بررسی ارتباط بین پاداش مدیران و ویژگی های سود بر مبنای حسابداری

چكيده: ۱
مقدمه: ۲
فصل اول: كليات تحقیق
۱-۱ مقدمه ۴
۲-۱ تاریچه مطالعاتی ۵
۳-۱ بیان مسئله ۶

۴-۱ چارچوب نظری تحقیق ۷
۵-۱ فرضیه های تحقیق ۷
۶-۱ اهمیت و ضرورت تحقیق ۸
۷-۱ اهداف تحقیق ۹
۸-۱ حدود مطالعاتی ۹
۱-۸-۱ قلمرو مکانی تحقیق ۹
۲-۸-۱ قلمرو زمانی تحقیق ۹
۳-۸-۱ قلمرو موضوعي تحقیق ۹
۹-۱ تعريف واژه های کلیدی و اصطلاحات ۱۰
فصل دوم: مروری بر ادبيات تحقيق
۱-۲ مقدمه ۱۲
۲-۲-كيفيت سود ۱۳
۱-۲-۲-مفهوم سود از ديدگاه حسابداري ۱۳
۲-۲-۲-مفهوم اقتصادي سود ۱۴
۳-۲-۲-پيدايش نظريه كيفيت سود ۱۵
۴-۲-۲-مفهوم كيفيت سود ۱۶
۵-۲-۲-معيارهاي اندازه گيري كيفيت سود ۱۸
۳-۲-مباني نظري مربوط به مديريت سود ۱۹
۱-۳-۲-فرضيه طرح پاداش ۲۳
۲-۳-۲-فرضيه قرارداد بدهي ۲۴
۳-۳-۲-فرضيه هزينه سياسي ۲۵
۴-۳-۲-تئوري نمايندگي ۲۷
۵-۳-۲-انواع قراردادها و نظريه نمايندگي ۳۰
۱-۵-۳-۲-قرارداد بر مبناي رفتار يا زمان ۳۱
۲-۵-۳-۲-قرارداد بر مبناي نتيجه يا محرك ۳۲

۴-۲-هموار سازي سود ۳۳
۱-۴-۲-انگيزه هاي هموار سازي سود ۳۵
۲-۴-۲-ابعاد هموار سازي سود ۳۷

۳-۴-۲-روش هاي هموار سازي سود ۳۸
۱-۳-۴-۲-تنظيم زمان معامله ۳۹
۲-۳-۴-۲-روش هاي تسهيم هزينه ۳۹
۴-۴-۲-انواع هموار سازي سود ۳۹
۵-۲-مدل هاي اندازه گيري مديريت سود ۴۲
۱-۵-۲-مدل جمع اقلام تعهدي اختياري ۴۲
۲-۵-۲-مدل اقلام تعهدي يگانه ۴۶
۳-۵-۲- مدل جمع اقلام تعهدي ۴۷
۴-۵-۲-مدل توزيعي ۴۸
۶-۲-نرخ بازده داراييها ۴۹
۱-۶-۲-تجزيه و تحليل مالي ۴۹
۲-۶-۲-طبقه بندي معيارهاي ارزيابي عملكرد مالي شركت ها : ۵۰
۱-۲-۶-۲-معيارهاي حسابداري : ۵۰
۲-۲-۶-۲-معيارهاي اقتصادي : ۵۱
۳-۶-۲-تعريف نرخ بازده دارايي ها : ۵۱
۴-۶-۲-اهميت بازده دارايي ها : ۵۲
۵-۶-۲-موارد استفاده از ROA 52
7-2-پيشينه تحقيقات انجام شده ۵۳
۱-۷-۲- پژوهش های خارجی ۵۳
فصل سوم: روش‌ اجرای تحقیق
۱-۳ مقدمه ۶۰
۲-۳ روش تحقیق ۶۰
۳-۳ جامعه مطالعاتی و نمونه آماری ۶۱
۴-۳ روش های جمع اوری اطلاعات ۶۲
۵-۳ مدل تحقیق و شیوه اندازه گیری متغیر های تحقیق: ۶۲
۱-۵-۳ متغیر وابسته ۶۲
۲-۵-۳متغیر های مستقل ۶۲
۶-۳ روش تجزيه و تحليل اطلاعات ۶۶
۱-۶-۳ تحلیل همبستگی پیرسون و رگرسیون ساده خطی ۶۶
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها
۱-۴ مقدمه‏ ۷۳
۲-۴ شاخص های توصیفی متغیرها ۷۳
۳-۴ روش آزمون فرضیه ها ی تحقیق ۷۶
۴-۴ تجزیه و تحلیل فرضیه های تحقیق ۷۶
۱-۴-۴ بررسی فرض نرمال بودن متغیرها: ۷۷
۲-۴- ۴ خلاصه تجزیه وتحلیل ها به تفکیک هرفرضیه به شرح ذیل بیان می شود ۷۸
۱-۲-۴-۴ تجزیه و تحلیل آزمون فرضیه اصلی اول ۷۸
۲-۲-۴-۴ تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی اول ۷۸

۳-۲-۴-۴-تجزیه و تحلیل آزمون فرضیه فرعی دوم ۸۰
۴-۲-۴-۴-تجزیه و تحلیل آزمون فرضیه فرعی سوم ۸۲

۵-۲-۴-۴-تجزیه و تحلیل آزمون فرضیه فرعی چهارم ۸۴
۶-۲-۴-۴ تجزیه و تحلیل آزمون فرضیه اصلی دوم ۸۷
۷-۲-۴-۴ تجزیه و تحلیل آزمون فرضیه اصلی سوم ۸۹
۸-۲-۴-۴ تجزیه و تحلیل آزمون فرضیه اصلی چهارم ۹۱
۹-۲-۴-۴ تجزیه و تحلیل آزمون فرضیه اصلی پنجم ۹۲
فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادات
۱-۵ مقدمه ۹۸
۲-۵ ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه ها طبق شرایط متغیرها ۹۹
۱-۲-۵نتايج فرضیه اصلی اول ۹۹
۲-۲-۵نتايج فرضیه فرعی اول ۹۹
۳-۲-۵نتايج فرضیه فرعی دوم ۹۹
۴-۲-۵نتايج فرضیه فرعی سوم ۱۰۰
۵-۲-۵نتايج فرضیه فرعی چهارم ۱۰۰
۶-۲-۵ نتايج فرضیه اصلی دوم ۱۰۱
۷-۲-۵نتايج فرضیه اصلی سوم ۱۰۱
۸-۲-۵ نتايج فرضیه اصلی چهارم ۱۰۲
۹-۲-۵نتايج فرضیه اصلی پنجم ۱۰۲
۳-۵ نتیجه گیری کلی تحقیق ۱۰۳
۴-۵ پیشنهادها ۱۰۳
۱-۴-۵ پیشنهاد هایی مبتنی بر یافته های فرضيات پژوهش ۱۰۳
۲-۴-۵ پیشنهادهای برای پژوهش های آتی ۱۰۴
۵-۵ محدودیت های تحقیق ۱۰۴
پیوست ها
جدول مربوط به نام شركت هاي نمونه آماري ۱۰۷
منابع و ماخذ
منابع فارسي: ۱۱۰

