مقدمه
خداوند در قرآن کریم می فرماید :
« خودتان را به دست خود به هلاکت نیندازید .»
آشنایی انسان با مسایلی که باعث تباهی و نابودی او می شود ، لازم و ضروری است . وظیفه هر انسانی است که با درس گرفتن از سیره ی پیامبر (ص) و امامان معصوم (ع) ، در زمینه ی سلامت جسم و روان خود بکوشد .

یکی از مسائل و مشکلات جامعه ی بشری ، استفاده از دخانیات و مواد اعتیاد آور است . این مواد علاوه بر آن که خسارت های مالی جبران ناپذیری به اقتصاد جامعه وارد می آورد ف به تدریج زیان های جسمی ، روحی و جانی به فرد و جامعه می زند و باعث از هم پاشیده شدن خانواده ها می شود .
با توجه به اینکه اسلام ، استفاده از هر چیزی را که موجب ضرر رساندن به انسان و جامعه می شود ، نهی کرده است ، افراد باید اطلاعات و آگاهی های بیشتری درباره اثرهای زیان بار این مواد خطرناک پیدا کنند .

تحقیق حاضر به همین منظور تهیه شده تا آن دسته از افرادی که در جامعه ، بیشترین مصرف کننده ی دخانیات هستند ، با زیان هایی که مصرف دخانیات روی آنها می گذارد آشنا شوند و با بیداری و آگاهی بیشتر از مصرف این مواد خودداری کنند .

انگیزه ی تحقیق
انگیزه ما ( پژوهشگران ) از این تحقیق این است که بتوانیم با توجه به اطلاعات علمی که توانسته ایم به وسیله ی این تحقیق به ان برسیم به خوانندگان این تحقیق اطلاعات و آگاهی در مورد ضرر و زیان ها و اثرات مبتلا شدن به بلای خانمانسوز انسان ها یعنی اعتیاد سیگار بدهیم تا آنها با خواندن این مطالب بتوانند پی به ضررهای آن ببرند تا بدین وسیله از مبتلا شدن به اعتیاد خودداری کنند .

به همین دلیل می توانند از مطالب این تحقیق که بر اساس جدید ترین یافته های علمی متخصصین و صاحب نظران معروف در مورد اعتیاد سیگار و مسائل مربوط به آن که در کتاب ها و منابع مختلف مکتوب گردآوری شده است استفاده نمایند .
فرضیات

۱- اعتیاد به سیگار بر دستگاههای مختلف بدن نقش دارد .
۲- اعتیاد به سیگار باعث بروز مشکلات فردی و اجتماعی افراد می شود .
۳- اعتیاد به سیگار باعث مبتلا شدن افراد به سرطان می شود .
۴- اعتیاد به سیگار بر جنین خانم های باردار تاثیر دارد .
۵- سیگار بر بینش اسلامی افراد تاثیر می گذارد .
روش جمع آوری اطلاعات
روش جمع آوری اطلاعات با توجه به راهنمایی های دبیر محترم راهنما جناب آقای کلاته ای و با استفاده از منابع مکتوب کتابخانه ای و به شکل توصیفی و یادداشت برداری از کتابهای نامبرده شده در فهرست منابع و مآخذ این تحقیق بوده است .
همچنین در این رابطه از اطلاعات و نظرات و پیشنهادات و راهنمایی های پدر و مادر و دیگر دوستان در مورد این موضوع استفاده شده است .
فصل اول : تاریخچه ی تریاک
تاریخچه ی تریاک بسیار مفصل است . ولی ما در این جا به طور فشرده به آن می پردازیم گیاه خشخاش از نظر گیاه شناسی در کلاس پاپاورسمنیفرم دسته بندی می شود .
گیاهان این دسته نام خود را از کلمه ی لاتین پاپی به معنی خواب آوری گرفته اند . اولین بار در سال ۱۷۵۳ میلادی لینائوس ، پدر دانش گیاه شناسی ، در کتابش به نام جنراپلانتاریوم این گیاه را یا قواعد آن روز رده بندی کرد . لینائوس مانند دانشمندان معاصر خود ، از خواص این گیاه آگاهی داشته است .
این گیاه دارای تاریخچه ای مبهم است .

