تعیین و برآورد مصرف آب شهر ها

فصل اول : کلیات
۱ . ۱ ) مقدمه :
تعیین و برآورد مصرف آب یکی از مهمترین عوامل در طراحی خطوط انتقال و شبکه های توزیع آب می باشد. مقدار و تغییرات مصرف آب در طول زمان تابع عوامل مختلفی از جمله آداب و رسوم، شرایط اقتصادی و موقعیت جغرافیائی و اقلیمی جامعه مورد مطالعه می باشد. شناخت مذهب و آئین حاکم بر جامعه و نوع ارتباطات مردم از ارکان تعیین کننده آن جامعه است که خود نشان دهنده شکل مناسبات و نحوه استفاده از امکانات اقتصادی می گردد. احترام به آب و جلوگیری از آلودگی آن یکی از میراشهای کهن نیاکان ما می باشد. و هم چنینن

تبعیت از دستورات شریعت اسلام که اسراف در مصرف آب را جرام دانسته و از طرف دیگر محدودینتهای منابع آب باعث شده است که مردم سخت کوش کشورمان به ویژه کشاورزان برای یک قطره آب نیز حسابی باز بمانند.

همانطوریکه بیان گردیده مصرف آب یک شهر تابع عوامل مختلف است که اثرات هر یک از آنها در میزان مصرف آب متفاوت می باشد. عمده عوامل موثر در مصرف آب به شرح ذیل است :
– آب و هوا
– شرایط اقتصادی، سطح زنگی و وضع بهداشت
– نوع فعالیت مردم آن شهر مانند فعالیتهای صنعتی، تجاری، کشاورزی و دامپروری
– کیفیت و کمیت آب شرب

– فشار آب درئیکه توزیع
– وجود وسائل اندازه گیری و کنترل مقدار آب مصرفی
– قیمت فروش آب (آب بهاء)

– وجود تاسیسات جمع آوری و تصفیه فاضلاب
– نحوه مدیریت اداره تاسیسات آبرسانی
– وسعت فضای سبز

عوامل فوق واثرات از آنها در میزان مصرف آب متفاوت است بررسی این عوامل سبب نگرشی اصولی در مصرف آب هر شهر می گردد.
جدول زیر میزان تاثیرات بعضی از عوامل فوق الذکر را نشان می دهد.جدول شماره(۱) – عوامل و ضرایب آن در مصرف آب(۱)
عوامل تاثیرات بر حسب درصد
فشار آب در شبکه

کیفیت آب
قیمت آب
عدم وجود وسائل اندازه گیری (کنتور)
عدم وجود شبکه جمع آوری فاضلاب ۱۵
۵
۲۰
۱۰۰ تا ۲۰ +
۱۵ –

در اینجا خاطر نشان می گردد که تاثیرات عوامل بالا بطور ی است که میزان مصرف سرانه آب در شهر های دنیا از ۱۲۰ لیتر تا ۲۰۰۰ لیتر در روز (۳۵ تا ۵۲۰ کالن) تفسیر می کند و این خود دلیلی است که تاثیرات عوامل مطرح شده را اثبات می نماید.
جدول شماره ۱ ) جمعیت استان زنجان به تفکیک شهری و روستایی طی ۶۵- ۱۳۳۵
سال
شرح ۱۳۳۵ ۱۳۴۵ ۱۳۵۵ ۱۳۶۵
تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد
کل استان ۷۴۸۰۱۱ ۱۰۰ ۸۹۱۵۶۹ ۱۰۰ ۱۱۱۷۱۵۷ ۱۰۰ ۱۵۸۸۶۰۰ ۱۰۰
نقاط شهری ۱۴۵۷۴۵ ۵/۱۹ ۲۰۱۹۴۶ ۷/۲۲ ۳۱۷۲۸۹ ۴/۲۸ ۶۸۴۷۵۴ ۴۳
نقاط روستایی ۶۰۲۲۶۶ ۵/۸۰ ۶۸۹۶۲۳ ۳/۷۷ ۷۹۹۸۶۸ ۶/۷۱ ۹۰۵۷۹۶ ۵۷

