هر دو گاه يا چند كامپيوتر مستقل از هم از طريق خط ارتباطي مانندسيم مسي،فيبر نوري و….با همديگرمبادله اطلاعاتي داشته باشند به آن شبكه كامپيوتري گفته مي شود.
كامپيوترها ممكن است از طريق سيم مسي،فيبر نوري،مايكروويو،ماهواره هاي ارتباطي و…به
هم متصل باشند.

براي درك بهتر بوجود آمدن شبكه بهتر است تصور كنيد با كامپيوتر شخصي خود كه داراي امكانات نرمافزاري مختلف و وسايل جانبي از قبيل چابگر،مودم،پلاتر و … است.
و براي مثال در يك شركت براي استفاده از اين امكانات دو روش وجود دارد:يكي اين كه براي تك،تك افراد همه امكانات را فراهم كنيم و ديگري اينكه سيستمي را طراحي كنيم كه همه افراد بتواند از امكانات نرم ازاري و سخت افزاري بصورت مشترك استفاده كنند.

به دليل اينكه روش اول مقرون به صرفه نمي باشدبنابراين براي جامه پوشاندن به روش
)dvanced research project agency)دوم در اواخر ۱۹۶۰ميلادي يك آژانس تحقيقاتي تحت عنوان
شروع به فعاليت كردو هدف آنها اين بود كه چگونه مي توان اطلاعات را بر روي رسانه ارتباطي(مانند سيم مسي،فيبر نوري و…)ارسال و دريافت نمود.به عبارت ديگر چگون مي توان اطلاعات را از يك كامپيوتر به كامپيوتر ديگر منتقل نمود. در سال۱۹۶۹ ميلادي با بر قراري ارتباط چهار رايانه متصل به هم ؛اولين شبكه موسوم به آرپانت ساخته
شدكه پس از آن فن آوري شبكه توسعه يافت.

آشنايي با كاربرد و مزاياي شبكه از ديدگاه علمي و فني:
۱-تمركز مديريت
بسياري از سازمانها داراي كامپيوترها مستقل زيادي هستند كه اغلب دور از يگديگر قرار دارند.
براي مثال مؤسسه اي با كارخانه هاي بسيار ممكن است در هر كارخانه كامپيوترهاي دارشته باشد كه حقوق كاركنان را محاسبه كند و كارهاي مالي كارخانه را انجام دهد.در اين صورت ممكن است هر كارخانه كارهاي حقوقي و مالي خود را به طور مستقل انجام دهد.اماممكن است اين كامپيوترها بصورت شبكه باهم در ارتباط باشند تا مديريت قادر به استخراج اطلاعات كا مؤسسه باشد كه در اين صورت گفته مي شود كه شبكه ؛امكان تمركز دز مديريت را فراهم مي كند.

۲-اشتراك منابع
اتصال كامپيوترها به صورت شبكه استفاده از منابع سخت افزاري و نرم افزاري را بصورت مشترك امكان پذير مي سازد.به عبارت ديگر از مزاياي ديگر شبكه اشتراك منابع است و امكان استفاده مشترك دو يا چند كاربر از يك منبع اطلاعاتي از قبيل برنامه ها و فايل ها عپايگاه داده ها
(مانند مشخصات افراد مؤسسه)،تجهيزات جانبي از قبيل پرينتر،پلاتر و….را بدون توجه به محل جغرافيايي فراهم مي سازد.

۳-قابليت اطمينان بالا
در شبكه بدليل اينكه منابع متعدد وجود دارد قابليت اطمينان سيستم بالا است. به عنوان مثال
فايلها مي توانند بر روي دو يا سه كامپيوتر كپي شوند.بنابراين اگر يكي از آنها بدليل سخت افزاري قابل استفاده نباشد مي توان از ديگري استفاده نمود. به عبارت ديگر مي توان گفت كه تحمل خرابي شبكه نيز بالاست.

۴-كاهش هزينه ها
در شبكه بدليل اينكه مي توان از منابع سخت افزاري و نرم افزاري به صورت مشترك استفاده نمود هميت امر كاهش هزينه را در پي دارد.البته با استفاده از كامپيوترهاي بزرگ نيز مي توان از منابع مشترك استفاده نمو اما اگر چه كامپيوترهاي بزرگ ده ها برابر سزيعتر از كامپيوترهاي شخصي هستند اما قيمت آنها هزار برابر بيشتر است.

