ابعاد اقتصادي توليد بذر تراريخته در جهان و نتيجه‌گيري براي کشور

گياهان تراريخته يکي از دستاوردهاي مهم بيوتکنولوژي نوين در زمينة کشاورزي هستند که در سال‌هاي اخير بخشي از بازارهاي غذايي دنيا را تسخير نموده‌اند؛ به‌طوري‌که سطح زير کشت برخي از اين گياهان، حتي از واريتة معمولي آنها نيز بيشتر است. در اين مقاله، سعي بر اين است که روند بازار بذر تراريخته ( Transgenic Seed )، از جنبه‌هاي مختلف مورد بررسي قرار گيرد.

 

عناوین اصلی مقاله عبارتند از :

• ارزش جهاني بازار بذر تراريخته
• مروري بر صنعت توليد بذر تجاري
• ارزش گياهان زراعي تراريخته بر اساس سهم آن از بازار جهاني حفظ نباتات (گياه‌پزشکي)
• توزيع بازار بذور تراريخته بر اساس نوع گياه و کشور
• تحليل

اصل مقاله

انعقاد پیمان همکاری مشترک بین IRRI و CIMMYT

موسسه بین المللی تحقیقات برنج (IRRI) و مرکز بین المللی اصلاح گندم و ذرت (CIMMYT) به منظور هماهنگی در طرح های تحقیقاتی محصولات برنج، گندم و ذرت و در جهت حمایت و ارتقاء سطح زندگی کشاورزان کم درآمد اقدام به عقد پیمان همکاری مشترک نمودند. دانکن مکینتاش، سخنگوی موسسه بین المللی تحقیقات برنج اظهار داشت که هیات امنای دو مرکز بین المللی یاد شده در ملاقاتی که اخیرا در شهر شانگهای چین با هم داشتند ۴ اولویت تحقیقاتی را در راستای این پیمان همکاری مشترک مشخص نمودند :

• تحقیق در مورد سیستم های کشت فشرده در آسیا بویژه برنج-گندم و برنج-ذرت، تحقیق بر روی مدیریت منابع گیاهی، اصلاح ژنتیکی گیاهان زراعی و بررسی مسائل اقتصادی-اجتماعی آنها
• تشکیل واحدهای اطلاع رسانی غلات به منظور ارائه اطلاعات به محققانی که بر روی اصلاح ژنتیکی و مدیریت سیستم های زراعی ۳ محصول فوق کار می کنند
• ایجاد بانک های اطلاعاتی و آموزشی برای محصولات فوق جهت استفاده از مزایای تکنولوژی های پیشرفته به منظور آموزش، توسعه ابزارها و روش های آموزشی، آموزش از راه دور، سیستم های اطلاعاتی مبتنی بر شبکه، خدمات کتابخانه ای و پشتیبانی لجستیکی
• مطالعه بر روی تغییرات اقلیمی محصولات فوق به منظور کاهش اثرات و همچنین سازگار کردن آنها به تغییرات اقلیم جهانی که بر روی دما، رطوبت و سایر عوامل موثر در رشد این گیاهان تاثیر بسزائی دارد

همچنین این پیمان مشترک ، خدماتی از قبیل سازوکارهای مدیریتی و قانون گذاری برای حقوق مالکیت فکری و امنیت غذایی، تکنولوژی های اطلاعاتی و ارتباطی، اطلاع رسانی عمومی، نشر علمی، خدمات کتابخانه ای و بازرسی را بین دو مرکز بین المللی یاد شده به اشتراک خواهد گذاشت.

منبع : CropBiotech Update 21 January 2005

گزارش تولید اولین برنج تراریخته ایرانی
شرکت مونسانتو، از بزرگترین شرکتهای تولیدکننده محصولات تراریخته در جهان در خبرنامه الکترونیکی اخیر خود به گزارشی از تولید اولین برنج تراریخته ایرانی پرداخته است. در این گزارش آمده است :

