شمشير دولبه ; گازي به نام ازن

طبيعت هميشه از افراط و تفريط بشر آسيب ديده است . از يک طرف خبرهايي حاکي از سوراخ شدن لايه ازن و خطر اشعه هاي مضر فرابنفش خورشيدي مي شنويم و همه جا سعي مي کنيم از موادي استفاده نکنيم که لايه ازن را بيش از پيش نازکتر

مي کنند، از سوي ديگر وسايل و دستگاه هايي مي سازيم که همين گاز ازن را به عنوان آلاينده اي به محيط زيست ما وارد مي کنند. دستگاه هاي تصفيه استخرها و ضدعفوني کننده هاي ميوه و سبزي ها از اين دست هستند؛ البته ازن در طبيعت هم توليد مي شود و در صورتي که ما در آن دستکاري نکرده باشيم توازني برقرار
مي کند؛ اما هيچ نقطه اي از سير طبيعي حيات را سراغ نداريم که انساني در آن دستکاري نکرده باشد. ازن گازي فعال است که قابليت ترکيب بالايي دارد. بد نيست با هم مروري بر آخرين تحقيقات محققان در زمينه خساراتي که ازن (از نوع زيان آورش ) بر طبيعت وارد مي کند، داشته باشيم.

اين روزها آلودگي هوا فقط در حد يک حرف و صحبت نيست ، فقط کافي است سرتان را از پنجره بيرون ببريد و به وخامت اوضاع آگاه شويد؛ هرچند بارش هاي پراکنده در روزهاي بهاري کمي از حال و هواي آلوده شهرها کم مي کند، اما
آلاينده ها و آلودگي به جاي خود باقي است . صنعتي شدن زندگي بشر، اگرچه دستاوردهاي زيادي براي او داشته ، اما به موازات اين پيشرفت ها، اثرات ناخواسته اي هم بر زندگي انسان گذاشته است.

براي آلودگي ، تعاريف متفاوت و زيادي ارائه شده است از جمله اين که آلوده کننده هاي هوا ترکيباتي هستند که مي توانند به گياهان ، جانوران و انسان و حتي آثار تاريخي که در معرض هوا قرار دارند، صدمه وارد کنند. هوا هنگامي آلوده محسوب مي شود که کاربردهاي طبيعي آن دچار اختلال شود؛ اما گروهي از محققان هم آلودگي هوا را يک بيماري اجتماعي مي دانند که از فعاليت هاي انسان ناشي مي شود و اثرات زيان آوري بر سلامت و رفاه خود او دارد. موادي که وارد اتمسفر
مي شوند، شامل مواد طبيعي و مواد مصنوعي ساخته انسان هستند.

مواد طبيعي که هوا را آلوده مي کنند عبارتند از: مواد حاصل از فعاليت هاي آتشفشاني ، سوزاندن بقاياي گياهي ، فرآيندهاي متابوليکي و تجزيه اي که به وسيله ميکروارگانيزم ها در خاک صورت مي گيرد و ذرات معلق گرد و غبار در هوا مانند گرده گياهان ؛ اما آلاينده هاي مصنوعي هم شامل آلاينده هاي اوليه (هيدروکربن ها و…) و آلاينده هاي معدني اوليه (دي اکسيدکربن ، منواکسيد کربن و دي اکسيد گوگرد و…) هستند. آلاينده هاي معدني خود منشاء توليد يک سري آلاينده ها مثل ازن ، پراکسيد هيدروژن ، اسيدنيتريک و … هستند. غلظت ازن در هواي پاک بين ۲۰تا ۵۰پي پي ام است ، اما اگر اين مقدار به ۱۰۰پي پي ام برسد عامل تنش بر گياهان و جانداران خواهد بود.

انواع ازن

شايد بسياري از ما ندانيم که دو نوع ازن در طبيعت وجود دارد. نوع اول ، معروف به ازن خوب ، به لايه استراتوسفر مربوط مي شود و از ورود اشعه مضر ماورائ بنفش خورشيد به جو زمين جلوگيري مي کند. در اين لايه فتون هاي پر انرژي نور خورشيد با تجزيه مولکول هاي اکسيژن به اتم هاي اکسيژن و ترکيب مجدد آنها سبب توليد ازن مي شوند. بيشترين مقدار اين ازن در همين لايه باقي مي ماند و مقدار کمي از آن هم در اثر تغييرات اتمسفر به لايه تروپوسفر وارد مي شود اما ازن بد در لايه تروپوسفر جو قرار دارد و حاصل واکنش هاي فتوشيميايي روي دي اکسيد نيتروژن است . به اين ترتيب که مولکول هاي دي اکسيد نيتروژن در اثر نور خورشيد به مولکول هاي منواکسيد نيتروژن و اتم هاي اکسيژن تجزيه مي شوند.