 

منابع لاتین: ۱۱۲

منابع اینترنتی: ۱۱۵
چکیده انگلیسی: ۱۱۶

جدول (۱-۲) معيارهاي ارزيابي كيفيت سود ۱۸
جدول (۱-۳) روش همبستگی گشتاوری (پیرسون) ۶۸
جدول (۱-۴) شاخص های توصیف کننده متغیرهای تحقیق، شاخص های مرکزی، شاخص های پراکندگی و شاخص های شکل توزیع (آماری) ۷۴
جدول (۲-۴) آزمون کالموگراف – اسمیرنوف K-S)) برای متغیر وابسته(پاداش استاندارد شده مدیران) ۷۷
جدول (۳-۴) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون بین دو پاداش مدیران و پایداری سود ۷۸
جدول (۴-۴) : تحلیل واریانس رگرسیون برای متغیرهای پاداش مدیران و پایداری سود ۷۹
جدول (۵-۴) : ضرایب معادله رگرسیون برای متغیرهای پاداش مدیران و پایداری سود ۸۰
جدول (۶-۴) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون بین دو پاداش مدیران و کیفیت اقلام تعهدی ۸۱
جدول (۷-۴) : تحلیل واریانس رگرسیون برای متغیرهای پاداش مدیران و کیفیت اقلام تعهدی ۸۱
جدول (۸-۴) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون بین دو پاداش مدیران و قابلیت پیش بینی سود ۸۲
جدول (۹-۴) : تحلیل واریانس رگرسیون برای متغیرهای پاداش مدیران و قابلیت پیش بینی سود ۸۳
جدول (۱۰-۴) : ضرایب معادله رگرسیون برای متغیرهای پاداش مدیران و قابلیت پیش بینی سود ۸۴
جدول (۱۱-۴) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون بین دو متغیر پاداش مدیران و عدم هموار سازی سود ۸۵
جدول (۱۲-۴) : تحلیل واریانس رگرسیون برای متغیرهای پاداش مدیران و عدم هموار سازی سود ۸۵
جدول (۱۳-۴) : ضرایب معادله رگرسیون برای متغیرهای پاداش مدیران و عدم هموارسازی سود ۸۶
جدول (۱۴-۴) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون بین دو متغیر پاداش مدیران و بازده دارایی ها ۸۷
جدول (۱۵-۴) : تحلیل واریانس رگرسیون برای متغیرهای پاداش مدیران و بازده دارایی ها ۸۸
جدول (۱۶-۴) : ضرایب معادله رگرسیون برای متغیرهای پاداش و نرخ بازده دارایی ها ۸۸
جدول (۱۷-۴) : خلاصه نتایج حاصل از بررسی فرضیه شماره ۳ ۹۰
جدول (۱۸-۴) : خلاصه نتایج حاصل از بررسی فرضیه شماره ۴ ۹۱
جدول (۱۹-۴) : خلاصه نتایج حاصل از بررسی فرضیه شماره ۵ ۹۳
جدول (۲۰-۴) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین ت

عدیل شده و آزمون دوربین- واتسون بین همه متغیر های مدل ۹۴
جدول (۲۱-۴): خلاصه یافته های رگرسیون چند گانه به روش Enter 95

نمودار (۱-۲) انواع هموار سازي سود ۴۱

چكيده:
بر اساس تئوری کارگزاری یا نمایندگی ، سازمان مجموعه ای از قراردادهاست. موجودیت یک واحد تجاری بر مبنای قراردادهای منعقده اش می باشد. این قراردادها می توانند به صورت مکتوب و نوشته باشند، و یا به صورت نا نوشته. یکی از مهمترین این قراردادها، قرارداد و یا طرح پاداش بین سهامداران عمده و مدیران شرکت است.رابطه نمایندگی قراردادی است که بر اساس آن صاحبکار یا مالک نماینده یا عامل را از جانب خود منصوب نموده و اختیار تصمیم گیری را به او تفویض می کند. موضوع تئوری نمایندگی ، مطالعه تعرض بین صاحبکار و عامل است. این تضاد از متفاوت بودن اهداف آنان ناشی می شود. در رابطه نمایندگی فرض می شود که هر یک از طرفین سعی دارند منافع خود را حد اکثر کنند. فرض وجود تضاد منافع بین صاحبکار یا مالک و نماینده یا عامل موجب می شود که هر یک سعی در بهینه و حداکثر نمودن منافع خویش باشند.د رور این تحقیق رابطه بین ویژگی های سود بر مبنای حسابداری و پاداش هیات مدیره مورد بررسی قرار گرفت. دوره زمانی تحقیق ۵ سال و از سال ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۶ انتخاب و آزمون فرضيه ها با نرم افزارSPSS و به كمك آماره هاي توصيفي و استنباطي نظير تحليل همبستگي، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج به دست آمده در اين پژوهش حاکی از رابطه مثبت و مستقیم بین پاداش هیات مدیره و ویژگی های سود بر مبنای حسابداری از جمله پایداری سود، عدم هموار سازی سود و قابلیت پیش بینی سود می باشد. همچنین مشخص شد که بین پاداش مدیران و کیفیت اقلام تعهدی در بازار سرمایه ایران رابطه ای وجود ندارد.