« کشاورزان ایرانی هم اکنون می توانند به اولین برنج اصلاح شده ژنتیکی تولیدی جهت تغذیه انسان دسترسی داشته باشند. محققان پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران (ABRII) با همکاری مرکز بین المللی تحقیقات برنج (IRRI) موفق به اصلاح برنج در مقابل آفات شدند. این برنج تراریخته که از یک واریته بومی معطر بنام طارم مولایی ایجاد شده است، از سال ۱۹۹۶ به مدت ۶ نسل مورد آزمایشهای گلخانه ای و مزرعه ای قرار گرفته است. برنج اصلاح شده مذکور بوسیله وارد ساختن ژن باکتریایی تولید کننده نوعی ماده شیمیایی از بین برنده آفات برنج و بی خطر برای پرندگان و پستانداران، تولید گردیده است. این محصول تراریخته در حدود ۱۰۰ درصد چهار نوع آفتی که از محصول تغذیه می کنند از قبیل کرم ساقه خوار برنج که از آفات مهم و خسارت زای برنج در آسیا بوده را از بین می برد.
بهزاد قره یاضی رئیس پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، اظهار داشته است که برنج تراریخته در حین آزمایشهای مزرعه ای هیچ نوع ویژگی غیر طبیعی از خود نشان نداده و در مقایسه با انواع معمولی تنها مقاوم به آفات می باشد. آزمایشها همچنین ارزش غذایی یکسان و نیز عدم تاثیر مضر بر سلامتی دامها را در مقایسه با واریته های بومی تائید نموده اند. در نهایت برنج تراریخته می تواند در کنترل اقتصادی آفات و نیز حفظ سلامتی محیط زیست از طریق کاهش استفاده از سموم شیمیایی موثر باشد ».

خبر به نقل از checkbiotech

برگزاری همایش اثر تنش های محیطی بر گیاهان

::حسين زينل زاده::

به گزارش سرویس خبری ژنتیک و بیوتکنولوژی ایران، همایش «اثر تنش های محیطی بر گیاهان» به میزبانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان در تاریخ ۲۴ مهرماه ۱۳۸۴ برگزار خواهد گردید.

تبادل اطلاعات و یافته های جدید در زمینه اثر تنش های محیطی بر گیاهان، پیشنهاد راهکارهای علمی و عملی به سیاستگزاران، برنامه ریزان و مجریان بخش کشاورزی و تبادل دانش اطلاعات علمی محققین کشاورزی و علوم زیستی در کشور از اهداف اصلی این همایش عنوان گردیده است.

محورهای همایش :

• خشکی و مکانیسم های مقاومت گیاهان
• شوری و مکانیسم های مقاومت گیاهان
• دما و مکانیسم های مقاومت گیاهان
• نور و مکانیسم های مقاومت گیاهان
• آلاینده ها و مکانیسم های مقاومت گیاهان
• باد و مکانیسم های مقاومت گیاهان

گفتنی است در این همایش، مقالات تخصصی مرتبط با علوم فیزیولوژی، اکولوژی، اصلاح نباتات، ژنتیک و بیوتکنولوژی، گیاه پزشکی و … ارائه خواهد گردید. مهلت ارسال مقالات ۱۵ مردادماه ۱۳۸۴ می باشد.

با توليد برنج تراريخته

«ايران مجددا‌ً در جهان رهبري مي‌كند»

خبر رهاسازي و توليد انبوه اولين برنج تراريخته جهان در جمهوري اسلامي ايران كه براي توليد آن از هيچ‌گونه سم زيانبار شيميايي استفاده نمي‌شود بازتابهاي مختلفي را در ايران به دنبال داشته است. اگرچه دهها نفر از برجسته‌ترين متخصصين و كارشناسان وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و جهاد كشاورزي به طور متفق‌القول از اين خبر ابراز مسرت كرده و با ارسال نامه‌اي سرگشاده به رييس جمهور از ممانعت‌هاي برخي افراد نا آگاه ابراز نگراني كرده‌اند، سازمان حفاظت محيط زيست همچنان و بدون ارايه كوچكترين دليل و مدركي بر “مسموم بودن” اين نوع برنج تراريخته پافشاري كرده و موجبات جلوگيري از توسعه علم و فناوري را فراهم مي‌آورد. در اين ميان اما به نظر مي‌رسد اين خبر در سطح جهاني بازتاب بسيار مطلوبي در بين متخصصين برجسته دنيا داشته است.