 

در سر شماری سال ۱۳۶۵، از ۱۵۸۸۶۰۰ نفر جمعیت استان ۶۸۲۷۵۴ نفر(۴۳ درصد) در نقاط شهری و ۹۰۵۷۹۶ نفر (۵۷ درصد ) در نقاط روستائی سکونت داشته اند و کمتر از ۱% درصد غیر ساکن بوده اند.
از کل جمعیت این استان ۸۱۱۴۴۱ نفر مرد و ۷۷۷۱۵۹ نفر زن بوده اند. کمتر نتیجه جنسی برابر ۱۰۴ می گردد. این قسمت درنقاط شهری معادل ۱۰۴ و در نقاط روستائی برابر ۱۰۲بوده است در نمودار شماره ۲ درصد جمعیت شهری و روستائی در طی سالهای۶۵- ۱۳۲۵ نشان داده شده است.
نمودار شماره ۲ درصد جمعیت شهری و روستائی طی۶۵- ۱۳۳۵

بررسی ترکیب ملی جمعیت استان زنجان در سال ۱۳۶۵ نشان می دهد، از جمعیت استان ۴۸ درصد در گروه ملی کمتر از ۱۵ ساله، ۹/۴۸ درصد در گروه سنی ۶۴-۱۵ ساله، و ۱/۳ درصد در گروه سنی ۶۵ ساله و بیشتر قرار داشته اند. براساس آمار فوق میانگین سنی جمعیت استان ۲/۱۲ سال و میانه سنی ۸/۱۵ سال محاسبه کردیده است.
نسبت جمعیت زیر ۱۵ ساله در مقایسه با نسبت کل کشور (۵/۴۵ درصد) و همچنین پاشین بودن میانه سنی ضمن ضریب بالای جوانی جمعیت استان می باشد.
در مجموع ۳۰۵۸۴۳ خانوار در سطح استان زندگی می کند، که میانگین تعداد افراد در خانوار های معمولی ۲/۵ نفر بوده این میانگین برای خانوارهای شهری ۵ نفر و برای خانوارهای روستائی ۴/۵ نفر است.

در سرشماری سال ۱۳۶۵، در استان زنجان ۷/۸۲ درصد از جمعیت در شهر با آبادی محل تولد خود اقامت داشته اند.
همانگونه که در جدول شماره ۲ ملاحظه می گردد. مقایسه محل تولد افراد یا محلی که درآن سرشماری شده اند نشان می دهد از جمعیت سالکن این استان ۸/۹ درصد از روستا شهر ۳/۳ درصد از شهر به شهر ۱۰/۲ درصد از روستا به روستا و ۹/۰ درصد از شهر به روستا مهاجرت کرده اند.
جدول شماره ۲ ) جمعیت ساکن بر حسب محل تولد در استان زنجان

شرح تعداد درصد
ساکن در نقاط شهری متولد در شهر محل اقامت ۴۶۵۲۴۳ ۳/۲۹
متولد جای دیگر شهر ۵۲۳۰۱ ۳/۳
آبادی ۱۵۶۲۹۹ ۸/۹

خارج از کشور ۴۴۲۹ ۳/۰
اظهار نشده ۴۴۸۲ ۳/۰
ساکن در نقاط روستائی متولد در آبادی محل اقامت ۸۴۸۳۶۲ ۴/۵۳
متولد جای دیگر شهر ۱۴۹۹۹ ۹/۰

آبادی ۳۳۷۴۴ ۱/۲
خارج از کشور ۳۵۰۳ ۲/۰
اظهار نشده ۵۱۸۸ ۳/۰
جمع ۱۵۸۸۵۵۰ ۱۰۰

از مهاجراتی که طی ۱۰ سال قبل از سرشماری سال ۱۳۶۵ به استان وارد یا داخل استان جابجا شده اند، محل اقامت قبلی ۱/۳۵ دصد آنان سایر استانها، ۴/۵۷ درصد همین استان و ۴/۳ درصد خارج از کشور بوده ۱۰/۴ درصد نیز محل اقامت قبلی خود را اظهار نداشته اند.
متوسط نرخ رشد سالانه جمعیت استان از ۳/۲ درصد در سالهای ۵۵ – ۱۳۴۵ به حدود ۶/۳ درصد در دهه، ۶۵ – ۱۳۵۵ رسیده، این افزایش با توجه به نرخ رشد طبیعی نشان دهنده آن است که در دهه فوق استان تا حدودی مهاجر پذیرفته بوده است.