مقدمه:
در دنیای سرمایه گذاری امروز تصمیم گیری شاید مهمترین بخش از فرایند سرمایه گذاری باشد که طی آن سرمایه گذاران در جهت حداکثر کردن منافع و ثروت خویش نیازمند اتخاذ بهینه ترین تصمیمات می باشند. در این ارتباط مهمترین عامل فرایند تصمیم گیری اطلاعات است. اطلاعات می تواند بر فرایند تصمیم گیری تاثیر بسزایی داشته باشد. زیرا موجب اخذ تصمیمات متفاوت در افراد متفاوت می شود. در بورس اوراق بهادار نیز تصمیمات سرمایه گذاری متاثر از اطلاعات است. نظریه پردازان بازارهای اوراق بهادار ،گزارشگری مالی را مهمترین منبع اطلاعاتی سرمایه گذاران می دانند. به همین دلیل یکی از اهداف حسابداری و تهیه صورتهای مالی فراهم کردن اطلاعات به منظور تسهیل تصمیم گیری است.
یکی از اهداف صورت های مالی انعکاس نتایج مباشرت مدیریت یا حسابدهی آن ها در قبال منابعی که در اختیار آنها قرار گرفته است. استفاده کنندگان صورت های مالی برای اتخاذ تصمیمات اقتصادی ، غالبا خواهان ارزیابی وظیفه مباشرت یا حسابدهی مدیریت می باشند. تصمیمات مزبور شامل مواردی نظیر فروش یا حفظ سرمایه گذاری در واحد تجاری و انتخاب مجدد یا جایگزینی مدیران می باشد. به منظور جبران خلاقیت و ابتکارات مدیریت در یافتن و بکارگیری رویه ها و روش های کاری جدیدتر و بهتر غالبا سازمان به مدیریت پاداش می دهد. پاداش غالبا به خاطر انجام وظایف در سطحی بالاتر از استاندارد های عادی کاری صورت می گیرد. طرح های پاداش مبتنی بر ارقام سود حسابداری در کنار عوامل دیگری چون امنیت شغلی ، سطح شغلی ، و اندازه شرکت که رابطه مستقیم با رفاه مدیریت دارد ؛ به طور مستقیم یا غیر مستقیم با سودآوری بالای شرکت در ارتباط است. فرض بر این است که مدیران به دنبال افزایش رفاه از طریق افزایش سودآوری هستند.
به طور خلاصه می توان گفت مدیران از طرح پاداش و نحوه ارزیابی عملکرد خود توسط سهامداران اطلاع دارند و با توجه به این موضوع جهت دریافت پاداش بیشتر متمایل به دستکاری سود می گردند. اگر پاداش مدیریت از سطح مورد نظر کم تر باشد مدیریت بخشی از سود سالهای آتی را به دوره جاری منتقل می نماید و در مواردی نیز مدیریت در راستای هدف ذکر شده ممکن است سود سالهای جاری را به دوره های آتی منتقل نماید.

پژوهشگران طی تحقیقات مختلف به بررسی ارتباط بین پاداش مدیران با متغیر های مالی و غیر مالی پرداخته اند ولی در ایران تحقیقات کمی در مورد پاداش مدیران انجام شده است.تحقیق حاضر به بررسی ارتباط بین پاداش مدیران با ویژگی های سود بر مبنای حسابداری شامل پایداری سود، کیفیت اقلام تعهدی، قابلیت پیش بینی سود و عدم هموارسازی سود می پردازد.

فصل اول
كليات تحقیق

۱-۱ مقدمه
تقریبا همه استفاده کنندگان برون سازمانی در تلاشند به کمک اطلاعات مالی گزارش شده ، سود در چند دوره آتی را پیش بینی کنند. بنابر این سرمایه گذاران با استفاده از اطلاعات مالی شرکتها بازده مورد انتظار خود را برآورد می کنند. در ضمن سرمایه گذاران در مقایشه با سایر شاخص های عملکرد ( از قبیل سود نقدی ، جریان های نقدی و تغییرات سود) اتکای بیشتری بر روی اطلاعات مربوط به سود دارند از این رو سود گزارش شده یکی از معیارهای تعیین بازده مورد انتظار سرمایه گذاران است(کومار، ۱۹۹۳ ، ص ۲۳-۱) .
برای اینکه سود گزارش شده بتواند در ارزیابی عملکرد و توان سودآوری یک شرکت به استفاده کنندگان کمک کند و سرمایه گذاران با اتکا به اطلاعات سود، بازده مورد انتظار خود را برآورد کنند، ارائه اطلاعات باید به نحوی باشد که ارزیابی عملکرد گذشته را ممکن سازد و در سنجش توان سودآوری و پیش بینی فعالیت های آتی موثر باشد. بنابر این علاوه بر اینکه رقم سود گزارش شده برای سرمایه گذاران مهم است و بر تصمیم های آنان تاثیر دارد، ویژگی های کیفی سود نیز به عنوان یکی از ابعاد اطلاعات سود مورد توجه خاص سرمایه گذاران است (کردستانی، ۱۳۸۳، ص۳)۲٫
یکی از اهداف صورت های مالی انعکاس نتایج مباشرت مدیریت یا حسابدهی آن ها در قبال منابعی که در اختیار آنها قرار گرفته است. استفاده کنندگان صورت های مالی برای اتخاذ تصمیمات اقتصادی ، غالبا خواهان ارزیابی وظیفه مباشرت یا حسابدهی مدیریت می باشند. تصمیمات مزبور شامل مواردی نظیر فروش یا حفظ سرمایه گذاری در واحد تجاری و انتخاب مجدد یا جایگزینی مدیران می باشد (خواجوي ، ١٣٨٤، ص۳۸)۳٫ در فصل اول پس از بیان مسئله تحقیق، تاریخچه موضوع تحقیق را مورد بررسی قرار می دهیم؛ سپس تعريف موضوع تحقيق را بيان نموده و در ادامه به بیان اهمیت و ضرورت تحقیق می پردازیم. همچنین اهداف تحقیق را در قالب اهداف کلی و ویژه بیان می کنیم. چارچوب نظری تحقیق که بنیان اصلی طرح سئوال و موضوع تحقیق بوده است، در این فصل آورده شده و در ادامه به فرضیه های تحقیق و مدل تحلیلی نیز اشاره شده است.
۲-۱ تاریچه مطالعاتی
خلاصه ای از تحقیقات انجام شده در ارتباط با پاداش مدیران در جدول زیر آورده شده است:
نام محقق سال تحقیق متغیرهای مورد مطالعه نتیجه تحقیق

درمودی ۱۹۸۲ پاداش مدیران، ریسک گریزی مدیران مدیران ریک گریز ترجیح می دهند که دستمزد ثابت آنها بالا باشد و مطلوبیت افزایش درصد پاداش متغیر برای آنها به اندازه انجام کار و تلاش کمتر نیست (نمازی،۸۳،ص۸)
کومار ۱۹۸۳-۱۹۹۲ پاداش مدیران، عملکرد، قیمت سهام بیانگر وجود رابطه مثبت بین طرح پاداش مدیران بر اساس عملکرد و افزایش سود سهام می باشد(پراپاپورن،۲۰۰۸).

