شرکت سهامي خاص توزيع نيروي برق استان کردستان
تاريخچه فعاليت شرکت:
کليات:

شرکت توزيع نيروي برق استان کردستان در تاريخ ۲۵/۲/۱۳۷۰ به صورت يک شرکت سهامي خاص تأسيس شده و طي شماره ۸۹۱۵۱ در اداره ثبت شرکت ها و مالکيت صنعتي به ثبت رسيده است. آخرين اساسنامه آن در تاريخ ۲۵/۲/۱۳۷۰ به تصويب رسيده است.
در حال حاظر شرکت جزء شرکت هاي زير مجموعه شرکت مادر تخصصي توانير مي باشد و مرکز اصلي شرکت در سنندج واقع است.

اما استان کردستان به بخش هاي مختلفي تقسيم بندي شده و در هرکدام از بخش ها يک نمايندگي از برق استان در آن بخش وجود دارد که به فعاليت مشغول مي باشد.

فعاليت اصلي شرکت

موضوع فعاليت شرکتطبق ماده ۵ اساسنامه شرکت سهامي بوده و از تاريخ ۱/۱/۱۳۷۰ شروع به فعاليت در زمينه هاي زير نموده است:

۱٫ بهره برداري شبکه توزيع
۲٫ خدمات مشترکين
۳٫ توسعه و احداث خطوط توزيع
۴٫ اصلاح و بهينه سازي شبکه خطوط توزيع
۵٫ برنامه ريزي، طراحي و نظارت بر موارد بالا

۶٫ روشنايي معابر
۷٫ و ساير فعاليت ها

وضعيت اشتغال:
در اداره برق استان کردستان کارکنان به سه دسته تقسيم مي شوند که هرگروه را با کدي متنفاوت در حساب ها نگهداري مي شود.

که شامل موارد زير است:

کارمندان دائم استخدامي
الف: کارمند بخش شغلي که با کد ۱۰۰۰۰، ۲۰۰۰۰، ۳۰۰۰۰، ۴۰۰۰۰ نشان داده مي شود.
تعداد اين افراد در سال ۸۴ بالغ بر ۱۶۷ نفر بوده که با توجه به سال هاي قبل يک کاهش ۱۰ نفري را در شرکت مشاهده مي کنيم.

ب: کارگر که با کد ۷۰۰۰۰، ۸۰۰۰۰ ، ۹۰۰۰۰ نشان داده مي شود.
که تعداد اين افراد در سال ۸۴ بالغ بر ۱۵۹ نفر بوده که تعداد ۷ نفر کاهش را نسبت به سال ۸۳ نشان مي دهد.

کارکنان قراردادي _ استخدامي
الف: کارمند بخش شغل که با کد هاي ۱۰۰۰۰، ۲۰۰۰۰، ۳۰۰۰۰، ۴۰۰۰۰، نشان داده مي شود.
که تعداد اين افراد نيز نسبت به سال قبل کاهش نشان داده است.

ب: کارگر که با کدهاي ۷۰۰۰۰، ۸۰۰۰۰ نشان داده مي شوند.
که اين تعداد نيز در مقايسه با سال ۸۳ داراي کاهش تعداد کارگران است.

کارکنان تأمين شده از طريق قرارداد شاغل در بخش اصلي
اين کارکنان نيز با کدهاي ۱۰۰۰۰، و ۲۰۰۰۰، ۳۰۰۰۰، ۴۰۰۰۰ در دفاتر و اسناد نشان داده مي شوند.

اهداف شرکت
شرکت توزيع نيروي برق استان کردستان يکي از شرکت هاي فعال در امر توزيع نيروي برق در استان مي باشد.
شرکت توزيع نيروي برق در راستاي نيل به اهداف برق منطقه غرب که مناطق غرب کشور را در زمينه انتقال نيروي برق و تأمين نيروي برق اين منطقه از کشور کمک مي کند.
در طي ده هاي اخير دولت در راستاي کم کردن مسئوليت هاي خويش توانير را به قسمت هاي مختلفي تقسيم کرد و کشور را به مناطق مختلفي نيز تقسيم که و سهام شرکت را به تعداد شرکت خاص بفروش رسانيد و شرکت توزيع نيروي برق استان کردستان زير نظر برق منطقه اي غرب در سال ۱۳۷۰ فعاليت خود را آغاز نمود.
شرکت توزيع نيروي برق استان در راستاي ارائه خدمات به مشترکين خود که شامل:
۱٫ مشترکين خانگي
۲٫ مشترکين عمومي
۳٫ مشترکين صنعتي
۴٫ مشترکين کشاورزي
۵٫ مشترکين تجاري
۶٫ مشترکين آزاد