جمع بندي مزاياي شبكه از ديدگاه علمي و فني:
باتوجه به قسمت توضيح داده قبل مي توان از ديدگاه علمي مزاياي شبكه را نام برد:
-اشتراك برنامه ها و فايلها
-دسترسي به اطلاعات با حجم زياد در زمان كوتاه
-تمركز مديريت
-ميزان خرابي
-اشتراك پايگاه داده
-اشتراك منابع
-امنيت اطلاعات(قابليت اطمينان بالا)
-صرفه جويي

كه در مورد موارد بالا قبلاًدر قسمتهاي قبل توضيح داده شده است.
آشنايي با كاربرد شبكه از ديدگاه ارتباطات:
هدف ديگر شبكه كامپيوتري ايجاد رسانهءارتباطي قدرتمند بين افراد دور از هم است.در شكل زير يك شبكه نشان داده شده است.

شكل(۱)

وسايل متصل كننده ماننددروازه ها ومسير يا ب ها
در شبكه فوق دستگاهي كه به شبكه متصل شده و قابليت ارتباط با ديگر دستگاههاي شبكه را دارد
گفته مي شوند. (work station)يا ايستگاه كاري(node)گره
بنابراين در يك شبكه افراد از طريق ايستگاه كاري مي توانند با افراد ديگر كه در يك شبكه هستند ارتباط برقرار كنند.به افراد يك شبكه اصطلاحاّ گروه كاري گفته مي شود.

ممكن است چند گروه كاري از طريق خط ارتباطي و از طريق ماشين هايي بنام دروازه
به همديگر وصل شوند كه در اين صورت افراد گروههاي كاري مختلف مي توانند(gateway)
با همديگرتبادل اطلاعات نمايند.افراد گروههاي كاري مختلف ممكن است در سطح جهان پراكنده باشند كه به اين صورت ارتباط افراد در سطح جهان با يكديگر امكان پذير مي گردد.

آشنايي با كاربرد شبكه در زندگي روزمره:
شبكه داراي كاربردهاي زيادي است كه باعث شده است كه كاربران بدون صرف هزينه و اتلاف وقت به دنيايي از اطلاعات دسترسي داشته باشند.
امروزه در اثروجود شبكه مي توانيم به دنبال كالاي خود در دنيا بگرديم و حتيآنها را از نظر قيمت و كارايي مقايسته كنيم و كالاي مورد نظر خود را انتخاب كرده و با دادن شماره كارت اعتباري و نشاني خود را جهت تحويل اعلام كنيم و طي چند روز ديگر كالاي مورد نظر را تحويل مي گيريم كه به اين
ميگويند.كاربردهاي ديگر شبكه به صورن ذيل مي باشد: e-marketingكاردر شبكه

فعاليت بانكي كه از طريق كامپيوترهاي متصل به هم انجام مي گيرد. :E_BANKING
بانك الكترونيكي مي تواند از طريق اينترنت هم صورت گيرد.

فعاليت تجاري كه از طريق كامپيوترهاي متصل به هم انجام مي گيرد كه:E_COMMERCE
تجارت الكترونيكي مي تواند از طريق خدمات اطلاعاتي مستقيم و يا اينترنت:ميان يك كاربرو فروشنده صورت بگيرد.

شما از طريق امكانات اينترنت مي توانيددر حداقل زمان دهها كتابخانه را به :E_LIBRARY
دنبال كتاب مورد نظر خود جستجو كنيدو با استفاده از امكانات اينترنت كتابها را مطالعه كنيد و يا از آنها پرينت بگيريد اينگونه فعاليتها باعث بوجود آمدن كتابخانه الكترونيكي شده است.

امروزه ارسال و دريافت نامه ها در اسرع وقت از طريق شبكه اينترنت صورت ميگيرد :E_MAIL
شما مي توانيد فايلهاي گرافيكي،صدا،فيلم و ..را به همراه پيام خود ارسال نمايي به اين گونه سرويسها؛سرويس پست الكترونيكي گويند.

يكي ديگر از خدمات متدوال در اينترنت مي باشد.كاربران اينترنت مي توانند از طريق چت:CHAT
در مورد مسئله اي خاص به گفتگو بنشينند.با استفاده از برنامه هاي سرويس گيرنده چت،كليه سرويس دهندهاي چت در سراسر دنيا در يك مباحثه زنده شركت مي نمايند.

در اين فصل پرداخته شد به مفهوم شبكه كه تشكيل شده يك سيم وكانال به ربط داده ميشود كه شبكه تشكيل شده از چند كامپيوتر متصل به هم كه به منظور اشتراك منابع سخت افزاري(چابگرها،اسكنرها و…)تبادل فايل يا ايجاد ارتباطات الكترونيكيو همچنين از مزاياي شبكه كه شامل(تمركز مديريت،اشتراك منابع،قابليت اطمينان و كاهش هزينه ها) و همچنين
كاربرد آن را در زندگي روزمره بشر مثل سرويسهاي الكترونيكي(بانكي تجارت گفتگو و…)
نيز مي باشد.

