات و از سمت شرق به بخش رضويه محدود مي گردد .

۳-۲ تعيين محدوده اراضي كشاورزي و منابع طبيعي:

وسعت روستا ها تا حد زيادي بيانگر ويژگي هاي محيط طبيعي و شرايط اجتماعي و اقتصادي آنهاست در نواحي كه مسطح بوده و خاك حاصل خيز و آب كافي در دسترس است . روستاها معمولا بزرگ و برعكس در نواحي تپه ماهوري و كوهستاني كه قشر خاك ناچيز مي باشد و در نتيجه حاصلخيزي خاك و بهره دهي پايين است روستا ها كوچك مي باشند . اكنون روستاي خادم آباد داراي وسعت كمي است و محدوده اراضي كشاورزي اين روستا است كه از نظر حاصل خيزي خاك و آب كافي در سطح خيلي پاييني است .

۳-۳ بررسي منابع آب :

اصولا در كشور ايران هر جايي كه روستايي شكل گرفته قطعا منبع آبي داشته و تعيينتوسعه روستا تا حد زيادي با ميزان كيفيت آ ب و در مراحل بعدي با زمبن و پيشرفت هاي فني جوامع انساني مرتبط است .
تنها يك قنات در روستا وجود دارد كه تقريبا ۱۰ سال پيش مردم روستا از همين قنات براي آشاميدن و براي كشاورزي استفاده مي كردند اكنون آب آشاميدني اين روستا از طرف دولت لوله كشي شده و آب مورد نياز مردم از طريق لوله كشي تامين مي گردد كه تنها از آب قنات براي كشاورزي استفاده مي كنند كه طبق مقررات افراد روستا هر ۶ ساعت به ۶ ساعت حق استفاده از آب را دارند و گاهي كه مردم با كمبود آب يا قحطي آب مواجه مي شوند افرادي كه وسيله نقليه دارند از شهرك رضويه آب تهيه مي كنند و افراد ديگر هم مجبور هستند از آب قنات كه كمي شور است استفاده كنند.

۳-۳-۱اقليم روستا :

الف) رطوبت:
رطوبت متوسط مشهد ۴/۵۶ درصد و متوسط حداقل و حداكثر سالانه ۵/۳۶ درصد در تير ماه و ۱۹/۷ درصد در دي ماه است.
ب)درجه حرارت:
درجه حرارت در طي دوره آماري ۱۳۳۰-۱۳۸۰ ۴/۱۴ درجه سانتي گراد و اختلاف ميانگين درجه حرارت در سرد ترين ماه و گرم ترين ماه ۳۵ درجه است ميانگين حداكثر دماي سالانه ۴/۲۶ درجه مربوط به ماه تير و ميانگين حداقل دماي سالانه ۴ درجه مربوط به ماه دي است.

ج)بارندگي:
متوسط بارندگي در طي دوره آماري ۱۳۸۰-۱۳۳۰ در شهرستان مشهد ۶۴/۲۵۹ ميليمتر است حداكثر ميانگين ماهانه بارش در شهرستان مشهد ۸/۵۵ ميليمتر در اسفند ماه و حداقل ميانگين ماهانه بارش ۷/۰ ميليمتر در مرداد ماه مي باشد . به طور كلي ميزان نزولات در اين شهرستان كم است.

د)تابش خورشيد:

ميانگين مجموع سالانه ساعات آفتابي مشهد ۲۵۰۰ ساعت است كه از اين ميزان كم ترين ساعات آفتابي در بهمن ماه بيشترين آنها در تيرماه است . زاويه تابش خورشيد در عرض جغرافيايي ۳۷ درجه در ظهر محلي ، اول تير ماه برابر ۹۰ درجه و در ظهر محلي دي ماه ۴۵ درجه است . عوامل تاثير گذار بر اقليم مشهد عبارتند از عرض جغرافيايي، هواي گرم وخشك كوير قره قوم.

آمارهاي به دست آمده نشان مي دهد كه روستاي خادم آباد داراي آب و هواي معتدل و مرطوب مي باشد و وضع طبيعي ان به صورت جلگه اي است . باد روستا از سمت شمال به جنوب است به همين دليل خانه ها تقريبا به صورت شرقي غربي ساخته شده اند ولي بايد براي طرح پيشنهادي با دقت بيشتري طراحي را ارائه داد. و همچنين به دليل رطوبتي بودن روستا باد مزاحمي ندارد.

۳-۴ بررسي ويژگي هاي جمعيتي :

جمعيت مهمترين عامل انساني در شكل گيري روستا و همچنين توزيع و تراكم و معيشت و توسعه آنهاست بنابراين آگاهي از كميت و كيفيت جمعيت ساكن در منطقه از ضروريات برنامه ريزي مي باشد . چنانچه هدف از مطالعه اجراي يك پروژه عمراني باشد اين امر مضاعف مي شود چرا كه با مطالعه دقيق عناصر مختلف جمعيت مي توان نسبت به توانايي مشاركت فكري و دستي و قدرت ريسك و عواملي از اين دست آگاهي لازم را به دست آورد .