کامپیوتر ، اینترنت ،کودکان و نوجوانان

چكيده:
فناوري كامپيوتر بطور وسيع در جامعه گسترش پيدا كرده است و با تمامي جنبه هاي زندگي از مدرسه تا محل كار، خدمات بانكي، خريد و فروش، پرداخت ماليات و حتي راي گيري تلفيق شده است. امروزه اين فناوري نقش مهمي در زندگي كودكان ايفاء مي كند واين نقش بسرعت در حال افزايش است. بطوريكه تعداد كودكان ۱۷-۲ سال كه كامپيوتر را در منزل استفاده مي كنند از ۴۸% در سال ۱۹۹۶ به ۷۰% در سال ۲۰۰۰ صعود كرده است. استفاده از اينترنت نيز از ۱۵% به ۵۲% دراين دور‌ه ۵ ساله افزايش پيدا كرده است. اما آيا اين فناوري زندگي كودكان را بهبود مي بخشد.

علي رغم جنبه هاي مثبت از قبيل جنبه هاي آموزشي و ارائه خدمات ارتباطي و … رايانه و اينترنت جنبه هاي منفي نيز دارد. استفاده كنترل نشده كامپيوتر بويژه وقتي با ديگر فناوري ها از قبيل تلويزيون همراه باشد كودك را در معرض خطر اثرات مضر آن بر تكامل فيزيكي، اجتماعي و رواني قرار مي دهد. كه از آنها مي توان به مشكلات بينايي، صدمات سيستم اسكلتي، چاقي، اثر بر مهارتهاي اجتماعي، مشكلات ارتباطي در خانواده و اعتياد الكترونيكي اشاره كرد.در صورتيكه كامپيوتر صحيح استفاده شود اثرات مثبتي دارد .

با رعايت نكاتي هنگام استفاده از كامپيوتر مي توان مطمئن شد كه استفاده از كامپيوتر زندگي كودكان را در حال و آينده بهبود مي بخشد.از آنجائيكه كامپيوتر در همه جاي زندگي حاضر است، مهم است كه بفهميم چگونه اين تكنووژي مي تواند رشد و تكامل كودكان را بهبود ببخشد يا منحرف كند.

كليدواژه‌ها: كامپيوتر- اينترنت-تلویزیون – كودكان – نوجوانان
مقدمه:
فناوري كامپيوتر بطور وسيع در جامعه گسترش پيدا كرده است و با تمامي جنبه هاي زندگي از مدرسه تا محل كار، خدمات بانكي، خريد و فروش، پرداخت ماليات و حتي راي گيري تلفيق شده است(۱). مهمترين تغييراتي كه اين فن آوري بوجود آورده بوسيله مارشال مك لوهان در يك عبارت خلاصه شده است و آن تبديل جهان به يك دهكده جهاني است. بدين معنا كه مردم نقاط مختلف در كشورهاي سراسر كره زمين به مثابه يك دهكده امكان برقراري ارتباط با يكديگر و اطلاع از اخبار و رويدادهاي جهاني را دارند(۲). امروزه اين فناوري نقش مهمي در زندگي كودكان ايفاء مي كند واين نقش بسرعت در حال افزايش است(۳). بطوريكه تعداد كودكان ۱۷-۲ سال كه كامپيوتر را در منزل استفاده مي كنند از ۴۸% در سال ۱۹۹۶ به ۷۰% در سال ۲۰۰۰ صعود كرده است.

استفاده از اينترنت نيز از ۱۵% به ۵۲% دراين دور‌ه ۵ ساله افزايش پيدا كرده است. سرعت انتشار اينترنت ۹ برابر سريعتر از راديو، ۴ برابر سريعتر از كامپيوترهاي شخصي و سه برابر سريعتر از تلويزيون بوده است(۱). تحقيقات دلالت دارد كه ۱۴۹ ميليون نفر در سراسر دنيا به شبكه اينترنت مرتبط هستند كه به ميزان ۱۲% در هر ماه افزايش پيدا مي كند(۴). بررسي هاي آماري در سال ۲۰۰۰ بيانگر اين مطلب است كه كودكان سن ۷-۲ سال بطور متوسط ۳۴ دقيقه در روز از كامپيوتر استفاده مي كنند كه اين زمان با افزايش سن طولاني تر مي شود(۵-۲ سالگي ۲۷ دقيقه در روز، ۱۱-۶ سالگي ۴۹ دقيقه در روزو ۱۷-۱۲ سالگي ۶۳ دقيقه در روز) (۱).

بطور متوسط كودكان آمريكايي ۳-۱ ساعت درروز از كامپيوتر براي انجام تكاليف مدرسه، صحبت با دوستان بطور آن لاين و بازي كردن استفاده مي كنند.۹۰% كودكان سن مدرسه در اين كشور به كامپيوتر دسترسي دارند(۵).