گروهی از محققان کشاورزی معتقدند که این گیاه به طور طبیعی تکامل یافته است . بعضی را عقیده بر این است که انسان با انتخاب و پرورش نوع خوب آن باعث تکامل این گیاه به صورت امروزی شده است .

پاپاورسمنیفرم یا خشخاش تریاک دارای دو محصول اصلی است ، دانه های خشخاش که بدون مرفین و دارای روغن قابل مصرف اند و دیگری تریاک که دارای شهرت خطرناک و رعب آور می باشد .

کاربرد کلمه ی اپیوم ( تریاک ) ، برای آنچه از شیره ی گیاه به دست می آید کافی نیست ، چون این شیره شامل موادی است همچون شکر ، پروتئین ، محلول آمونیاک ، صمغ ، موم گیاهی ، چربی ، اسید سولفوریک و تعداد زیادی آلکالوئیدهای قلیایی و شبه قلیایی .

آلکالوئیدها قسمت مهم این مخلوط را تشکیل می دهند . بیش از پنجاه آلکالوئید در تریاک یافت شده است که مهم ترین آن ها مرفین ( ماده ی اولیه هروئین ) ، نسکاپین ، پاپاورین ، کدئین و تبئین هستند که به صورت نیمی مخلوط و نیمی محلول در اسید مکونیک وجود دارند . مزه و بوی این اسید نشانه ی وجود تریاک است .
دانه های خشخاش پس از رسیدن دارای هیچ ماده ی خطرناکی نیستند ، قابل خوردن و یا مصارف دیگر می باشند .
این دانه ها که به رنگ های سیاه ، آبی ، خاکستری و زرد هستند بیشتر برای تزئین کیک ، نان شیرینی و نان به کار می روند .
در ترکیه دانه های قهوه ای رنگ خشخاش در شیرینی پزی به ویژه برای پختن حلوا به کار می رود . در هند دانه های زرد رنگ را می کوبند و آن را در درست کردن سس و نیز برای غلیظ کردن غذاهایی مانند سوپ مصرف می کنند . روغنی که از مخلوط گلیسیرید ها ( گلیسیرین ها ) به دست می آید ، دارای ۵۰ درصد روغن خشخاش است .

گلیسیرید های مهم این مخلوط عبارتند از اسید لینولیک ، اسید اولئیک ، اسید پالمتیک و اسید استاریک . روغن خشخاش از دانه های خشخاش تیغ خورده به دست می آید ، به رنگ زرد شفاف و بدون بو است ، مزه ی آن شبیه مزه ی بادام است و در سالاد و پخت و پز مصرف دارد . به صورت تقلبی آن را با روغن زیتون مخلوط می کنند .

فصل دوم : تعاریف و کلیات
الف ) تعاریف :
اعتیاد : واژه ای است قدیمی که امروزه به دلیل کاستی های آن از اصطلاح « وابستگی مواد » استفاده می شود .
مواد : شامل کلیه ی ترکیبات شیمیایی است که باعث تغییر کارکرد مغز به صورت هیجان ، افسردگی ، رفتار نابهنجار و عصبانیت یا اختلال در قضاوت و شعور بشود .
وابستگی : یعنی تمایل شدید فرد به ادامه ی مصرف یک ماده .
ب ) معیارهای تشخیص برای وابستگی به مواد :
برای تشخیص وابستگی به مواد ، حداقل وجود سه نشانه از نشانه های زیر لازم است :
۱- تحمل : افزایش تدریجی مقدار ماده ی مصرفی لازم ، برای دستیابی به علائم مصرف آن ماده
۲- پیدایش علائم ترک در صورت عدم مصرف یا کاهش مقدار مصرف .
۳- تمایل دائم و تلاش ناموفق برای کاهش یا قطع مصرف ماده .
۴- مختل شدن فعالیتهای اجتماعی ، شغلی و تفریحی .
۵- تداوم مصرف ماده علیرغم آگاهی از عوارض آن .
ج) شناخت برخی از مواد اعتیاد آور و مواد مخدر و نحوه ی مصرف آنها :
بیش از ۲۰۰ نوع مواد اعتیاد آور ( مخدر یا روان گردان ) وجود دارد که از این تعداد فقط ۲۲ نوع آن در ایران مصرف دارویی دارند و بسیاری مثل هروئین – ال . اس . دی و … به خاطر سمی بود نشان ارزش دارویی ندارند .
از آنجا که برشمردن خصوصیات تمامی این مواد ممکن نیست ، به ذکر چند قلم از مخدرها و مواد اعتیاد آور که عمدتا در ایران و جهان مصرف می شوند و اهمیت و شهرت خاص دارند می پردازیم :
۱- تریاک :