فصل دوم

توانايي شناخت انواع شبكه از نظر ناحيه كاري

عنوان صفحه

آشنايي با مفهوم ناحيه كاري………………………………………………….۱۲
آشنايي با شبكه محلي…………………………………………………………۱۲
آشنايي با شبكه شهري…………………………………………………………۱۲
آشنايي با شبكه گسترده…………………………………………………………۱۳
آشنايي با شبكه اينترنت………………………………………………………..۱۳
آشنايي با شبكه اينترانت………………………………………………………۱۴
…………………………………………………………۱۵-۱۴Webآشنايي با
خلاصه مطالب………………………………………………………………..۱۶

آشنايي با مفهوم ناحيه كاري شبكه
تمام امكانات نرم افزاري و سخت افزاريدر شبكه ها در همه جاي شبكه قابل استفاده نيست.
بطور مثال ممكن است يك پرينتر در يك زير شبكه از شبكه موجود قابل استفاده باشد اما
در زير شبكهءقابل استفاده نباشد.
در مورد نرم افزارهاي موجود نيز وضع به همين ترتيب است يعني ممكن است نرم افزاري در يك ناحيهءكاري(مانند يك زير شبكه)قابل استفاده باشد اما در زير شبكهءديگر قابل استفاده نباشد.

آشنايي با شبكه محلي
درداخل يك ساختمان وفواصل در حدود(LAN:Alocalareanetwork)شبكه هاي محلي
چند كيلو متر مورد استفاده قرار مي گيرد.اين نوع شبكه ها براي اتصال كامپيوترهاي شخصي
بعبارت ديگر ايستگاههاي كاري در يك ساختمان به كار مي رود تا كاربرها بتوانن از منابع موجود مانند چاپگرهاو…به طور اشتراكي استفاده نمايند.

آشنايي با شبكه شهري
از شبكه محلي بزرگتر مي باشد و(MAN: metropolitan area network)شبكه
مي تواند تعدادي از دفاتر يك شركت يا شهر را تحت پوشش قرار دهد.
علت اصلي تفكيك شبكه شهري به عنوان دستهء خاصي از شبكه ها اين است كه استاندارد پياده سازي شده است. DQDB (distributed queue dual bus) براي آن

براي اتصال تمام كامپيوترها دو گذرگاه يكسويه(دو كابل)دارد. DQDBاستاندارد
و نيز تجهيزات ارتباطي مانند ميكروويو و LAN داراي يك يا چندMANيك شبكه
مي باشد.WANكمي كوچكتر ازشبكهءMANايستگاههاي تقويت كننده مي باشد.شبكهء

آشنايي با شبكه گسترده
ناحيهءجغرافيايي وسيعي را شامل مي شود.(WAN:wide area network)شبكه گسترده شبكهءگسترده از اتصال تعداد زيادي شبكهءمحلي ايجاد مي شود كه اين شبكه هاي محلي از طريق خطوط انتقال(از قبيل خط تلفن،ماهواره و…)به همديگر متصل هستند.در يك شبكهءگسترده كاربران هر يك از شبكه هاي محلي مي توانند به اطلاعات و منابع مشترك گذاشته شده توسط شبكه هاي ديگر دسترسي پيدا كنند. در شبكهءگسترده سرعت انتقال داده نسبت به شبكه هاي محلي كمتر است .

آشنايي با شبكه اينترنت
گفته شد كه شبكه گسترده از اتصال تعداد زيادي (WAN)در تعريف شبكه هاي گسترده
شبكه هاي محلي ايجاد مي شود.اينترنت بزرگترين شبكه اي است كه از ارتباط و اتصال هزارها
بوجودآمده است.بعبارت ديگر اينترنت شبكه ايTCP/IPشبكه و كامپيوتر از طريق پروتكل

است از شبكه ها كه اين شبكه ها و رايانه هاي آنها از طريق خطوط مخابراتي مانند تلفن،ماهواره،فيبر نوري و…با هم ارتباط برقرار مي كنند.بصورت خلاصه عبارتهاي زير مي توان در مورداينترنت بكار برد:

به هم متصل كرده است. Gatewaysاينترنت شبكه هاي مختلف رااز طريق/-
-/اينترنت بزرگترين ارائه دهنده خدمات گوناگون در دنيا مي باشد.
-/اينترنت بزرگترين شبكه خبري را در دنيا ايجاد كرده است.
-/اينترنت بزرگترين تابلو براي ارائه اطلاعات مي باشد.