كشور ما از نظر بهره مندي از اينترنت در بين ۱۷۸ كشور جهان رتبه ۸۷ را دارد كه بر اساس طبقه بندي اتحاديه جهاني مخابرات جزء كشورهاي متوسطبشمار مي رود. ۳۵% استفاده كنندگان اينترنت را قشر جوان تشكيل مي دهند و ميانگين صرف شده براي اينترنت ۵۲ دقيقه در هفته بوده است(۲).
اما آيا فناوري كامپيوتر زندگي كودكان را بهبود مي بخشد؟ از آنجائيكه كامپيوتر در همه جاي زندگي حاضر است، مهم است كه بفهميم چگونه اين تكنووژي مي تواند رشد و تكامل كودكان را بهبود ببخشد يا منحرف كند.
روش كار:
با استفاده از تايپ كلمات كليدي در قسمت جستجوي سايتهاي yahoo و google ونيز مطالعه كتب موجود در كتابخانه ، مطالب مربوط به تاثير اينترنت بر كودكان ونوجوانان كه معتبر بوده و قبلا در مجلات وكتب چاپ شده بود جمع آوري شده و بصورت مقاله تدويني حاضر جمع بندي و خلاصه گرديد.

محتوي:
علي رغم جنبه هاي مثبت از قبيل جنبه هاي آموزشي و ارائه خدمات ارتباطي…رايانه و اينترنت جنبه هاي منفي نيز دارند(۶). استفاده كنترل نشده از كامپيوتر بويژه وقتي با ديگر فناوري ها از قبيل تلويزيون همراه باشد كودك را در معرض خطر اثرات مضر آن بر تكامل فيزيكي، اجتماعي و رواني قرار مي دهد. فعاليت فيزيكي و تعاملات اجتماعي براي سلامت و خلاقيت كودك ضروري است در حاليكه اگر كودك مدت زمان زيادي را در مقابل صفحه كامپيوتر بگذراند او را از ورزش و ديگر فعاليتهاي كه براي تكامل وي مفيد مي باشد بي بهره مي كند. بعلاوه كودكان ممكن است در معرض محتويات خشن و جنسي كه در حد سن آنها نيست قرار گيرند(۱). دسترسي به چنين مطالبي ممكن است كاملا تصادفي يا عمدي باشد.

هر دو اين طريق دستيابي مورد توجه متخصصان بوده است و هشدارهاي مكرر داده شده كه صدمات بهداشت رواني از طريق اين گونه برنامه ها به كودكان و نوجوانان بويژه در ايجاد مسائلي مانند انحرافات جنسي، خشونت، اعتياد، رفتارهاي ضد اجتماعي، سست شدن مباني خانواده، اشاعه جرم و جنايت در طيف وسيع در بسياري موارد جبران ناپذير است(۶).اين مشكلات را مي توان در سه گروه فيزيكي، اجتماعي و رواني طبقه بندي نمود كه در ذيل به شرح آنها مي پردازيم.
مشكلات جسمي:
مشكلات بينايي:
به اعتقاد پزشكان كودكاني كه به مدت طولاني از كامپيوتر استفاده مي كنند در معرض خطر نزديك بيني قرار مي گيرند(۷). اگرچه ۷۰% بزرگسالاني كه به دليل نگاه ممتد به صفحه مانيتور و كار طولاني مدت با كامپيوتر به علائم سندرم بينايي كامپيوتر مبتلا هستند(۸) تحقيقات نشان داده است كه كودكان بدلايل ذيل براي ابتلا به اين سندرم مستعدتر هستند:

– عدم توجه به مسائل بهداشتي و سلامت خود. ممكن است ساعتها در مقابل صفحه كامپيوتر بنشينند و بر آن تمركز كنند.
– عدم بيان مشكلات بينايي توسط كودكان و ناديده گرفتن آنها.
– ايستگاههاي كاري كامپيوتر اغلب متناسب با وضيعت بالغين طراحي مي شود و براي كودكان مناسب نمي باشد.
براي پيشيگري از سندرم بينايي كامپيوتر در كودكان بايد:
– قبل از شروع مدرسه معاينه كاملي از چشم كودكان از نظر ديد نقاط دور و نزديك صورت گيرد.
– ايستگاههاي كاري كامپيوتر متناسب با وضيعت كودكان طراحي شود.
– فاصله بين مانيتور و چشم كودك ۲۸-۱۸ اينچ توصيه مي شود. فاصله كمتر از ۱۸ اينچ براي كودكان مضر است.
– والدين بايد از رفتارهاي كه بر مشكلات چشمي دلالت مي كند آگاه باشند از قبيل قرمزي چشم، مالش مكرر چشمها، سردرد، پوزيشن هاي غير معمول، شكايت از تاري ديد و خستگي چشم(۵).
– استفاده از پوششهايمخصوص صفحه كامپيوتر(۷).

