آشنایی با ویتامینها و مواد معدنی

● ویتامینها چیستند؟
ویتامینها مواد ارگانیکی میباشند که برای زندگی حیاتی بوده و باید به مقادیر اندک در رژیم غذایی موجود باشد.
● وظایف ویتامینها در بدن انسان:
▪ تـولـیـد انــــرژی
▪ تنظیم واکنشهای شیمیایی بدن
▪ عامل رشد، ترمیم و حفاظت از سلولها و ارگانهای بدن
▪ شرکت در بسیاری از پروسه های متابولیکی بدن.

ویتامین هـای ضروری بدن ۱۳ عدد میباشند . ویتامینها به دو گـروه مـحـلول در چــربی و مـــحلول در آب طبــقه بندی میگردند:
۱) ویتامینهای محلول در چربی: شامل ویتامینهای A-D-E-K میباشند. این ویتامینها محلول در چربی بوده – برای جذب و جریان یافتن در خون به چربی نیاز دارند – در بدن قادر به ذخیره سازی میباشند – مصرف بیش از حد آنها خطر بیشتری دارد.

۲) ویتامینهای محلول درآب: شامل ویتامینهای B(COMPLEX) ،C میباشند. این ویتامینها محلول در آب بوده – برای جذب و جریان یافتن در خون به آب نیاز دارند – در بدن قادر به ذخیره سازی نمیباشند – مصرف بیش از حد آنها معمولا از بدن دفع گشته و زیاد خطر جدی در پی ندارد.
▪ ویتامینهایی که بدلیل در معرض هوا قرار گرفتن خاصیتشان از میان میرود شامل: A-E-C

▪ ویتامینهایی که بدلیل در معرض نور قرار گرفتن خاصیتشان از میان میرود شامل: A-E-K-B۶-B۱۲-C-FOLIC ACID
▪ ویتامینهایی که بدلیل در معرض حرارت قرار گرفتن خاصیتشان از میان میرود شامل:
C-B۱
● مواد معدنی چیستند؟ مواد غیر ارگانیک میباشند که به کمک ویتامینها، آنزیمها و هورمونها عملکرد صحیح بدن را موجب میگردند. مواد معدنی ضروری برای بدن انسان ۲۰ نوع میباشد. مواد معدنی به دو گروه تقسیم میگردند:

▪ مواد معدنی عمده: شامل کلسیم، کلراید، منیزیم، فسفر، پتاسیم، سدیم و گوگرد .
▪ مواد معدنی فرعی:شامل آهن، روی، کبالت، مس، فلوراید، ید، منگنز، کرم، نیکل، سلنیوم، سیلیکون، وانادیوم و مولبیدیوم.
برخی مواد معدنی مانند آهن، مس و روی برای جذب شدن با یکدیگر رقابت میکنند بنابراین با مصرف زیاد یکی از آنها کمبود دیگر مواد معدنی را در پی دارد.
● مواد معدنی بر حسب سهولت و سرعت جذب و دفع به ۳ گروه تقسیم بندی میگردند:
۱) مواد معدنی که به سهولت و سریع جذب و دفع میگردند: مانند سذیم و پتاسیم.

۲) مواد معدنی که به سختی جذب بدن گشته اما به سهولت دفع میگردند: مانند کلسیم – فسفر – منیزیوم و منگنز.
۳) مواد معدنی که به سختی جذب و دفع میگردند: مانند آهن – مس – روی – کبالت.
● ویتامینها
۱) ویـتـامین CAROTENE=RETINOL)= A):
کاراتـنـوئـیـد پـیــش ماده ویتامین آ میـبـاشـد (CARATENOIDE) که شامل دو ویتامین آ متصل بهم است. این ماده در سبزیجات و میوه های زرد و سبز رنگ وجود دارد(مانند هویج).
▪ وظایف:

ـ در تشکیل ماده رنگی سلولهای استوانه ای چشم نقش دارد که وظیفه دید در شب را به عهده دارند.
ـ به عنوان یک آنتی اکسیدان عمل میکند و بدن را در برابر آسیبهای رادیکالهای آزاد حفاظت میکند.
ـ کمک به رشد و سلامتی استخوانها،پوست و مو۴-تقویت سیستم ایمنی بدن.۵-رشد و بهبود تولید مثل.

