چشم انداز بورس کشاورزي در سال ۸۵ از ديدگاه کارگزاران

كارنامه ۱۱ ماه فعاليت بورس كشاورزي

بازاري به وسعت ۳۵ميليارد تومان در انحصار ۳ محصول: با معامله بيش از ۱۹۷هزار تن كالا در يازده ماه ارزش معاملات بورس كشاورزي از ۳۵۶ ميليارد ريال فراتر رفت. تالار معاملات بورس كشاورزي از ابتداي فروردين الي پايان بهمن ماه سال جاري، شاهد عرضه يك ميليون و ۹۱۹هزار و ۶۲۱ تن كالاهاي كشاورزي بود كه از اين ميزان عرضه، ۲۵هزار و ۵۳۰ تن به صورت نسيه و باقي به صورت نقد صورت گرفت. مقدار تقاضا طي مدت مزبور بالغ بر ۲۰۴هزار و ۶۶۵ تن بود. به گزارش خبرنگار ما، در يازده ماه امسال ۱۹۷هزار و ۷۹۵ تن انواع كالاهاي كشاورزي شامل برنج، جو، زعفران، پسته، نخود، عدس، ذرت، خرما و كنجاله دانه هاي روغني در تالار معاملات به ارزش ۳۵۶ميليارد و ۳۹۲ ميليون و ۴۳۰هزار ريال به فروش رفت.بيشترين مقدار عرضه در يازده ماه امسال طي مهر ماه به ميزان ۲۵۶هزار و ۳۴۰ تن و كمترين آن در فروردين ماه به ميزان ۳۹هزار و ۳۹۰ تن كالا بود.بيشترين تقاضاي ايجاد شده در تالار معاملات مربوط به مرداد ماه با حجمي معادل ۵۲هزار و ۳۹۰ تن بود كه در پي آن بيشترين معاملات در اين ماه به ميزان ۵۲هزار و ۸۰ تن صورت گرفت.تالار معاملات بورس كشاورزي در فروردين شاهد كمترين عرضه به ميزان ۲هزار و ۵۲۰ تن و در خرداد شاهد كمترين حجم معاملات به ميزان يك هزار و ۶۷۰ تن بود.

گروه برنج
كارگزاران بورس كشاورزي در طول فعاليت يازده ماه خود در سال جاري، ۱۲هزار و ۴۸۵ تن انواع برنج داخلي و وارداتي در تالار عرضه كردند كه تنها براي ۳۳۰ تن آن تقاضا وجود داشت. حجم معاملات اين گروه طي مدت مزبور بالغ بر ۲۹۰ تن به ارزش ۳ميليارد و ۲۶۶ميليون و ۵۰هزار ريال بود. بيشترين و كمترين عرضه گروه برنج به ترتيب در ماه هاي شهريور و دي به ميزان ۵۹۵۰ و ۵ تن صورت گرفت. بيشترين تقاضاي اين گروه در شهريور ماه به ميزان ۱۲۵ تن بود كه كل آن مورد معامله قرار گرفت. بيشترين حجم معاملات اين گروه در شهريور به ميزان ۱۲۵ تن و کمترين حجم معاملات آن در ماه هاي ارديبهشت و دي به ميزان ۵ تن بود.گروه برنج در يازده ماه اخير پس از گروه هاي كنجاله، ذرت و جو با عرضه ۱۲هزار و ۴۸۵ تن كالا در جايگاه چهارم بيشترين عرضه ايستاد. اين گروه در مهر ماه عرضه اي نداشت.

بر روي اين گروه در ماه هاي فروردين، خرداد، مرداد و آبان نيز معامله اي صورت نگرفت.با نگاهي به آمار معاملات اين گروه مي توان دريافت که عرضه و بالطبع تقاضاي برنج در بورس کشاورزي مورد استقبال فعالان بازار قرار نگرفته است. به عقيده کارشناسان، تاسيس دفاتر نمايندگي کارگزاران در استان هاي برنج خيز، تشکيل کميته تخصصي برنج با استفاده از تجارب انجمن حمايت از برنج کشور و جلب تقاضاي برنج مورد نياز ارگان ها و ادارات دولتي از بازار سنتي به بورس از جمله راهکارهاي مطرح در افزايش معاملات اين گروه در تالار معاملات است. 