۷٫ و روشنايي معابر شهري و جاده اي مي باشد شناسايي نموده و به برق منطقه اي غرب گزارش مي دهد.
از آنجا که شرکت توزيع نيروي برق استان نماينده شرکت برق منطقه اي غرب مي باشد لذا نيازهاي استان را در زمينه هاي بالا که گفته شد به برق منطقه اي غرب کشور گزارش داده و نيازها را به جزء در گزارش خود ياد کرده و به برق منطفه اي غرب ارائه مي دهد.
شرکت توزيع نيروي برق استان در راستاي رسيدن به اهداف برق منطقه اي غرب کشور در استان به فعاليت هاي گوناگوني را انجام مي دهد که شامل:
۱٫ بهره برداري از شبکه توزيع برق
۲٫ خدمات مشترکين
۳٫ توسعه و احداث شبکه هاي توزيع و غيره
۴٫ اصلاح و بهينه سازي شبکه توزيع
۵٫ برنامه ريزي طراحي و نضارت بر طرح هاي استان (در زمينه توزيع نيروي برق)
۶٫ روشنايي معابر
۷٫ و ساير موارد فعاليت دارد.
شرکت توزيع نيروي برق همچنين در انجام کنتور خواني خانه به خانه و رفع اشکالات در برق خانگي و غيره جمع آوري و واريز مبلغ فيش هاي برق مصرفي و واريز آن به حساب وزارت نيرو مي باشد و همچنين نماينده شرکت توانير و برق منطقي غرب در استان نيز مي باد.

چارت سازماني:
چارت سازمان در هر سازمان نشان دهنده تفکرات مديريت در آن سازمان است و اينکه مدير چگونه تفکري را در آن سازمان پرورش مي دهد.
از لحاظ تفکر مديريت ما در کل دو نوئع مدير را در سازمان هاي مي توان طبقه بندي کرد.
۱٫ مديراني با تفکر باز
۱٫ مديراني با تفکر بسته
مديران با تفکر باز به مديراني گفته مي شود که در سازمان به افراد زير دست خود تفويض اختيار به معناي واقعي کرده و کارها را به افراد شايسته و جوان سازمان مي سپارند و خود فقط نضارت مي کنند و در اين صورت است که راندمان بهره وري سازمان بالا مي رود.
۲٫ مديراني با تفکر بسته اين نوع مديران که کم هم نيستند مديراني هستند که به کارکنان خود ايمان نداشته اند و به توانايي هاي آنان اعتنا نمي کنند و ديگر کارکنان نتيز رغبتي به نو آوري و نشان دادن خلاقيت در خود نمي يابند و خلاقيت ها و استعدادهاي کارکنان در نطفه نابود مي شود.
اين دو نوع مديرت را مي توان از چارت سازماني هر سازمان شناسايي نمود.
هرگاه چارت سازمان اختيارات بيشتري را براي کارکنان معلوم کرده بود و سطوح بيشتري را در آن مشاهده نموديم مي توانيم بفهميم که مديريت اين سازمان تفکرات بازي دارد و بلعکس.
شرکت توزيع نيروي برق استان با مديريت مناسب و تفويذ اختيارات به بخش هاي مختلف خود توانسته سهم عظيمي از فعاليت هاي خود را به بخش هاي مختلفي واگذار نمايد تا راندمان بهره وري کار در سازمان به طرز عجيبي بالا رود و شرکت توزيع نيروي برق استان با ۲۰۰ صفحه چارت سازماني يکي از مناسب ترين تفکرات مديريت را دارا مي باشد شرکت توزيع نيروي برق استان با تفويذ اختيارات به بخش هاي که خود شرکت برق استان را به بخش هاي مختلفي تقسيم کرده و اختياراتي به آن بخش ها داده و شرکت توزيع نيروي برق سنندج بر آن بخش هاي ديگر نضارت مي کند.
و به نظر اينجانب به عنوان يک دانش جوي رشته حسابداري مديريت شرکت توزيع نيروي برق استان يک مديريت با تفکر باز مي باشد و ديگر مدير نمي تواند در سازمان هاي بزرگ تنها به خود اعتماد داشته باشد و تمام کارها را خودش انجام دهد.
امروزه مديريت بايد سازمان را به بخش هاي مختلفي تقسيم کند و به هر قسمت اختياراتي در حد توانايي هاي آن قسمت تفويذ نمايد.

از آنجا که شرکت توزيع نيروي برق استان يک شرکت خصوص و انتفاعي مي باشد و هدف از فعاليت آن کسب سود براي سهام داران خود (تعدادي شرکت خاص که داراي سهام اين شرکت هستند) مي باشد.هدف خود را از ايجاد اين شرکت کسب سود بوده و ديدگاه اشتباه مردم که شرکت توزيع نيروي برق استان يک شرکت دولتي مي باشد کاملاً اشتباه بوده و اين شرکت فقط پيمانکار اجراي دستورات شرکت توانير که مرکز آن در تهران بوده است.
منظور از حسابداری صنعتی ( بهای تمام شده ) چیست؟
حسابداری صنعتی شاخه ای از علم و فن حسابداری است که وظیفه جمع آوری اطلاعات مربوط به عوامل هزینه و محاسبه بهای تمام شده محصولات و خدمات را بر عهده داشته و با تجزیه و تحلیل گزارشها و بررسی راههای تولید روشهای تقلیل بهای تمام شده تولیدات را بیان می کن

د.