 

لامبرت و لارکر ۱۹۸۲ تئوری نمایندگی و پاداش مدیران چنانچه قرارداد پاداش برای مدت طولانی تر(بیش از یک سال) بسته شود هم سهامداران و هم مدیر در شرایط بهتری قرار خواهند داشت. پاداش مدیران در پایان یک دوره می بایست متناسب با عملکرد آن دوره و عملکرد آنان در دوره های قبل باشد(لامبرت و لارکر،۱۹۸۷، ۸۵).
بهاگات ۱۹۸۴ سهام تحت تملک مدبران، عملکرد مالی سهیم کردن مدیران در مالکیت شرکت سبب افزایش ثروت سهامداران می شود(اسلون ،۱۹۹۵، ص۵۵)
دورو ۱۹۹۸ عملکرد اقتصادی، پاداش هیئت مدیره رابطه تجربی بین پاداش هیئت مدیره با درآمد اقتصادی قوی تر از رابطه پاداش هیئت مدیره با سود حسابداری است(نمازی،۸۳،ص۹).
پراپاپون، هنسن ۲۰۰۸ پاداش مدیران،پایداری سود، قابلیت پیش بینی، کیفیت اقلام تعهدی، هموارسازی سود قابلیت پیش بینی و هموارسازی سود بر روابط بین عملکرد و مزایای هیئت مدیره تاثیر گذار است و پایداری سود و کیفیت اقلام تعهدی رابطه نا مشخصی بر این روابط دارد (پراپاپورن،۲۰۰۸).
اشلی و یانگ ۲۰۰۴ پایداری سود، پاداش نقدی شرکتهای با پایداری سود بالاتر نسبت به شرکت های با پایداری سود پایین تر پاداش نقدی بیشتری پرداخت می کنند(نمازی،۸۳،ص۱۱).
۳-۱ بیان مسئله
به منظور جبران خلاقیت و ابتکارات مدیریت در یافتن و بکارگیری رویه ها و روش های کاری جدیدتر و بهتر غالبا سازمان به مدیریت پاداش می دهد. پاداش غالبا به خاطر انجام وظایف در سطحی بالاتر از استاندارد های عادی کاری صورت می گیرد. طرح های پاداش مبتنی بر ارقام سود حسابداری در کنار عوامل دیگری چون امنیت شغلی ، سطح شغلی ، و اندازه شرکت که رابطه مستقیم با رفاه مدیریت دارد ؛ به طور مستقیم یا غیر مستقیم با سودآوری بالای شرکت در ارتباط است. فرض بر این است که مدیران به دنبال افزایش رفاه از طریق افزایش سودآوری هستند. هیلی در یک تحقیق تجربی به این نتیجه رسید که همزمان با کاهش سودآوری ، تمایل شرکت ها به آرایش سود بیشتر می شود (هیلی ، ۱۹۸۷، ص ۳۴-۷) .
به طور خلاصه می توان گفت مدیران از طرح پاداش و نحوه ارزیابی عملکرد خود توسط سهامداران اطلاع دارند و با توجه به این موضوع جهت دریافت پاداش بیشتر متمایل به دستکاری سود می گردند. اگر پاداش مدیریت از سطح مورد نظر کم تر باشد مدیریت بخشی از سود سالهای آتی را به دوره جاری منتقل می نماید و در مواردی نیز مدیریت در راستای هدف ذکر شده ممکن است سود سالهای جاری را به دوره های آتی منتقل نماید. در کشورهای غربی طرح های پاداش مدیران غالبا بلندمدت بوده و چندین سال طول می کشد . اما طرح های پاداش در ایران مبتنی بر سود بوده و پاداش مدیریت را کم تر از یک سال به تاخیر می اندازد به همین دلیل مدیران ایرانی ممکن است انگیزه بیشتری برای دستکاری سود داشته باشند (حقيقت ، ۱۳۸۳، ۲۳)۲٫

با توجه به موارد ذکر شده در بالا سوالات زیر قابل طرح می باشد:
سوال اصلی تحقیق: آیا ارتباطی بین پاداش مدیران و ویژگی های سود بر مبنای حسابداری وجود دارد یا خیر؟
همچنین با توجه به سوال اصلی تحقیق، سوالات فرعی زیر نیز مطرح می شود:
۱٫ آیا ارتباطی بین پاداش مدیران و پایداری سود وجود دارد؟
۲٫ آیا ارتباطی بین پاداش مدیران و کیفیت اقلام تعهدی وجود دارد؟
۳٫ آیا ارتباطی بین پاداش مدیران و قابلیت پیش بینی سود وجود دارد؟
۴٫ آیا ارتباطی بین پاداش مدیران و هموارسازی سود وجود دارد؟
۵٫ آیا ارتباطی بین پاداش مدیران و نرخ بازده داراییها وجود دارد؟
با توجه به سوالات مطرح شده و با توجه به اهمیت سود حسابداری در طرح پاداش مدیران هدف این تحقیق بررسی ارتباط بین پاداش مدیران با ویژگی های سود بر مبنای حسابداری شامل پایداری سود، کیفیت اقلام تعهدی، قابلیت پیش بینی سود و عدم هموارسازی سود می باشد.

۴-۱ چارچوب نظری تحقیق
طبق قانون “کمیابی” منابع مادی و انسانی برای تامین احتیاجات ، چه در یک کشور و چه در یک موسسه، محدود می باشد. بنابر این برای بالا بردن سطح درآمد یا رسانیدن سود شرکت به حداکثر ممکن، لازم است بهترین و موثرترین استفاده از این منابع به عمل آید. لازمه این امر داشتن مدیرانی با انگیزه و قوی است. قراردادی موثر و کارا در زمینه پاداش ، در مدیران انگیزه ایجاد می کند که ارزش شرکت را به حداکثر رساند.
مبنای قرار داد ها و طرح پاداش موجود در عمل ، می تواند یکی از سه گزینه زیر باشد:
۱-سود حسابداری.
۲- سازه هایی مثل: بازده حقوق صاحبان سرمایه، رشد ارزش افزوده بازا، افزایش ارزش سهم در بازار، افزایش کیفیت و کمیت تولید و…
۳- ترکیبی از عوامل بالا.

۵-۱ فرضیه های تحقیق
فرضیه اصلی اول: بین پاداش مدیران و ویژگی های سود بر مبنای حسابداری رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی اول: بین پاداش مدیران و پایداری سود در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی دوم: بین پاداش مدیران و کیفیت اقلام تعهدی در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی سوم: بین پاداش مدیران و قابلیت پیش بینی سود در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.