گروه جو
تالار معاملات بورس كشاورزي از ابتداي فروردين تا پايان بهمن ماه سال جاري، شاهد عرضه ۴۴۳هزار و ۳۷۰ تن انواع جو دامي داخلي و وارداتي بود. خريداران براي اين مقدار عرضه، ۲۸هزار و ۹۰ تن تقاضا داشتند. ارزش معاملات اين گروه طي مدت مزبور با معامله ۲۵هزار و ۸۴۰ تن جو دامي به ۳۹ميليارد و ۴۸ميليون و ۶۵۰هزار ريال رسيد.

بيشترين و كمترين عرضه اين گروه در ماه هاي بهمن و فروردين به ميزان ۹۶۶۲۰ و ۷۵۰ تن بود. اين گروه در آذر ماه با ۷هزار و ۱۴۰ تن و در تير ماه با ۲۰ تن، بيشترين و كمترين تقاضا را تجربه كرد. بيشترين حجم معاملات اين گروه همزمان با بيشترين حجم تقاضا در آذر ماه به ميزان ۶هزار و ۴۷۰ تن بود.كارگزاران بورس كشاورزي در خرداد ماه با فروش تنها ۸۰ تن جو دامي، كمترين حجم معاملات اين گروه را در سال جاري تجربه كردند. گروه جو در تير ماه به رغم عرضه ۳هزار و ۲۰۰ تن جو دامي، بدون معامله باقي ماند. اين گروه پس از دو گروه ذرت و كنجاله در رده سوم بيشترين حجم تقاضا و بيشترين حجم معاملات بورس كشاورزي در يازده ماه اخير قرار گرفت. گروه جو از نظر بيشترين ارزش معاملات پس از گروه ذرت، رتبه دوم را كسب كرد.

گروه ذرت
عرضه ۵۸۹هزار و ۷۰۰ تن ذرت دانه اي در طول يازده ماه اخير با ۱۳۱هزار و ۵۳۰ تن تقاضا روبه رو شد كه ۱۳۰هزار و ۸۶۰ تن آن به ارزش ۲۰۲ميليارد و ۹۰۰ميليون و ۴۸۰هزار ريال به فروش رفت. اين گروه در طول فعاليت يازده ماه بورس كشاورزي به ترتيب رتبه نخست بيشترين ميزان تقاضا، بيشترين حجم معاملات و بيشترين ارزش معاملات را كسب كرد.كارگزاران بورس كشاورزي در مهر ماه با عرضه ۹۸هزار و ۵۱۰ تن ذرت دانه اي بيشترين عرضه و در فروردين ماه با عرضه ۳هزار و ۲۱۰ تن، كمترين عرضه اين گروه را بر روي تابلو بردند.بيشترين حجم تقاضا و بيشترين حجم معاملات اين گروه در مرداد ماه به ميزان ۴۰هزار و ۵۱۰ تن بود. اين گروه در خرداد كمترين حجم تقاضا و كمترين حجم معاملات را به ميزان ۴۳۰ تن تجربه كرد.

گروه پسته
كارگزاران بورس كشاورزي از ابتداي فروردين تا پايان بهمن ماه سال جاري، ۶هزار و ۹۹۸ تن پسته در تالار معاملات عرضه كردند كه تنها با ۱۰ تن تقاضا روبه رو شد. كل تقاضاي ايجاد شده براي اين گروه به ارزش ۳۰۰ميليون ريال مورد معامله قرار گرفت.گروه پسته پس از گروه هاي ذرت، جو، كنجاله و برنج در رتبه پنجم بيشترين ارزش معاملات به رغم معاملات محدود قرار گرفت.

اين گروه با عرضه ۲۶۰۰ تن پسته در مهر ماه شاهد بيشترين ميزان عرضه و با عرضه ۱۰ تن پسته در مرداد ماه شاهد كمترين ميزان عرضه بود. گروه پسته در ماه هاي تير و شهريور عرضه اي نداشت و در ديگر ماه ها نيز به غير از مرداد ماه تقاضايي براي اين گروه وجود نداشت. كل عرضه اين گروه تنها در مرداد ماه با تقاضا و معامله روبه رو شد.