اهمیت حسابداری بهای تمام شده برای چیست؟
در واقع حسابداری صنعتی یا حسابداری بهای تمام شده یک ابزار بسیار مهم در اختیار مدیریت می باشد تا مدیران را در برنامه ریزی، کنترل و نظارت و بررسی نتایج فعالیتها، یاری نماید.
مدیریت با استفاده از حسابداری صنعتی، بهای تمام شده تولیدات را محاسبه می کند و کنترل خود را بر روی هزینه های مواد، دستمزد و سایر هزینه های تولید اعمال می کند.
مدیران اگر گزارشات دقیق و صحیحی از عوامل هزینه نداشته باشند در تصمیم گیری خود در جهت افزایش تولید یا سایر تصمیم گیریها و راه انجام تصمیمات خود با مشکل مواجه خواهند شد.
به عنوان مثال فرض کنید در صورتی که هدف تغییر نوع محصول تولید شده یا افزایش تولید باشد باید اطلاعات دقیقی از هزینه تولید وجود داشته باشد تا بتوان تصمیم گرفت که اگر ماشین آلات جدید خریداری شوند مقرون به صرفه است و یا ماشین آلات تعویض شوند و یا اینکه ماشین آلات اجاره گرفته شوند و یا بهتر است حقوق پرسنل افزایش داده شود و یا باید مقدار پرسنل را کاهش و یا افزایش داد و بسیاری از انواع تصمیمات مدیریت در موارد مشابه فوق الذکر مشروط بر اطلاعات حسابداری بهای تمام شده می باشد.
وظایف حسابداری بهای تمام شده ( صنعتی ) چیست؟
به طور کلی وظایف زیر را برای حسابداری صنعتی در نظر گرفته اند.
کاربرد حسابداری بهای تمام شده چیست؟
گاهی تصور می شود کاربرد حسابداری صنعتی و بهای تمام شده محدود به کارخانجات و صنایع تولیدی می باشد هرچند شاید مشهودترین کاربرد آن در این جهت باشد ولی سایر مؤسسات نیز از حسابداری بهای تمام شده بهره برده و از روشهای حسابداری بهای تمام شده در بانکها، شرکتهای بیمه، عمده فروشیها، شرکتهای حمل و نقل، شرکتهای هواپیمایی، دانشگاهها و بیمارستانها در جهت کارایی بیشتر استفاده می گردد.
بعنوان مثال در یک بیمارستان کنترل هزینه ها و تعیین بهای تمام شده هزینه های بستری شدن و درمان یک بیمار، با استفاده از حسابداری بهای تمام شده صورت می پذیرد و مواد مصرفی، دستمزد پزشک و سایر هزینه های مرتبط شناسایی و ثبت کنترل می گردند تا بهای تمام شده مشخص شود. یا شرکتهای حمل و نقل سعی در محاسبه و تعیین هزینه حمل و تعیین بهای تمام شده حمل یک کیلو کالا و یکنفر مسافر را دارند به ۲-۱ توجه کنید.

آشنایی با مفاهیم، تعاریف و اصطلاحات موجود در گزارشات حسابداری صنعتی”
در فصل قبل با حسابداری بهای تمام شده و کاربرد آن آشنا شدید انواع طبقه بندی هزینه ها را نیز فرا گرفتید.
در این بخش سعی می کنیم با مفاهیم، تعاریف و اصطلاحات گزارشات حسابداری صنعتی آشنا شوید.
منظور از هزینه یابی و دایره هزینه یابی چیست؟
هزینه یابی عبارت است از تعیین بهای تمام شده کالای ساخته شده و موجودی کالای در جریان ساخت. و منظور از دایره هزینه یابی دایره ای است که مسئولیت نگهداری اسناد

و مدارک مرتبط با حسابداری عملیات تولیدی و غیرتولیدی را به عهده داشته و در ضمن وظیفه تجزیه و تحلیل کلیه هزینه های تولیدی، توزیع و فروش جهت ارائه و استفاده مدیریت را به عهده دارد. فعالیتهای دایره هزینه یابی در ارتباط با گذشته، حال و آینده واحد اقتصادی می باشد.
کالای ساخته شده چیست؟
کالایی که با گذراندن مراحل تولید به شکل کامل ساخته شده است و

در واقع فرآیند تولید را به شکل کامل طی نموده است را کالای ساخته شده می گویند.
کالای در جریان ساخت چیست؟
کالاهایی که در جریان مراحل تولید قرار گرفته اند ولیکن کامل نشده اند و بخشی از فرآیند تولید را طی نموده اند ولی ساخت آنها تمام نشده است را کالای در جریان ساخت گویند.
منظور از تولید چیست؟
هرگاه مواد اولیه با عبور از یک فرآیند ساخت تغییر شکل دهد و به یک کالای ساخته شده تبدیل شود اصطلاحاً می گویند تولید صورت پذیرفته است.
به عنوان مثال اگر یک تکه چوب با گذشت از فرآیند برش و اتصال به میز و صندلی تبدیل شود این عمل تولید محسوب می گردد و یا فرآیند تبدیل چند ماده شیمیایی به رنگ تولید محسوب می شود.
البته باید توجه داشت ممکن است کالای ساخته شده یک فرآیند تولید، مواد اولیه تولید دیگر محسوب گردد و در فرآیندی دیگر به یک کالای ساخته شده دیگر تبدیل شود.
بعنوان مثال سنگ آهن که مواد اولیه ذوب آهن می باشد با طی مراحل تولید به ورق آهن و نبشی و اشکال مختلف تبدیل می شود و این کالای ساخته شده یعنی همان ورق آهن مواد اولیه ساخت و تولید میز فلزی، اجاق گاز و سایر موارد قرار خواهد گرفت.
اجزاء و عوامل بهای تمام شده کدام است؟
عوامل اصلی بهای تمام شده به طور کلی ۳ دسته زیر می باشند.
۱- مواد اولیه ۲- دستمزد ۳- سربار ( سایر هزینه های تولید)
۱- مواد اولیه
مواد اولیه رکن اصلی تولید کالا و محصول می باشد درضمن می دانید که مواد اولیه تولید خود به دو بخش زیر تقسیم می شود:
الف- ۱) مواد مستقیم
آن بخش از مواد مصرفی که از کالای ساخته شده جدائی ناپذیر است و مستقیماً در ساخت کالا نقش دارد را مواد مستقیم گویند به عنوان مثال آرد در ساخت نان مواد مستقیم تولید نان محسوب می گردد.
ب-۱) مواد غیرمستقیم
آن بخش از مواد مصرفی که برای تکمیل کالا ضروری می باشد ولیکن به علت مصرف ناچیز آن نتوان آن را به عنوان مواد مستقیم مصرفی تولید طبقه بندی کرد مواد غیرمستقیم محسوب می شود مانند مصرف میخ در ساخت میز و کمد چوبی.
۲- دستمزد ( کار)