فرضیه فرعی چهارم: بین پاداش مدیران و هموار سازی سود در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.
فرضیه اصلی دوم: بین پاداش مدیران و نرخ بازده داراییها در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.
فرضیه اصلی سوم: متغیر ریسک سیستماتیک بر روابط بین پاداش مدیران، ویژگی های سود بر مبنای حسابداری و نرخ بازده داراییها تاثیر گذار است.
فرضیه اصلی چهارم: متغیر اندازه شرکت بر روابط بین پاداش مدیران، ویژگی ها

ی سود بر مبنای حسابداری و نرخ بازده داراییها تاثیر گذار است.
فرضیه اصلی پنجم: متغیر فرصت های رشد بر روابط بین پاداش مدیران، ویژگی های سود بر مبنای حسابداری و نرخ بازده داراییها تاثیر گذار است.

۶-۱ اهمیت و ضرورت تحقیق
بر اساس تئوری کارگزاری یا نمایندگی ، سازمان مجموعه ای از قراردادهاست. موجودیت یک واحد تجاری بر مبنای قراردادهای منعقده اش می باشد. این قراردادها می توانند به صورت مکتوب و نوشته باشند، و یا به صورت نا نوشته(جنسن ، ۲۵،۱۹۹۰) .
یکی از مهمترین این قراردادها، قرارداد و یا طرح پاداش بین سهامداران عمده و مدیران شرکت است.رابطه نمایندگی قراردادی است که بر اساس آن صاحبکار یا مالک نماینده یا عامل را از جانب خود منصوب نموده و اختیار تصمیم گیری را به او تفویض می کند(نمازی ،۱۳۸۱، ۱۵) .
موضوع تئوری نمایندگی ، مطالعه تعرض بین صاحبکار و عامل است. این تضاد از متفاوت بودن اهداف آنان ناشی می شود. در رابطه نمایندگی فرض می شود که هر یک از طرفین سعی دارند منافع خود را حد اکثر کنند. فرض وجود تضاد منافع بین صاحبکار یا مالک و نماینده یا عامل موجب می شود که هر یک سعی در بهینه و حداکثر نمودن منافع خویش باشند(والاس، ۱۹۸۰، ۴۷) . اهمیت تحقیق حاضر در روشن کردن رابطه بین ویژگی های سود بر مبنای حسابداری و پاداش هیات مدیره و به تبع آن سهامداران ، مدیران شرکت ها ، تحلیلگران مالی، موسسات آموزسی و دانشجویان می توانند از نتایج این تحقیق در مطالعه تطبیقی و دیگر تحقیقات مالی استفاده کرده و باکمک به درک اهمیت موضوع افشاء طرح های پاداش مدیران و ارتباط آن با متغیر های مالی و حسابداری می تواند گامی درجهت بهبود بار اطلاعاتی صورتهای مالی و کمک به مدیران سهامداران و سایر استفاده کنندگان از این صورتهای مالی گردد.

۷-۱ اهداف تحقیق

هدف کلی: هدف اصلی این تحقیق بررسی ارتباط بین ویژگی های سود از منظر حسابداری و میزان پاداش مدیران است.
اهداف فرعی: اهداف فرعی این تحقیق آگاهی از تاثیر ویژگی های سود از قبیل پایداری سود، قابلیت پیش بینی سود، کیفیت اقلام تعهدی و هموارسازی سود بر پاداش مدیران و درنتیجه بهبود کیفیت تصمیم گیری صاحبان سهام نسبت به طراحی و به کارگیری سیستم های پاداش مدیران جهت حداکثر کردن انگیزه های مدیران برای عملکرد بهتر می باشد.
هدف کاربردی: از آنجایی که در ایران طرح های پاداش مدیران به خوبی افشا نمی شود و یا اصلا افشا نمی شود. بررسی چگونگی تاثیر متغیرهای مالی و حسابداری و ویژگی ها

ی متغیر هایی مانند سود حسابداری با پاداش مدیران می تواند به درک اهمیت افشاء پاداش مدیران و طرح های پاداش مربوطه کمک کند.

۸-۱ حدود مطالعاتی
قلمرو تحقیق چهارچوبی را فراهم می نماید تا مطالعات و آزمون محقق در طی آن قلمرو خاص انجام پذیرد و دارای اعتبار بیشتر باشد.

۱-۸-۱ قلمرو مکانی تحقیق
این پژوهش کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران (بازار سرمایه ایران) را مورد بررسی قرار می دهد .
۲-۸-۱ قلمرو زمانی تحقیق
دوره زمانی این پژوهش با توجه به در دسترس بودن اطلاعات مربوط به متغیر های تحقیق و محدودیت های هرینه و زمان ، ۵ ساله و از ابتدای سال ۱۳۸۲ تا انتهای سال ۱۳۸۶ است.
۳-۸-۱ قلمرو موضوعي تحقیق
در این پژوهش ، بررسی رابطه بین پاداش هیئت مدیره با متغیرهای، کیفیت اقلام تعهدی، عدم هموار سازی سود، قابلیت پیش بینی، پایداری سود، نرخ بازده داراییها، مورد کنکاش قرار می گیرد و در حوزه مديريت سرمايه گذاري قابل بحث است .

۹-۱ تعريف واژه های کلیدی و اصطلاحات
پاداش مدیران : به جبران زحمتي كه مدیران در سازمان متحمل مي‌شوند، در ازاي وقت و نيرويي كه در سازمان و به خاطر نيل به اهداف سازمان صرف مي‌كنند، و به تلافي خلاقيت و ابتكارات آنان براي يافتن و به كارگيري رويه‌ها و روشهاي كاري جديدتر و بهتر، سازمان به مدیران پاداش مي‌دهد.
تئوری نمایندگی : براساس تئوري نمايندگي ، مديران در حقيقت نمايندگان مالكان هستند تا بتوانند منافع آنها را در مسير صحيح هدايت كنند و در نهايت موجب افزايش ثروت مالكان خود گردند.
رابطه نمایندگی: رابطه نمایندگی قراردادی است که بر اساس آن صاحب کار یا مالک نماینده یا عامل را از جانب خود منصوب نموده و اختیار تصمیم گیری را به او تفویض می کند(

جنسن ، ۲۵،۱۹۹۰) .
پایداری سود : پایداری سود بیانگر این موضوع است که چه مقدار یا چند درصد از

سود سال جاری در سال بعد نیز پایدار خواهد ماند و تغییر نمی کند (همان منبع، ۲۶) .
هموارسازی سود : هموارسازي سود عبارت است از اعمال نظر مديريت شركت در تقدم و تاخر ثبت حسابداري هزينه ها و درامدها و يا به حساب گرفتن هزينه ها يا انتقال انها به سال هاي بعد به طوري كه باعث شود شركت در طول چند سال مالي متوالي از روند سودبدون تغييرات عمده برخوردار باشد