دكتر ايليمار آلتوسار(Illimar Altosaar) ، پروفسور دانشكده پزشكي دانشگاه اوتاواي كانادا ضمن ارسال پيام تبريكي به دكتر قره‌ياضي، مجري طرح توليد برنج تراريخته، اظهار داشت:

من امروز خبر مسرت بخشي از موسسه تحقيقات بين‌المللي برنج (IRRI) دريافت نمودم، تبريك مي‌گويم. اخبار جمعه گذشته ABRC در خصوص برنج تراريخته در سايت Iran Mania خبر بسيار داغي بود. من بسيار خوشوقت خواهم شد كه جنابعالي بطور مفصل روشهاي كار و چگونگي انتقال ژن و سيستم بيان آن در طارم مولايي تراريخته را برايم ارسال داريد. اطلاعات مربوطه را در كجا انتشار داده‌ايد؟ تصور مي‌فرماييد چه زماني در مقياس وسيع در ايران توليد خواهد شد؟ از كدام پيشبر اختصاصي برگ استفاده نموده‌ايد؟ من خيلي خوشحال خواهم شد جزئيات مربوط كه اين پيشرفت عظيم و مهيج را به طور مستقيم از جنابعالي بشنوم. ايران مجدداً در جهان رهبري مي‌كند…

شرق : فناوري ژنتيكي در كشاورزي، در كشورهاي عضو اتحاديه اروپا به آهن گداخته مي ماند، كه هيچكس تمايلي براي دست زدن به آن ندارد.

دولت ائتلافي احزاب سرخ و سبز در جمهوري فدرال آلمان نيز به ويژه از دوستداران اين شيوه بيوتكنولوژيك در كشاورزي نيست، كه اين نكته چندي پيش در آلمان به بروز اعتراضات شديد در بخش كشاورزي منجر گرديد. طرفداران اين شيوه عنوان مي كنند كه، طرح قانوني مربوط به استفاده از تكنيك ژنتيكي براي كساني كه قصد به كارگيري و استفاده از آن را دارند، قابل قبول نيست. در حالي كه در آلمان هنوز هم مشاجرات فراواني در مورد چگونگي برخورد صحيح با فناوري ژنتيكي ادامه دارد، كشور اسپانيا پا را از اين هم فراتر نهاده است. در هيچ جاي اروپا به اندازه اسپانيا ذرت تغيير يافته ژنتيكي كاشت و بهره برداري نمي شود. در آنجا صحبت از ۳۲ هزار هكتار مي باشد.

 

در اين ذرت نشانه عجيب و غريبي به چشم نمي خورد اما اين نوع ذرت، عادي نيست. اين گياه ذرت BT176 نام دارد و از طريق تكنيك ژنتيكي تغيير يافته است. به اين ترتيب اين گياه عليه آفات نباتي و پيش از همه عليه كرم هاي سفيد و پر اشتهاي پروانه ذرت مقاوم است. آفتي كه عرق ترس بر پيشاني كشاورزان منطقه كاتلونيه در اسپانيا مي نشاند زيرا اين كرم ها با سرعت تمام در مزارع ذرت پخش شده و تمامي محصول را خوراك خود مي سازند.زماني كه در پائيز در كاتلونيه تنها شمار كمي از گياهان معمولي ذرت از هجوم اين آفت جان به در برده اند، ذرت هاي BT176 استوار برجاي خود باقي مانده و محصول آنها با دانه هاي زرد رنگ خودنمايي مي كند كه اين نكته خوشايند بسياري و از جمله جيسس ريبرا (J. Ribera) از انجمن كشاورزان جوان اسپانيا است. او در اين باره مي گويد: «ما كشاورزان اسپانيايي با اين نوع ذرت، تجارب بسيار خوبي داشته ايم. ما قادريم با مقدار بسيار اندكي از سموم نباتي، آفات را تحت كنترل خود قرار دهيم. اين كار براي محيط زيست و براي كشاورزان بسيار خوب است، زيرا ديگر محصولي از دست نمي رود».

 

به همين دليل كشاورزان با كمال ميل اجازه مي دهند كه در مزارع آنها آزمايشاتي انجام گيرد كه براي توليد بذر تغيير يافته ژنتيكي ضروري است. در سطحي گسترده به اندازه ۶۰ زمين فوتبال، اين نوع ذرت مخصوص كاشته مي شود. وزارت كشاورزي اسپانيا در اين زمينه هيچگونه حكم و فرماني را صادر نمي كند. كشاورزان بايستي خود بروشورهاي اطلاعاتي مربوط به بذر مربوطه را مطالعه كنند. البته نكاتي وجود دارد كه بايستي مورد توجه و مراقبت قرار گيرند اما كشاورزان در اين زمينه آنچنان هم سختگير نيستند. هرچه باشد اين نوع ذرت تغيير يافته از طريق بيوتكنولوژي محصول بيشتري به دست مي دهد و شركت هاي توليدكننده مواد غذايي داوطلبانه براي اين محصول پول بيشتري مي پردازند. به همين دليل بسياري از كشاورزان مدتي طولاني تفكر نمي كنند.