▪ علایم کمبود آن در بدن: شبکوری – تحلیل رفتن غدد اشک، بزاقی و اشکی – تغییر در بافتهای پوششی – خشکی چشم – افزایش خظر عفونت.
▪ علایم مصرف بیش از اندازه آن: سردرد – خشکی پوست – حالت تهوع – استفراغ -کاهش اشتها – ریزش مو.
▪ میزان مصرف روزانه: ۷۰۰ میکروگرم برای کودکان- ۸۰۰ میکروگرم برای بالغین- ۱۲۰۰ میکروگرم برای زنان باردار و شیرده. (برای بدست آوردن میزان بین المللی این ارقام را در عدد ۳ ضرب کنید)

▪ منابع: تخم مرغ، سبزیجات زرد و سبز رنگ، میوه جات، جگر سیاه، دل و قلوه.
۲) ویتامینCHOLECALCIFEROL) D): این ماده توسط رژیم غذایی و در معرض مستقیم نور خورشید قرار گرفتن بدن تامین میگردد.
▪ وظایف:
ـ رشد و شکل گیری طبیعی استخوانها و دندانها.
ـ تنظیم جذب کلسیم و فسفر بدن.
ـ تقویت سیستم ایمنی بدن.

▪ علایم کمبود آن در بدن: راشیتیسم (بیماری مختص اطفال که در آن استخوانها نرم و کمانی میگردند) – پوکی استخوان – از دست رفتن حس شنوایی – نرمی استخوان.
▪ علایم مصرف بیش از اندازه آن: اسهال – حالت تهوع – آسیب به قلب و کبد – کلسیم مازاد در بافتهای کبد، ریه، کلیه ها و قلب رسوب کرده و ممکن است منجر به مرگ گردد.
▪ میزان مصرف روزانه: ۱۰ میلی گرم برای تمام سنین یا ۴۰۰ واحد بین المللی.
▪ منابع: قرار گرفتن در نور خورشید به مدت ۲۰ دقیقه. (کلسترول خون توسط آنزیمی در مقابل اشعه خورشید به این ویتامین تبدیل میگردد) – زرده تخم مرغ – ماهی – شیر -پنیر.
۳)ویتامین TOPOPHEROL)E):
▪ وظایف:
ـ به عنوان یک آنتی اکسیدان قوی.
ـ کمک به ساخت گلبولهای قرمز خون.

ـ رقیق ساختن خون.
ـحفاظت از قلب و پیشگیری از سرطان و آب مروارید.
ـافزایش طول عمر.
▪ علایم کمبود آن در بدن:کم خونی (در اطفال) – آسیب به اعصاب در بزرگسالان.
▪ میزان مصرف روزانه:۱۰ میلی گرم.
▪ منابع:سبزیجات، آجیل، غلات، جوانه گندم، روغن بادام زمینی، کره.
۴) ویتامین MENAQUINONE)K):

▪ وظایف:
ـ کمک به لخته شدن خون.
ـ حفظ سلامتی استخوانها.
▪ علایم کمبود:خونریزی غیر قابل کنترل.
▪ علایم مسمومیت:زردی و کم خونی در اطفال.
▪ میزان مصرف روزانه:۸۰ میکرو گرم.

▪ منابع:گوشت و جگر.
براي جذب بهتر مکمل ويتامين D چه کنيم؟
ويتامين D يک ويتامين محلول در چربي است و براي جذب کلسيم و در نتيجه رشد و استحکام استخوان‏ها و دندان‏ها در بدن لازم است. همچنين براي انعقاد خون و عملکرد مطلوب غده تيروئيد مهم است.
حال به شما مي گوييم که چگونه جذب مکمل ويتامين D را افزايش دهيد:
۱- مکمل ويتامين D را همراه با کلسيم بخوريد.

۲- از مصرف روغن‏هاي معدني همراه با مکمل ويتامين ويتامين D خودداري کنيد، زيرا با جذب ويتامين D تداخل مي‏کنند.

۳- از مصرف بيش از حدّ داروهاي آنتي اسيد خودداري کنيد، زيرا آنها نيز با جذب ويتامين D تداخل مي‏کنند. اگر دچار ناراحتي معده دائمي هستيد، در مورد مصرف داروهاي آنتي اسيد با پزشک خود مشورت کنيد.

۴- داروهاي مصرفي خود را بررسي کنيد. بعضي از آنها با جذب ويتامين D تداخل مي‏کنند، مثل کورتيزون و ساير داروهاي استروئيدي.