مطالعه روند افزایش جمعیت در شهرستانهای مختلف استان زنجان بیانگر آن است که طی دهه ۶۵ – ۱۳۵۵ شهرستان قزوین با نرخ رشد ۶/۴ درصد بالاترین نرخ رشد و شهرستان خدابنده با ۴/۲ درصد گسترش نرخ رشد را دارا بوده اند.

جدول شماره ۳ نرخ رشد شهرستانهای مختلف استان را نشان می دهد.
نام شهرستان نرخ رشد ۶۵ – ۱۳۵۵
ابهر
تاکستان

خدابنده
زنجان
قزوین ۶/۳
۷/۲
۴/۲
۰/۳
۶/۴
کل استان ۶/۳

جدول شماره ۳ ) نرخ رشد شهرستانهای مختلف استان زنجان ضریب شهرنشینی جمعیت استان زنجان طی سالهای ۶۵ – ۱۳۵۵ از حدود ۴/۲۸ درصد به حدود ۴۳ درصد و شمار جمعیت شهری آن از ۳۱۷۲۸۹ نفر به ۶۸۲۷۵۴ نفر رسیده است. افزایش نسبت شهرنشینی در دهه اخیر را می توان از یکطرف ناشی از تغییر و تبدیل نقاط روستائی به کانونهای جدید شهری دانست (چنانچه نقاط شهری استان از ۹ شهر به ۱۴ شهر افزایش یافته است) و از طرف دیگر باید به مهاجرت های گسترده روستائیان به مراکز شهری اشاره نمود، بطوریکه طی همین مدت نرخ رشد جمعیت شهری حدود ۸ درصد و نرخ رشد سالانه روستائی معادل ۲/۱ درصد بوده است.

همانگونه که در جدول شماره ۴ مشاهده می شود ضریب شهرنشینی در نقاط مختلف استان یکسان نیست.
شهرستان ابهر با ۴/۵۴ درصد دارای بالاترین ضریب شهرنشینی [بدلیل پیوستن نقاط روستائی به کانونهای به کانونهای شهری] و شهرستان خدابنده با ۸/۶ درصد کمترین ضریب شهرنشینی رادارا است.

جدول شماره ۴ ) ضریب شهرنشینی در شهرستانهای مختلف استان زنجان
شهرستان سال ۱۳۵۵ سال ۱۳۶۵
ابهر
تاکستان
خدابنده

زنجان
قزوین ۹/۳۴
۸/۱۷
۷/۲

۶/۲۹
۰/۳۶ ۴/۵۴
۴/۲۶
۸/۶
۹/۴۶
۶/۴۹
کل ۴/۲۸ ۰/۴۳

در رده بندی شهرها از لحاظ جمعیت بعد از شهرهای قزوین و زنجان به ترتیب شهرهای ابهر، شهرک الوند، شهر تاکستان و شهر خرمدره قرار دارند. تمرکز و پراکندگی جمعیت در نقاط شهری استان در نقشه شماره ۳ نشان داده شده است. دورترین شهر استان به مراکز آن شهر آبیک با ۲۲۶ کیلومتر فاصله ویس از آن بترتیب شهر آوج با ۴۱۶ کیلومتر و شهر بوئین زهرا با ۲۰۱ کیلومتر می باشد، نزدیکترین شهر به مراکز استان شهر سلطانیه است که در فاصله ۴۲ کیلومتری شهر زنجان قرار دارد.