 

اما لوئيس بايون (L. Bayon )از كميته كشاورزي اكولوژيك مادريد معتقد است كه آنها بايد در اين باره بيشتر بينديشند و توضيح مي دهد: «زماني كه يك نفر تصميم مي گيرد كه از بذر اين نوع ذرت براي كاشت استفاده كند، ما در اين مورد اطلاع داريم كه چه كسي و در كجا آن را به كار مي گيرد و مخالفتي با اين كار نداريم. اما وقتي كه يك نفر فكر مي كند كه به كشت ذرت معمولي مشغول است موضوع عوض مي شود.» زيرا هنوز هيچكس نمي داند زماني كه، با وزش باد

گرده هاي ذرت تغيير يافته به شيوه ژنتيكي بر فراز مزارع ذرت معمولي به پرواز درآيند چه اتفاقي مي افتد. دانشگاه بارسلون اينك به خواست دولت اسپانيا به تحقيق در اين زمينه پرداخته و قصد دارد نتايج انتقال ژنتيكي از طريق گرده افشاني اين گياهان را مورد بررسي قرار دهد. اما تاكنون نتايجي به دست نيامده اند.

تنها اخباري در مورد برخي از اتفاقات وجود دارند، از جمله اينكه در سال۲۰۰۱ميلادي كشاورزان منطقه شمالي اسپانيا Navarra كه به كشت ذرت معمولي با شرايط سالم بيولوژيك اقدام مي كنند، نمي توانستند محصول خود را با برچسب اكولوژيك به فروش برسانند زيرا، گرده ذرت هاي پرورش يافته از طريق تغييرات ژنتيكي در اين مزارع پخش شده بودند. مسائل مربوط به مسئوليت و پرداخت غرامت تا امروز نيز مشخص نشده اند. اعتراض در برابر اين سياست تقريباً فقط از جهات مشخصي بروز مي كند. براي مثال زماني يك موضع گيري از سوي صلح سبز (Green peace) و گاهي هم از سوي مالك يك كشتزار نابود شده ذرت هاي حاوي ژن هاي تغيير يافته منتشر مي شود.

حتي اگر بسياري از شركت هاي اسپانيايي توليد مواد غذايي، از ايده «عدم استفاده از تكنيك ژنتيكي» پيروي مي كنند، نگراني هاي طرفداران محيط زيست و كشت كنندگان ذرت عادي مورد انتقاد قرار مي گيرند براي مثال ريبرا مي گويد: « اين كشاورزان مي خواهند از هرگونه تداخل انواع ذرت جلوگيري كنند تا محصولات آنها كاملاً خالص باقي بمانند. به همين دليل آنها با يك مشكل بزرگ مواجهند. كشاورزي همانند زندگي است. خالص و ناب بودن كامل دست يافتني نيست.»و اينكه ذرت BT176 يك نوع ذرت عادي نيست را هيچكس نمي تواند به چشم ببيند.
کشاورزی از راه دور

با توجه به پیشرفت سریع تکنولوژی در کشورهای پیشرفته جهان و استفاده از اینترنت پر سرعت و بی سیم هنوز هم در بسیاری از کشورهای در حال توسعه و جهان سومی، مردم از اینترنت های کم سرعت Dialup استفاده می کنند.

محققین دانشگاه کشاورزی جورجیا در ایالات متحده عقیده دارند که تا ۵ سال دیگر سیستم های بی سیم به صورت گسترده ای در کشاورزی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. سیستم هایی برای کنترل هجوم حشرات، باز کردن در برای دام ها و یا کنترل آبیاری مزارع.

این تکنولوژی ها موجب می گردد که کشاورز در کامیونت خود در حال قهوره خوردن! بتواند به صورت بی سیم به اینترنت وصل شود و با مزرعه خود در چندین کیلومتر آنطرف تر ارتباط بر قرار کند. هم اکنون ۳ نفر از کشاورزان ایالت جورجیای آمریکا از این تکنولوژی استفاده می کنند. یکی از آنها از ویدئو های بی سیم برای مانیتور کردن بسته بندی سبزیجات و دیگری برای کنترل سیستم آبیاری مزرعه خود از شبکه wireless استفاده می کند. این مزرعه دار می تواند در اتاق خود بنشیند و بر سیستم آبیاری خود نظارت کند. این سیستم آبیاری به سیستم GPS(Global Positioning System) یا سیستم “مکان یاب جهانی ” مجهز است که مکان این مزرعه را مشخص می کند و از طریق دوربینهای بی سیم می توان بر آبیاری نظارت کرد.