فن كويل

مهم ترين ومتعارف ترين سيستم تمام آبي، سيستم فن كويل است. فن كويل ترمينالي است كه ازيك فيلتر باراندمان كم، ويك ياچند فن سانتريفوژهمراه باكويل سرد و گرم تشكيل شده است.(برخي از فن كويل ها، درسيستم چهارلوله اي داراي يك كويل سرد و يك كويل گرم هستند.) هواي ورودي به فن كويل نخست ازروي فيلتر مي گذردوسپس از قسمت فن وبعد از آن از قسمت كويل عبورمي كند و وارد اتاق مي شود. فن كويل ها براي جلوگيري از نشت آب تقطير شده درآنها داراي تشتك و لوله تخليه هستند.

كويل گرمايش فن كويل مي تواند به وسيله آب گرم ويا بخار كاركند. درفن كويل بجاي كويل گرمايش مي توان از المان الكتريكي نيز استفاده كرد.
فن كويل ها انواع مختلفي دارند كه عبارتنداز:

۱) فن كويل ايستاده:ازفن كويل زياد استفاده مي شود. به صورت ايستاده است و مي تواند زيرپنجره ويا هرجاي مناسب ديگري دراتاق استقراريابد. چنانچه فاصله كف اتاق تازيرپنجره كم باشد مي توان ازنوع كوتاه آن استفاده كرد. ارتفاع اين نوع كم است ولي پهناي آن زيادتر ازفن كويل هاي ايستاده معمولي است. دريچه هواي خروجي از فن كويل هاي ايستاده مي تواند دربالاو يا درقسمت جلوي فن كويل تعبيه شود.

بدين ترتيب هوادهي يا به طرف بالاو يا به طرف جلو خواهد بود. ظاهر فن كويل ها مناسب است، ازاين رواستقرارآنها دراتاق اغلب باطرح عمومي اتاق سازگار است. فن كويل هاي ايستاده به ويژه براي فضاهاي اداري وياآپارتمان ها مناسب اند. صداي فن كويل هاي ايستاده به اين سبب كه دراتاق قراردارند مي تواند براي فضاهايي كه نياز به سكوت وآرامش دارند(آپارتمان ها) بيش ازميزان مورد نظر باشد. ولي اين امر براي ادارات و اماكني كه رفت و آمد درآنجا زياد است مشكل تلقي نمي شود.

۲) فن كويل هاي سقفي كابينتي: اين فن كويل ها مانند فن كويل هاي ايستاده هستند با اين تفاوت كه درزير سقف و به صورت افقي استقرارمي يابند. هوادهي دراين فن كويل ها از دريچه جلوي آنها و جهت آن افقي است. اين نوع فن كويل به صورت روكار نصب مي شودوبراي فضاهايي كه به دلايلي نتوان درآنها ازفن كويل ايستاده استفاده كرد مناسب اند.

۳) فن كويل هاي سقفي: اين فن كويل ها بالاي سقف كاذب نصب مي شود و ازديدپنهان هستند. صداي آنها اغلب، بدين سبب كه درداخل پلنوم سقف كاذب قراردارنداز دوحالت بالاكمتر است. مشكل اين نوع فن كويل ها، سختي دسترسي به آنها، تميز كردن فيلترآنها وياتعميرات احتمالي آنها است. هواي برگشت اتاق به دومحل مناسب يكي از اين روشها است.

دراين حالت هواي برگشت نخست وارد فن كويل مي تواند پوسته خارجي نداشته باشد. هواي برگشت همچنين مي تواند ازطريق كانال برگشت به پلنوم برگشت فن كويل راه يابد. صدادراين نوع فن كويل بيشتراز نوع بدون پوسته است.

۴) فن كويل افقي كانالي: اين نوع فن كويل مانند حالت قبل است با اين تفاوت كه فن آن فشار استاتيك بيشتري دارد. از اين رو مي توان هواي خروجي از آن را ازطريق كانال به چندين اتاق رساند. صداي اين فن كويل، چنانچه ضوابط و اصول طراحي در نصب آن رعايت گردد مي تواند كمتر از حالت هاي قبل باشد، زيرا محل آن مي تواند دورتر و درجايي درنظر گرفته شود كه افزايش صدادرآنجا مهم تلقي نمي شود.

دسترسي به اين نوع فن كويل و تعمير و نگهداري آن نيز با مشكلاتي روبرواست و ضعف آن تلقي مي شود. درمورد فن كويل هاي سقفي كه درداخل پلنوم و بالاي سقف كاذب نصب مي شوند لازم است كه جزئيات استقرار و چگونگي دسترسي به آنها(ازجمله بيرون كشيدن فيلترو نصب مجددآن) و پايين آوردن تمامي دستگاه و نصب دوباره آن مد نظر طراح قرارگيرد. دراين نوع فن كويل هواي برگشت از اتاق ها باهم مخلوط مي شوند، از اين رو درجاهايي كه لازم است هوادهي به اتاق ها وبرگشت آن به صورت مستقل صورت گيردبه كارنمي آيد.

۵) فن كويل هاي ايستاده ستوني: اين فن كويل به صورت ايستاده استقرار مي يابد و غالبا فاصله بين كف تا سقف را مي پوشاند. داراي دريچه برگشت و دريچه رفت، فن سانتريفوژ، فيلتر هوا و كويل سرد و گرم است. غالبا رايزرهاي آب سرد و يا گرم از داخل كابينت فن كويل عبور مي كنند. كويل اين دستگاه مي تواند به صورت سري يا موازي به رايزر مزبور متصل شود.