اتم هاي اکسيژن توليدشده با مولکول هاي اکسيژن موجود در جو ترکيب شده و ازن توليد مي کنند. از طرف ديگر مقداري از ازن توليدشده دوباره با منواکسيد نيتروژن ترکيب شده و توليد دي اکسيد نيتروژن و مولکول هاي اکسيژن مي کند و اين سبب ادامه چرخه توليد ازن مي شود. از سوي ديگر راديکال هاي آزاد پراکسي هم مي توانند با منواکسيد نيتروژن موجود در جو واکنش نشان داده و توليد دي اکسيد نيتروژن و راديکال آزاد آلکوکسي کنند که دي اکسيد نيتروژن توليدي مي تواند به عنوان مداده اوليه توليد ازن در چرخه بالا به کار رود. علاوه بر اين راديکال هاي آزاد پروکسي مانند هم مي توانند با مولکول هاي اکسيژن ترکيب شده و در اثر انرژي نوراني خورشيد ازن توليد کنند.

چطور اين گازها خطرناک مي شوند؟
بعد از تشکيل ازن در هوا، اين ترکيب به عنوان يک راديکال آزاد، آغازگر عمل مي کند و با ترکيبات آلي فرار، ترکيب شده و توليد راديکال هاي پروکسي و آلکوکسي مي کند. راديکال هاي پروکسي مي توانند در برابر نور خورشيد با NO2ترکيب شده و پراکسي استيل نيترات ، پراکسيد هيدروژن و آلادهيد اسيد توليد کنند. اين مواد شيميايي ميل ترکيبي بالايي با سيستم هاي بيولوژيک دارند و به همين دليل اساس بسياري از اثرات زيان آور آلاينده هاي هوا روي انسان و گياهان هستند.

ازن با درختان چه مي کند؟
علائم آسيب ازن در گياهان نهاندانه ، يعني همين درختان سيب و گلابي و گيلاس و چنار خودمان ، براحتي قابل مشاهده است . به اين ترتيب که لکه هاي قهوه اي رنگي به شکل نقطه چين روي سطح برگ ايجاد مي کند که در حالت پيشرفته ، تمام سطح برگ سفيد مي شود، غلظت هاي کمتر ازن مي توانند سبب زردي برگ ها در اين گياهان شوند، اما در گياهان بازدانه از جمله کاج و سرو، برگ هاي سوزني از نوک شروع به قهوه اي شدن مي کنند و بعد به طور کامل خشک شده و مي ريزند. ازن روي گياهان علائمي از تنش را هم

ايجاد مي کند که توقف رشد، پاکوتاه شدن گياه ، پژمردگي برگ ، کاهش گل دهي و کاهش تشکيل جوانه گل را به همراه دارد. محققان بتازگي دريافته اند ازن به طور معمول ابتدا به برگ هاي بالغ جوان و سپس به برگ هاي بالغ پير آسيب مي زند و گياهان جوان نسبت به گياهان بالغ در مقابل ازن حساس تر هستند. علاوه بر اينها بافت هايي که به وسيله ازن آسيب مي بينند بسيار مناسب براي حمله پاتوژن ها و قارچ ها مي شوند.

 

چطور وارد گياه مي شود؟
گاز ازن ، مثل ديگر آلاينده هاي گازي مي تواند همراه با اکسيژن از روزنه هاي ريز روي سطح برگ ها وارد گياه شود. البته گياهان هم با دو لايه کيستين و کوتيکولي از نفوذ آن به داخل گياه ممانعت مي کنند، اما ازني که توانسته وارد اندام هاي گياه شود براحتي به مجاورت سلول ها راه پيدا کرده و به خاطر ميل ترکيبي زيادي که با محيطهاي مايع داخل سلولي دارد، ترکيبات کشنده اي را در اطراف سلول ها توليد