۵- هنگام مصرف داروهاي ديورتيک (ادرار‏آور) مراقب باشيد، زيرا اين داروها نسبت ويتامين D به کلسيم را در بدن به هم مي‏زنند.

۶- اگر بيماري کبدي، کيسه صفرا يا معدي روده‏اي داريد، مقدار نياز خود به ويتامين D را مشخص کنيد، زيرا اين بيماري ها با جذب ويتامين D تداخل مي‏کنند.

تذکرات:

۱- ويتامين D در مواد غذايي مختلفي مانند زرده تخم مرغ، روغن کبد ماهي، کره حيواني، ماهي هاي چرب، خامه، شير و لبنيات غني شده با ويتامين D و جگر وجود دارد.

۲- سبزيجاتي مثل جعفري، يونچه، دم اسبي و گزنه، داراي ويتامين D هستند.

۳- مقدار دوز مصرفي مکمل ويتامين د، ۴۰۰ واحد بين‏المللي در روز است.

۴- کپسول روغن کبد ماهي، منبع غني ويتامين D است که مي توانيد تحت نظر پزشک آن را مصرف کنيد.

۵- براي تامين ويتامين D به طور طبيعي، سه بار در هفته و هر بار حداقل به مدت ۱۵ دقيقه در معرض تابش نور مستقيم خورشيد قرار بگيريد. براي اين کار قبل از ساعت ۱۰ صبح و بعد از ۲ بعداز ظهر بيرون برويد، ولي بين ساعات جلوي آفتاب نرويد، چون شدت تابش اشعه‏هاي خورشيد زياد است.

۶- خورشيد زمستان ممکن است قدرت کافي را براي ساخت ويتامين D مورد نياز نداشته باشد، مخصوصاً اگر در مناطقي از زمين زندگي مي‏کنيد ( مناطق شمالي) که طول مدت روز در آنجا کوتاه است.

۷- مقادير بالاي مکمل ويتامين D را مصرف نکنيد، مگر تحت نظر پزشک، زيرا دريافت مقادير زياد ويتامين D، در بدن شرايط سمي (مسموميت زا) ايجاد مي کند و عوارض دارد.

۸- اگر هر نوع سوال يا نگراني در اين باره داشتيد، قبل از اينکه هر نوع اقدامي در رابطه با سلامتي يا تغذيه خود انجام دهيد، با يک پزشک يا متخصص تغذيه، مشورت کنيد. اطلاعات بالا نمي‏تواند جايگزين توصيه‏ها يا درمان‏هاي پزشکي شود.
نیاز‌ افراد خانواده به مکمل ویتامینی

برای بسیاری از خانواده‌ها این سؤال مطرح است كه هر یك از اعضای خانواده با توجه به سن خود به چه نوع مكمل ویتامینی نیاز دارند.
بر اساس تحقیقات پزشكان، بچه‌‌ها در دوران نوجوانی و قبل از آن به طور فزاینده‌ای به مكمل كلسیم نیاز دارند تا رشد استخوانی آنها به بهترین شكل تكمیل شود.
به گفته متخصصان، نوجوانان به ۱۳۰۰ میلی گرم كلسیم در روز نیاز دارند و این در حالی است كه اغلب كمتر از این میزان دریافت می‌كنند.
البته كلسیم موجود در شیر، پنیر و ماست، بسیار بهتر از مكمل‌های كلسیم است، اما در صورتی كه نوجوانان به میزان لازم لبنیات مصرف نكنند، بهتر است مكمل كلسیم مورد استفاده قرار گیرد.

گفتنی است كه پدر و مادر خانواده هم بیش از هر چیز به ویتامین D نیاز دارند. ویتامین D خطر ابتلا به سرطان‌ها را كاهش می‌دهد و برای جذب بهتر آن باید از نور خورشید كمك گرفت.
یكی ازمنابع این ویتامین، ماهی‌های چرب هستند، اما با توصیه پزشك مصرف مكمل‌های ویتامین D برای پدر و مادر خانواده، مفید خواهد بود.
تحقیقات نشان می‌دهد كه ۴۰ درصد از پدر بزرگ و مادر‌بزرگ‌ها به كمبود ویتامین B12 دچارند. لذا مصرف مكمل این ویتامین برای آنها توصیه می‌شود. از سوی دیگر، مصرف برخی دارو‌ها هم جذب ویتامین B12 را در بدن مختل می‌كنند و بهتر است پدربزرگ و مادربزرگ خانواده در مورد كمبود این ویتامین، مورد بررسی پزشك قرار گیرند.
ویتامین های موثر در کاهش وزن

