سه رساله درباره زندگي و مبارزه
سيد جمال الدين اسد ابادي

به كوشش :
سيد هادي خسروشاهي
فهرست

مقدمه
رساله ۱٫ شرح‌ حال‌ و آثارسيّد جمال‌الدين‌ اسدآبادي‌ معروف‌ به‌ افغاني‌
يادداشت

ديباچه
سرآغاز
شرح حال وآثار

۱٫ مولد و نسب و تاريخ ولادت سيد جمال الدين
۲٫ ايام صباوت سيد و تحصيلاتش در قزوين
۳٫ اولين ورود سيد به تهران همراه پدرش
۴٫ حركت سيد به عتبات با پدرش و تحصيلش در نزد شيخ مرتضي
۵٫ حركت‌ سيد به‌ مكه‌ از راه‌ هند و رفتنش‌ به‌ كابل‌ از راه‌ طهران‌ و مشهد
۶٫ حركت‌ سيد از افغانستان‌ به‌عزم‌ مكه‌ و آمدنش‌ از راه‌ مصر به‌ اسلامبول‌
۷٫ ورود سيد بار دوم‌ به‌ مصر و فعاليت‌ او در آنجا

۸٫ حركت‌ سيد به‌ هند و رفتنش‌ به‌ لندن‌ و پاريس
۹٫ آمدن‌ سيد به‌ طهران‌ برحسب‌ دعوت‌ ناصرالدين‌ شاه
۱۰٫ حركت‌ سيد به‌ روسيه‌ و ملاقاتش‌ با ناصرالدين‌ شاه‌ و دعوتش‌ بار دوم‌ به‌ ايران
۱۱٫ زجر و تبعيد سيد از طهران‌ و آمدنش‌ به‌ بصره
۱۲٫ حركت‌ سيد از راه‌ بصره‌ به‌ لندن

۱۳٫ ورود سيد به‌ اسلامبول‌ بار دوم‌ به ‌دعوت‌ عبدالحميد و وفاتش‌ در آنجا
۱۴٫ خاتمه
۲٫ اسناد و مدارك‌ دربارة‌ سيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي
ياد داشت
از مقدمة‌ كتاب‌ تاريخ‌ بيداري‌ ايرانيان
آثار و مدارك‌ موجود
سلسله‌ انساب‌ سيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي

رونوشت‌ چند فقره‌ تلگرافات‌ نايب‌السلطنه
مشخصات‌ خانة‌ پدري‌ سيدجمال‌الدين
صورت‌ منقوره‌ چند الواح‌ از قبور منسوبين‌ سيد
تحصيلات‌ سيد
ورود سيد به‌ بوشهر و دعوت‌ ناصرالدين‌شاه‌ از او
تبعيد سيد از طهران
اجمالي‌ از اعتراضات‌ راجع‌ به‌ عمل‌ افغانها
آثار سيد

اوصاف‌ گزيدة‌ سيد
قسمتي‌ از مقالة‌ جمعيت‌ دارالتقريب‌ اسلامي‌
چند نامه‌ از دانشمندان‌ معاصر و مطلع‌ در حالات‌ سيد
دو يادداشت‌ مهم‌ راجع‌ به‌ سيد اسدآبادي‌
سيد اسدآبادي‌ در اسلامبول‌
مفسر قرآن‌

بحث‌ و انتقاد راه‌ اصلاح‌ كشور
سيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي‌ و افغانها

ضميمة‌ رسالة‌ دوم‌: خاطرات‌ من‌

۳٫ سيّد جمال‌الدين‌ اسدآبادي‌ رهبر نهضت‌ آزاديخواهي‌ ايران
يادداشتي‌ بر چاپ‌ دوم‌
يادداشت‌
سيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي‌
تكمله‌ راجع‌ به‌ شرح‌ تاريخ‌ زندگي‌ سيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي‌
سيّد جمال‌الدين‌ اسدآبادي‌ باعث‌ نهضت‌ها
سيد جمال‌ الدين‌ معروف‌ به‌ افغاني‌

