نقش رژیم غذایی در بهبود اختلالات خلقی و عاطفی

نتایج ارزیابی ها نشان می دهد تغییرات ساده در رژیم غذایی افراد، می تواند تأثیر عمده ای در بهبود افسردگی ، اضطراب و اختلالات خلقی بگذارد، به نحوی که این گونه افراد نیاز مداوم به داروهای ضدافسردگی نخواهند داشت . البته محققان اعتقاد دارند جهت پیشبرد درمان ، بهتر است از روان درمانی و دارو درمانی نیز استفاده شود و تغذیه مناسب در کنار

درمان اصلی رعایت شود. نتایج “تحقیق درباره ارتباط غذا و شرایط روحی و روانی افراد نشان می دهد” ۸۰ درصد افرادمصاحبه شده گزارش داده اند وضعیت بهداشت روانی آنها وقتی رژیم غذایی خود را تغییر داده اند، بهبود یافته است و حدود یک چهارم آنها بیان داشته اند نسبتاً بهبودی یافته اند یا ناراحتی کمتری از افسردگی ، اضطراب یا تغییرات خلقی متحمل

شده اند. برای تحقیق ۲۰۰ نفر پرسشنامه ای را که جهت تعیین ارتباط بین تغییرات رژیم غذایی ، تغذیه و بهداشت روانی طراحی شده بود، تکمیل کردند.براساس پاسخ های ارائه شده ۸۸ درصد کسانی که شیوه های کنترل و حفظ رژیم غذایی انجام داده بودند، بهبود یافتند.نتایج نشان می دهد افرادی به نتیجه مثبت و مطلوب رسیده اند که مصرف غذاهای استرس زا مانند شکر (۸۰ درصد شرکت کنندگان )، کافئین (۷۹ درصد شرکت کنندگان )، الکل (۵۵ درصد شرکت کنندگان ) و شکلات (۵۳ درصد شرکت کنندگان ) را کم یا ترک کرده اند و مصرف غذاهای کمک کننده را از قبیل آب (۸۰ درصد شرکت کنندگان )، انواع سبزی (۷۸ درصد شرکت کنندگان )، میوه (۷۲ درصد شرکت کنندگان ) و روغن ماهی (۵۲ درصد شرکت کنندگان ) افزایش داده اند. بنابراین تغییرات در الگوهای غذا خوردن ، می تواند مفید و نشاط بخش باشد، در صورتیکه غذا و میان وعده های غذایی با دقت انتخاب و میل شوند. در این میان صرف صبحانه را نباید فراموش نمود و هنگام احساس گرسنگی ، غذای میان وعده جهت میل کردن همراه داشته باشید.

تاثیر روغن ماهی در درمان افسردگی
سالهاست که پزشکان با جمع آوری اسفنج ها، مرجان ها و جلبک های دریایی به دلیل مواد شیمیایی که دارند،امیدوارند که بتوانند از آنها برای درمان بیمارتن خود استفاده کنند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) منطقه مرکزی به نقل از NEWSCIENTIST ،محققان به این نتیجه رسیده اند که ماهی ها به خصوص روغن ماهی به دلیل داشتن اسیدهای چرب امگا ۳ دارای تاثیر ضد افسردگی می باشند.

در ابتدا این نکته توجه دانشمندان را به خود جلب کرد که مردم کشورهایی که بیشتر ماهی مصرف می کنند کمتر در بین آنها افسردگی دیده می شود.
همچنین زنان بارداری که در زمان بارداری خود از ماهی و غذاهای دریایی استفاده می کنند پس از زایمان کمتر مبتلا به افسردگی می شوند. بنابر این دانشمندان شروع به مطالعاتی برای یافتن دلیل آن نموده اند.

اسید های چرب امگا ۳روغن های اشباع نشده ای(بدون کلسترول) می باشند که بدن قادر به ساختن آنها نمی باشد و این مواد را می توان از غذاهای دریایی دریافت نمود.اسید چربی که تاثیر مستقیمی بر رشد مغز وعملکرد آن دارد با نام DHA می باشد.

DHA گرفته شده از امگا ۳ سازنده دیواره نورون ها می باشد. دکتر هیبلن می گوید:”بدن انسان قادر به ساختن DHA نمی باشد بنابر این آن را باید با رژیم غذایی به دست آورد.”
تحقیقات اولیه نشان داده که مصرف یک گرم اسیدهای چرب امگا ۳ در روز می تواند درمان موثری برای افسردگی باشد، حال این اسید های چرب می تواند به شکل مکمل های تغذیه ای موجود در اکثر فروشگاههای مواد غذایی باشد ویا در ماهی خصوصا ماهی سالمون،ساردین و یا تن ماهی، که چندین بار در هفته مصرف می شود.