مساحت کل شهرهای استان زنجان در سال ۱۴۶۲ بالغ بر بر ۸/۱۰۲ کیلومتر مربع می باشد که از لحاظ مساحت آوج با ۶/۰ کیلومتر کوچکترین شهر و قزوین یا ۶/۳۶ کیلومتر مربع بزرگترین شهر استان بوده است. متوسط تراکم جمعیت در مناطق شهری استان در هر کیلومتر مربع ۵۵۰۳ نفر می باشد.
۵ ) بررسی و آینده نگری جمعیت شهر زنجان

۵ . ۱ ) مشخصات جمعیت
مطالعه در ساخت جمعیت از اهمیت ویژه ای برخوردار است، یکی از خصوصیات و ویژگیهای کمی جمعیت، توزیع آن برحسب سن و جنس می باشد، که این امر هرگونه تجزیه و تحلیل جمعیتی را به معنی واقعی آن میسر می سازد. مفروضات جمعیت در آینده نیز با بررسی ویژگیهای جمعیت در حال و گذشته محاسبه می گردد.
۵ . ۱ . ۱ ) تحولات جمعیت

شهر زنجان در سرشماری سال ۱۳۳۵ جمعیتی معادل ۲۲۱۵۹ نفر داشته، که در سال ۱۳۴۵ با متوسط نرخ رشد سالانه ای معادل ۴/۲ درصد ۵۸۳۱۲ نفر افزایش یافته است، نرخ رشد جمعیت شهر در طی ۴۵ – ۱۳۳۵ از نرخ رشد مناطق شهری کل کشور (۱/۵ درصد) و نرخ رشد طبیعی کمتر بوده، که حاکی از مهاجر فرستی شهر در این دهه است.
در طی سالهای ۵۵ – ۱۳۴۵ با نرخ رشد سالانه ای معادل ۵/۵ درصد جمعیت شهر به ۱۰۰۳۵۱ نفر رسیده که مقایسه نرخ رشد سالیانه جمعیت شهر با متوسط نرخ رشد سالیانه جمعیت جوامع شهری کشور در این دوره (۹/۲ درصد نشان دهنده مهاجرپذیری شهر زنجان در دهه مذکور است.

در سال ۱۳۶۵ با نرخ رشد متوسط سالیانه معادل ۹/۲ درصد جمعیت شهر به ۲۱۵۴۶۱ نفر افزایش یافت. افزایش نرخ رشد جمعیت در طی سالهای اخیر نشانگر آن است که شهر زنجان در این دوره مهاجرپذیری بسیار وسیعی داشته. ( لازم به ذکر است، نرخ رشد جمعیت شهر زنجان طی ۶۵ – ۱۳۵۵ با حذف خانوارهای دسته جمعی در سال ۱۳۵۵ معادل ۲/۸ درصد است.)

در جدول شماره ۱۳ تغییرات و درصد رشد جمعیت شهر زنجان طی ۶۵ – ۱۳۳۵ آمده است.
جدول شماره ۱۳ ) تغییرات و درصد رشد جمعیت شهر زنجان طی ۶۵ – ۱۳۳۵
سال ۱۳۳۵ ۱۳۴۵ ۱۳۵۵ ۱۳۶۵
جمعیت ۴۷۱۵۹ ۵۸۷۱۴ ۱۰۰۳۵۱ ۲۱۵۲۶۱
رشد سالیانه ۲/۲ ۵/۵ ۹/۷

همانطور که در جدول ملاحظه می شود روند رشد جمعیت طی سی سال اخیر رو به افزایش بوده، به طوریکه جمعیت شهر زنجان در این مدت ۶/۴ برابر شده است، این امر عمده بودن نقش مهاجرت را نشان می دهد.
۵ . ۱ . ۲ ) ساخت سنی :
بررسی ترکیب سنی جمعیت شهر نشان می دهد، از کل جمعیت در سال ۱۳۶۵ ، ۹/۴۵ درصد در گروه سنی کمتر از ۱۵ سال و ۴/۵۲ درصد در گروه سنی ۶۴ – ۱۵ سال و ۷/۲ درصد در گروه سنی بالای ۶۵ سال قرار داشته اند، در مقایسه با سال ۱۳۵۵ همانگونه که در جدول شماره ۱۴ مشاهده می شود، جمعیت شهر جوانتر شده، به طوریکه درصد توزیع جمعیت کمتر از ۱۵ سال رو به افزایش بوده است، این امر نمایانگر افزایش موالید در دهه اخیر می باشد.