هواي تازه مورد نياز تهويه اتاق مي تواند به دوصورت تامين شود. درفن كويل هاي ايستاده متعارف اين هوا مي تواند از طريق دريچه كوچك پشت فن كويل كه به هواي خارج راه دارد وارد فن كويل شود. همچنين درمورد انواع مختلف فن كويل هاي سقفي و ايستاده لازم است هواي تازه نخست به وسيله دستگاه هواساز مستقل تادماي هواي اتاق سرد يا گرم شود وسپس از طريق كانال هايي به اتاق ويا به پشت فن كويل ها راه يابد.

استفاده از فن كويل از لحاظ مصرف انرژي مناسب وباصرفه است. دراين جا بازگرمايش ويامخلوط كردن دوهواي سرد وگرم دركارنيست. از اين رو اتلاف انرژي وجود ندارد. انرژي فن نيز به كمترين مقدار خود مي رسد زيرا افت انرژي به سبب انتقال هوا دركانال ها وجود ندارد. مقدار انرژي مورد نياز پمپ سيركولاسيون آب سرد و گرم نيز درمقايسه با انرژي مصرفي فن اصلي درسيستم هواساز به مراتب كمتراست.

شبكه لوله كشي سيستم تمام آبي فن كويل مي تواند به سه روش زيرصورت گيرد:
الف. سيستم دولوله اي
ب‌. سيستم سه لوله اي
ت‌. سيستم چهارلوله اي
الف) سيستم دولوله اي

دراين سيستم آب سرد يا آب گرم به وسيله دولوه رفت و برگشت به فن كويل وارد واز آن خارج مي شود. لازم است درتابستان ها آب سرد و درزمستان ها آب گرم درلوله ها جريان يابد. به اين دليل ضروري است كه درمقطعي از سال سيستم از وضعيت سرمايش به گرمايش و برعكس تبديل شود.

سيستم دولوله اي از تجهيزات مركزي سرمايش و گرمايش، شبكه توزيع آب و ترمينال ها تشكيل شده است.ترمينال ها داراي يك كويل مي باشند كه درتابستان آب سرد از آنها مي گذرد و درزمستان آب گرم. دماي اتاق از طريق كنترل اتوماتيك شيركويل ويا از طريق قطع ووصل شدن اتوماتيك فن دستگاه كنترل مي شود.

غالبا به صورت دستي دورفن را مي توان روي هريك از سه وضعيت كند، متوسط و تند قرارداد. كنترل همچنين مي تواند به وسيله تغيير اتوماتيك دور فن به صورت تدريجي انجام گيرد. دراين وضعيت موتور فن نيازمند به سرمايش، دورفن بتدريج زياد و با كاهش آن كم مي شود. دراين وضعيت موتور فن نيازمند تجهيزات كنترل كنترل دوراست. كنترل مي تواند از تركيب حالت گرمايش.

نمي توان هردوحالت سرمايش و گرمايش را دراين سيستم هم پاي هم دراختيار داشت. از اين رو چنانچه برخي اتاق ها نياز به سرمايش وبرخي ديگر نياز به گرمايش داشته باشد، اين سيستم قادر به پاسخگوئي به هردواين نيازها نيست. درربرخي مناطق تعيين دقيق زمان تبديل سيستم از سرمايش به گرمايش و برعكس غيرعملي است. زيرا دراين مناطق درماه هاي بينا بيني، برخي روزها دماي هواي بيرون افزايش مي يابد؛

به قسمي كه درفضاهاي پيراموني نياز به سرمايش احساس مي شود و درروزهاي ديگر دماي بيرون افت مي كندبه طوري كه به همين فضاها لازم است گرمايش داده شود. همچنين چنانچه ساختمان درروز و شب مورد استفاده قرارگيرد ممكن است همراه با كاهش دماي هواي بيرون سرمايش مورد نياز به گرمايش باشد، درحالي كه درروز به سبب افزايش دماي هواي بيرون سرمايش مورد نياز باشد.

درهرحال، اين وضعيت به وضوح نشان مي دهد كه تعيين زمان تبديل سيستم ازسرمايش به گرمايش وبرعكس در بسياري ازمناطق درسيستم دولوله اي به راحتي ممكن نيست. اين يكي ازمعايب سيستم دولوله اي محسوب مي شود. به همين دليل از اين سيستم درجاهايي كه نيازمند كنترل دقيق دما است، مانند هتل هاي چهار وپنج ستاره و ياادارات مدرن استفاده نمي شود.

ازسوي ديگر زون هاي داخلي همواره نيازمند سرمايش هستند. سيستم فن كويل دولوله اي درزمستان، زماني كه به سيستم گرمايش تنها تبديل مي شود، نمي تواند نيازهاي زون هاي داخلي را صرفه جويي درانرژي استفاده كرد. چنانچه مدار فن كويل هاي زون هاي داخلي مستقل از فن كويل هاي زون هاي پيراموني طراحي و اجرا شده باشد، با تغييراتي درطراحي مي توان از چرخه با صرفه هيدرونيك براي زون هاي داخلي استفاده كرد.