صدمات سيستم اسكلتي:
مشكلات نواحي مچ، گردن و پشت ، كودكاني را كه طولاني مدت از كامپيوتر استفاده مي كنند، تهديد مي كند. اين مشكل با وضيعت قرارگيري كودك در حين كار با كامپيوتر در ارتباط است(۹). براي پيشگيري از اين صدمات:
۱) پوزيشن صحيح قسمت فوقاني بدن در حين كار با كامپيوتر حفظ شود:
– پشت بوسيله صندلي حمايت شود.
– در حين نشستن بر روي صندلي نبايد بر عقب زانوها فشار وارد شود.
– پاها روي سطحي محكم(كف زمين يا بر روي سطح شيب دار) قرار گيرد .
– سر بر روي گردن متعادل باشد.
– زاوي‌ه بين ساقه پا و ران بيش از ۹۰ درجه باشد.
– مچ بطور خنثي قرار گيرد( زاويه كمتر از ۱۵ درجه).

پسر بچه ۶ ساله

دختر بچه ۱۰ ساله

دختر بچه ۱۲ ساله
۲) يك محل كار نرمال طراحي شود. فضايي كه كودك بتواند به آن دسترسي پيدا كند. به راحتي بنشند بدون اينكه بدنش را بطور نامتناسب خم كند يا بپيچاند.
۳) وضيعت صفح‌ه كامپيوتر را چك كنيد.صفخ‌ه كامپيوتر طوري قرار گيرد كه كودك بدون اينكه گردنش را به عقب و جلو خم كند آنرا به راحتي ببيند.
۴) وجود تجهيزات مناسب در محل كار: صندلي راحت-ميز ثابت- صفحه كليد سطح پايين با شيب منفي- موس در سايز مناسب براي كودك.
۵) صفح‌همانيتور عاري از گردو غبار باشد و نور كافي موجود باشد.
۶) مدت زمان استفاده از كامپيوتر كنترل شود. زيرا صدمات فيزيكي با طول مدت استفاده از كامپيوتر در ارتباط است(۱۰).

Observe how you child uses the computer and then adjust the workstation arrangement so that s/he is working in the most neutral posture that you can achieve

چاقي:
كودكاني كه مدت طولاني در مقابل كامپيوتر مي نشينند‏‏، فعاليتهايشان از فعاليتهاي مورد نياز سلامتي (از قبيل ورزش) دور مي شود در نتيجه خطر چاقي افزايش پيدا مي كند(۱۱). براي به حداقل رساندن خطر چاقي توصيه مي شود كه مدت استفاده از كامپيوتر به ۲-۱ ساعت در روز محدود و بر فعاليتهاي از قبيل ورزش تاكيد شود(۱).
تشنج اپيلپتيك: تشنج بطور اوايه بوسيله شكل خاصي از اپي لپسي ايجاد مي شود. اپي لپسي حساس به نور زماني ايجاد مي شود كه كودك حساسيت بالايي به نورهاي لرزان دارد در اين حالت زماني كه در مقابل نورهاي درخشان كامپيوتر و فلاش هاي ناشي از بازي هاي رايانه‌اي قرار مي گيرد تشنج آغاز مي شود. علايم متنوع مي باشد كه شامل سردرد، تغيير در ميدان بينايي، سرگيجه، گيجي، كاهش آگاهي و تشنج مي باشد. بمحض توقف استفاده كامپيوتر علائم ناپديد مي گردد(۱۱).

اثر اينترنت بر مهارتهاي اجتماعي:
علي رغم اينكه اينترنت بعنوان يك فناوري شگفت آور معرفي شده است بر مهارتهاي اجتماعي افراد اثرات منفي دارد(۴).بهترين راه براي كشف خود زماني كه كودك در حال رشد و يادگيري است، تعامل با ديگر كودكان مي باشد. يادگيري از طريق تجربه و تحريك حسها اتفاق مي افتد،كه زماني كه كودك از كامپيوتر استفاده مي كند كمتر اتفاق مي افتد. كليك كردن بر موس و بازيهاي رايانه‌اي پيشرفت مناسب مهارتهاي اجتماعي كودك را به تاخير مي اندازد.زماني كه كودك به اينترنت معتاد شد، انگيزه اش براي تعامل با ديگران كم مي شود كه خود اثرات منفي بر ارتباط شخصي و تعاملات اجتماعي دارد(۱۲).