حقوق و حق الزحمه ای که در جریان تولید و ساخت برای تبدیل مواد به کالا به کارگران پرداخت می شود را به عنوان دستمزد تولید شناسایی می کنند.
دستمزد نیز به دو بخش زیر تقسیم خواهد شد:

الف-۲) دستمزد مستقیم
دستمزدی است که بابت کاری پرداخته می شود که مستقیم صرف تبدیل مواد اولیه به کالای ساخته شده انجام می شود.
ب-۲) دستمزد غیرمستقیم
دستمزدی است که بابت کاری پرداخت می شود که مستقیماً در ساخت و ترکیب کالای ساخته شده نقش نداشته است مانند حقوق نگهبانان و سرکارگران کارخانه و …
۳- سایر هزینه ها ( سربار ساخت)
کلیه هزینه هایی که در جریان تولید اتفاق می افتد ولیکن نمی توان آنها را به طور مستقیم و مشخص به اقلامی از تولید یا محصولی خاص اختصاص داد به عنوان سربار کارخانه یا سایر هزینه ها شناسایی می‎شوند نمونه های مشخص این هزینه ها؛ مواد غیرمستقیم تولید، دستمزد غیرمستقیم، هزینه تعمیرات و هزینه های استهلاک ماشین آلات، هزینه بیمه و سایر مواد مشابه می باشد.
به شکل ۱-۲ توجه کنید به صورت خلاصه عوامل بهای تمام شده را نشان می دهد.
به یاد دارید در فصل قبل اشاره کردیم جدول بهای تمام شده از ۵ بخش تشکیل شده است:
۱- بخش مواد مستقیم ۲- بخش دستمزد مستقیم
۳- بخش سربار ( سایر هزینه ها) ۴- بخش کالای در جریان ساخت
۵- بخش کالای ساخته شده
در این فصل ابتدا مواد مستقیم، دستمزد مستقیم و سربار را شناختیم حال لازم است در ارتباط با کالای در جریان ساخت و کالای فروش رفته نیز اطلاعاتی داشته باشیم تا گزارشاتی را که در حسابداری صنعتی تهیه می شود بهتر بشناسیم.
در حسابداری مؤسسات تولیدی برای آنکه رویدادهای مالی فرآیند تولید را نشان دهند از حساب کالای در جریان ساخت استفاده می کنند و هزینه های مواد، دستمزد و سربار و کالای در جریان ساخت اول دوره را در بدهکار این حساب منظور می کنند این حساب ماهیت بدهکار دارد و در صورتی که کالایی ساخته شد و فرآیند انبار شدن آن آغاز شد عملیات حسابداری انبار کالای ساخته شده را در حساب کالای ساخته شده نشان می دهد یعنی حساب کالای در جریان ساخت بستانکار می شود و حساب کالای ساخته شده بدهکار این حساب نیز ماهیت بدهکار دارد و بابت موجودی کالای ساخته شده اول دوره و کالای ساخته شده طی دوره بدهکار می شود و اگر کالایی فروش رفت بابت قیمت تمام شده کالای فروش رفته بستانکار می شود.
به شکل ۲-۲ که خلاصه عملیات حسابداری و فرآیند تولید و ارتباط بین آنها را به شکل ساده نشان می دهد توجه کنید.
قبل از آنکه گزارشهای حسابداری بهای تمام شده و به خصوص جدول بهای تمام شده کالای فروش رفته مطرح شود بهتر است با دو اصطلاح زیر آشنا شوید.
بهای اولیه
بهای اولیه عبارت است از حاصل جمع هزینه هایی که به طور مستقیم ( مواد اولیه مستقیم و دستمزد مستقیم) در ساخت کالا به کار می رود.