ماده ای است که از شیره ی گیاهی به نام خشخاش ( کوکنار) به دست می آید . از تریاک کلا ۲۰ ماده ی قلیایی برای تسکین درد مشتق شده است مثل مرفین ، هروئین ، کدئین و …
روش های مصرف عبارتند از : ۱ – تدخین ( دود کردن ) ۲- خوردن ۳-تزریق
۲- سوخته ی تریاک :
پس از مصرف تدخین (کشیدن )تریاک با وافور ، ماده ای به رنگ قهوه ای سوخته و براق به دست می آید که « سوخته ی تریاک » نام دارد . گاهی آن را در آب حل و به صورت شربتی بنفش رنگ مصرف می کنند .
۳- شیره ی تریاک :
سوخته ی تریاک را در آب حل می کنند و می جوشانند . سپس آن را از صافی عبور می دهند ، آن چه باقی می ماند تفاله نام دارد .
محلول حاصل را مجددا حرارت می دهند . با این کار ماده ی خمیری و سفت و غلیظی به رنگ قهوه ای روشن به دست می آید که « شیره » نام دارد که خیلی قوی تر از تریاک است .
۴- مرفین :
ماده ای است که از تریاک یا از ساقه ی خشخاش به دست می آید . پودری است کریستالی به رنگ قهوه ای روشن یا سفید و چنانچه به صورت تجربی و غیر آزمایشگاهی به وسیله ی قاچاقچیان تهیه شود به رنگ کرم یا قرمز آجری است .
این ماده در حالت خالص نرم یا ورقه ای و به رنگ سفید تا زرد کم رنگ می باشد . مرفین به صورت پودر قرص ، کپسول و آمپول ( آمپول های ۱۰ و ۲۰ میلی گرمی مورد مصرف پزشکی قرار می گیرد و به صورت زیر جلدی ، عضلانی و وریدی مصرف می شوند ) در دسترس است .
مرفین بویی تند و زننده دارد و طعم آن تلخ است . می دانیم که مرفین از مشتقات تریاک می باشد و متوسط مرفین موجود در تریاک حدود ۱۰ درصد است .