نسبت جمعیت فعال (۶۴ – ۱۵ سال) از ۶/۵۰ درصد در سال ۱۳۲۵ به ۵۴ درصد در سال ۱۳۵۵ و به ۴/۵۱ درصد در سال ۱۳۶۵ رسیده است. افزایش این نسبت در سال ۵۵ به دلیل وجود خانوارهای دسته جمعی (پادگان) و کاهش سطح باروری در این دوره می باشد.در عین حال کاهش نسبت جمعیت فعال در سال ۱۳۶۵ علیرغم مهاجرت های بی رویه و غیر زنجان به دلیل بالا بودن سطح باروری است در جدول شماره ۱۴ و نمودار شماره ۴ تعداد و درصد جمعیت شهر بر حسب گروههای عمده سنی طی ۶۵ – ۱۳۳۵ نشان داده شده است.

جدول شماره ۱۴) تعداد و درصد جمعیت شهر بر حسب گروههای عمده سنی سی ۶۵ – ۱۳۴۵
گروههای سنی ۱۳۳۵ ۱۳۴۵ ۱۳۵۵ ۱۳۶۵
تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد

۱۴ – ۰ ۱۸۸۹۶ ۱/۴۰ ۲۵۸۰۶ ۴۴ ۴۲۴۳۱ ۳/۴۲ ۹۸۷۵۰ ۹/۴۵
۶۴ – ۱۵ ۲۶۰۰۵ ۱/۵۵ ۲۹۷۵۴ ۶/۵۰ ۵۴۱۷۳ ۵۴ ۱۱۰۷۴۷ ۴/۵۲
۶۵ ۲۴۵۸ ۸/۴ ۳۱۵۴ ۲/۵ ۳۷۴۷ ۷/۳ ۵۷۶۲ ۷/۲
کل ۴۷۱۵۹ ۱۰۰ ۵۸۷۱۴ ۱۰۰ ۱۰۰۳۵۱ ۱۰۰ ۲۱۵۲۱۶ ۱۰۰

نمودار شماره ۴ ) تغییرات گروههای عمده سنی طی ۶۵ – ۱۳۳۵ شهر زنجان

میانه و میانگین سنی جمعیت همانگونه که در جدول شماره ۱۵ مشاهده می شود طی ۳۰ سال اخیر رو به کاهش بوده به طوریکه میانه و میانگین سنی به ترتیب از ۷/۷ و ۲۴ سال در سال ۱۳۴۵ به ۴/۱۶ و ۳/۲۱ سال در سال ۱۳۶۵ رسیده است. این نسبت ها در مقایسه با میانه و میانگین سنی کل کشور (۱۷ و ۷/۲۱) کمتر بوده و به نسبت مناطق روستائی نزدیکتر است.
جدول شماره ۱۵ ) تغییرات میانمره میانگین سنی جمعیت طی ۶۵ – ۱۳۴۵ شهر زنجان
سال
شرح ۱۳۳۵ ۱۳۴۵ ۱۳۵۵ ۱۳۶۵
میانه سنی ۱/۲۰ ۷/۱۷ ۸/۱۷ ۶/۱۶
میانگین سنی ۲/۲۵ ۴۴ ۴۳ ۳/۲۱