فصل دوم
مروری بر ادبيات تحقيق

 

۱-۲ مقدمه
براساس تئوري نمايندگي ، مديران در حقيقت نمايندگان مالكان هستند تا بتوانند منافع آنها را در مسير صحيح هدايت كنند و در نهايت موجب افزايش ثروت مالكان خود گردند . مديران وظيفه دارند با استفاده از سيستم هاي اطلاعاتي مناسب ، نحوه عملكرد و وضعيت مالي واحد تجاري و نيز چگونگي استفاده از منابع دريافتي را به مالكان خود ارائه نمايند . حسابداري يك سيستم اطلاعاتي است كه اطلاعات مذكور را در قالب گزارش هاي مالي در اختيار مالكان (سهامداران

) ، سرمايه گذاران و ساير ذينفعان واحد تجاري قرار مي دهد . مركز ثقل اين گزارش هاي مالي ، صورتهاي مالي اساسي است . يكي از صورتهاي مالي اساسي كه توسط مديريت تهيه شده و براي ارزيابي وظيفه برنامه ريزي صحيح مديران ، پاسخگويي آنها و نيز اتخاذ تصميمات اقتصادي از اهميت خاصي برخوردار است ، صورت سود و زيان مي باشد . به دلايل مختلف مديران واحدهاي تجاري مي كوشند تا از طريق روش هاي گوناگون حسابداري سود دوره مالي را دستكاري نمايند . از ديدگاه اقتصادي با فرض منطقي بودن رفتار افراد فرض بر اين است كه همه افراد در وهله اول به دنبال حداكثر كردن منافع خويش هستند و مديران نيز از اين قاعده مستثني نيستند لذا مديران علاقمندند در راستاي حداكثر كردن منافع شخصي ، رفاه اجتماعي و تثبيت موقعيت شغلي خود تصوير مطلوبي از وضعيت مالي واحد تجاري به سهامداران و ساير افراد ذينفع ارائه نمايند (بهار مقدم ، ۱۳۸۵، ۳۷)۲ .
در سال هاي اخير تحقيقات مرتبط با مديريت سود ، هموار سازي سود و دستكاري حسابها ، حجم زيادي از متون و تحقيقات بازارهاي سرمايه را در برگرفت . بطور كلي فرضيه هاي مورد آزمون در اين تحقيقات در راستاي يافتن پاسخي براي پرسش هاي زير بوده است :
-چه انگيزه هاي مديران را به سوي انجام مديريت سود ، هموار سازي سود و يا دستكاري حسابها سوق مي دهند .
-مديريت سود، هموار سازي سود و دستكاري حسابها درچه محيط هايي و با چه ويژگي هاي مديريتي ، سازماني ، تجاري ، مالي و ساختار حاكميت شركتي بيشتر صورت مي پذيرد ؟
-ابزارهاي مورد استفاده مديران براي انجام مديريت سود ، هموار سازي سود و دستكاري حسابها كدامند ؟
يافتن پاسخ پرسش هاي ياد شده سرآغاز انجام تحقيقات زيادي به ويژه در زمينه مديريت سود بوده است . از طرف ديگر گروهي از محققين علوم مالي سودآوري شركت را ناشي از عملكرد مديريت مي دانند نه ساختار سرمايه . اندازه گيري عملكرد پايه بسياري از تصميم گيري ها مي باشد . ارزيابي عملكرد موجب پيدايش اطلاعات مستند ، بهنگام و با ارزش براي تصميم گيري مديران خواهد بود . از جمله روشهاي سنجش عملكرد بازده دارايي ها مي باشد .
با عنايت به مطالب مذكور اين سوال مطرح مي شود كه : آيا رابطه معناداري بين ویژگی هایی سود و پاداش مدیران وجود دارد‌؟
در اين فصل ابتدا به ادبيات مديريت سود و محرك هاي آن در برانگيختن مديران به منظور استفاده از آن اشاره مي گردد و سپس ادبيات بازده دارايي ها و در نهايت پيشينه اين تحقيق در خصوص رابطه بين ویژگی های سود و عملكرد ارائه مي گردد .

۲-۲-كيفيت سود
براي بحث در مورد كيفيت سوم لازم است ابتدا تعاريفي در مورد مفهوم سود و اج

زاي آن و سپس نظريه و ساير موارد در مورد كيفيت سود ارائه شود .

۱-۲-۲-مفهوم سود از ديدگاه حسابداري
سود يكي از اساسي ترين عناصر صورت هاي مالي(صورت سود و زيان) است ، كه همواره مورد توجه كليه ذي نفعان قرار گرفته است و از آن به عنوان معياري براي ارزيابي تداوم فعاليت ، عملكرد واحد تجاري ،‌سنجش توان سودآوري و پيش بيني فعاليت هاي آتي واحد تجاري استفاده مي شود . سود خالص يك واحد تجاري ، همواره به وسيله طيف وسيعي چون ، سرمايه گذاران ، اعتبار دهندگان ، حرفه حسابداري ، مديران مالي ، تحليل گران بازار سهام و …. مورد استفاده و ارزيابي قرار مي گيرد. اندازه گيري سود به شكل ادواري براي واحدهاي تجاري شايد هدف نخست فرايند حسابداري باشد. اصطلاح سود يكي از غير ثابت ترين مفاهيم در دنياي تجارت است. سود حسابداري بر مبناي فرض تعهدي و در چارچوب اصول پذيرفته شده حسابداري اندازه گيري مي شود .
سود عبارتست از : مازاد درامدها نسبت به هزينه ها براي يك دوره حسابداري معين ، كه معرف افزايش خالص در حقوق صاحبان سهام و ناشي از فعاليتهاي انتفاعي مستمر و واحد تجاري و عمليات فرعي ، رويدادهاي تصادفي و ساير عمليات ، رويدادها و شرايط موثر بر واحد تجاري است كه طبق اصول پذيرفته شده حسابداري شناسايي و اندازه گيري مي شود . بطور كلي مي توان گفت هدف از اندازه گيري سود عبارتست از تعيين اين كه وضعيت يك واحد تجاري در نتيجه عملياتي كه طي يك دوره معين انجام داده به چه ميزان بهبود يافته است (ظريف فرد ، ۱۳۷۸ ، ص ۱۹)۱ .