۵- هروئین :
یکی از مشتقات نیمه مصنوعی مرفین است که با عمل تقطیر از مرفین استخراج می شود . از هر یک کیلوگرم مرفین تقریبا یک کیلوگرم هروئین استخراج می شود و برای تهیه یک کیلوگرم هروئین ، حدود ۱۰ کیلو گرم تریاک مورد نیاز است .
هروئین ماده ای بسیار خطرناک و خیلی قوی تر از مرفین است و وابستگی شدید ایجاد می کند . هروئین پودری بسیار نرم و سفید رنگ است و چنانچه به وسیله ی قاچاقچیان تهیه شود ، احتمالا رنگ آن کرم یا قهوه ای روشن است .
هروئین را در تکه های پلاستیک به شکل مخروطی بسته بندی می کنند و سر آن را با اتش می بندند . در این حالت آب در آن نفوذ نمی کند و در مواقع خطر می توانند آن را ببلعند و پس از دفع از آن استفاده کنند .
وزن بسته های هروئین ۵ سانتی ، ربعی ( یک چهارم گرم ) ، ۵/۲ و ۵ گرماست. هروئین موجود در بازار معمولا ۱۰ تا ۱۵ درصد هروئین دارد و بقیه آن شیرخشک پودربی کربنات وپودرگلوکز گرد گچ، پودرقند ، کافئین و پودر برنج ، آرد وگنه گنه است . هروئین بدون بو است طعم آن تلخ است .
د) آثار سوء مصرف مواد افیونی :
آثار مواد افیونی که تا هشت ساعت پس از مصرف باقی می ماند عبارتند از :
۱-تغییرات رفتاری یا روانی ۲- تهوع و استفراغ ۳- کاهش احساس درد۴- احساس گرما ، گر گرفتگی و خارش بینی ۵- سنگینی دست و پا و رخوت ۶- خشکی دهان ۷- کاهش فشار خون ۸- انقباض مردمک ( سوزنی شدن مردمک ) ۹- انقباض عضلات صاف ؟؟؟ و مجاری صفراوی ( در نتیجه ایجاد درد در پهلو و شکم ) ۱۰- افت عملکرد شغلی و اجتماعی
فصل سوم : اعتیاد و ناقل های شیمیایی مغز
همه داروهایی که مورد سوء مصرف قرار می گیرند ، دارای این خواص هستند که مصرف آنها با احساس نشئگی و سرخوشی همراه است و در واقع این داروها به عنوان تقویت کننده رفتاری عمل می کنند .
در جهان بیش از چهارده میلیون ترکیب شیمیایی وجود دارد ، ولی حیوانات آزمایشگاهی در صورت ارائه این ترکیبات تنها معدودی از آنها را به خود تزریق می کنند .
از این ترکیبات می توان ترکیبات افیونی ( مرفین ، هروئین ، تریاک ) ، الکل اتیلیک ، نیکوتین ، کوکائین ، آمفتامین ، متیل گزانتین ها ( مانند کافئین ) ، بنزودیازپینها ( مثل دیازپام و لورازپام و اکسازپام و … ) ، باربیتورات ها ( مثل فنوباربیتال ، مپروبامات و … ) و بعضی از هیدروکربن ها و ترکیبات فرار را بر شمرد .
جالب توجه است که این ترکیبات همان هایی هستند که توسط انسان ها نیز مورد سوء مصرف قرار می گیرند .
این ترکیبات از نظر خواص شیمیایی و فارماکولوژیک و ساختار شیمیایی شباهت چندانی به هم ندارند . تنها مشخصه ی این ترکیبات توانایی آنها در افزایش حاد فعالیت در مدارهای مرتبط با لذت و پاداش در مغز است .

بعضی از ترکیبات مانند کوکائین ، آمفتامین ، نیکوتین ، مواد افیونی و الکل اثر تحریکی مستقیم بر هسته ی اکومبنس نیز دارند . این اثرات با هر واسطه ی شیمیایی یا مکانیسمی باشد ، باعث افزایش میزان دوپامین در فضای سیناپس ناحیه ی اکومبنس می شود .

علاوه بر این اثرات ، سیستمهای مختلف ناقل های شیمیایی به طرق غیر مستقیم نیز بر مسیر لذت و پاداش مغز اثر می گذارند که ذیلا به آنها می پردازیم .
شناسایی این اثرات ما در توجیه علایم ترک و تحمل و نیز به دست آوردن داروهای مناسب جهت درمان اعتیاد یاری می کند .
سیستم آدرنژیک و وابستگی

تجویز حاد ترکیبات افیونی باعث مهار فعالیت سلول های ناحیه ی LC می شود . با مصرف مزمن ترکیبات افیونی فعالیت نرون های آدرنژیک در LC به حد طبیعی باز می گردد و با قطع مصرف ترکیبات افیونی یا تزریق آنتاگونیست های آن مانند نالوکسان میزان فعالیت در این کانون به سرعت افزایش می یابد و قسمت عمده ی علائم ترک مصرف افیونی را باعث می شود .

تفهیم نرون های LC با تجویز کلونیدین موجب مهار فعالیت آدرنژیک می شود و علائم ترک مصرف را از بین می برد .
به این ترتیب ملاحظه می شود که قسمت عمده ای از اثرات ترک مواد افیونی به واسطه ی سیستم آدرنژیک صورت می گیرد . در ضمن نقش سیستم آدرنژیک در سوء مصرف مواد محرک از جمله کوکائین و آمفتامین چندان برجسته نیست .

