– ژئوشیمی
مقدمه
یکی از اهداف اصلی اکتشاف ژئوشیمیایی دستیابی به تمرکزغیرعادی عناصری است که در ارتباط با کانی¬سازی باشند. علت توجه به این روش این است که در سیستم هوازدگی ژئوشیمیایی سطحی بسیاری از عناصر جذب لایه¬های سطحی اکسیدهای آهن، منگنز، آلومینیوم، سیلیسیوم و همچنین کربناتها می¬گردند.

این اکسیدها مکان هندسی حرکت کاتیونها Reaction siteمی¬باشند؛ که این امر توسط بسیاری از محققین ( Hawkes 1979 , Chao ,Roze, et al, 1979 Antropova, et al 1992) مورد تأیید قرار گرفته است. علاوه براین در تجزیه جزئی توسط اسید نیتریک ۵ درصد بخش عمده¬ای از عناصر سرب، روی و مس مربوط به کانیهای سولفیدی آنها جدا شده و کانی سازی محیط را به خوبی نشان می¬دهند(Shiva, 1998 ).

روش تجزیه جزئی به منظور مشخص نمودن کانی¬سازی احتمالی کاربرد فراوانی دارد(Hall, et al 1996) و ازاین روش اکثراً در مورد رسوبات رودخانه¬ای استفاده می¬شود. بدلیل آنکه میزان مس اولیه و pH، روی میزان مس در آبهای جاری منطقه تأثیر می گزارد یعنی آنومالی مس در داخل آب وجود خواهد داشت، از رسوبات رودخانه¬ای در محدوده مورد مطالعه برداشتی صورت نگرفته است .

در عملیات اکتشافی ژئوشیمیایی قبلی در منطقه نمونه برداری از رسوبات رودخانه¬ای صورت گرفته بود که نتایج آن تنها آنومالیهای موجود را نشان می¬دادند.

به منظور بررسی تغییرات عیاری زونهای کانی¬سازی و ارتباط آن با آلتراسیون از رخنمونهای سنگی نمونه برداری انجام شد، که در این فصل به طور کامل به آن پرداخته می¬شود.

۲ اکتشاف ژئوشیمیایی ناحیه ای
در سال ۱۳۷۲ کارشناسان چینی شرکت جیانگ چنگjang cheng با همکاری سازمان زمین شناسی کشور در طی عملیات اکتشاف ژئوشیمیایی ناحیه¬ای، نمونه گیری هایی را از آبراهه¬های منتهی به معدن تکنار صورت داده¬اند که تعداد ۳۵ نمونه فقط از محدوده تکنار اخذ گردیده است.
این پروژه اکتشاف منجر به شناسایی آنومالیهای مس، سرب، روی، طلا، نقره، آرسنیک، آنتیموان، تنگستن و … گردیده است.

نقشه¬های ژئوشیمیایی عناصر مختلف با مقیاس ۱:۱۰۰۰۰۰ برای عناصر فوق تهیه شده است. در تهیه این نقشه¬ها از روش کانتور¬زنی استفاده شده است. بدلیل آنکه اطلاعات تجزیه مربوط به برداشت از یک نقطه (که در واقع آنومالی بالادست رودخانه را نشان می¬دهد) بوده است، ولی در نقشه به صورت یک منحنی نمایش داده می¬شود؛ لذا منبع آنومالی به درستی قابل ردیابی نیست. با این وجود این نقشه¬ها مبنای خوبی برای اکتشافات محلی هستند و تصویری از آنومالی های موجود در منطقه می¬دهند.

۳ بررسی نتایج اکتشاف ژئوشیمیایی ناحیه¬ای
نتایج حاصل از عملیات فوق به صورت نقشه در شکلهای (۹-۱) و (۹-۲) و (۹-۳) آورده شده¬اند.همانگونه که در شکل(۹-۲) و (۹-۳) دیده می¬شود عناصر سرب، جیوه، طلا، نقره و بیسموت با عناصر روی، آنتیموان، مولیبدن، مس، آرسنیک و قلع همپوشانی نشان می¬دهند.