دانشمندان می گویند که باید تحقیقات بیشتری در این زمینه انجام گیرد، نه فقط یرای تاثیری که غذاهای دریایی در مورد افسردگی دارند بلکه در خصوص تاثیر این مواد بر روی اسکیزوفرنی، اختلال دو شخصیتی و رفتار های خشونتی.
نقش ماهي در كاهش افسردگي

روغن ماهي و بيماري افسردگي حاد
افسردگي حاد يك بيماري شناخته شده و وخيم روحي است كه مربوط به تكرار دفعات بروز افسردگي، جنون( تغييرات سريع رفتاري، تحرك بيش از حد و شادماني فوق العاده) يا هر دو مي باشد. براي اين بيماري معمولاً داروهايي استفاده مي شود كه متأسفانه چندان مؤثر نيستند و احتمال بروز مجدد بيماري بسيار زياد است.
دانشمندان عموماً بر اين باور هستند كه اين مشكل ناشي از فعاليت بيش از اندازه، در مسير عبور سيگنال هاي ( پيام هاي) عصبي مي باشد. اسيدهاي چرب امگا-۳ موجود در روغن ماهي قادرند از اين فعاليت فوق العاده بكاهند و ثابت كنند كه در درمان اين اختلالات سودمند هستند.

مصرف ماهي و افسردگي
يكي از محققان در يكي از مقالات خود چنين اظهار مي كند كه به ارتباط متقاعدكننده اي ميان مصرف ماهي و بروز افسردگي حاد دست يافته است. وي بر روي بروز ساليانه افسردگي حاد در بين ۱۰۰ نفر در ۹ كشور و ارتباط آن با مصرف ماهي مطالعه كرد و طبق تحقيقات خود متوجه شد ، بروز افسردگي در كشورهايي كه ميزان مصرف ماهي در آن ها كم است، بالا مي باشد. در نيوزيلند با مصرف تنها ۲۰ كيلوگرم ماهي در سال، ميزان بروز افسردگي ۸/۵ درصد بود، در حالي كه اين ميزان در كشور كره با مصرف سالانه بيش از ۵۰ كيلوگرم ماهي تنها ۳/۲ درصد بود و در نهايت ژاپن با مصرف سالانه تقريباً ۷۵ كيلوگرم ماهي داراي پايين ترين ميزان( ۱۲/۰ درصد) بروز افسردگي مي باشد.

اين محقق خاطرنشان كرد كه ممكن است عوامل متعدد اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و ديگر عوامل بر نتايج به دست آمده از تحقيقات او تأثيرگذار بوده باشد، اما به اين مطلب نيز اشاره كرد كه تراكم بالاي اسيد دكوزاهگزانوئيك ( يك اسيد چرب مهم و اساسي موجود در ماهي) در پلاسماي خون، موجب افزايش سروتونين و در نهايت كاهش بروز افسردگي و خودكشي شده است.
روغن ماهي موجب تخفيف علايم بيماري شيزوفرني مي شود.
شيزوفرني يك بيماري حاد روحي است كه علائم آن شامل هذيان گويي، نابهنجاري هاي رواني و روگرداني ازاجتماع مي باشد. شواهد بسيار زيادي نشان مي دهند كه غيرطبيعي بودن تركيبات اسيد چرب درغشاي سلولي با بروز اين بيماري درارتباط است.
پژوهشگران در يكي از مطالعات خود به ارزيابي تأثير مصرف روغن ماهي بر شدت يا كاهش علايم بيماري شيزوفرني در يك گروه ۲۴ نفره از بيماران شيزوفرنيك پرداختند. آن ها در يك دوره ۶ ماهه، روزانه ۱۰ گرم كنسانتره روغن ماهي براي اين بيماران تجويز كردند كه به ميزان زيادي از شدت علايم اين بيماري در طول اين دوره كاسته شد. نكته جالب توجه اينجاست كه هيچ يك از اين بيماران در زمان قبل از اين دوره درمان، دچار نقص در جذب اسيدهاي چرب نبودند.
محققان به اين نتيجه رسيده اند كه بيماري شيزوفرني به طريقي با يك متابوليسم غيرطبيعي اسيد چرب در ارتباط مي باشد و همواره بر روي آزمايش هاي كلينيكي براي شناسايي فوايد نهفته در تجويز اسيد چرب امگا-۳ به منظور درمان اين ناهنجاري، تأكيد فراوان دارند.