دستمزد مستقیم+ مواد اولیه مصرفی مستقیم = بهای اولیه

بهای تبدیل

 

بهای تبدیل ( هزینه های تبدیل) عبارت است از هزینه هایی که برای تبدیل مواد اولیه به کالای ساخته شده به کار می رود یعنی در واقع حاصل جمع دستمزد مستقیم و سربار ساخت
سربار ساخت + دستمزد مستقیم = بهای تبدیل
مقایسه جایگاه حسابداری مالی و حسابداری بهای تمام شده در مؤسسات تولیدی
حسابداری مالی در مؤسسات وظیفه تهیه گزارش وضعیت مالی و در واقع صورت سود و زیان، ترازنامه و صورت گردش وجوه نقد را به عهده دارد و بیان می کند که در طول دوره مالی چه نتایجی حاصل شده است اما حسابداری بهای تمام شده در کنار حسابداری مالی گزارشاتی از جزئیات تولید و مراکز ایجاد هزینه ارائه می دهد و به صورت دقیق تر مقدار مصرف مواد، میزان تولید، ساعات کار انجام شده و هزینه های سایر عوامل تولید را در اختیار مدیریت قرار می دهد تا براساس این اطلاعات و گزارشات مدیریت تصمیم گیری، ارزیابی، کنترل و برنامه ریزی کند. باید بدانید واحد حسابداری مالی و واحد حسابداری بهای تمام شده تحت نظر مدیر مالی مؤسسات می باشند و در واقع واحد حسابداری مالی و واحد حسابداری بهای تمام شده بازوان مدیریت مالی می باشند. به شکل ۳-۱ توجه کنید.
اشاره شد که حسابداری بهای تمام شده گزارشاتی از جزئیات تولید و مراکز هزینه و عوامل ایجاد کننده هزینه در اختیار مدیریت قرار می دهد و با توجه به اینکه سعی در تعیین بهای تمام شده تولید یک واحد کالا در هریک از مراحل ساخت را دارد به آن حسابداری بهای تمام شده می گویند و به نظر می رسد اولین گزارشی را که یک حسابدار صنعتی باید تهیه کند جدول بهای تمام شده کالای فروش یافته باشد.
جدول بهای تمام شده کالای فروش رفته در واقع همان چرخه یا شکل کلی حسابداری صنعتی می باشد که به صورت گزارش ارائه می شود. این جدول از ۵ بخش تشکیل شده است:
۱- بخش مواد مستقیم که اطلاعاتی در ارتباط با مواد مصرف شده ارائه می دهد.
۲- بخش دستمزد مستقیم که اطلاعاتی را در ارتباط هزینه حقوق کارگران خط تولید ارائه می دهد.
۳- بخش هزینه های سربار تولید که اطلاعاتی را در ارتباط با سایر هزینه های تولید ارائه می دهد.
۴- بخش کالای در جریان ساخت
۵- بخش کالای ساخته شده
به شکل زیر توجه کنید .
ملاحظه می کنید برای تهیه اولین گزارش حسابداری صنعتی با مفاهیم و اصطلاحات جدیدی همچون مواد مستقیم، دستمزد مستقیم، سربار و سایر موارد مواجه خ

واهید شد. هرچند اصول حسابداری صنعتی با حسابداری مقدماتی و تکمیلی که فراگرفتید یکسان می باشد ولیکن برای فراگیری حسابداری صنعتی لازم است ابتدا با مفاهیم حسابداری صنعتی و طبقه بندی هزینه ها در حسابداری صنعتی آشنا شوید که در ادامه آنها را بررسی خواهیم نمود و سپس مباحث حسابداری صنعتی را به صورت تخصصی تر مطرح خواهیم کرد.
فهرست حسابها در مؤسسات تولیدی و حسابداری صنعتی
می دانید در مؤسسات تولیدی همچون سایر مؤسسات ( خدماتی و بازرگانی) به جهت گزارشگری، اطلاعات مالی باید جمع آوری، شناسایی و به منظور ثبت در دفاتر روزنامه، و انتقال به حسابهای دفتر کل کدگذاری شوند بنابراین لازم است فهرست مناسب حسابها تهیه شود و حسابها به شکلی کدگذاری شوند که جریان و ارتباط هزینه ها و مخارج را به طور مستقیم با افراد مسئول هزینه نشان دهد.
با در نظر داشتن موارد فوق الذکر به طور معمول فهرست حسابها به دو قسمت کلی زیر تقسیم می گردد.
۱- حسابهای ترازنامه ای یعنی در واقع دارائیها، بدهیها و سرمایه
۲- حسابهای صورت حساب سود و زیان یعنی فروش، بهای تمام شده فروش رفته، سایر درآمدها و هزینه‎ها
در زیر به فهرست و کدهای حسابهای اصلی مؤسسات تولیدی برای نمونه ارائه شده.
ارتباط بین حسابهای مالی و حسابهای صنعتی
در فصول ابتدای کتاب به ارتباط واحد حسابداری مالی و واحد حسابداری صنعتی اشاره داشتیم حال بهتر است به موضوع کلی عمیق تر بپردازیم و ارتباط حسابهای مالی و حسابهای صنعتی را بررسی کنیم. بطور کلی حسابهایی که در واقع نشان دهنده عملیات ساخت و تولیدی می باشند عبارتند از :
۱- حساب کنترل مواد
۲- حساب کنترل حقوق و دستمزد
۳- حساب کنترل سربار کارخانه
۴- حساب کالای در جریان ساخت
۵- حساب کالای ساخته شده .
حسابهای فوق الذکر در واقع جریان هزینه ها را از اولین مرحله یعنی درخواست مواد خام تا زمان تعیین بهای تمام شده کالای فروش نشان می دهند. به شکل زیر که چرخه و ارتباط حسابهای مذکور را نشان می دهد توجه کنید.
اگر بخواهیم ارتباط حسابهای فوق الذکر را به صورت خلاصه بیان کنید به صورت جدول زیر خواهد بود.
توجه داشته باشید که مانده حسابهای کنترل مواد، کالای در جریان ساخت و حساب کالای ساخته شده نشان دهنده موجودیها در پایان دوره مالی می باشند.
سیستم اطلاعات حسابداری صنعتی، فهرست حسابها، گردش حسابهای صنعتی و دفاتر کارخانه :
به منظور برنامه ریزی و اعمال کنترلهای لازم مدیریت نیازمند دریافت اط