گروه زعفران

تالار معاملات بورس كشاورزي در يازده ماه اخير عرضه ۲هزار و ۲۰۵ كيلوگرم زعفران را تجربه كرد. ميزان تقاضاي ايجاد شده براي اين ميزان عرضه تنها بالغ بر ۱۰ كيلوگرم بود كه با فروش ۵ كيلوگرم آن ارزش كل معاملات اين گروه طي مدت مزبور به ۱۴ميليون و ۵۰۰هزار ريال رسيد.گروه زعفران در تير ماه بيشترين حجم عرضه را به ميزان يك هزار و ۲۴۰ كيلوگرم تجربه كرد، در حالي كه بيشترين تقاضاي ايجاد شده براي اين گروه در ماه هاي خرداد و مرداد به ميزان فقط ۵ كيلوگرم بر روي تابلو رفت. اين گروه تنها در مرداد ماه شاهد معامله بود و در ماه هاي فروردين، شهريور، دي و بهمن عرضه اي نداشت.

گروه كنجاله
كارگزاران بورس كالاي كشاورزي در ۱۱ ماه گذشته، ۸۶۱ هزار و ۵۹۰ تن انواع كنجاله دانه هاي روغني شامل كنجاله سويا،كلزا، گلرنگ، تخم پنبه و تخم آفتابگردان وارد سيستم معاملات كردند كه تنها براي ۴۴ هزار و ۵۵۰ تن آن تقاضا ايجاد شد. طي مدت مذكور، ۴۰ هزار و ۶۸۰ تن انواع كنجاله به ارزش ۱۱۰ ميليارد و ۴۱۴ ميليون و ۶۵۰ هزار ريال در بورس به فروش رفت.اين گروه از نظر عرضه رتبه نخست و از نظر تقاضا و حجم معاملات پس از گروه ذرت رتبه دوم را در بين محصولات منتخب بورس كسب كرد. بيشترين عرضه و تقاضاي اين گروه در مرداد ماه به ترتيب ۱۳۰ هزار و ۴۰ تن و ۱۱ هزار و ۳۰۰ تن بود. كمترين تقاضاي كنجاله دانه هاي روغني در ۱۱ ماه گذشته ۹۶۰ تن بود كه در مهر ماه اتفاق افتاد. كمترين عرضه نيز به ميزان ۳۲ هزار و ۵۳۰ تن در فروردين ماه صورت گرفت.بيشترين حجم معاملات اين گروه ۱۱ هزار و ۱۱۰ تن در تير ماه و كمترين حجم معاملات آن ۵۰۰ تن در فروردين ماه بود.

ساير گروه ها
كارگزاران بورس كالاي كشاورزي در طول يازده ماه گذشته ۴هزار و ۴۹۵ تن نخود و ۹۰۰ تن عدس در تالار عرضه كردند كه تنها براي ۱۱۰ تن نخود تقاضا ايجاد شد و كل تقاضاي اين گروه به ارزش معاملاتي معادل ۳۸۶ميليون و ۱۰۰هزار ريال به فروش رفت. گروه عدس به رغم عرضه محدود نتوانست تقاضايي را در سال جاري به خود جلب كند.عرضه ۸۲ تن خرما براي اولين بار در ماه هاي دي و بهمن نيز توانست تنها ۵ تن تقاضا را به خود جلب كند. كل تقاضاي اين گروه در دو ماه مزبور به ارزش ۶۲ميليون ريال به فروش رفت. گروه نخود تنها در ماه هاي فروردين، ارديبهشت، شهريور و مهر و گروه عدس نيز فقط در ماه هاي شهريور و مهر عرضه داشت. با نگاهي به نسبت عرضه و حجم معاملات گروه ها به عرضه و حجم معاملات کل در مي يابيم که گروه کنجاله با در دست داشتن ۴۵ درصد از عرضه کل کالاها در تالار معاملات طي ۱۱ ماه اخير، ۲۰درصد از حجم کل معاملات را به خود اختصاص داد. در مقابل، گروه ذرت ۶۷درصد از حجم کل معاملات را در حالي از آن خود کرد که ۳۱درصد از حجم عرضه کل را در اختيار داشت. حجم عرضه گروه جو، ۲۳درصد از عرضه کل و حجم معاملات آن ۱۳درصد از حجم کل معاملات گروه ها بود. اين آمار نشان مي دهد که طي ۱۱ ماه فعاليت بورس کشاورزي در سال جاري، ۹۹درصد از کل عرضه و ۹۷درصد از حجم کل معاملات تنها به سه گروه ذرت، جو و کنجاله ها (نهاده هاي دام و طيور) اختصاص داشته است. به نظر مي رسد جذب عرضه و تقاضاي ساير گروه ها نياز به ارائه و اجراي راهکارهاي اصولي دارد.