 

سیستم گابا و وابستگی
گابا قادر به تغییر بی دردی ناشی از مرفین و یا استرس است . مصرف طولانی مدت مرفین ممکن است باعث تغییر گیرنده های گابا در سیستم عصبی مرکزی شود .
گابا دارای اثرات متعدد فارماکولوژیک مانند ایجاد آرامش و بی دردی و نیز خواص ضد تشنج است . همچنین نشان داده شده است که تجویز گابا موجب تسریع تحمل و وابستگی مرفین در موش کوچک سفید می شود .

مطالعات اخیر نشان داده است که تحریک دو گیرنده ی گابای A و گابای B علائم وابستگی را کاهش می دهد و رفتار پرش jumping را که در موش های وابسته به مرفین با تجویز نالوکسان بروز می کند ، متوقف سازد .
این نتایج با تزریق آگونیست ها و آنتاگونیست های گابا به صورت داخل مغزی ICV یا داخل صفاقی IP به دست آمده است .
نیکوتین و وابستگی

نیکوتین ماده ای است که بر کارکردهای سیستم عصبی مرکزی اثر می گذارد . این ماده دارای اثرات فارماکولوژیک متعدد است .
اثراتی چون ایجاد نشئگی ، افزایش برانگیختگی و کاهش خستگی را به این دارو نسبت می دهند .
نیکوتین بر بسیاری از سیستمهای شیمیایی مغز اثر می گذارد و فعالیت دوپامین و کولینرژیک را تحریک می کند .
این ماده موجب رها شدن انکفالین و افزایش تولید آن در مغز می گردد . این یافته ها شاید دلیل این نکته را که بیماران معتاد و مصرف کنندگان سیگار خصوصیات مشابهی را نشان می دهند ، توجیه کند .

 

در مطالعه ی احمل متقاطع به اثر ضد دردی مرفین و نیکوتین مورد بررسی قرار گرفته و نشان داده شده است که نیکوتین دارای اثر ضد دردی در موش سفید کوچک است .
در حیواناتی که در دراز مدت مرفین مصرف کرده اند ، اثرات ضد دردی مرفین و یا نیکوتین کاهش می یابد .
همچنین در حیواناتی که نیکوتین به صورت طولانی مدت دریافت کرده اند ، اثرات ضد دردی مرفین و نیکوتین کاهش نشان می دهد .
در مطالعات دیگر بر روی موش سفید کوچک نشان داده شده است که نیکوتین اثرات قطع مصرف مرفین را متوقف می کند . در این تجربیات ابتدا حیوانات را با تجویز مزمن مرفین وابسته می کنند و علائم قطع را با تجویز نالوکسان به وجود می آورند . نیکوتین موجب توقف علائم قطع می شود که به صورت پرش بروز می نماید .
نیکوتین احتمالا باعث تحریک آزادسازی پپتیدهای اپیوئیدی درون زا می شود که افزایش فعالیت گیرنده های اپیوئیدی را به همراه دارد .
شاید یکی از فرایندهای دخیل در سرکوب علائم سندروم قطع مصرف مرفین توسط نیکوتین همین مورد باشد ، یکی دیگر از مکانیسم هایی که برای سرکوب پرش ناشی از سندروم قطع مصرف مرفین توسط نیکوتین ذکر می شود ، به ماده ی P مربوط است .
تحقیقات نشان داده است مرفین آزاد سازی ماده ی P را از نخاع مهار می کند و در روند وابستگی به مرفین تجمع ماده ی P رخ می دهد که احتمالا به دلیل مهار طولانی مدت آزادسازی ماده ی P است .
از آنجا که به نظر می رسد نیکوتین باعث مهار آزادسازی ماده ی P از طریق گیرنده های پیش سیناپس می شود ، سرکوب پرش ناشی از سندروم قطع مصرف

مرفین را هم سبب می گردد .
اگونیستهای استیل کولین می توانند پرش ناشی از این سندروم را در موش های سفید آزمایشگاهی مهار کنند در حالیکه آنتاگونیست های استیلکولین این رفتار را تقویت می کنند .