در مجموع از نظرساختمان سنی شهر زنجان در حال حاظر از یک ساختمان سنی جوان برخوردار بوده و براساس میانه سنی، نیمی از جمعیت آن ۶/۱۶ سال قرار دارند.
نمودارهای شماره ۵ و ۶ هرم سنی جمعیت شهر زنجان را در سالهای ۱۳۵۵ و ۱۳۶۵ نشان می دهد.
۵ . ۱ . ۳ ) نسبت جنسی :
نسبت جنسی منعکس کننده شرایط اجتماعی اقتصادی حاکم بر هر سرزمین و ابزار مفیدی از نقطه نظر تجزیه و تحلیل هر منطقه است. افزایش این نسبت مخصوصاً در شهرهائی که جمعیت را در سنین کار به خود جذب می نمایند دیده می شود. نسبت جنسی در شهر زنجان در سال ۱۳۴۵ معادل ۱۰۴ ، در سال ۱۳۵۵ (بدون خانوار دسته جمعی) معادل ۱۰۶ ، و در سال ۱۳۶۵ معادل ۱۰۴ بوده است، در جدول شماره ۱۶ نسبت جنسی جمعیت شهر زنجان بر حسب سنین مختلف آمده است.

جدول شماره ۱۶ ) نسبت سنی جمعیت شهر زنجان طی ۶۵ – ۱۳۳۵
گروه سنی ۱۳۴۵ ۱۳۵۵ ۱۳۶۵
 
۴ – ۰ ۱۰۹ ۱۰۶ ۱۰۶ ۹۹
۹ – ۵ ۱۰۵ ۱۰۸ ۱۰۸ ۱۰۱
۱۲ – ۱۰ ۱۰۹ ۱۱۷ ۱۱۵ ۱۰۹
۱۹ – ۱۵ ۹۰ ۱۰۹ ۱۰۱ ۱۰۲
۲۲ – ۲۰ ۶۲ ۱۱۴ ۸۶ ۹۹
۲۹ – ۲۵ ۹۴ ۱۵ ۹۲ ۱۰۲
۳۲ – ۳۰ ۱۰۵ ۱۰۲ ۱۰۲ ۱۰۹

۳۹ – ۳۵ ۱۰۲ ۱۰۲ ۱۰۸ ۹۸
۴۴ – ۴۰ ۱۱۵ ۱۲۴ ۱۲۱ ۱۰۹
۴۹ – ۴۵ ۱۴۹ ۱۱۲ ۱۱۲ ۱۰۹

۵۲ – ۵۰ ۱۱۴ ۱۱۹ ۱۱۹ ۱۰۴
۵۹ – ۵۵ ۸۶ ۱۲۵ ۱۲۵ ۱۰۷
۶۴ – ۶۰ ۸۸ ۱۰۲ ۱۰۳ ۱۱۶
۶۵ ۱۰۱ ۸۲ ۸۲ ۹۸
کلیه سنین ۱۰۴ ۱۰۹ ۱۰۶ ۱۰۴
 با خانوار دسته جمعی
 بدون خانوار دسته جمعی
براساس جدول شماره ۱۶ نسبت جنسی در سنین ۱۴ – ۱۰ سال در طی سالهای ۶۵ – ۱۳۴۵ افزایش نشان می دهد که علت آنرا می توان ناشی از مهاجرت پسران روستائی جهت ادامه تحصیل (به دلیل کمبود مدارس راهنمائی در مناطق روستائی حوزه نفوذ) و در مواردی نیز جهت کار دانست.
این نسبت در سنین فعالیت (۲۹ – ۱۵ سال) در سالهای ۱۳۴۵ و ۱۳۵۵ ( پس از حذف خانوارهای دسته جمعی ) کاهش داشته و پائین تر از حدود متعارف آن بر ایران است. خروج مردان جهت جستجوی کار، ادامه تحصیل و خدمت نظام وظیفه می تواند از دلایل آن باشد. با این وجود در سنین فعال ۵۴ – ۴۰ سال در طی سالهای فوق فزونی عده مردان به زنان چشمگیر بوده است.