(intranet)آشنايي با شبكه اينترانت
رشد روز افزون تكنو لوژي اطلاعات و ارائه خدمات از طريق اينترنت و سهولت كار با ان باعث شد كه از ساختار تكنو لوژي اينترنت در شبكه هاي كامپيوتري داخلي سازمانها و شركتها استفاده شودكه به اين شبكه ها اينترانت گفته مي شود.
TCP\IPشبكه هاي اينترانت شبكه هاي كوچكي هسنتد كه همانند اينترنت مبتني بر پروتكل
هستند و برخي از خدمات گوناگون اينترنت مانند وب،گروههاي خبري،پست اكترونيكي و…را ارائه مي دهند. اينترانت ها شبيه اينترنت هستند اما خصوصي مي باشند.بعبارت

ديگر هر كس در دنيا مي تواند از خدمات اينترنت بهره برداري نمايد.اما تنها افراد تعريف شده از سروبسهاي اينترانت مي توانند استفاده نمايند. از مزاياي اينترنت مي توان به موارد ذيل اشاره كرد:
۱-سهولت آسان از آن
۲-پياده سازي خدمات اينترنت بر روي اينترانت
كه داراي انعطاف پذيري بالاست. TCP\IPاستفاده از پروتكل-۳

Webآشنايي با شبكهء
اشاره كرد. وي عبارت است ار پيوندصفحات با Webاز مهمترين خدمات اينترنت مي توان به
(فرامتني)مي باشد. Hyper textيكديگر به صورت
وب مجموعهاي از ميليونها فايل است كه در سرتا سر جهان بر روي هزاران كامپيوتر كه سرويس دهنده هاي وب ناميده مي شوند ذخيره شده اند اين فايل ها نماينگر سند هاي متني،تصاوير،ويديو،صدا

برنامه ها محيط هاي محاوره اي و تقريباَ هر نوع اطلاعات ديگري كه تا به حال در فايل ها
كامپيوتري ذخيره شده اند مي باشد.
چيزي كه فايل ها را متحد مي كند ،سيتمي براي مرتبط كردن يك فايل،فايل ديگر (hypertext markup languge)HTMLLانتقال آنها در سرتاسر اينترنت است. برنامه هاي
به يك فايل امكان مي دهند كه ارتباطهايي با فايل هاي به هم مرتبط شده داشته باشد اين گونه ارتباطها يا پيوند ها اطلاعات ضروري براي يافتن فايل مرتبط شده در اينترنت را دارند. زماني كه به اينترنت وصل
استفاده مي كنيد مي توانيد اطلاعاتي (internet explorerمانند)مي شويد و از برنامهء مرورگر وب
كه به آن دستيابي داريد را بدون توجه به اينكه در يك كامپيوتر محلي ذخيره شده است يا در سوي ديگر

جهان بخواهيد،مشاهده كنيد و يا بشنويد.بطورمثال خبري در مورد كامپيوتر در تهران ممكن است با اطلاعات بورس نيويورك يا باتصويري كه در مالزي ذخيره شده است و يا فايل صوتي كه در توكيو

ذخيره شده است ارتباط برقرار كند. مجموعه سرويس دهنده هاي وب،اينترنت و مرورگر وب شما اين اطلاعات را گرد آوري كرده و به صورت يك مجموعه متحد ارائه مي كنند. اين سيستم متن مرتبط
ناميده مي شود. با دنبال كردن اين ارتباطها تقريباَ مي توان از هر سند وبي به هر سند وي ديگر رسيد. (hyper text) شده،فوق متن

در اين فصل انواع شبكه ها نظير:محلي،شهري،گسترده،اينترنت،اينترانت و وب بررسي شدو همچنين شبكه ها با هم مقايسته شدهد شبكه ها محلي اين شبكه در يك ناحيه به فاصله ها كم گرد مي آيند و برعكس آن شبكه هاي شهري بزرگتر كه در تعدادي شركت يا شهر قرار مي گيرند و اما شبكه هاي گسترده به ناحيه جغرافيايي وسيعي نيازمند است كه از طريف خطوط تلفن و..به همديگر وصل مي شوند.

انا گسترده تر از آن شبكه اينترنت است كه هم بزرگتر و هم جهاني مي باشد كه از صريق خطوط تلفن و… به هم متصل مي شوند همچنين پرداخته شد به شبكه كه مانند اينترنت است ولي كوچكتر و در محل هاي مخصوصي از ْن استفاده مي شوند كه اينترانت نام داشت همچنين در مورد وب هم بحث شد كه از آن در اينترنت استفاده مي شود كه داراي متني،صوتي،تصويري و.. در آن مي باشد كه مي توان در كامپيوتر ذخيره كرد.