فصل چهارم : مشکلات جنسی اعتیاد
قبل از اینکه به مشکلات جنسی و رابطه آن با اعتیاد بپردازیم بهتر است به طور فشرده به واکنش ها و پاسخ های جنسی اشاره کنیم :پاسخ جنسی ، یک تجربه فیزیولوژیک واقعی است .

برانگیختگی با محرکهای روانشناختی و نیز با محرک های جسمی ایجاد می شود میزان نقش از لحاظ فیزیولوژیک و نیز از لحاظ هیجانی تجربه می شود و با اورگانیسم به طور طبیعی ، ادراک ذهنی اوج واکنش جسمی و تخلیه همراه است .
مرد و زن طبیعی در مقابل تحریک جنسی ، یک رشته واکنش های جنسی نشان می دهند . آقای ویلیام مسترز و ویرجینیا جانسون چرخه یاسخ دوره ی واکنش جنسی مرد و زن را به چهار مرحله تقسیم نموده اند :

۱- مرحله ی انگیزش :
این مرحله در اثر تحریک روانشناسی یا تحریک فیزیولوژیک یا ترکیبی از هر دو ظاهر می شود و شامل احساس ذهنی لذت است . عامل تحریکی ، تاثیر عمده در برقراری افزایش کافی تنش جنسی و ادامه ی دوره ی پاسخ جنسی دارد . اگر تحریک ، کافی برای توقعات فرد باشد ، شدت پاسخ معمولا به سرعت افزایش می یابد .

در این حالت ، مرحله انگیزش تسریع یا کوتاه می گردد . اگر روش تحریکی ، از نظر فیزیکی یا روانی ، نامناسب باشد یا قطع شود ، مرحله انگیزش ممکن است بسیار طولانی یا حتی قطع گردد .
مرحله ی انگیزش در مرد با نعوظ و در زن با لیز شدن مهبل همراه است که در هر دو جنس به فاصله ده ثانیه پس از تحریک موثر ظاهر می گردد . نوک پستان در هر دو جنس راست و برآمده می شود که البته در زن ها بارزتر است .
کلیتوریس سفت و متورم و لب های کوچک و بزرگ در نتیجه ی احتقاق وریدی ضخیم تر می گردند . مرحله انگیزش ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد .
این مرحله و قسمت انتهایی ( مرحله فرونشینی ) در برگیرنده ی قسمت عمده زمانی است که در یک دوره واکنش جنسی انسان صرف می شود . در صورت دوام محرک جنسی موثر ، مرد یا زن از مرحله انگیزش وارد مرحله ی پلاتو می گردد .
۲- مرحله ی پلاتو :
در این مرحله تنش های جنسی شدت می یابد و به بالاترین سطح خود می رسد و بالاخره ممکن است فرد به اورگانیسم نزدیک شود . طول مدت پلاتو به میزان موثر بودن محرک مورد استفاده و انگیزه فرد برای رسیدن به اوج تنش جنسی بستگی دارد .
اگر محرک یا انگیزه ناکافی باشد ، یا تمام محرک ها ناگهان قطع شود ، فرد به رفع تنش ارگاسمیک دست نمی یابد و به آرامی از مرحله ی پلاتو وارد یک مرحله بسیار طولانی فرونشینی خواهد گردید .

در مرحله پلاتو با ادامه تحریک ، حجم بیضه ها ۵۰ درصد بیشتر می شود و بالاتر می آید . مهبل در ثلث خارجی ، انقباض مشخص پیدا می کند که سکوی اورگانیسمی نامیده می شود . کلیتوریس (celioureese ) بالاتر می آید و پشت سمفیزپوبیس کشیده می شود و به آسانی قابل لمس نیست .
حجم پستانها در زن ۲۵ درصد افزایش پیدا می کند ، با ادامه تورم ، در آلت مرد و مهبل تغییر رنگ خاصی ایجاد می شود . این حالت بیش از همه در لبهای کوچک مشخص است ، که پهن تر می شود و رنگ بنفش – قرمز سیر پیدا می کند . انقباض های ارادی در گروه وسیعی از عضلات به وجود می آید ، میزان نبض و تنفس افزایش می یابد و فشارخون بالا می رود . اوج پلاتو از ۳۰ ثانیه تا چند دقیقه طول می کشد .