مي کند.
مهم ترين فعاليت گياه که در اثر تنش ازن تحت تاثير قرار مي گيرد، فتوسنتز است که اين اثر ازن به ۲روش صورت مي گيرد، اثر غيرمستقيم ازن روي باز و بسته شدن روزنه ها تاثير مي گذارد و به اين ترتيب موجب مي شود جذب دي اکسيد کربن و توليد مواد حاصل از فتوسنتز کاهش يابد، وقتي فتوسنتز کمتر انجام شود، يعني اکسيژني که ما براي تنفس نياز داريم و گياهان بدون هيچ چشمداشتي به ما تقديم

مي کنند، کم مي شود. از طرفي هم توليد مواد قندي و کربوهيدرات ها که اولين حلقه از زنجيره توليد مواد غذايي هستند، متوقف شده و کارخانه هاي غذاسازي (گياهان ) تعطيل مي شوند.
ازن همچنين ممکن است مانع انتقال مواد پرورده به ريشه ها شود و به اين ترتيب گياهان مستعد حمله بيماري ها و تنش هاي محيطي شوند. مواد پرورده اي که پس از توليد در برگ ها آماده انتقال به قسمت هاي مختلف گياهان هستند، در قسمت هاي خاصي از گياه تجمع مي کنند و منتقل نمي شوند. به همين دليل ، اولا رشد ريشه ها و جوانه هاي تازه در حال رشد متوقف مي شود و ثانيا موادي که در يک قسمت خاص گياه تجمع کرده اند، توازن گياه را به هم مي زنند و مشکل آفرين مي شوند. البته با اين توضيح ، فکر نکنيد هر خشکي اي که در گياهان گلدان در منزل اتفاق افتاد، به گردن ازن است . خشکي و از ميان رفتن گياهان علت هاي مختلفي دارد که يکي از آنها، افزايش گاز ازن در اتمسفر زمين است.
فرار يا مقابله

البته گياهان هم در صورت افزايش ازن در اطرافشان بيکار نمي نشينند و راه هايي را براي فرار از اين موقعيت هاي خطرناک پيدا مي کنند. هرچند گياهان مختلف توانايي هاي متفاوتي درمقابله با ازن دارند، مهمترين مکانيسم گياهان توانايي در سم زدايي است ، بويژه سمومي که در اثر نفوذ ازن به داخل گياه و واکنش هاي بعدي توليد شده است . گياهان آنتي اکسيدان هايي را هم به همين منظور توليد مي کنند. گاهي هم گياهان با ورود اين گاز به داخل اندامشان مقابله مي کنند.
از نظر خصوصيات خاص برگ ها هم بين گياهان تفاوت هايي در مقاومت به ازن وجود دارد. به اين ترتيب که در برگ ارقام حساس تراکم روزنه اي بيشتر است و بافت هاي برگي متراکم تري دارند. برگ ارقام حساس ضخيم تر از انواع مقاوم است تا از ورود گاز ازن به نحو موثرتري جلوگيري کند.
ترمیم لایه ازن به بهای گرم‌تر شدن زمین؟

فناوری – کشورهای بسیاری برای مقابله با افزایش دمای زمین، در پی مواد شیمیایی جدیدی هستند که اثرات کمتری بر محیط زیست داشته باشند
متخصصان لایه ازن در پی راه‌هایی هستند که بتوانند تحت پروتکل مونترآل، ‌از انتشار گازهای گلخانه‌ای قوی جلوگیری کنند. آن‌ها خواستار این هستند که از طریق یک معاهده جهانی به قوانین مشخصی دست یابند که با آن‌ها به راهکارهایی سریع‌تر و ارزان‌تر برای جایگزینی سوخت‌های کربنی برسند

پروتکل مونترآل پیش‌نویس محکمی در راستای این رویکرد تنظیم کرده که در آن تقریبا به طور کل تولید کلروفلوروکربن‌‌ها یا سی.اف.سی‌ها را حذف کرده است. این مواد که در یخچال‌ها، محرک‌ها و حلال‌ها استفاده می‌شد،‌ در ابتدا با ماده‌ای دیگر به نام هیدروکلروفلوروکربن‌ها (HCFC) جایگزین شد؛ اما اکنون تولیدکنندگان محصولات شیمیایی به نسل سوم جانشین با عنوان هیدروفلوروکربن‌ها (اچ.اف.سی)‌ روی آورده‌اند. این مواد ارزان‌قیمتند و خوب جواب می‌دهند،‌ اما از گازهای قوی گلخانه‌ای محسوب می‌شوند. درست است که مواد جدید در مقایسه با انواع پیشین، اثر گلخانه‌ای ضعیف‌تری دارند، ‌اما باز هم در گرم شدن هوا تاثیری هزاران برابر دی‌اکسید کربن دارند