از طرف دیگر عناصر Cr, Ni, Li, Sr, Ba, B, W نیز باهم همپوشانی نشان می-دهند که پراکندگی آنها کاملاً متفاوت با گروه اول است.
علت تفاوت به این خاطر است که گروه اول جزء زون ساختاری – متالوژنی تایباد – تربت حیدریه – کاشمر هستند و در واقع آنومالیهای موجود در منطقه مورد مطالعه را نشان می¬دهند، در حالیکه گروه دوم مربوط به زون ساختاری – متالوژنی سبزوار – عریتین( سبزوار – فریمان – عریان) است، و آنومالیهای مجموعه افیولیتی را مشخص می-کند.

الف) ب)

شکل ۱) الف) موقعیت تکنار ب) آنومالی Cr در بالای منطقه معدنی تکنار- مقیاس: ۲٫۵ Km

Au) ) (Hg)

(Ag) (Bi)

شکل ۹-۲) آنومالیهای Au, Ag, Bi, Hg درمنطقه معدنی تکنار- مقیاس : ۲٫۵ Km
(Cu) (Zn)

(As) (Pb)

شکل ۹-۳) آنومالیهای Cu, Zn, Pb, As درمنطقه معدنی تکنار- مقیاس: ۲٫۵ Km
9- 4 اکتشاف ژئوشیمیایی محلی
۹-۴- ۱ نمونه برداری
برای مطالعات ژئوشیمیایی تعداد ۶۰ نمونه از داخل تونلها به روش برداشت از شیار بطور پیوسته برداشت شد. تعداد سه نمونه سطحی از زونهای برشی حاوی کانی سازی ( یک نمونه از تک III و دو نمونه تک IV) و سایر نمونه ها از دو تونل شمالی و جنوبی برداشت گردید. نمونه برداری به روش Channel Chip Sampling انجام گردید.

نمونه‌برداری از یک امتداد خطی در یک طول یک الی دو متر به روش مجموعه خرده سنگ برداشت شد. برای نمونه¬برداری سعی شد حداقل ۴۰ قطعه نمونه به وزن تقریبی هر کدام حدود ۵۰ گرم برداشت شود. وزن هر نمونه در کل ۳ الی ۴ کیلوگرم می¬باشد.
جهت کسب اطلاعات در خصوص ژئوشیمی زمینه از مناطقی که کانی‌سازی نداشتند، نمونه برداری انجام شد.

۹-۴- ۲ روش نمونه برداری
در مرحله اول برای طراحی سیستم نمونه برداری اقدام به تهیه پلان و نقشه تونل¬ها، با استفاده از متر و کمپاس، با مقیاس ۱:۱۰۰ گردید. نقشه¬ها حاوی اطلاعات زمین شناسی، کانی سازی، ساختمانی بوده که در نهایت اطلاعات تجزیه شیمیایی نیز به آنها اضافه شده است.

برای نمونه برداری، به موازات محور تونلها متر کشی انجام شد. در تونل شمالی هر ۱۰ متر و در تونل جنوبی به علت عریض تر بودن تونل هر ۵ متر به عنوان ایستگاه نمونه برداری مشخص گردید. سپس با توجه به تراکم کانی سازی تصحیحاتی صورت گرفت تا ایستگاه¬های مورد نظر در محلهایی باشند که کانه زایی بیشتری با چشم قابل مشاهده بود. سپس بوسیله اسپری محل نمونه برداری در روی دیواره علامت زده شده و شماره گذاری گردید. محل ایستگاههای نمونه برداری بطور دقیق در نقشه¬ها علامت گذاری شده است.