مغز انسان به اسيد دكوزاهگزانوئيك (DHA) نياز دارد.
DHA ( اسيد دكوزاهگزانوئيك) يكي از اركان اساسي بافت مغزي انسان را تشكيل مي دهد و به ويژه در قشر خاكستري مغز و شبكيه چشم به ميزان زياد يافت مي شود. اخيراً دانشمندان به ارتباط كمبود اين اسيد چرب مهم با افسردگي، از دست دادن حافظه، جنون و مشكلات بينايي پي برده اند. اين اسيد چرب براي جنين و نوزاد انسان، از درجه اهميت بسيار بالايي برخوردار است. محتوايDHA در مغز نوزاد انسان در طول سه ماهه اول زندگي سه برابر مي شود. از اين رو، دريافت آن به ميزان كافي براي مادر در زمان بارداري وشيردهي الزامي است. متأسفانه، ميانگين محتوايDHA در شيرمادران در كشور آمريكا داراي كمترين ميزان در سراسر جهان مي باشد. احتمالاً دليل آن اين است كه آمريكايي ها، ماهي كم مصرف مي كنند.

برخي از پزشكان معتقد هستند كه بيماري هايي نظير افسردگي پس از زايمان و ضريب هوشي پايين همه ناشي از جذب ناقص DHA است كه به وفور در كشورهاي آمريكايي ديده مي شود. اين پزشكان همچنين اظهار مي كنند كه مقادير پايينDHA مربوط به ميزان اندك سروتونين در مغز مي باشد كه باز هم موجب افزايش گرايش به افسردگي، خودكشي و ستيزه جويي مي شود.DHA به ميزان زياد در فيتوپلانكتون ها و ماهي هاي آب هاي سرد يافت مي شود. كارشناسان تغذيه توصيه مي كنند كه جهت تامينDHA كافي دو تا سه وعده در هفته ماهي مصرف شود و اگر هم امكان آن نباشد، حداقل روزانه ۱۰۰ ميلي گرمDHA مصرف كنند.

بسيار ديده شده است كه براي پايين آوردن كلسترول ، كاهش وزن بدن و نيز جهت جلوگيري از انواع حاد سرطان ، رژيم هايي با محتواي چربي بسيار پايين تجويز مي شود ، اما اگرچه كاهش كلسترول، احتمال خطر مرگ از بيماري قلبي را كم مي كند ، در مقابل ، مي تواند موجب افزايش احتمال بروز مرگ و ميرهاي غير طبيعي ، خودكشي و افسردگي شود.
همچنين دارو هاي كنترل چربي و كاهنده ي كلسترول ممكن است منجر به كاهش تراكم اسيدهاي چرب غير اشباع در بافت عصبي شوند. رژيم هاي مهار چربي عموماً منجر به افزايش جذب اسيدهاي چرب غير اشباع امگا-۶ و كاهش جذب اسيدهاي چرب امگا-۳ مي شود. اسيدهاي چرب امگا-۳ موجود در روغن ماهي براي فعاليت درست سيستم عصبي، مهم و حياتي هستند و در رژيم هايي كه جهت كاهش كلسترول ، كاهش وزن و جلوگيري از سرطان تجويز مي شوند، بايد حتماً اهميت جذب كافي اسيدهاي چرب امگا-۳ را در نظر بايد گرفت.

چربي امگا- ۳ باعث بهبود افسردگي و اسکيزوفرني مي شود

طي بررسي انجام شده در شهر لندن، محققين دريافتند که نسبت اسيدهاي چرب در غشاهاي سلول در افراد مبتلا به اسکيزوفرني۱ ( نوعي اختلال رواني ) غير طبيعي است که در اثر دريافت اسيدهاي چرب امگا ۳ اين حالت بهبود بخشيد. مطالعات ديگر حاکي از آن است که افسردگي ممکن است در اثر کمبود اسيدهاي چرب امگا ۳ به وجود آيد. اين اسيدهاي چرب در آجيل، دانه ها، غلات سبوس دار، حبوبات و انواع ماهي هاي چرب مثل ساردين ، قزل آلا، شاه ماهي و قباد يافت مي شوند.
بسياري از روان پزشکان براي درمان افسردگي از داروهايي استفاده مي کنند که سطح سروتونين۲ مغز را افزايش مي دهند. در حال حاضر مشخص شده که کمبود اسيد چرب امگا ۳ در رژيم غذايي ممکن است ميزان سروتونين مغز را کاهش دهد که مي تواند منجر به افسردگي شود.