از آنجاکه این مواد نسل سومی خود لایه ازن را تحت تاثیر قرار نمی‌دهند،‌ مشمول پروتکل مونترآل نمی‌شوند، اما از آن‌جاکه گازهای گلخانه‌ای محسوب می‌شوند،‌ تحت پوشش پروتکل کیوتو قرار می‌گیرند. بسیاری معتقدند اگر بتوان این گازها را هم در موارد مشمول پروتکل مونترآل جای داد، حذف آن‌ها سریع‌تر و با هزینه کم‌تری امکان‌پذیر خواهد بود، چراکه توافق‌نامه مونترآل با متخصصان خود در سراسر دنیا و ۲۰ سال سابقه در زمینه این نوع مواد شیمیایی،‌ پوشش بین‌المللی گسترده‌ای دارد

دروود زلک،‌ مدیر موسسه کنترل و رشد طولانی‌مدت، از حامیان این برنامه است. وی می‌گوید:«‌ ما خودمان این مواد را ساخته‌ایم و خودمان هم می‌توانیم از شر آن‌ها خلاص شویم. ما هم فناوری لازم و هم مواد شیمیایی مورد نظر را در اختیار داریم. هر آن‌چه لازم باشد نیز در عهدنامه قید شده است. اما‌ مشکل واقعی در مدیریت است.»
اگرچه سال‌هاست که این ایده در مجامع محیطی مطرح است،‌ اما بالاخره در آبان / نوامبر گذشته، کشورهای آرژانتین،‌ ایالات متحده و برخی دیگر موفق شدند حمایت لازم را برای برخورد رسمی با این مساله جلب کنند تا در کنفرانس سالانه پروتکل مونترآل که در دوحه قطر برگزار شد،‌ مطرح شود. در حال حاضر گروه مشاور فنی این عهدنامه در حال بررسی مساله است و نمایندگان دولت، ‌از صاحب‌نظران مسائل آب و ‌هوایی دعوت کرده‌اند که در تیر / جولای آینده در شهر ژنو سوییس،‌کارگاهی در این مورد برگزار کنند. پس از آن، کارگاه دیگری نیز با موضوع جمع‌آوری و نابودی مواد مضر برای لایه ازن از انبارهای یخچال‌های قدیمی و سایر وسایل مشابه، ‌برگزار خواهد شد.

پروتکل مونترآل برای حفاظت از لایه ازن تنظیم شد، چرا که احتمالا اکنون تنها زمانی است که می‌توان به ترمیم این لایه امید داشت. اما انتشار برخی از مواد مخرب لایه ازن تا مدت‌ها ادامه خواهد داشت و حتی تا سال ۲۱۰۰ نیز سی.اف.سی‌ها از اصلی‌ترین مواد مخرب ازن باقی خواهند ماند. البته برای این که این مواد را بتوان از این چرخه خارج کرد، ‌برنامه‌هایی در حال اجرا است. دیوید فاهی،‌ از فیزیک‌دانانی است که در آزمایشگاه پژوهش سیستم زمین برای بخش مدیریت اقیانوسی و جوی ملی آمریکا مشغول به کار است. وی می‌گوید:‌» داستان لایه ازن کم‌کم به پایان می‌رسد. حالا تغییرات آب‌‌وهوایی است که پروتکل مونترآل را گسترش می‌‌دهد.»

در حقیقت ارتباط عهدنامه مونترآل با افزایش دمای کره زمین،‌ آن را به اهداف اولیه‌اش برمی‌گرداند. یعنی این که در تحلیل مواد شیمیایی باید اثرات بالقوه آن‌ها را روی آب‌وهوا و جو در نظر گرفت. به گفته فاهی،‌ متخصصان پروتکل مونترآل در این زمینه خوب عمل کرده‌اند. در مقاله‌ای که وی به همراه گروهی دیگر از نویسندگان در سال ۱۳۸۶ / ۲۰۰۷ منتشر کرد، چنین تخمین زده شد که تا سال ۱۳۸۹ / ۲۰۱۰،‌ کاهش سالانه انتشار گازهایی که در برنامه پروتکل مونترآل در نظر گرفته شده‌اند به میزانی برابر با ۱۱ میلیارد تن دی اکسید کربن خواهد رسید و در همین سطح قفل خواهد شد. در حالی که برای برنامه‌های پروتکل کیوتو این رقم تنها ۲ میلیارد تن تخمین زده می‌شود. تیمی که در این زمینه در آژانس ارزیابی محیطی هلند به مدیریت گاس ولدر مشغولند امیدوارند که تابستان امسال در کارگاه ژنو به تحلیل جدیدی از اچ.اف.سی دست یابند.