بعد از تمیز نمودن و چکش کاری محل نمونه برداری در سقف و دیواره¬ ها با استفاده از قلم و تیشه کانال نمونه برداری کنده کاری گردید. برداشت نمونه از داخل تونلها به روش Channel chip sampling (نمونه برداری از شیار بطورپیوسته) صورت گرفت. کلیه قطعات جمع آوری شده در کیسه نمونه ریخته شده ، شماره گذاری گردیده و در فرم مخصوصی مشخصات آن نوشته شد.

نمونه گیری از مغزه¬ها به روش نصفه مغزه صورت گرفته است. مغزه¬ها پس از مطالعه نصف شده ونصف مغزه برای تجزیه برداشت شده است. هر دو مترمغزه به عنوان یک نمونه برداشت گردیده است. نمونه¬ها در آزمایشگاه معدن مس سرچشمه تجزیه شدند. در این عملیات تمام طول مغزه¬های حفاری مورد تجزیه قرار گرفته است که بهتر بود تنها قسمتهایی که کانه سازی حداقل با چشم دیده می¬شود، انتخاب می¬گردید.

جدول (۹-۱) طول نمونه برداری هر یک از ایستگاهها که شامل سقف و دو دیواره می¬باشد را نشان می¬دهد. شکل¬های (۹-۴) و (۹-۵) محل¬های نمونه برداری در دو تونل را نشان می¬دهند

شماره نمونه طول نمونه برداری (متر) شماره نمونه طول نمونه برداری (متر)

TK-3-S-01 8 TK-3-N-01 5.5
TK-3-S-02 8 TK-3-N-02 7.6
TK-3-S-03 8 TK-3-N-03 7
TK-3-S-04 9 TK-3-N-03AE 7.6
TK-3-S-05 10 TK-3-N-3AW 7
TK-3-S-06 15 TK-3-N-04E 6
TK-3-S-07 7 TK-3-N-04W 5
TK-3-S-08 10.8 TK-3-N-05 10.5
TK-3-S-09 8.5 TK-3-N-06E 7
TK-3-S-10 9 TK-3-N-06W 6
TK-3-S-11 6 TK-3-N-07E 6
TK-3-S-12 9 TK-3-N-07M 6.3
TK-3-S-12A 8.4 TK-3-N-07W 6.2
TK-3-S-13 8 TK-3-N-7B 13.8
TK-3-S-13A 4.4 TK-3-N-08 8.9
TK-3-S-14 7.6 TK-3-N-09 6.4
TK-3-S-15 6.3 TK-3-N-10 5.35
TK-3-S-16 5.2 TK-3-N-11 5.6
TK-3-S-17 6 TK-3-N-12 5.75
TK-3-S-18 6 TK-3-N-13 5.7
TK-3-S-19 6
TK-3-S-20 6
TK-3-S-21 8
TK-3-S-22 6
TK-3-S-23 11
جدول ۱) طول نمونه برداری هر یک از ایستگاهها

شکل ۹-۴) محل های نمونه برداری در تونل شمالی.

شکل ۹- ۵) محل های نمونه برداری درتونل جنوبی.
۹- ۵ خردایش و نرمایش نمونه¬ها

خردایش و نرمایش نمونه¬ها در سازمان زمین شناسی مرکز مشهد انجام شد. در مرحله اول نمونه¬ها توسط دستگاه سنگ شکن مخروطی (Jaw crusher) خرد شده تا به سایز حدود ۵-۳ میلیمتر تا یک سانتی متر رسیدند( Pea-size). سپس هر نمونه کاملاً مخلوط شده و با استفاده از مقسم (rifele splitter)250 گرم آن انتخاب گردید ؛ سپس در آسیاب (pulverizer ) به پودر حدود ۲۰۰ مش(۷۴ میکرون) تبدیل شد.