در سال ۱۳۶۵ نسبت جنسی در غالب گروههای سنی فعال افزایش داشته به جز گروههای سنی ۲۴ – ۲۰ و ۳۹ – ۲۵ سال که در این گروهها تعداد زنان بر مردان فزونی دارد.
در مجموع تغییرات فوق به طور عمده ناشی از تمرکز ادارات و واحدهای دولتی به دنبال تبدیل شهر زنجان به مرکز استان و افزایش مشاغل تولیدی و صنعتی به ویژه از سالهای ۱۳۵۵ تاکنون بوده است.
۵ . ۱ . ۴ ) بعد خانوار :
شمار خانوارهای شهر زنجان از حدود ۱۰۳۹۱ خانوار در سال ۱۳۳۵ به ۲۲۱۴۳ خانوار در سال ۱۳۶۵ افزایش یافته است، در فاصله سالهای ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵ با دهه اخیر حدود ۲۲۳۷۷ خانوار به شمار خانوارها اضافه شده، در حالیکه این افزایش در طی دهه قبل از آن حدود ۸۷۵۷ خانوار بوده است.
در جدول شماره ۱۷ توزیع خانوارها بر حسب تعداد افراد، بعد خانوار و تحولات آن در ۳۰ سال اخیر درج شده است.
براساس جدول فوق بعد خانوار در فاصله سالهای ۵۵ – ۱۳۴۵ اندکی کاهش داشته و پس از آن به تدریج افزایش یافته است. افزایش بعد خانوار در سالهای اخیر به دلیل بالا بودن میزان باروری و تشدید مهاجرت به شهر زنجان قابل توجه است. این متوسط در مقایسه با متوسط بعد خانوار در نقاط شهری کل کشور (۸/۴) در سال ۱۳۶۵ بالاتر بوده و به متوسط کل کشور (۱/۵) نزدیکتر است.

 

جدول شماره ۱۷ ) تعداد و درصد خانوارها به تفکیک نفرات و متوسط بعد خانوار طی ۶۵ – ۱۳۳۵
سال
خانوار ۱۳۳۵ ۱۳۴۵ ۱۳۵۵ ۱۳۶۵
تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد
۱نفـــره ۶۲۲ ۰/۶ ۶۲۵ ۲/۵ ۱۰۳۷ ۰/۵ ۱۶۴۹ ۸/۳
۲ نفـــره ۱۳۸۹ ۵/۱۳ ۱۴۰۵ ۷/۱۱ ۲۴۲۴ ۷/۱۱ ۴۵۰۵ ۴/۱۰
۳ نفـــره ۱۶۹۹ ۵/۱۶ ۱۶۴۸ ۷/۱۳ ۲۹۲۰ ۱/۱۴ ۵۸۰۷ ۵/۱۳
۴ نفـــره ۱۷۴۸ ۹/۱۶ ۱۸۲۶ ۲/۱۵ ۴۵۹۶ ۲/۱۷ ۷۴۰۵ ۷/۱۶

۵ نفـــره ۱۵۸۶ ۴/۱۵ ۱۹۴۲ ۲/۱۶ ۳۲۷۵ ۷/۱۶ ۷۱۹۵ ۷/۱۶
۶ نفـــره ۱۳۸۸ ۶/۱۳ ۱۶۶۵ ۹/۱۳ ۳۰۷۰ ۸/۱۷ ۶۲۳۵ ۳/۱۴
۷ نفـــره ۸۷۸ ۵/۸ ۱۳۰۲ ۹/۱۰ ۲۱۲۲ ۲/۱۰ ۴۶۸۳ ۹/۱۰

۸ نفـــره ۵۴۲ ۰/۵ ۸۰۴ ۷/۶ ۱۱۹۱ ۷/۵ ۳۱۷۰ ۳/۷
۹ نفـــره ۲۶۷ ۶/۲ ۲۲۲ ۵/۳ ۵۲۵ ۶/۲ ۱۵۱۹ ۵/۳
۱۰ نفـــره ۲۲۰ ۱/۲ ۲۵۸ ۳ ۲۵۶ ۷/۱ ۱۱۶۵ ۷/۳
جمع ۱۰۳۲۱ ۱۰۰ ۱۱۹۹۹ ۱۰۰ ۹۰۷۵۶ ۱۰۰ ۲۳۱۷۲ ۱۰۰
متوسط بعد خانوار ۳/۴ ۹/۴ ۸/۴ ۵