در سپتامبر ۲۰۰۷، ‌این مقاله تبدیل به هسته اصلی مباحثات شد و در همان زمان بود که نمایندگان مونترآل به توافق رسیدند تا طی یک دهه،‌ یعنی تا سال ۲۰۳۰، خارج کردن Hسی.اف.سیها از دور را تسریع کنند. در واقع به روشنی اعلام کردند که خواهند کوشید تا گازهای گلخانه‌ای را بسیار کاهش دهند. آژانس حفاظت محیطی آمریکا اعلام کرده است که میزان کاهش در گازهای گلخانه‌ای،‌ معادل ۲٫۶ میلیارد تن خواهد بود. این مقدار با خارج کردن ۶۸ میلیون وسیله نقلیه از خیابان‌ها برای مدت ۳۰ سال برابری می‌کند. البته بستگی دارد به این که چه ماده شیمیایی جدیدی جای مواد فعلی را بگیرد.

اما چرا گروه‌های فعال در پروتکل مونترآل تصمیم گرفته‌اند که در حال حاضر روی اچ.اف.سی‌ها متمرکز شوند؟ درست است که این مواد کم‌تر از ۱ درصد گازهای گلخانه‌ای را تشکیل می‌دهند، اما سالانه ۱۵ درصد به میزان انتشار آن‌ها اضافه می‌شود. این رقم خصوصا با رشد تقاضای سیستم‌های تهویه هوا و یخچال در کشورهایی مانند چین رو به افزایش است. اگر این میزان انتشار کنترل نشود، جایگزینی اچ.اف.سی‌ها با اچ.سی.اف.سی‌ها در کشورهای در حال توسعه، این رقم رشد را ‌به سرعت بالا خواهد برد.
سارما، منشی اجرایی سابق پروتکل مونترآل که اکنون از مشاوران شرکت چنی (Chennai) ‌در هندوستان است، می‌گوید: «گر الان این کار صورت نگیرد، در آینده با مشکلی بسیار بزرگ‌تر روبه رو خواهیم بود». ‌این عهدنامه که به امضای ۱۹۳ کشور خارجی رسیده، پیش از این ۵ بار اصلاح شده است و به گفته وی، ‌اصلاح پروتکل برای ششمین بار به منظور تحت پوشش قرار دادن اچ.اف.سی‌ها امکان‌پذیر است.

شاید می‌شد با مساله اچ.اف.سی‌ها در بازار جهانی کربن نیز به نوعی کنار آمد، ‌اما مشکل این‌جاست که این مواد اغلب هزاران بار قوی‌تر از دی‌اکسید کربن هستند که این امر برای این بازار هزینه‌ای بسیار گران‌تر از هزینه‌ کنترل آن‌ها در بر خواهد داشت. درنمونه‌ای بسیار جنجال برانگیز،‌ کشورهای صنعتی انتشار گازهای گلخانه‌ای خود را با پرداخت پول به کارخانه‌های کشورهای در حال توسعه برای مصرف ماده شیمیایی اچ.اف.سی۳۲ کاهش داده بودند. تاثیر این ماده به عنوان یک گاز گلخانه‌ای، تقریبا ۱۲هزار بار قوی‌تر از دی‌اکسید کربن است. دونیگر، از سیاست‌گذاران انجمن محافظت از منابع طبیعی واقع در واشنگتن می‌گوید:‌ «در نهایت آن‌ها برای کاری که می‌توانستند با چند میلیون دلار انجام دهند، میلیارد‌ها دلار هزینه می‌کنند‌.»