۹- ۶ تجزیه به روش جذب اتمی
روش اسپکترو¬فتومتری جذب اتمی بر مقدار جذب انرژی نورانی به وسیله اتمها استوار است. برای اینکه جذب انرژی نورانی انجام گیرد، ‌نمونه باید به حالت محلول درآید. محلولی که دارای عنصر و یا عناصر خاصی است بوسیله شعله¬ای (که معمولا ازهوا و استیلن تغذیه می شود) در دمای بالا (حدود ۲۰۰۰ درجه سانتی گراد) پراکنده و بخار می¬گردد.

بخاری که شامل عنصر مورد نظر است به وسیله یک چشمه نورانی، که معمولاً یک لامپ هالوکاتد از عنصر مورد اندازه گیری است، مورد تابش قرار می گیرد. اتمهای موجود در بخار حاصل که در حالت پایه هستند به ازای فرکانسهای معین، انرژی نورانی نظیر را از شعاع تابش شده از لامپ جذب می کنند و در نتیجه شدت شعاع تابش پس از عبور از شعله کاهش می¬یابد

. میزان کاهش شدت شعاع تابش متناسب با غلظت عنصر مورد نظر در بخار است. در روش AAS حد قابل ثبت غالباً کمتر از ۱۰ گرم در تن و برای بعضی عناصر در حد گرم در هزار تن (ppb ) می¬باشد، ‌البته با افزایش غلظت عنصر، صحت آن کم می¬شود.

برای انجام آزمایش میزان کمی از نمونه پودر شده (۲تا ۳ گرم) را بطور دقیق وزن شده و سپس به مدت چند ساعت درمحلول تیز آب ( محلول اسید نیتریک و اسید کلریدریک با نسبت ۱ به ۳) حل گردید. محلول حاصل قبل از تجزیه از کاغذ صافی با شماره ۴۰ عبور داده شده و به حجم مورد نظر رسانیده شدند. در جدول(۹- ۲) استانداردهای مورد استفاده آورده شده است.

جدول ۹- ۲) استانداردهای مورد استفاده
Elements Standards (ppm)
Au
2 5 10
Zn 0.5 1 2
Cu 2 5 7
Pb 5 10 20
Ag 2 5 7
Bi 5 10 20

برای انجام این روش تعداد ۴۰ نمونه درآزمایشگاه تجزیه مواد (دانشکده علوم، بخش شیمی معدنی) دانشگاه فردوسی مشهد توسط دستگاه جذب اتمی مدل AA-670 Shimadzu مورد تجزیه قرار گرفتند. این نمونه¬ها برای عناصر Cu, Zn, Pb, Ag, Au, Bi تجزیه شدند. نتایج حاصل ازتونل شمالی در جدول(۹-۳) وتونل جنوبی در جدول(۹-۴) گزارش شده است.

همچنین تعداد ۱۵ نمونه از داخل تونلهای شمالی و جنوبی تک III و یک نمونه سطحی از تک III و دو نمونه سطحی از تک IV در آزمایشگاه معدن مس سرچشمه تجزیه شدند. نمونه¬ها برای عناصرCu, Zn, Pb, Ag, Au, Bi, Mo, As, Se, Sb تجزیه شدند. نتایج تعدادی از این نمونه¬ها در جدول(۹-۵) گزارش شده است.
جدول ۹-۳) نتایج تجزیه تونل شمالی در دانشگاه فردوسی مشهد
نمونه Cu % Zn (ppm) Ag (ppm) Bi (ppm) Au (ppm) Pb (ppm)
TK-3-N-02 0.4 70.5 11.9 272.8 n.d. n.d.
TK-3-N-03 1.1 62.5 n.d. 244.1 n.d. n.d.
TK-3-3A(E) 4.6 104.9 10.5 258.6 n.d. n.d.
TK-3-N-3Aw 1.7 205.1 6.7 75.2 n.d. n.d.
TK-3-N-4E 0.3 40.1 6.4 n.d. n.d. n.d.
TK-3-N-05 1.3 75.3 7.1 209.4 n.d. n.d.
TK-3-N-6E 1.9 69.4 52.3 53.1 n.d. n.d.
TK-3-N-7(B) 1.1 107.7 22.7 77 n.d. n.d.
TK-3-N-7E 0.7 63 11.2 61 n.d. n.d.
TK-3-N-7W 0.8 53.9 n.d. n.d. n.d. n.d.
TK-3-N-08 0.6 47.8 10 81.2 n.d. n.d.
TK-3-N-09 0.3 82 n.d. n.d. n.d. n.d.
TK-3-N-10 232.7 ppm 58.5 n.d. n.d. n.d. n.d.
TK-3-N-11 551.2 ppm 49.4 n.d. n.d. n.d. n.d.
TK-3-N-12 295.40 ppm 46.1 n.d. n.d. n.d. n.d.
TK-3-N-13 461.8 ppm 67.9 n.d. n.d. n.d. n.d.