با گذشت يكسال ونيم از تاسيس بورس كالاي كشاورزي، اين بازار فراز و نشيب هاي گوناگوني را پشت سر گذاشته است. در آستانه سال جديد كه تا چندي ديگر سازمان كارگزاران بورس كالاي كشاورزي به شركت سهامي عام بورس كشاورزي مبدل مي شود، اين سوال وجود دارد كه بورس كشاورزي در سال آينده از چه چشم اندازي برخوردار است؟ خبرنگار ما در همين زمينه براي بررسي چشم انداز توسعه بورس كشاورزي در سال جديد با تعدادي از فعالان و كارگزاران گفت وگويي انجام داده است.

سيدمحمود حسيني پور، مدير شعبه كالايي كارگزاري بانك كشاورزي با بيان ضرورت راه اندازي بورس كشاورزي، به عنوان حلقه گمشده بخش كشاورزي، گفت: راه اندازي بورس كشاورزي به عنوان حلقه گمشده اي در بخش كشاورزي و اقتصادي كشور، موجب شد تا اين مهم در برنامه چهارم توسعه اقتصادي و اجتماعي كشور مدنظر قرار گرفته شود و در حقيقت تاسيس بورس كشاورزي در راستاي حمايت دولت از بخش كشاورزي بود. وي مزيت هاي بورس كشاورزي در مقايسه با بازار سنتي را يادآور شد و خاطرنشان كرد: كارمزد دريافتي از مشتريان بورس معادل ۵/۳ در هزار قابل قياس با سودي كه واسطه ها در بازار سنتي از مشتريان اخذ مي كنند، نيست.حذف واسطه هاي ناكارآمد و ارتباط مستقيم توليدكنندگان يا تجار با مصرف كنندگان در بورس سبب پايين آمدن قيمت نهايي كالا شده و در سود حاصله بين دو گروه ذكر شده تقسيم مي شود.

توجه ويژه دولت در سال ۱۳۸۵

مدير شعبه كالايي كارگزاري بانك كشاورزي در ادامه گفت: فعاليت بورس كالاي كشاورزي به گونه اي است كه توليدكنندگان، مصرف كنندگان و فعالان بازار به دلخواه وارد بازار مي شوند.
به عبارت ديگر، معاملات در بازار كاملا رقابتي است و از طريق تقابل عرضه و تقاضا، صورت مي گيرد. در صورتي كه اين بازار دچار تنش هاي شديد نشود، در ميان مدت به بازاري متمركز تبديل مي شود و فعالان، توليدكنندگان و مصرف كنندگان بازار به همراه سرمايه گذاران مي توانند به انتفاع مورد نظر خود دست يابند.وي خواستار حمايت جدي و صريح دولت از بورس كشاورزي در سال جديد شد و گفت: توسعه و رونق بورس كشاورزي در سال ۸۵ در گرو حمايت صريح و قانوني دولت است.