مطالعات نشان مي دهد که بروز افسردگي با سطح پايين اسيدهاي چرب امگا ۳ موجود در غشاي گلبول هاي قرمز خون و دريافت کم اسيدهاي چرب امگا ۳ ارتباط دارد ، زيرا در اثر کاهش سطح اسيدهاي چرب امگا ۳، نسبت اسيدهاي چرب امگا ۶ به اسيدهاي چرب امگا ۳ بالا مي رود که اين خود منجر به افسردگي شديد مي شود.

بروز افسردگي در ميان مردم کشور نيوزلند ۶ برابر مردم ژاپني است که اين ممکن است به دريافت اسيدهاي چرب امگا ۳ موجود در رژيم غذايي برگردد، چون مردم ژاپن ماهي هاي حاوي اسيدهاي چرب امگا ۳ را زياد مصرف مي کنند. افسردگي بعد از زايمان امري طبيعي در ميان زنان مي باشد. بنابراين در طول دوران حاملگي بايستي منابع غذايي اسيدهاي چرب امگا ۳ به ميزان زيادي مصرف شوند. در زناني که ميزان اسيدهاي چرب امگا ۳ خون آنها بسيار پايين است، احتمال ابتلا به افسردگي حاملگي بيشتر است.
افسردگي امکان حمله قلبي را در افراد بيشتر مي کند. بنابراين ارتباط بين افسردگي و اسکيزوفرني با حملات قلبي ممکن است به دليل پايين بودن مقدار اسيدهاي چرب امگا ۳ در اين افراد باشد.

اگر اين يافته ها توسط بررسي هاي بيشتر تاييد شوند، شايد از طريق مصرف مقادير زياد آجيل، دانه ها، حبوبات، غلات سبوس دار و انواع ماهي بتوان از بروز برخي موارد افسردگي جلوگيري کرد و يا حتي برخي از آنها را درمان کرد.
پي نوشت :

۱- اسکيزوفرني ( schizophrenia ) : نوعي اختلال رواني که فرد قابليت تميز دادن بين افکار، ايده ها و تصورات خودش و واقعيت را ندارد. اسکيزوفرني اختلال فکر و خُلق ناآرام است. اين اختلال به صورت دشواري در حفظ و تمرکز و تشکيل مفاهيم آشکار مي گردد. اين اختلال مي تواند به برداشت ها و عقايد غلط ، به مشکلات عظيم در درک واقعيت و به مشکلاب مشابه در زبان و ابراز هيجاني بينجامد. از جمله عوارض اين بيماري اين است که فرد ممکن است صداهايي را بشنود يا ممکن است فکرکند که افراد ديگر مي توانند فکر او را خوانده و يا افکار او را کنترل کنند.

۲- سروتونين ( serotonin ) : يک ماده شيميايي موجود در مغز ( ناقل عصبي ) که اعمال مختلفي را در بدن انجام مي دهد؛ از جمله افزايش خواب ، تنگ شدن رگ ها و کاهش اشتها.
مشکلات اختصاصی در بیماران دیالیزی

افسردگی افسردگی شایع‌ترین شکایت روانی در بیمارن دیالیزی است که پاسخی به واقعیت، ترس یا فقدانی موهوم است. تظاهرات آن شامل خلق افسرده پایدار، تصور و نگرشی ضعیف از خود و احساس ناامیدی است. افسردگی مهم‌ترین مشکل روانی است که در صورت عدم شناسایی یا درمان می‌تواند منجر به خودکشی یا قطع دیالیز شود.
سوء تغذیه سوء تغذیه یک مساله نسبتاً رایج در بیمارانی است که به مدت طولانی دیالیز می‌شوند و تقریباً ۳/۱ بیماران همودیالیزی و دیالیز صفاقی دچار آن هستند. سوء تغذیه می‌تواند ناشی از دریافت غذای کم، افزایش از دست دادن پروتئین باشد. آثار سو تغذیه زیاد است و شامل افزایش مرگ و میر و دفعات بستری در بیمارستان، خستگی و بازتوانی ضعیف است.

افزایش فشار خون افزایش فشار خون به عنوان علت اصلی بستری و مرگ و میر بیمارن دیالیزی در نظر گرفته می‌شود. تخمین ما از خطر بیماری قلبی عروقی همراه با افزایش فشار خون شریانی در جمعیت دیالیزی بر اساس مطالعات طولانی مدت محدودی استوار است.
از عوارض دیگر موجود در بیماران دیالیز می‌توان به اختلالات خونی، اختلالات آندوکرین، بیماری استخوان و … اشاره کرد.