۳- مرحله اورگانیسم :
مرحله اوج لذت جنسی است که به رفع تنش جنسی و انقباضات موزون عضلات میاندوراه و اعضای تناسلی لگن همراه است . در مرد احساس ذهنی انزال به طور غیر قابل اجتناب سبب آغاز اورگانیسم می شود و پس از آن ، دفع پ زور منی روی می دهد .
مرحله اورگانیسمی ، محدود به چند ثانیه ای است که ضمن آن احتقاق عروقی و میوتونی حاصل از تحریک جنسی «آزاد» می گردد . این نقطه اوج غیر ارادی در هر سطحی که نشان دهنده حداکثر افزایش تنش جنسی برای هر مورد خاص است ، پدید می آید .

کانون آگاهی ذهنی اورگانیسم ، در ناحیه لگن است و در زن مخصوصا در کلیتوریس ، واژن و رحم ،، و در مرد در آلت تناسلی ، پروستات و کیسه های بیضه می باشد .
درگیری کل بدن در واکنش به تنش های جنسی ، هر چند از نظر فیزولوژیک به خوبی معین شده است ، از نظر ذهنی بر اساس الگوهای پاسخ فردی تجربه می شود .
در تجربه اورگانیسمی زنانه ، تغییرات فاحش چه از نظر شدت و چه از نظر طول مدت مشاهده می گردد . در حالی که در مورد الگوهای استاندارد انزال مردان ، تغییرات فردی اندکی مشاهده می گردد .
در زنان ، اورگانیسم با سه تا دوازده انقباض غیر ارادی در محوطه ی اورگانیسمی مهبل مشخص میی شود . در رحم نیز انقباضات تتانیک از عمق به طرف گردن پیدا می شود .

در هر دو جنس انقباض اسفنگتر داخلی و خارجی مقعد به وجود می آید . اورگانیسم مرد با ۴ یا ۵ اسپاسم ریتمیک پروستات ، کیسه های منی ، مجرای ترشحی بیضه و پیشابراه همراه است . در هر دو جنس ، انقباضات به فاصله ی ۸ دهم ثانیه روی می دهد .

سایر تغییرات عبارتند از : حرکات ارادی و غیر ارادی گروههای وسیع عضلانی ، از جمله عضلات صورت و نیز پیدایش اسپاسم کارپوپدال ، افزایش فشارخون حدود ۲۰ تا ۴۰ میلی متر جیوه و افزایش ضربان قلب تا ۱۲۰ الی ۱۶۰ بار در دقیقه اورگانیسم ۳ تا ۱۵ ثانیه طول می کشد و با تیرگی خفیف هوشیاری همراه است .
اوج استعداد برای اورگانیسم در مردان ۱۸ سالگی و در زنان ۳۵ سالگی است . مرد جوان در ۱۸ سالگی ظرف ۲۴ ساعت می تواند تا ۸ بار به اورگانیسم برسد . در مردهای بالای ۳۰ سال روزی یک اورگانیسم عادی است . افزایش استعداد اورگانیسم در زن ۳۵ ساله را بر اساس کاهش مهارهای روانی توجیه نموده اند .
۴- مرحله فرونشینی :

مرد و زن از اوج حالت اورگانیسم وارد آخرین مرحله دوره پاسخ جنسی یعنی مرحله فرونشینی می گردند .
این دوره ی بازگشت و زوال به صورت الگوی پاسخ معکوس ، شخص را از مراحل پلاتو و انگیزش به حالت بدون تحریک باز می گرداند .
مرحله فرونشینی با رفع احتقان آلت تناسلی مشخص می شود که بدن را به حالت سکون قبل باز می گرداند . اگر اورگانیسم روی بدهد ، مرحله رفع احتقان سریع است ، اگر روی ندهد ، ممکن است ۲ تا ۶ ساعت طول بکشد و با تحریک پذیری و درد در ناحیه ی تناسلی همراه باشد .
نکته :
پس از اورگانیسم ، در مردان یک دوره ناگدازی وجود دارد که ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد . در طول این دوره مرد قدرت اورگانیسم دیگری ندارد .