به عنوان مثال شركت هاي دولتي فعال در امر توليد، توزيع و مصرف مي توانند به عنوان كارگزار در بورس كشاورزي حضور يابند.اعلام رسمي و شفاف معافيت مالياتي معاملات بورس كشاورزي و صدور مجوز واردات تنها براي آن دسته از واردكنندگان كه كالاي وارداتي خود را در تالار معاملات بورس كشاورزي عرضه مي كنند، از ديگر مواردي است كه توجه ويژه دولت در سال جديد را مي طلبد.سيدمحمود حسيني پور، توسعه و گسترش بورس در ساير نقاط كشور را در سال جديد بسيار ضروري ارزيابي كرد و گفت: دسترسي فعالان بازار و توليدكنندگان محصولات كشاورزي در سراسر كشور به تالار معاملات نبايد از نظر مسوولان اجرايي دور بماند. وي هماهنگي و همكاري بورس كشاورزي و بورس فلزات را به منظور انطباق خود با قانون جديد بازار سرمايه در سال جديد يادآور شد و گفت: بورس كشاورزي و بورس فلزات به عنوان دو بورس كالايي كشور بايد به منظور تطبيق كردن خود با قانون جديد در تعامل مستقيم با يكديگر باشند.

هزينه هاي سنگين تضمين خريد

سيدمحمود حسيني پور در ادامه با اشاره به هزينه هاي سنگين دولت با انجام خريدهاي تضميني گفت: انجام خريدهاي تضميني از طريق بورس به كاهش بسيار چشمگير هزينه هاي سنگين دولت در اين زمينه مي انجامد و بورس كشاورزي مي تواند در تنظيم و ساماندهي بازار اهرم كارآمدي باشد. وي با اشاره به آمار معاملات بورس در يك سال گذشته خاطرنشان كرد: آمار معاملات يك سال گذشته بورس حاكي از آن است كه هر چند در ماه هايي از سال بازار دچار نوسانات سينوسي بوده ليكن حجم معاملات روندي صعودي داشته است و در ارزيابي ها نيز پيش بيني مي شود كه در سال جديد حجم معاملات به چهار برابر ميزان فعلي افزايش يابد.
۱۸ ماه تجربه كرديم

به گزارش خبرنگار ما، حسين محمودزاده، مديرعامل كارگزاري كشاورز كالا سپهر در رابطه با چشم انداز آينده بورس كالاي كشاورزي گفت: بورس كشاورزي در حالي با تغيير قانون بورس و اوراق بهادار مواجه شده است كه در ۱۸ ماه گذشته در حال كسب تجربه و طي دوران آزمايشي معاملات در تالار بوده است.
وي معاملات فيزيكي در بورس كالاي كشاورزي را بيش از آنچه كه در بورس به عنوان بازار سرمايه مطرح باشد، در بازارهاي فرابورسي (OTC) صحيح دانست و گفت: در بورس هاي كالايي جهان بيشترين حجم معاملات به مبادلات اوراق مشتقه مبتني بر كالا و نه خود كالا به صورت فيزيكي اختصاص دارد و بورس هاي كالايي كشور تا رسيدن به آن موقعيت راه طولاني را در پيش دارند. وي معاملات بورس كشاورزي در ماه هاي گذشته را به نوعي آشنايي كارگزاران با پيچيدگي ها، مشكلات و نارسايي هاي بازار سنتي دانست و گفت: با توجه به قانون جديد بازار سرمايه، بورس كالاي كشاورزي نيز بايد به سمت مبادله اوراق بهادار و اوراق مشتقه مبتني بر كالا حركت كند و در كنار اين گونه مبادلات دستي نيز در بازار فيزيكي كالا داشته باشد و در مسير ساماندهي بازار اوليه نيز مسووليت هايي را در حد مقدورات خود بپذيرد.

مديرعامل كارگزاري كشاورزي كالا سپهر، ابهامات و نارسايي هاي قانون جديد را در رابطه با تبديل شدن بورس ها به شركت سهامي يادآور شد و گفت: تركيب سرمايه، سرمايه گذاران و سهامداران شركت سهامي عام بورس كشاورزي در قانون جديد در هاله اي از ابهام قرار دارد. از طرف ديگر جايگاه هر يك از كارگزاران موجود به عنوان كارگزار بورس (كه داراي امتيازاتي نسبت به كارگزاران جديد هستند) را بايد در اساسنامه جديد مدنظر قرار دهيم.