لاعات به شکل صحیح و به موقع است. بنابراین ایجاد یک سیستم اطلاعاتی مناسب در مؤسسات تولیدی دارای اهمیت ویژه ای می باشد و با توجه به اینکه سیستم کارآمد، سیستمی است که در عین کامل بودن ساده نیز می باشد سیستم اطلاعاتی حسابداری صنعتی باید به شکلی باشد که در ارتباط و با توجه به تسهیم اختیارات سازمانی طراحی شده با

شد به نحوی که بتوان مسئولیت وقوع هزینه در هر قسمت را بر حسب مورد به سر کارگران و سرپرست و رئیس واحد یا مدیر مربوطه محول نمود.
خلاصه آنکه یک سیستم اطلاعاتی مناسب باید به شکلی طراحی شود که خواسته ها و موارد زیر را میسر سازد.
۱- در برنامه ریزی آینده و کنترل فعالیتهای موجود یاری کننده و کمک بخش باشد.
۲- وسیله ای برای هزینه یابی موجودیها باشد.
۳- بهای تمام شده کالای فروش رفته را تعیین نماید.
۴- کارایی افراد، مواد و ماشین آلات را تعیین نماید.
۵- اطلاعات مورد استفاده سایر قسمتها را برای تجزیه و تحلیل فراهم و ارایه نماید.
گزارشهای حسابداری صنعتی و روش تهیه آنها
در حسابداری مقدماتی اشاره کردیم استفاده کنندگان از گزارشهای حسابداری دو دسته می باشند
الف) استفاده کنندگان درون سازمانی
ب) استفاده کنندگان برون سازمانی
و اشاره شد گزارشهای حسابداری تهیه می شوند تا ۲ هدف زیر تحقق پیدا کند.
۱- امکان بررسی توانایی و نکات ضعف مؤسسات با توجه به تجزیه و تحلیل عملکرد و فعالیتهای مؤسسات و شرکتها
۲- برنامه ریزی و کنترل فعالیتها با توجه به اطلاعات کسب شده از گزارشات مالی گذشته
بنابراین مؤسسات تولیدی نیز دو گروه گزارش تهیه می کنند.
۱- گزارشهای درون سازمانی
۲- گزارشهای برون سازمانی
۱- گزارشات درون سازمانی
گزارشهای درون سازمانی که بطور کلی مورد استفاده مدیران جهت برنامه ریزی، کنترل و نظارت و تصمیم گیری تهیه می شوند.

۲- گزارشهای برون سازمانی
گزارشهای برون سازمانی که مورد استفاده کلیه اشخاص حقیقی و حار، دولت، بانکها، حسابرسان و غیره می تواند باشد.
انواع گزارشهای درون سازمانی و برون سازمانی کدامند و توسط چه واحدهایی تهیه می شوند
گزارشهای درون سازمانی در مؤسسات تولیدی توسط واحد حسابداری بهای تمام شده تهیه می گردد و معمولاً هرماه این گزارشها براساس نیاز مدیران تهیه می شوند تا در اختیار آنها قرار گیرد.
عمده ترین گزارشهای درون سازمانی در مؤسسات تولیدی به صورت زیر می تواند باشد.
۱- گزارش مصرف مواد ۲- گزارش بهای تمام شده کالای ساخته شده
۳- گزارش اوقات تلف شده ۴- گزارش کالای در جریان ساخت
۵- گزارش ضایعات ۶- گزارش خرید مواد
۷- گزارش فروش ۸- سایر گزارشات مورد استفاده مدیریت
گزارشهای برون سازمانی در مؤسسات تولیدی توسط دایره حسابداری تهیه می شود. این گزارشها با توجه به اینکه مورد استفاده اشخاص حقیقی و حقوقی همچون دولت، بانکها، سرمایه گذاران و … که قبلاً توضیح داده شدند می باشند باید براساس استانداردهای حسابداری و اصول پذیرفته شده حسابداری تهیه گردند تا قابلیت مقایسه داشته و قابل اتکاء باشند. عمده ترین این گزارشها به صورت زیر می باشند.
۱- گزارش بهای تمام شده کالای فروش رفته ۲- گزارش سود و زیان
۳- ترازنامه ۴- گردش جریانات نقدی
۵- گزارش تقسیم سود
به جدول زیر که گزارشها را در مؤسسات تولیدی به صورت خلاصه نشان می دهد توجه کنید.
گزارشهای برون سازمانی در مؤسسات تولیدی
۱- گزارش ( جدول) بهای تمام شده کالای فروش رفته چیست
برای آنکه گزارشهای درون سازمانی و برون سازمانی را بهتر بشناسید ابتدا گزارش بهای تمام شده کالای فروش رفته را که یک گزارش برونی سازمانی می باشد بررسی می نمایم چرا که در مبحث حسابداری مؤسسات بازرگانی نیز تا حدودی و به شکل دیگر با آن آشنا شده اید.
در فصل قبل اشاره شد بهای تمام شده کالای فروش رفته از ۵ بخش تشکیل شده است
۱- بخش مواد مستقیم ۲- دستمزد مستقیم
۳- سربار ۴- بخش کالای در جریان ساخت
۵- بخش کالای ساخته شده
به شکل صفحه بعد که جدول بهای تمام شده کالای فروش رفته را به صورت خلاصه نشان می دهد توجه کنید.
۲- گزارش خلاصه سود و زیان چیست
دومین گزارش برون سازمانی در مؤسسات تولیدی گزارش خلاصه سود و زیان می باشد که خود به طور معمول از ۴ بخش تشکیل می گردد به گزارش سود و زیان مؤسسه