جدول ۹-۴) نتایج تجزیه تونل جنوبی در دانشگاه فردوسی مشهد
نمونه Cu % Zn(ppm) Ag(ppm) Bi(ppm) Au(ppm) Pb(ppm)
TK-3-S-01 0.3 62.9 n.d. n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-02 0.2 60.3 n.d. n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-03 1.7 101.1 7.2 n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-04 0.8 50.9 n.d. n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-05 2.3 71 10.6 137.4 n.d. n.d.
TK-3-S-06 3.4 138.8 14.3 140.1 n.d. n.d.
TK-3-S-09 3.1 144.8 19.2 109.5 n.d. n.d.
TK-3-S-11 1.8 87 26 173.4 n.d. n.d.
TK-3-S-12 1 64.8 11.3 n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-13 2.9 102.1 8.4 121.4 n.d. n.d.
TK-3-S-13A 2.3 105 5.6 140.1 n.d. n.d.
TK-3-S-14 1.3 140.6 21.9 n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-15 2 138.3 17.4 n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-16 1 76.5 n.d. n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-18 0.9 181.7 7.4 n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-19 0.3 69.4 n.d. n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-20 0.4 92.3 n.d. n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-21 1.8 77.9 14.5 94.5 n.d. n.d.
TK-3-S-22 1.7 84.7 9.1 n.d. n.d. n.d.
TK-3-S-23 1.3 73 7.4 103.4 n.d. n.d.

– ۷ بررسی و تفسیرنتایج
۹-۷-۱ مس
در منطقه اکسیداسیون شیب و میزان تخلخل روی میزان مس تأثیر می گزارد. نتایج بدست آمده تغییرات مس را در زون اکسیدان را در فاصله¬ای که با سطح زمین در بالا دارد، نشان می¬دهد.

تونل شمالی: در تونل شمالی میزان مس بطور کلی از ۰۲/۰ تا حدود ۷۳/۱ درصد تغییر می¬کند. شکل (۹-۶) روند تغییرات مس را در تونل شمالی نشان می¬دهد. در تمام نمودارهای مربوط به تونلها در این فصل، از سمت چپ به راست به ترتیب نتایج نمونه-های ابتدا تا انتهای تونل¬ها قرار داده شده است. درنمونه TK-3-N-02 که در فاصله ده مترى از دهانه تونل شمالی برداشت شده، میزان مس در حد ۴/۰ درصد است. در نمونه¬ TK-3-N-03افزایشى تا حد ۱/۱ درصد و سپس کاهشی در حد ۳/۰ درصد در نمونه TK-3-N-04 ملاحظه می¬شود

این روند افزایش و کاهش در نمونه¬های بعدی وجود دارد ولی میزان مس از ۷۳/۱ درصد متجاوز نمی¬شود. از نمونه TK-3-N-7M تا نمونه TK-3-N-09 یک روند کاهشی وجود دارد و ﭘس از آن میزان مس بسیار کاهش یافته و تا ۰۲/۰ درصد می¬رسد. میانگین مس در تونل شمالی ۹⁄ ۰٪ اندازه¬ گیرى شده است.