در صورت دریافت کافی ویتامین هاست که وزن بدن با عملکردهایی نظیر: اشتها، گرسنگی، سرعت متابولیسم بدن، سوخت و ساز چربی و قند، سوختن کالری و … کنترل می شود.
یکی از بهترین کارها برای داشتن بدنی سالم با وزن متعادل، مصرف کافی ویتامین ها می باشد. ویتامین ها، بدنمان را در برابر بیماری ها حفظ می کنند و سیستم ایمنی بدن را تقویت می نمایند. همچنین اعمال مختلف بدن را تنظیم می کنند و برای کنترل وزن مفید می باشند، بنابراین هیچ ویتامینی به تنهایی نباید برای کاهش وزن استفاده شود.
چربی در خودش انرژی ذخیره می کند. بنابراین اگر شما دارای اضافه وزن و چربی مازاد هستید، مقدار زیادی انرژی ذخیره ای دارید. برای کاهش وزن، باید از این انرژی های ذخیره شده استفاده کنید.

بهترین روش برای کاهش وزن، سوزاندن مقدار کالری اضافه ای است که دریافت کرده اید. هنگامی که مصرف کربوهیدرات را کم کنید، بدن می تواند چربی ذخیره شده در کبد را بسوزاند. هرگاه احساس ضعف، گرسنگی، سرگیجه و بیش خواری کردید، بدانید که رژیم شما درست نیست. پس ویتامین مصرف کنید.
ویتامین های گروه B باعث کاهش استرس و افسردگی، و سلامتی پوست و اعصاب می گردند.
ویتامین B1
“ویتامین B1” یا “تیامین” برای آزاد کردن انرژی از چربی ها، پروتئین ها و کربوهیدرات ها مورد نیاز است. این ویتامین، اعمال متابولیکی مختلفی را در سیستم اعصاب، سلول های خونی و عضلات انجام می دهد. این ویتامین برای رشد بچه ها و باروری در بزرگسالان ضروری است.
نقش ویتامین B1

*برای افراد عصبی، نگران و مضطرب بسیار مفید است.
* توانایی مغز را زیاد می کند.
* به سوء هاضمه کمک می کند.
* برای عملکرد صحیح قلب بسیار مفید است.
منابع خوب ویتامین B1 عبارتند از برنج قهوه ای ، تخمه آفتاب گردان، نخود، جو، لوبیا، نان های سبوس دار ، مغزها، لبنیات و گوشت قرمز.
ویتامین B1 طی فرایند پختن، دما و گرمای زیاد، اضافه کردن نگه دارنده ها و خشک کردن از بین می رود.

علائم کمبود ویتامین B1 عبارتند از احساس خستگی و کم اشتهایی، یبوست، عصبی بودن، سوء هاضمه، سردرد، گیجی، کمبود وزن ، ضربان قلب و زود رنجی.
اگر کمبود ادامه داشته باشد گرفتی ماهیچه ساق پا ، درد و سنگینی در ساق پا گرمی پا، خواب رفتن و بی حس شدن انگشتان دست و پا احساس می شود. در صورتی که در این مرحله متوجه کمبود این ویتامین نشویم، فرد دچار بیماری بری بری و همچنین سندرم ورنیک کورساکف((Wernicke-Korsakoff می شود و اگر در این مرحله فرد بیمار درمان نشود، می میرد.

علائم هشدار دهنده بری بری: کمبود اشتها، گیجی، درست راه نرفتن ، بیماری قلبی و ادم.
علائم هشدار دهنده سندرم Wernicke-Korsakoff : دوبینی، کمبود حافظه و رفتارهای غیرعادی.
شما می توانید با استفاده از “سیر” یا “پیاز”، این ویتامین را در بدن خود به مقدار زیادی ذخیره کنید، زیرا این دو ماده غذایی حاوی ماده ای به نام “آلانین” می باشند که موجب جذب این ویتامین در بدن می گردد. توصیه می کنیم از خوردن بیش از حد سوسیس و کالباس جدا خودداری کنید، زیرا آن ها دارای سولفور دی اکسید می باشند که از جذب ویتامین B1 در بدن جلوگیری می کنند.