نمونه توجه کنید.
بخشهای تشکیل دهنده خلاصه سود و زیان مؤسسات تولیدی را به طریق فرمولهایی که آنها را در حسابداری تکمیلی فرا گرفتید نیز می توان تعیین نمود به فرمولهای صفحه ب

عد توجه کنید.
۳- ترازنامه در مؤسسات تولیدی
ترازنامه یکی دیگر از گزارشهای برون سازمانی می باشد که تهیه آن با سایر مؤسسات یعنی خدماتی و بازرگانی تفاوتی نخواهد داشت تنها تفاوت اساسی آن بخش موجودی کالا می تواند باشد که در ترازنامه مؤسسات تولیدی موجودی کالا متشکل از مواد خام، کالای در جریان ساخت و کالای ساخته شده می باشد با نحوه تهیه ترازنامه نیز در حسابداری مقدماتی و تکمیلی به شکل کامل آشنا شده اید.
سایر گزارشات برون سازمانی نیز از حوصله بحث خارج می باشد که امیدواریم این مباحث را در سطوح بالاتر دنبال نمائید.
گزارشهای درون سازمانی در مؤسسات تولیدی
در ابتدای این فصل با اهداف تهیه گزارشهای درون سازمانی و انواع آن آشنا شدید در ادامه نحوه تهیه برخی از آنها را شرح خواهیم داد.
اشاره شد که جدول بهای تمام شده کالای فروش رفته از ۵ بخش تشکیل شده است باید توجه داشته باشید که هریک از این پنج بخش در واقع یکی از گزارشهای درون سازمانی می باشد.
۱- گزارش مصرف مواد
به طور معمول مؤسسات تولیدی هرماهه گزارشی را از مقدار و یا مبلغ مواد مصرف شده تهیه می کنند که به آن گزارش مصرف مواد گویند.
البته همچنانکه اشاره شد این گزارش می تواند مبلغی یا مقداری باشد یعنی یا مقدار مصرف مواد اولیه و یا مبلغ مصرف مواد اولیه باشد.
باید توجه داشت که بخش اول گزارش بهای تمام شده کالای فروش رفته در واقع یک گزارش مبلغی مصرف مواد می باشد حال به گزارش مصرف مواد مؤسسه نمونه توجه کنید.
اگر بخواهیم گزارش مصرف مقداری مواد را تهیه کنیم و یا به صورت فرمولی گزارش مبلغی صورت مواد را تهیه کنیم به صورت صفحه بعد عمل خواهد شد.
۲- گزارش بهای تمام شده کالای ساخته شده یا گزارش هزینه تولید
( بخشهای ۲ و ۳ و ۴ گزارش بهای تمام شده کالای فروش رفته)
این گزارش که در واقع یک گزارش درون سازمانی می باشد به طور معمول در پایان هر ماه یا دوره مالی تهیه می شود و این امکان را می دهد که مقایسه ای بین بهای تما

م شده محصول در ماه جاری و ماههای گذشته صورت پذیرد و علت افزایش یا کاهش بهای تمام شده تولید را پیگیری نمود و تصمیمات مناسب جهت حجم تولید اتخاذ نمود.

به گزارش بهای تمام شده کالای ساخته شده شرکت تولیدی نمونه توجه کنید. ( صفحه بعد)
اگر بخواهیم روابط گزارش بهای تمام شده کالای ساخته شده را به صورت فرمول بیان کنیم به صورت زیر خواهد بود.
بحث سایر گزارشهای درون سازمانی را در سطوح بالاتر باید دنبال کرد چرا که نیاز به بسط بیشتر مطالب در این زمینه می باشد.
در فصول گذشته و این فصل با یکسری مفاهیم و فرمولهای محاسبه بهای تمام شده محصولات آشنا شدید که در ارتباط با کاربرد این فرمولها کمتر بحث شد.
در ادامه با بیان یک مثال یا در واقع یک پروژه سعی می شود مرحله به مرحله مطالبی را که فراگرفتید مرور کرده و یک جمع بندی از مباحث ارائه شده داشته باشیم.
مثال ( پروژه)
آقای جهانی یک شرکت تولیدی پوشاک راه اندازی کرده است حدود یکسال و نیم از فعالیت این مؤسسه می گذرد ولیکن متأسفانه برای نگهداری حسابهای مؤسسه خود از سیستم حسابداری بهای تمام شده به شکل مناسب استفاده نکرده است از شما درخواست شده که به عنوان یک مشاور حسابدار صنعتی در راه اندازی سیستم حسابداری بهای تمام شده و تهیه گزارشات درون سازمانی و برون سازمانی آقای جهانی را کمک کنید.
اطلاعات زیر در ارتباط با شرکت تولیدی جهانی در دسترس می باشد.
الف) هزینه هایی که در شرکت تولیدی پوشاک تحمل می گردد.
۱- خریدار پارچه ( انواع مختلف)
۲- هزینه های حمل پارچه های خریداری شده
۳- خرید انواع نخ دوخت
۴- خرید سوزن دوخت چرخهای خیاطی
۵- خرید دکمه
۶- خرید روغنها و لوازم چرخهای خیاطی
۷- پرداخت دستمزد به ۵ نفر خیاط بصورت تعداد تولید و پارچه کاری
۸- پرداخت دستمزد به یک نفر کارگر نظافتچی کارگاه