۱

شرح‌ حال‌ و آثار
سيّد جمال‌الدين‌ اسدآبادي‌
معروف‌ به‌ افغاني‌

سه رساله درباره زندگي و مبارزه
سيد جمال الدين اسد ابادي

به كوشش :
سيد هادي خسروشاهي

فهرست

مقدمه
رساله ۱٫ شرح‌ حال‌ و آثارسيّد جمال‌الدين‌ اسدآبادي‌ معروف‌ به‌ افغاني‌
يادداشت
ديباچه
سرآغاز
شرح حال وآثار
۱٫ مولد و نسب و تاريخ ولادت سيد جمال الدين
۲٫ ايام صباوت سيد و تحصيلاتش در قزوين
۳٫ اولين ورود سيد به تهران همراه پدرش

۴٫ حركت سيد به عتبات با پدرش و تحصيلش در نزد شيخ مرتضي
۵٫ حركت‌ سيد به‌ مكه‌ از راه‌ هند و رفتنش‌ به‌ كابل‌ از راه‌ طهران‌ و مشهد
۶٫ حركت‌ سيد از افغانستان‌ به‌عزم‌ مكه‌ و آمدنش‌ از راه‌ مصر به‌ اسلامبول‌
۷٫ ورود سيد بار دوم‌ به‌ مصر و فعاليت‌ او در آنجا
۸٫ حركت‌ سيد به‌ هند و رفتنش‌ به‌ لندن‌ و پاريس

۹٫ آمدن‌ سيد به‌ طهران‌ برحسب‌ دعوت‌ ناصرالدين‌ شاه
۱۰٫ حركت‌ سيد به‌ روسيه‌ و ملاقاتش‌ با ناصرالدين‌ شاه‌ و دعوتش‌ بار دوم‌ به‌ ايران
۱۱٫ زجر و تبعيد سيد از طهران‌ و آمدنش‌ به‌ بصره
۱۲٫ حركت‌ سيد از راه‌ بصره‌ به‌ لندن
۱۳٫ ورود سيد به‌ اسلامبول‌ بار دوم‌ به ‌دعوت‌ عبدالحميد و وفاتش‌ در آنجا
۱۴٫ خاتمه

۲٫ اسناد و مدارك‌ دربارة‌ سيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي
ياد داشت
از مقدمة‌ كتاب‌ تاريخ‌ بيداري‌ ايرانيان
آثار و مدارك‌ موجود
سلسله‌ انساب‌ سيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي
رونوشت‌ چند فقره‌ تلگرافات‌ نايب‌السلطنه
مشخصات‌ خانة‌ پدري‌ سيدجمال‌الدين
صورت‌ منقوره‌ چند الواح‌ از قبور منسوبين‌ سيد
تحصيلات‌ سيد

ورود سيد به‌ بوشهر و دعوت‌ ناصرالدين‌شاه‌ از او
تبعيد سيد از طهران
اجمالي‌ از اعتراضات‌ راجع‌ به‌ عمل‌ افغانها
آثار سيد
اوصاف‌ گزيدة‌ سيد
قسمتي‌ از مقالة‌ جمعيت‌ دارالتقريب‌ اسلامي‌
چند نامه‌ از دانشمندان‌ معاصر و مطلع‌ در حالات‌ سيد

دو يادداشت‌ مهم‌ راجع‌ به‌ سيد اسدآبادي‌
سيد اسدآبادي‌ در اسلامبول‌
مفسر قرآن‌
بحث‌ و انتقاد راه‌ اصلاح‌ كشور
سيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي‌ و افغانها

ضميمة‌ رسالة‌ دوم‌: خاطرات‌ من‌

۳٫ سيّد جمال‌الدين‌ اسدآبادي‌ رهبر نهضت‌ آزاديخواهي‌ ايران
يادداشتي‌ بر چاپ‌ دوم‌
يادداشت‌
سيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي‌
تكمله‌ راجع‌ به‌ شرح‌ تاريخ‌ زندگي‌ سيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي‌
سيّد جمال‌الدين‌ اسدآبادي‌ باعث‌ نهضت‌ها
سيد جمال‌ الدين‌ معروف‌ به‌ افغاني‌