ویتامین B2
ویتامین B2 ، برای عملکرد صحیح غده تیروئید و سوخت و ساز بدن دارای اهمیت فوق العاده زیادی می باشد. منابع غذایی دارای این ویتامین عبارتند از: شیر، جگر و قلوه، بادام، پنیر، تخم مرغ، گندم، سبزیجات برگ سبز و غلات.
ویتامین B3
ویتامین B3 نیز همانند ویتامین B2، برای تولید هورمون تیروئید لازم می باشد. این ویتامین همچنین قسمتی از فاکتور تحمل گلوکز می باشد و هرگاه که قند خون بالا رود، آزاد می شود. منابع غذایی این ویتامین عبارت است از: سبوس گندم، جگر، تن، بوقلمون، مرغ، گوشت، تخم مرغ ، ماهی سالمون، جو، پنیر، میوه خشک و برنج قهوه ای.
ویتامین B5
ویتامین B5 ، مقدار انرژی بدن را زیاد می کند، توانایی بدن را برای سوزاندن چربی ذخیره شده افزایش می دهد و تحمل رژیم لاغری را برای شما قابل قبول تر می کند.
هر گونه کمبود این ویتامین به مقدار چربی مصرف شده بستگی دارد. این ویتامین، در تولید انرژی و عملکرد صحیح غده فوق کلیه(آدرنال) نقش دارد. منابع این ویتامین عبارت است از: جگر و قلوه، گوشت، مرغ، آجیل، سبوس گندم، تخم مرغ، جو، لوبیا، نان گندم و سبزیجات برگ سبز.
ویتامین B6
ویتامین B6 ، به کمک عنصر معدنی روی، بر روی هضم مواد غذایی اثر می گذارد. همچنین در ساخت هورمون های تیروئیدی و سوخت و ساز بدن نقش دارد. منابع غذایی آن عبارتند از: سبوس گندم، جو، ساردین، مرغ، گوشت، برنج قهوه ای، کلم، میوه خشک و تخم مرغ.
ویتامین B9
ویتامین B9 یا اسید فولیک ، برای زنان مفید است. در تکامل لوله عصبی و حفظ سلامت نخاع جنین در طی بارداری نقش موثری دارد.
ویتامین B12
ویتامین B12 ، از اعصاب و سلول های خونی محافظت می کند. اگر سن شما بالای ۵۰ سال است، بدنتان به مقدار بیشتری از این ویتامین احتیاج دارد. کمبود این ویتامین موجب کم خونی ، تخریب اعصاب و کمبود حافظه می گردد.
کولین
کولین، جزئی از ویتامین های گروه B می باشد و یک ویتامین واقعی نیست. کولین برای متابولیسم و سوخت و ساز چربی مفید است. کولین را برای سوزاندن چربی در بدن مصرف کنید. این ماده بسیار مهم می باشد. اگر مقدار کولین در بدن شما خیلی کم باشد، چربی اضافی در کبد جمع می شود. منابع کولین عبارت است از: دل و جگر گاو، زرده تخم مرغ ، گل کلم، خیار و بادام زمینی.
اینوزیتول
اینوزیتول، نیز مانند کولین جزئی از ویتامین های گروه B می باشد و در داخل بدن ساخته می گردد. اینوزیتول با کولین به متابولیسم چربی ها کمک می کنند. منابع آن عبارتند از: دل و جگر گاو، گندم، سویا، تخم مرغ، آجیل و مرکبات.
ویتامین C
مقدار مصرف ویتامین C را افزایش دهید. این ویتامین گلوکز یا قند را به انرژی تبدیل می کند. منابع آن عبارتند از: مرکبات (پرتقال، گریپ فروت ، انواع لیمو و نارنگی)، کیوی ، انواع توت ، گوجه فرنگی ، فلفل سبز، هندوانه ، طالبی ، توت فرنگی ، سیب زمینی و سبزیجات برگ سبز مثل کلم بروکلی.
بیوتین
بیوتین، یکی از ویتامین های گروه B می باشد که به نام “ویتامین زیبایی و جوانی” نیز خوانده می شود.
ید
ید سازنده هورمون تیروئید و افزایش دهنده سوخت و ساز بدن می باشد.
کروم
کروم باعث کاهش اشتها می شود. تحقیقات نشان داده است که وقتی کروم مصرف می شود، کاهش وزن رخ می دهد. بهترین منابع کروم عبارتند از: گوشت گاو، جگر، تخم مرغ، مرغ، گندم، فلفل قرمز، سیب، موز و اسفناج.