بررسی مقاطع میکروسکوپی، حاکی از افزایش کالکوپیریت، افزایش پیریت¬ها هم از نظر اندازه و هم تراکم (حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد در زمینه) و افزایش عرض رگچه¬ها در محلهایى که افزایش مس وجود دارد، می¬باشد. همچنین تبلور مجدد کوارتز¬ها فراوان دیده می¬شود. به طور کلی در قسمتهایی که میزان مس نزدیک به ۲ درصد و بالاتر است کالکوپیریت در رگچه¬ها فراوان است.

شکل ۹- ۶) تغییرات عنصر مس در تونل شمالی.

تونل جنوبی : تغییرات عنصر مس در تونل جنوبی بین ۳/۰ تا ۴/۳ درصد متغیر است. میزان مس در دهانه تونل بسیار کم در حد ۳/۰ درصد است ولی نمونه دوم که در فاصله ۵ متری از ان برداشت شده است مقدار مس به ۲ درصد می¬رسد که علت آن مربوط به این است که نمونه دوم از واحد کوارتزسرسیت شیستی برداشت شده ولی نمونه اول از واحد ساب ولکانیک مونزونیتی برداشت شده است که دارای کانه کمتری می¬باشد.

بیشترین میزان مس مربوط به نمونه TK-3-S-06 است که ۴/۳ درصد است. میزان مس از نمونه TK-3-S-08 تا انتهای تونل کاهش چشم گیری نشان می¬دهد که با نتایج مطالعه مقاطع میکروسکوپی یکسان است. نمونه Tk-3-S-06 بیشتر حاوی کالکوپیریت است .

از نمونه TK-3-S-06 تا TK-3-S-17 یک روند کاهشی- افزایشی متناوبی دیده می¬شود. در این سری از نمونه¬ها میزان مس بین ۱ تا ۳ درصد تغییر می¬کند ولی کمتر از یک درصد نمی¬شود.

سپس در نمونه¬های,TK-3-S-18 TK-3-S-19 و TK-3-S-20 مقدار مس به زیر یک درصد می¬رسد.
در یک نگاه کلی نمونه¬های تونل جنوبی درصد بالاتری از مس دارند، که به علت حضور میزان بیشتری از کالکوپیریت در رگه¬ها و رگچه¬های این تونل است. به علاوه در تونل جنوبی میزان مگنتیت نیز نسبت به تونل شمالی افزایش یافته است.

شکل ۹- ۷) تغییرات عنصر مس در تونل جنوبی

۹-۷-۲ بیسموت
تونل شمالی: میزان بیسموت در تونل شمالی بین ۵۰ تا ppm 270 متغیر می¬باشد. میزان متوسط آن ppm100 است. تغییرات اصلی در ابتدای تونل مشاهده می¬شود(شکل ۹-۸). نمونه TK-3-N-02 بیشترین میزان بیسموت را در تونل شمالی دارد.

در نمونه TK-3-N-4E که در فاصله ۶ متری از نمونه TK-3-N-03 برداشت شده کاهش شدیدی دیده می¬شود و سپس در نمونه بعدی مجدداً میزان بیسموت افزایش یافته و به حدود ppm 250 می¬رسد

نمونه¬های انتهایی تونل شمالی ( نمونه¬های TK-3-N-09 تا انتهای تونل)، مقدار بیسموت بسیار کاهش یافته و به زیر ppm 30 می¬رسد.
در سه نمونه اول میزان روند تغییرات بیسموت در تونل شمالی کمی با روند تغییرات نقره مشابه است به خصوص از نمونه TK-3-S-08 به بعد روند کاهشی مشابهی در هر دو دیده می¬شود.

شکل ۹- ۸) تغییرات عنصر بیسموت در تونل شمالی.