۱

شرح‌ حال‌ و آثار
سيّد جمال‌الدين‌ اسدآبادي‌
معروف‌ به‌ افغاني‌

تأليف‌:
ميرزا لطف‌الله‌ اسدآبادي‌

يادداشت‌

در سالهاي‌ اخير، چند رساله‌ و كتابچه‌ و چندين‌ مقاله‌، بوسيله‌ افرادي‌ كه‌ خود را: مورخ‌، محقق‌، اسنادياب‌ و پژوهشگر! قلمداد مي‌كنند، برضدسيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي‌ و فعاليتهاي‌ وسيع‌ و پي‌گير اسلامي‌ او، منتشر شده‌ است‌. نشر اين‌ آثار! مغرضانه‌، كه‌ هرگز با واقعيت‌هاي‌ تاريخي‌سازگار نيست‌، بر اهل‌ اطلاع‌ و كساني‌ كه‌ حقايق‌ تاريخي‌ را در چهارچوبي‌ دور از تعصب‌ يا غرض‌ورزي‌ ارزيابي‌ مي‌كنند، لازم‌ و ضروري‌ساخت‌ كه‌ كتابها، رساله‌ها، اسناد و مدارك‌ روشن‌كننده‌ چهره‌ حقيقت‌ را منتشر سازند تا نسل‌ معاصر و آينده‌ از حقايق‌ تاريخي‌، آنطور كه‌ هست‌آگاه‌ شوند.

روي‌ همين‌ اصل‌، اكنون‌ به‌تجديد چاپ‌ كتاب‌: «شرح‌ حال‌ و آثار سيدجمال‌الدين‌ اسدآبادي‌» اقدام‌ مي‌شود… اهميت‌ اين‌ كتاب‌ بيشتر ازاين‌ ناحيه‌ است‌ كه‌ به‌قلم‌ مرحوم‌ ميرزا لطف‌الله اسدآبادي‌، يكي‌ از نزديكترين‌ منسوبين‌ سيد جمال‌الدين‌ نوشته‌ شده‌ است‌. مرحوم‌ ميرزا لطف‌الله،خواهرزاده‌ سيد جمال‌الدين‌ بود و در دو سفري‌ كه‌ « سيد» به‌ تهران‌ آمد، در كنار او بسر مي‌برد و هنگامي‌ كه‌ سيد از ايران‌ رفت‌، مقداري‌ از كتابها وآثار و مقالات‌ او در نزد ميرزا لطف‌الله باقي‌ ماند كه‌ اخيراً به‌ كتابخانه‌ مجلس‌ شوراي‌ ملي‌ واگذار گرديد.(۱)

در همين‌ كتاب‌، شما عكس‌ مؤلف‌ مرحوم‌ را مي‌بينيد كه‌ در پشت‌ سر سيدجمال‌الدين‌ ايستاده‌ است‌ و اين‌ سند زنده‌، خود شاهد گويائي‌ براصالت‌ و صحت‌ مندرجات‌ اين‌ كتاب‌ تواند بود…

اين‌ كتاب‌ يكبار در سال‌ ۱۳۰۴ يعني‌ ۴۵ سال (۲)‌ پيش‌ بوسيله‌ دانشمند فقيد ايراني‌، حسين‌ كاظم ‌زاده‌ ايرانشهر(۳) در برلين‌ به‌ چاپ‌ رسيد وسپس‌ براي‌ بار دوم‌ در سال‌ ۱۳۲۶ باهتمام‌ علامه‌ فقيد، مرحوم‌ حاج‌ ميرزا عباسقلي‌ واعظ‌ چرندابي‌ با اضافاتي‌ در تبريز تجديد چاپ‌ شد وآنگاه‌ توسط‌ مرحوم‌ صادق‌ نشأت‌ به‌عربي‌ ترجمه‌ گرديد و در قاهره‌ انتشار يافت‌ و اكنون‌ از روي‌ نسخه‌ چاپ‌ برلين‌ ـ پس‌ از مرور و اصلاحات‌لازم‌ و افزودن‌ بعضي‌ عكسها ـ براي‌ بار ديگر چاپ‌ و دراختيار عموم‌ قرار مي‌گيرد.
——————————————————————————————————–
(۱) آقاي‌ صفات‌الله جمالي‌ فرزند مرحوم‌ ميرزا لطف‌الله، در نامه‌ مورخ‌ ۱۷/۴/۴۹ خود در پاسخ‌ نامه‌ من‌ مي‌نويسد: «… چهار نسخه‌ از نسخه‌هاي‌ اصل‌ العروة‌ الوثقي‌ چاپ‌ پاريس‌ در خانواده‌ ما باقي‌ مانده‌ بود كه‌ آن‌ چهار نسخه‌ را بانضمام‌ مقدار زيادي‌ اسناد و مدارك‌ و مجلات‌ و رسائل‌ كه‌ مربوط‌ به‌ سيد بود، تمامت‌ آنها را به ‌كتابخانه‌ مجلس‌ در تهران‌ ارسال‌ نمودم‌، تا اين‌ آثار گرانبها محفوظ‌ و به‌ يادگار بماند…».