۲-۲-۲-مفهوم اقتصادي سود
مفهوم اقتصادي سود همواره مورد توجه اقتصاد دانان بوده است . آدام اسميت نخستين اقتصاد داني بود كه سود را به عنوان افزايش ثروت تعريف نمود . بيشتر كلاسيكها بويژه مارشال به پيروي از آدام اسميت به مفهوم سود توجه كردند و آن را به مفهوم يا تصويري كه از شيوه عمليات تجاري يا كسب كار داشتند ، مربوط نمودند . براي مثال ، آنها سرمايه ثابت و سرمايه در گردش را از يكديگر تفكيك نمودند . آنها سرمايه فيزيكي و سود را از يكديگر تفكيك و بر تحقق سود تاكيد نمودند و ان را دليلي براي شناسايي (ثبت ) سود دانستند .
در آغاز سده بيستم ايده هايي در مورد سود ارائه شد . فيشر ، ليندال و هيكس درباره ماهيت مفهوم اقتصادي سود يك ديدگاه جديد ارائه كردند . فيشر سود اقتصادي را بدين گونه تعريف كرد : يك سلسله از رويدادها كه به حالت هاي مختلف مربوط مي شوند : لذت بردن از سود رواني ، سود واقعي و سود پولي .
سود رواني عبارت است از مصرف واقعي شخص از كالاها و خدماتي كه موجب لذت رواني و تامين خواسته ها مي شوند . سود رواني يك مفهوم روانشناختي است كه نمي توان ان را به صورت تقريبي بيان كرد . سود واقعي عبارتست از بيان رويدادهايي كه موجب بروز يا افزايش لذت هاي رواني مي شود . سود واقعي را مي توان به بهترين شكل ممكن از طريق هزينه زندگي اندازه گيري كرد . به بيان ديگر ، با پرداخت پول براي خريد كالا يا خدمات ، قبل يا بعد از مصرف ، مي توان رضايت حاصل شده از طريق لذت رواني ناشي از سود را محاسبه كرد . از اينرو ، سود رواني ، سود واقعي و بهاي زندگي سه مرحله متفاوت از سود هستند . سرانجام سود پولي نمايانگر همع پول هايي است كه به قصد مصرف در جهت تامين بهاي زندگي دريافت مي شوند .

به هر حال ، سود رواني اساسي ترين پايه سطح سود را تشكيل مي ده و سود

پولي مرحله اي از سود است كه اغلب آنرا سود مي دانند ، فيشر تصور كرد كه براي حسابداران سود واقعي (نسبت به بقيه) جنبه عملي و كاربرد بيشتري دارد .
ليندال مفهوم سود را در قالب «سود تضمين شده (بهره)» بيان كرد و مقصود ، افزايش مستمر كالاهاي سرمايه اي در طول زمان مي باشد . اين ديدگاه باعث شده كه مفهوم پذيرفته شده سود اقتصادي در قالب مصرف به اضافه پس اندازي كه انتظار مي رود در طي يك دوره زماني مشخص به وجود آيد ، مطرح شود . پس انداز برابر است با تغيير در سرمايه اقتصادي .
هيكس اقتصاد دان انگليسي و برنده جايزه نوبل با استفاده از مفاهيم ارائه شده بوسيله فيشر و ليندال ، تئوري عمومي «سود اقتصادي» را ارائه نمود كه مي توان آن را بدين صورت تشريح كرد كه سود عبارتست از حداكثر مبلغي كه يك شخص مي تواند طي يك دوره زماني مشخص به مصرف رسانيد بطوريكه ثروت او در پايان دوره همان ثروت اول دوره باشد (ظريف فرد ، ۱۳۷۸ ، ص ۱۹)۱ .

۳-۲-۲-پيدايش نظريه كيفيت سود
نظريه كيفيت سود براي اولين بار توسط تحليل گران مالي و كارگزاران بورس مطرح شد ، زيرا انها احساس مي كردند سود گزارش شده ميزان قدرت سود يك شركت را آنچنان كه در ذهن مجسم مي كنند ، نشان نمي دهد . آنها دريافتند كه پيش بيني سودهاي آتي بر مبناي نتايج گزارش شده ، كار مشكلي است ضمنا تحليل گران دريافتند كه تجزيه و تحليل صورتهاي مالي شركتها به دليل نقاط ضعف متعدد در اندازه گيري اطلاعات حسابداري كار مشكلي مي باشد .
سوال اساسي اين است كه چرا تحليل گران مالي در ارزيابي خود از سود خالص گزارش شده و يا سود هر سهم شكرت (بدون تعديل) استفاه نمي كنند و جانب احتياط را رعايت مي نمايند . پاسخ اين است كه در تعيين ارزش شركت فقط به كميت سود نگاه نمي شود ، بلكه بايد به كيفيت آن نيز توجه شود . منظور از كيفيت سود زمينه بالقوه رشد سود و ميزان احتمال تحقق سودهاي اتي است . به عبارت ديگر ارزش يك سهم تنهابه سود هر سهم سال جاري شركت بستگي ندارد بلكه به انتظارات ما از آينده شركت و قدرت سودآوري سالهاي آتي و ضريب اطمينان نسبت به سودهاي‌ آتي بستگي دارد.
تحليل گران مالي تلاش مي كنند تا چشم انداز سود شركتها را ارزيابي كنند . چشم انداز سود به تركيب ويژگيهاي مطلوب و نامطلوب سود خالص اشاره دارد . براي مثال ، شركتي كه عناصر و اقلام با ثباتي در صورت سود و زيانش وجود دارد نسبت به شركتي كه اين اقلام و عناصر در صورت سود و زيان آن با ثبات نيست ، كيفيت سود بالاتري دارد . همين امر به تحليل گران اجازه مي دهد ، سود آتي شركت را با قابليت اطمينان بيشتري پيش بيني نمايند (ظريف فرد ، ۱۳۷۸ ، ص ۲۱)۱ .