تونل جنوبی: در تونل جنوبی دامنه تغییرات بیسموت بین ۲۰ تاppm 890 است. حد متوسط آن ppm107 است که بالاتر از تونل شمالی است.

در ورودی تونل جنوبی میزان بیسموت بسیار کم است. سپس در نمونه TK-3-S-05 افزایشی در حد ppm 190 دیده می¬شود. مقدار بیسموت غالباً بین ۱۰۰ تا ppm 200 تغییر می¬کند به جز نمونه TK-3-S-07 که میزان بیسموت افزایش یافته و به ppm 890 می¬رسد. که بصورت یک قله کاملاً مشخص درشکل(۹-۹) دیده می-شود.این افزایش احتمالاً مربوط به حضور سولفوسالتهای بیسموت می¬باشد.

یادآوری می¬شود که این نمونه بالاترین میزان مس و نقره را داشته است. سایر نمونه ها مقادیر زیر ppm 200 دارند. به جز چند مورد محدود معمولاً افزایش بیسموت همراه با افزایش مس دیده می شود. ضریب همبستگی خوبی (حدود۷/۰) برای مس و بیسموت در تونل جنوبی بدست آمده است. شکل ۹-۱۰ این تغییرات را نشان می¬دهد.

شکل ۹- ۹) تغییرات عنصر بیسموت در تونل جنوبی.

شکل ۹-۱۰) تغییرات بیسموت نسبت به مس درتونل جنوبی.

برای تونل شمالی تغییرات بیسموت و مس روندهای مشابه ندارند و ضریب همبستگی بدست آمده نیز کم می¬باشد که خود نشان دهنده این است که بیش از یک سیستم کانه زائی در منطقه عمل کرده است.

۹-۷-۳ روی
تونل شمالی: میزان عنصر روی در تونل شمالی بطور کلی پایین بوده و بین ۴۰ تا ppm 93 تغییر می¬کند. میزان روی در نمونه TK-3-N-01 حدود ppm87 اندازه¬ گیری شده است.

سپس یک روند کاهشی دیده میشود( شکل ۹-۱۱). بطوریکه در نمونه TK-3-N-04 مقدار روی به ppm40 رسیده است. سپس در دو نمونه بعدی که به ترتیب در فاصله۱۰و۲۰متری از این نمونه قرار گرفته¬اند، میزان روی افزایش یافته و به ppm 93 می¬رسد که بالاترین مقادیر روی در تونل شمالی هستند. میانگین اندازه گیری شده ppm 70 است.

به طور کلی میزان روی در تک III نسبت به سایر تکها پایین است. به دلیل آنکه در این قسمت از کانسار کانیهایی مانند اسفالریت فراوانی به اندازه تکII ,I ندارند نتیجه بدست آمده نیز قابل پیش¬بینی بوده است.

شکل ۹- ۱۱) تغییرات عنصر روی در تونل شمالی.

تونل جنوبی: میزان روی در تونل جنوبی نیزپایین بوده وبین ۵۱ تا ppm 180 تغییر می¬کند. نمونه TK-3-S-18 در تونل جنوبی بالاترین میزان روی را دارد( شکل ۹-۱۲). این نمونه جزء نقاطی است که میزان مس پایین داشته¬اند.

بطور کلی می¬توان یک روند معکوس بین تغییرات روی و مس مشاهده کرد. بطور مثال تغییرات روی از نمونه TK-3-S-1 افزایشی و سپس تا TK-3-S-16 روند کاهشی دارد؛ در صورتیکه برای همین نقاط در مورد میزان مس روند معکوسی دیده می¬شود. در شکل ۹-۱۳ تغییرات عنصر روى بر حسب مس نمایش داده شده است. ضریب همبستگى بدست آمده نیز پایین است.
میانگین اندازه گیری شده ppm 5/102است که نسبت به تونل شمالی(ppm70) بالاتراست.