(۲) به‌ هنگام‌ انتشار چاپ‌ جديد ـ ۱۳۷۹ ـ درست‌ هفتاد و پنج‌ سال‌ از تاريخ‌ نخستين‌ نشر آن‌ مي‌گذرد.
(۳) مرحوم‌ كاظم ‌زاده‌ داراي‌ تأليفات‌ و آثار زيادي‌ بزبان‌ فارسي‌ و آلماني‌ است‌ كه‌ بعضي‌ از آنها منتشر شده‌ است‌. او مجله‌اي‌ هم‌ به ‌نام‌ ايرانشهر در برلين‌ منتشر مي‌ساخت‌كه‌ داراي‌ مقالاتي‌ درباره‌ سيد است‌…

* * *
قسمت‌ دوم‌ اين‌ كتاب‌ كه‌ قبلاً تحت‌ عنوان‌ ملحقات‌ در آخر كتاب‌ چاپ‌ شده‌ بود و داراي‌ مطالب‌ و اطلاعات‌ جالبي‌ بقلم‌ گروهي‌ ازمعاصرين‌ مرحوم‌ سيد و فضلاي‌ معروف‌ نيم‌ قرن‌ پيش‌ است‌ و از اين‌ جهت‌ كه‌ اين‌ افراد خود معاصر مرحوم‌ سيد جمال‌الدين‌ اسدآبادي‌ بوده‌ و بااو معاشرت‌ داشته‌اند، مطالب‌ و نوشته‌هايشان‌ ارزش‌ تاريخي‌ دارد و براي‌ اهل‌ تاريخ‌ و تحقيق‌، مي‌تواند مأخذ و مدرك‌ باشد، چون‌ تهيه‌شده‌بوسيله‌ آقاي‌ صفات‌الله جمالي‌ بود و در كتاب‌ تاليفي‌ خود ايشان‌ به‌نام‌ « اسناد و مدارك‌ درباره‌ سيد جمال‌الدين‌ اسدآبادي‌» عيناً آمده‌ است‌، از نقل‌آنها در آخر اين‌ كتاب‌ خودداري‌ شد ولي‌ بايد يادآور شد كه‌ همه‌ آن‌ مطالب‌، در آخر كتاب‌ دوم‌ همين‌ مجلد، آمده‌ است‌.
* * *
ما پس‌ از كسب‌ اجازه‌ از فرزند مؤلف‌، جناب‌ آقاي‌ صفات‌الله جمالي‌ اسدآبادي‌ مقيم‌ همدان‌، به‌ تجديد چاپ‌ اين‌ كتاب‌ اقدام‌ مي‌كنيم‌ تاسندي‌ باشد براي‌ كساني‌ كه‌ مي‌خواهند اطلاعات‌ صحيحي‌ درباره‌ تاريخ‌ حيات‌ سيدجمال‌الدين‌، فيلسوف‌ بزرگ‌ اسلام‌ و شرق‌، بدست‌ آورند وپاسخي‌ باشد براي‌ آن‌ گروه‌ از افراد مغرض‌ يا بي‌اطلاعي‌ كه‌ قلم‌ بدست‌ گرفته‌ و هر رطب‌ و يابسي‌ را ناجوانمردانه‌ برضد سيدجمال‌الدين‌اسدآبادي‌ و انديشه‌هاي‌ اصلاحي‌ ـ اسلامي‌ او، منتشر مي‌سازند…

از آقاي‌ « صفات‌الله جمالي‌» كه‌ علاوه‌ بر اجازه‌ تجديد چاپ‌، يك‌ جلد از نسخه‌ چاپ‌ شده‌ برلين‌ را دراختيار ما قرار دادند، بي‌نهايت‌ تشكرمي‌كنيم‌ و اميدواريم‌ كه‌ بزودي‌ كتاب‌ خود ايشان‌ را هم‌ كه‌ حاوي‌ مدارك‌ و اسناد و اطلاعات‌ ديگري‌ درباره‌ تاريخ‌ حيات‌ سيد جمال‌الدين‌ است‌،دراختيار عموم‌ قرار دهيم‌.(۴)