۹- هزینه اجاره محل کارگاه
۱۰- هزینه آب و برق مصرفی کارگاه
۱۱- هزینه برق مصرفی دستگاه برش پارچه در زمانهایی که سفارش زیا
۱۲- هزینه های تبلیغ و بازاریابی
۱۳- هزینه های حمل و فروش محصولات
حل پروژه
طبقه بندی طبیعی هزینه ها
۱- هزینه های ساخت: موارد ۱ الی ۱۱ به عنوان هزینه های ساخت شناسایی می شوند.
۲- هزینه های تجاری کارگاه : موارد ۱۲ و ۱۳ به عنوان هزینه های تجاری باید طبقه بندی شوند.
طبقه بندی هزینه های تولید ( ساخت) به هزینه های مستقیم و غیرمستقیم
طبقه بندی هزینه های تولید ( ساخت) از دیدگاه ارتباط آن با حجم و تعداد تولید
هزینه های تبلیغ و بازاریابی و هزینه حمل و فروش محصولات نیز هزینه های تجاری می باشند.
کالای ساخته شده شرکت تولیدی پوشاک جهانی کلیه لباسهای دوخته شده و آماده ارائه به بازار می باشد.
کالای در جریان ساخت: کلیه لباسهایی که در مراحل مختلفی از ساخت یعنی از برش اولیه گرفته تا دوخت دکمه که آخرین مرحله می باشد به عنوان کالای در جریان ساخت شناسایی می گردد.
پس از طبقه بندی هزینه های مؤسسه تولیدی جهانی و تجزیه و تحلیل آنها اطلاعات مالی زیر برای تهیه گزارشهای درون سازمانی و برون سازمانی در اختیار می باشد.
مطلوبست : ۱) تهیه گزارشهای درون سازمانی شامل گزارش مصرف مواد، گزارش کالای ساخته شده، تعیین بهای ساخت، بهای اولیه، بهای تبدیل به شکل گزارشی و فرمولی
۲) حل قسمت اول مسئله: برای آنکه بتوان گزارشهای درون سازمانی را تهیه کرد باید طبقه بندی هزینه ها را مد نظر قرار داد و با توجه به فرمولهای مرتبط گزارشهای لازم را تهیه نمود.
با تهیه گزارشات در مؤسسات تولیدی آشنا شدید اما لازم است در پایان به این نکته توجه داشته باشید که گاهی در مسائل امتحانی اطلاعات به شکلی ارائه می شود که با استفاده از روابط ریاضی اطلاعات مجهول را باید محاسبه نمود بنابراین لازم است با حل تمرین و مسائل متفاوت توانایی خود را در این زمینه افزایش دهید به مثال زیر توجه کنید:
در این مثال مواد مصرف شده مشخص می باشد در صورتی که خرید خالص مجهول است.
– موجودی مواد اول دوره ۸۰۰۰۰
– هزینه حمل مواد خریداری شده ۵۰۰۰۰
– مواد مصرف شده ۱۶۰۰۰۰
– موجودی مواد آخر دوره ۴۰۰۰۰
– خرید خالص ؟
برای تعیین خرید خالص از گزارش مصرف مواد می توان استفاده نمود.

در فصول قبل اشاره کردیم هدف حسابداری بهای تمام شده که مورد استفاده مؤسسات تولیدی می باشد تعیین قیمت تمام شده تولیدات است.
بنابراین برای این منظور از روشهای هزینه یابی استفاده می گردد.

هزینه یابی چیست و چند نوع می باشد

روشهای هزینه یابی در واقع روشها و نظامهایی می باشند که منجر به انجام ثبتهای حسابداری و تهیه گزارشاتی می گردند که مدیریت را در ارتباط با کنترل هزینه های مواد، دستمزد و سربار کمک و یاری می نمایند. بطور کلی با توجه به نوع فعالیت مؤسسات تولیدی روشهای هزینه یابی که مورد استفاده قرار می گیرند ۲ نوع می باشند.
۱) هزینه یابی سفارش کار
۲) هزینه یابی مرحله ای
برخی از مؤسسات تولیدی سفارش پذیرند یعنی در واقع تولیدات آنن برای هزینه یابی در این مؤسسات از روش هزینه یابی سفارش کار استفاده می گردد.
نمونه بارز این مؤسسات شرکتهای پیمانکاری، کارخانجات کشتی سازی، هواپیما سازی، بیمارستانها، تعمیرگاههای اتومبیل و سایر موارد مشابه می باشد.