۴-۲-۲-مفهوم كيفيت سود
وجود زمينه هاي مناسب براي «دستكاري سود» ناشي از تضاد منافع و همچنين به علت پاره اي از محدوديت هاي ذاتي حسابداري از جمله : نارسايي هاي موجود در فرايند براوردها و پيش بيني هاي اتي ، و امكان استفاده از روشهاي متعدد حسابداري ، باعث شده است كه سود واقعي يك واحد اقتصادي از سود گزارش شده در صورتهاي مالي متفاوت باشد . محققان و دست اندركاران حرفه حسابداري ، با توجه به اهميت سود به عنوان يكي از مهمترين معيارهاي ارزيابي عملكرد و تعيين كننده ارزش شركت ، ناگزير به ارزيابي سود گزارش شده توسط واحدهاي اقتصادي مي باشند . براي ارزيابي اين سود از مفهومي بنام كيفيت سود استفاده مي شود .
در مقالات مختلف در تعريف مفهوم كيفيت سود به دو ويژگي براي تعيين كيفيت سود اشاره شده است : يكي از آنها سودمندي تصميم گيري و ديگري ارتباط بين اين دو مفهوم و

سود اقتصادي مد نظر آقاي هيكس مي باشد . به عبارت ديگر كيفيت شود عبارت است از بيان صادقانه سود گزارش شده ، ‌از سوي مد نظر آقاي هيكس . منظور از بيان صادقانه تطابق بين توصيف انجام شده و آن چيزي كه ادعاي آن را دارد ، مي باشد . يعني كيفيت سود بالا نشان دهنده مفيد بودن اطلاعات سود براي تصميم گيري استفاده كنندگان و همچنين مطابقت بيشتر آن با سود اقتصادي هيكس مي باشد . اما بدليل آنكه افراد از اطلاعات در تصميمات متفاوتي استفاده مي كنند ، امكان ارائه يك تعريف جامع از سود وجود ندارد .
برخي تحليل گران مالي ، كيفيت سود را بعنوان سود عادي و مستمر ، تكرار پذير و ايجاد كننده جريان نقدي حاصل از عمليات مي دانند ، آنها معتقدند كه كيفيت سود رقمي بين سود خالص گزارش شده و جريان نقدي حاصل از عمليات منهاي ارقام غير تكراري مي باشد .
تاكنون متخصصان مالي نتوانسته اند به يك محاسبه مستقل از سود كه از نظر آنها كيفيت لازم را دارا باشد دست يابند . در اين حالت ، متخصصان مالي با انجام تعديلات مناسب ، مي توانند به يك دامنه كه به شكل صحيح تر نشانگر كيفيت سود نسبت به سود خالص گزارش شده باشد ، دست يابند . بنابراين مفهوم كيفيت سود ، يك امر تعريف شده ثابت نيست كه بتوان به آن دست يافت . بلكه مفهومي است نسبي كه به ارتباط آن با ديدگاه ها و نگرش ها بستگي دارد .

اسلون اثبات كرد كه شركتهاي با سود گزارش شده بالاتر از جريان وجوه نقد عملياتي (حجم بالاي اقلام تعهدي) ، در سالهاي اتي يك كاهشي در سود عملياتي را تجربه خواهند كرد . بنابراين حجم اقلام تعهدي يك شاخص خوب براي كيفيت سود مي باشد .
ميچل معتقد است ، سودي كه بهتر بتواند جريانات نقدي عملياتي آتي موسسه را پيش بيني كند ، با كيفيت تر است .
در متون حسابداري و مالي برخي از ويژگيهاي واحد تجاري شناسايي شده اند كه وجود آنها باعث افزايش كيفيت سود مي گردد .
اگر شركتي ويژگيهاي زير را دارا باشد ، كيفيت سود آن بالا خواهد بود :
۱-روشهاي با ثبات محافظه كارانه حسابداري
۲-جريان درامد قبل از ماليات ناشي از فعاليتهاي عملياتي و تكرار پذير
۳-كسب سطحي از سود خالص و نرخ رشد ، مستقل از ملاحظات مالياتي (مثل كاهش نرخ ماليات كه منجر به معافيت مالياتي مي شود) .
۴-داشتن سطح مناسبي از بدهي
۵-سود شركت ناشي از تورم نباشد .
همانطور كه ملاحظه گرديد ، تعريف يكساني از واژه كيفيت سود وجود ندارد . بسياري از تحقيقات انجام شده در كشورهاي توسعه يافته مويد اين مطلب است كه سود خالص گزارش شده توسط واحدهاي اقتصادي داراي محتواي اطلاعاتي است . ولي در رابطه با تعريف يكساني از سود ، توفيق چنداني حاصل نگرديده است . لذا ، سوال اساسي اين است كه چگونه مي توان ايرادهاي وارده بر سود را مرتفع ساخت و به عبارت ديگر سودي را گزارش نمود كه امكان ارزيابي را فراهم نموده و توان سودآوري بنگاه اقتصادي را نشان دهد . چنين سودي كه اصطلاحا سود كيفي ناميده مي شود در تصميمات اقتصادي نقش بسيار مهمي دارد و استفاده از ان در شرايط كنوني ايران حائز اهميت فراوان است (ظريف فرد ، ۱۳۷۸ ، ص ۲۱)۳ .

۵-۲-۲-معيارهاي اندازه گيري كيفيت سود

از آنجا كه تعريف يكساني از كيفيت سود وجود ندارد ، لذا معيار ارزيابي يكساني نيز وجود ندارد . بطور كلي معيارهاي ارزيابي كيفيت سود و اجزاي مربوط به آن را كه در سال ۲۰۰۳ توسط شيپر و وينسنت ارائه شده به صورت جدول زير طبقه بندي كرد :
جدول (۱-۲) معيارهاي ارزيابي كيفيت سود
معيارهاي ارزيابي اجزاي مربوطه
الف)مفهوم كيفيت سود مبتني بر سري زماني ويژگيهاي سود ۱-پايداري
۲-قابليت پيش بيني
۳-نوسان پذيري
ب)مفهوم كيفيت سود براساس رابطه بين سود و اقلام تعهدي و وجه نقد ۱-نسبت وجه نقد حاصل از فعاليتهاي عملياتي به سود
۲-تغيير در كل اقلام تعهدي
۳-پيش بيني اجزا اختياري اقلام تعهدي به كمك متغيرهاي حسابداري
۴-پيش بيني روابط بين اقلام تعهدي و جريانهاي نقدي
ج)مفهوم كيفيت سود براساس ويژگي هاي كيفي چارچوب نظري هيات استانداردهاي حسابداري مالي مربوط بودن و قابليت اتكاء بودن
د)مفهوم كيفيت سود براساس تاثير گذاري در تصميم ۱-قضاوتها و براوردها ، معياري معكوس از كيفيت سود .
۲-رابطه معكوس بين كيفيت سو و تغيير استانداردهاي حسابداري
منبع: (شيپر و وينسنت ، ۲۰۰۳ ، ص ۱۰۱ )

دليل اصلي تهيه و ارائه صورت جريان وجوه نقد تاريخي در سطح واحد انتفاعي اين است كه به سهامداران و اعتبار دهندگان امكان مي دهد كه واحد انتفاعي را با فرض تداوم فعاليت آن ارزشيابي كنند . اين ارزش مي تواند در مدل سرمايه گذاري هر يك از سرمايه گذاران و اعتبار دهندگان گنجانده شود و مبناي تصميم گيري قرار گيرد .