۵ . ۱ . ۵ ) زاد و ولد و مرگ و میر :
در زمینه زاد و ولد در ایران آمار ثبت وقایع حیاتی به دلایل گوناگون نارسا است، از جمله اینکه، آمارهای متولدین بر حسب سن ما در طبقه بندی نمی شوند. موالید ثبت شده در سال دقیقاً موالید همان سال نیست و در بعضی موارد ثبت محل وقایع (ازدواج، زاد و ولد و فوت) با حوزه سرشماریها مطابقت ندارد.
با توجه به این موارد، می توان سطح باروری را از طریق غیرمستقیم با استفاده از اطلاعات سرشماریها به دست آورد، یکی از این روشها روش ۱۰ = x – x است که برای محاسبه، سطح باروری از نسبت کودکان ۹ – ۵ ساله به زنان ۵۴ – ۲۰ ساله استفاده می شود.
زیرا احتمال کم شماری کودکان در این سنین کمتر است، در جدل شماره ۱۸ سطح باروری میزان ناخالص تجدید نسل و باروری کل زنان شهر زنجان طی ۶۵ – ۱۳۳۵ درج شده است.
جدول شماره ۱۸ ) برآورد سطح باروری میزان ناخالص تحصیل و باروری کل ۶۵ – ۱۳۳۵
سال
شرح سطح باروری در هزار میزات ناخالص تحصیل باروری کل امید زندگی
۱۳۳۵ ۶۸۲ ۷۸/۲ ۷/۵ ۴۵
۱۳۴۵ ۸۴۰ ۳/۳ ۸/۶ ۵۰
۱۳۵۵ ۷۹۲ ۰۱/۳ ۲/۶ ۵۵
۱۳۶۵ ۸۷۹ ۲/۳ ۶/۶ ۵/۶۲

نتایج محاسبات نشان دهنده، نرخ بالای باروری در شهر زنجان طی ۶۵ – ۱۳۳۵ است. با توجه به جدول بالاترین میزان به سال ۱۳۳۵ تعلق دارد، که این امر ناشی از کاهش مرگ و میر عمومی به خصوص اطفال و افزایش زاد و ولد است. میزان ناخالص تجدید نسل و باروری کل (یا تعداد فرزندان یک زن در دوران باروری) در سال ۱۳۵۵ معادل ۰۱/۳ و ۲/۶ نفر می باشد که نسبت به سال ۱۳۴۵ کاهش داشته، با اینحال میزانهای فوق در سال ۱۳۵۵ از رقم متوسط جامعه شهری کشور بیشتر و تقریباً معادل کشور است.
در سال ۱۳۶۵ میزان ناخالص تجدید نسل و باروری کل در شهر زنجان به ترتیب معادل ۲/۳ و ۶/۶ نفر بوده که نسبت به دهه قبل دارای افزایش است.

همچنین میزان باروری عمومی شهر (نسبت متولدین به زنان ۴۹ – ۱۵ ساله) در سال ۱۳۶۵ معادل ۱۹۴ در هزار محاسبه گردیده است و در پیش بینی جمعیت با توجه به سیاستهای اخیر دولت در جهت کنترل موالدی و بررسی میزان باروری شهر طی دهه های گذشته روند باروری تا سال افق طرح به صورت نزولی درنظر گرفته شده است.

در مورد مرگ و میر به علت عدم ثبت دقیق آمارهای حیاتی میزان رقم فوت شدگان به خصوص در رابطه با کودکان از تعداد واقعی کمتر است به همین دلیل نمی توان براساس آمارهای موجود جداول مستندی ارائه داد. بر پایه آمار سرشماری سال ۱۳۶۵ میزان مرگ و میر عمومی در شهر زنجان حدود ۷/۲ نفر در هزار محاسبه گردیده، این میزان بر پایه آمار اداره ثبت احوال شهر زنجان در حدود ۶ در هزار برآورده شده است که هر دو آمار از میزان واقعی کمتر است.

لذا، میزان مرگ و میر عمومی طی دوره های قبل براساس آمارهای به دست آمده برای شهرهای متوسط از ۱۴ تا ۸ در هزار (به صورت شرطی) درنظر گرفته شده است.