اما برخی پژوهشگران مانند میشل وارا که در دانشگاه استنفورد مشغول به کار است،‌ هنوز متقاعد نشده‌اند که پروتکل مونترآل باید اچ.اف.سی‌ها را تحت پوشش قرار دهد. وی معتقد است باید ساختار جایگزین دیگری بین پروتکل کیوتو و چارچوب کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد تغییرات جوی (UNFCCC) تنظیم شود تا ناچار به پرداخت کل هزینه‌ها برای اچ.اف.سی‌ها نباشیم. وی می‌گوید:« از نظر من خیلی معنادارتر است که به این مساله در قالب UNFCCC پرداخته شود.»

حتی کسانی هم که با این کار موافقند، می‌دانند که این پروتکل هنوز آمادگی چنین کاری ندارد. به زودی،‌ آمریکا میزبان جلساتی با دانشمندان، ‌محیط‌شناسان و بازرگانان خواهد بود تا ملزومات این تغییر را بررسی کنند. ریفسنیدر، مسئول بخش مسائل مربوط به لایه ازن در آمریکا، ، ‌این جریان را نوعی فرایند آموزشی توصیف می‌کند. وی می‌گوید زمانی که او و دیگران در جلسه اخیر سازمان ملل در شهر پروزان، در مورد شرایط جوی ‌این مساله را عنوان کردند، به خوبی مورد استقبال قرار گرفتند. وی در مورد این جلسه می‌گوید: «در جلسه نگرانی زیادی در این مورد دیده می‌شد و البته قدری تردید در مورد کارهایی که انسان‌ها انجام می‌دهند و این که چرا دست به چنین اقداماتی زده می‌شود.»

با همه این اوصاف،‌ این ایده حامیان قدرتمندی دارد. دوپونت‌ از تولیدکنندگان بزرگ مواد شیمیایی، بیشتر نگران اچ.اف.سی به کار رفته در صنعت یخچال‌سازی است تا گازهایی که ممکن است بر حسب تصادف در محصولات دیگر استفاده شود. این کارخانه، کنترل بر محصولاتش را داوطلبانه بر عهده گرفته است. به گفته مک‌فارلند، مدیر امور بین‌الملل و زیست محیطی این کارخانه در تجارت مواد شیمیایی بر پایه فلوئور،‌ سیاست‌گذاران زمانی به فکر این مسائل افتاده‌اند که اچ.اف.سی‌ها کاملا با بازار کربن آمیخته شده‌اند.

وی ماجرا را این‌گونه شرح می‌دهد:‌ «هر تن کربن در آمریکا ۲۵ دلار قیمت دارد. اما هزینه اچ.اف.سی لازم برای یک سیستم تهویه هوای خانگی متوسط، ۱۵۰ دلار ‌می‌شود و این یعنی ضربه‌ای ۴۵۰ تا ۶۰۰ دلاری برای مصرف‌کننده». این در حالی است که قانون لیبرمن- وارنر که سال گذشته به مجلس سنای آمریکا ارائه شد، به‌طور جداگانه خواستار کاهش اچ.اف.سی‌ها قبل از هر گاز گلخانه‌ای دیگر شده بود. بنا به تخمین دوپونت، ‌این کار تنها ۲ تا ۳ دلار به قیمت هر واحد می‌افزاید که برای مصرف‌کننده تنها ۴ تا ۶ دلار اضافه قیمت در بر خواهد داشت.

به گفته مک‌فرلاند،‌ حتی همین تغییر جزیی قیمت هم برای فرایند صنعتی بهتر،‌ تغییر بازیافت، و در نهایت ایجاد مواد شیمیایی جدید و مناسب‌تر برای محیط زیست کافی است. وی می‌افزاید:« ما امیواریم بتوانیم گامی به جلو برداریم و سهم خود را انجام دهیم.» با توجه به این که اگر بتوان اچ.اف.سی‌ها را وارد پروتکل مونترآل کرد، ‌امکان ایجاد تمامی این تحولات در کشورهای در حال توسعه نیز فراهم خواهد شد که‌ به عقیده وی، این تلفیق بسیار مناسبی خواهد بود. بسیاری حتی موافقند که پروتکل مونترآل از این هم فراتر رفته و خود عهدنامه یا چارچوب آن را در مورد سایر گازهای گلخانه‌ای مانند پرفلوروکربن‌ها (PFC) و سولفورهگزافلوراید (SF6) نیز به کار گیرد. هر دوی این مواد در حال حاضر تحت پوشش توافق‌نامه کیوتو هستند. انتشار این گازها محدود به منطقه‌های صنعتی نسبتا کوچک و خاصی است که تحت ارزیابی فنی سریع و تغییر فناوری از طرف مجریان پروتکل مونترآل هستند.

در پروزان، گروهی متشکل از ۷۷ کشور در حال توسعه به همراه چین،‌ در مورد ایجاد تغییر در فناوری‌های موثر بر شرایط جوی و مسایل اقتصادی آن،‌ چارچوبی بر پایه پروتکل مونترآل پیشنهاد کردند، با همان هیات مدیره و همان شرایط عضویت برابر برای کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته جهت مباشرت در تصمیم‌گیری‌های مربوط به گسترش و به کارگیری فناوری‌های مختلف. آن‌ها هم‌چنین پیشنهاد کرده‌اند که کشورهای در حال توسعه ۰٫۵ تا ۱ درصد از تولید ناخالص ملی خود را به بهبود شرایط جوی و دمایی اختصاص دهند و از این طریق، فعالیت‌های خود و سایرین را به طور سالانه حمایت کنند.

به گفته وارا،‌ این ارقام فراتر از میزانی است که اغلب کشورها مایلند در این زمینه سرمایه‌گذاری کنند. به همین دلیل نیاز به بازاری داریم که هزینه لازم را برای تنظیم مجدد سیستم انرژی جهانی فراهم کند. برخی معتقدند به کارگیری یک سیستم تجاری در کنار این رویکرد، از طریق پرداخت برای نمایش پروژه‌ها یا فناوری‌های قابل استفاده یا حتی تامین حمایت مستقیم برای پروژه‌های کارامد، جواب خواهد داد.

استیو رینر،‌ مدیر موسسه علم و تمدن جیمز مارتین، واقع در دانشگاه آکسفورد، این ایده را شایسته می‌داند. وی نگران است که بازار کربن در ایجاد تغییرات در فناوری ‌بسیار کند باشد و نتواند از پیش‌آمدن وضعیتی بسیار بدتر برای شرایط جوی زمین پیش‌گیری کند. وی می‌گوید:‌» هر چه بتوانیم ارتباط سرمایه‌ها را ساده‌تر و مستقیم‌تر کنیم،‌ در ایجاد و کاربرد فناوری‌ها موفق‌تر خواهیم بود.»

عنوان : لایه ازن و صنایع پتروشیمی
كلمات كليدي: محيط زيست، صنايع پتروشيمي، مواد زائد، اكوسيستم هاي آبي، لايه ازن، ارزیابی
یکی از پیامدهای ناگواری که باید صنایع پتروشیمی بیشتر به آن اهمیت بدهد مسئله تخریب لایه ازن می باشد که در اینجا به اهمیت و بررسی مواد جایگزین مخربگرهای این لایه در راستاي اهداف پروتكل مونترال می پردازیم :

لايه ازن در جو زمين به نام سپر حفاظتي ازن شناخته مي شود چراكه اين لايه مقدار زيادي از اشعه ماوراء بنفش تابش هاي خورشيدي را جذب ميکند . اشعه اي كه براي حيات دركره زمين فوق العاده مخرب و مضراست[۳]. از اثرات زيست محيطي نابودي لايه ازن ميتوان به مواردي از قبيل:
تخريب وگسيختگي زنجيره هاي غذايي در اكوسيستم هاي خشكي و دريايي زمين.
افزايش بيماري آب مرواريد چشم.

تحليل رفتن سيستم ايمني بدن انسان اشاره نمود [۴] .
در جدول ۱ کاربرد اصلی و میزان انتشار مواد شیمیایی مرتبط با نابودی ازن در صنایع پتروشیمی نشان داده شده است که حدود ۶۰ درصد اين تركيبات متعلق به انواع تركيبات CFC مي باشد. با توجه به طولاني بودن نيمه عمر اين مواد در اتمسفر انتظار مي رود كه ساليان متمادي در جو زمين بمانند.

اولين محدوديت اعمال شده دركاربرد تركيبات CFC، ممنوعيت استفاده ازآنها به عنوان گاز پيشرانه در قوطي¬هاي اسپري بود. با وجود اينكه ازآنها بيشتر به عنوان عامل انجماد، بويژه دركشورهاي درحال توسعه استفاده مي شود اما بدليل کاهش آلودگي محيط زيست استفاده از مواد جايگزين يكي ازبهترين روشهايي است كه مخصوصاً صنايع پتروشيمي بايد به آن بیشتر اهميت دهد.