کلیات جامع در مورد شهید بهشتی

زندگینامه شهید بهشتی

( الف) سال شمار زندگی شهید بهشتی :

۲ آبان ۱۳۰۷ تولد در محله لُنبان اصفهان در یک خانوادة روحانی (پدر: حجت الاسلام سید فضل الله حسینی بهشتی. مادر: معصومه بیگم خاتون آبادی. پدر بزرگ مادری: آیت الله العظمی میر محمد صادق خاتون آبادی) ؛ ۱۳۱۱ :‌ آغاز تحصیل در سن چهار سالگی؛ ۱۳۱۴ : تحصیل در دبستان ثروت (اصفهان) ؛ ۱۳۱۷: تحصیل در دبیرستان سعدی (اصفهان) ؛ ۱۳۲۱: ترک تحصیل در دبیرستان (سال سوم) و آغاز تحصیل علوم حوزوی در مدرسه صدر (اصفهان) ؛ ۱۳۲۴: تحصیل

ادبیات عرب,، فقه و اصول ، منطق و دروس ابتدایی فلسفه (اصفهان) ؛ شهریور ۱۳۲۵: مهاجرت و اقامت در مدرسه حجتیه و استفاده از محضر اساتیدی چون آیت الله داماد، آیت الله اردکانی (قم) ؛ فروردین ۱۳۲۶: شروع درس در محضر امام خمینی، آیت الله حجت و آیت الله العظمی بروجردی (قم) ؛ رمضان ۱۳۲۶:‌ آغاز سفرهای تبلیغی به دورترین روستاها همراه آقایان مرتضی مطهری و حسینعلی منتظری به توصیه آیت الله العظمی بروجردی ؛ ۱۳۲۷:‌ مباحثه و آشنایی با آقایان محمد مفتح,، موسی شبیری زنجانی،‌ موسی صدر، ناصر مکارم شیرازی، احمد آذری قمی، سید مهدی روحانی، علی مشکینی اردبیلی و عبدالرحیم ربانی

شیرازی ؛ ۱۳۲۸:‌ شروع جلسات « گفتار ماه » و انتشار مقالات آن جلسه‌ها در کتابهای « گفتار ماه» و « گفتار عاشورا»؛ ۱۳۲۹: شرکت در امتحان دیپلم ادبی و امتحان ورودی دانشکدة معقول و منقول ( الهیات و معارف اسلامی) دانشگاه تهران ؛۱۳۳۰: عزیمت به تهران و آموختن زبان انگلیسی (به طور فشرده) ؛ ۲۹ / ۴ / ۱۳۳۰: حضور در ستاد اعتصاب تلگراف‌خانة اصفهان، علیه صحبتهای قوام و سخنرانی که منجر به احضار در شهربانی شد ؛ ۱۳۳۰: بازگشت به قم و تدریس زبان انگلیسی در دبیرستانها و تکمیل تحصیلات و تدریس در حوزة علمیه قم؛ آشنایی با علامه سید محمد حسین طباطبایی و شرکت در جلسات بحث کتاب «

اصول فلسفه و روش رئالیسم» ؛ ۱۳۳۳: تأسیس دبیرستان « دین و دانش» در قم ؛ ۱۳۳۴: اخذ مدرک کارشناسی رشته معقول ( فلسفه و حکمت اسلامی) با عنوان پایان نامه « بساطت یا ترکب جسم» زیر نظر دکتر محمود شهابی و تصویب هیأت داوران با درجة عالی از دانشگاه تهران ؛ ۱۳۳۵: آغاز دورة‌ دکتری در رشتة معقول؛ ۱۳۳۸: تهیه و تنظیم کتاب « نماز چیست؟» ؛ ۱۳۳۹: سازماندهی نحوه آموزش در حوزه علمیه قم با همکاری جمعی از فضلا و تشکیل کلاس زبان انگلیسی و مکالمه عربی روزمره و علوم طبیعی برای طلاب مستعد (مدرسه حقانی) ؛ ۱۳۳۹: تهیه و تنظیم مقالة « بانکداری و قوانین مالی اسلام» ، « مقاله عالم خلق و عالم امر در قرآن» و مقاله « یک قشر جدید در جامعه ما» ؛ شهریور ۱۳۴۰: اجرای آزمایشی طرح نوین آموزش در حوزه به همراه آقایان علی

مشکینی، عبدالرحیم ربانی شیرازی و همکاری آیت الله العظمی گلپایگانی؛ ۱۳۴۰: تهیه و تنظیم مقاله‌های « حکومت در اسلام» و « قانون علیت در علم و دین» در کنار سخنرانی‌های مهم در جلسات ماهیانة انجمن اسلامی مهندسین ؛ خرداد ۱۳۴۱: زمینه سازی نهضت برای رهبری امام خمینی با ایجاد « کانون دانش آموزان قم» با همکاری آقای محمد مفتح ؛ ۱۳۴۲: پیشنهاد امام خمینی جهت اقامت در اصفهان به منظور سامان دادن به فعالیتهای مبارزاتی آن شهر و

عدم پذیرش ایشان به علت اهمیت شهر قم ؛ ۱۳۴۲: تشکیل هسته تحقیقاتی به منظور کار پژوهشی دربارة حکومت اسلامی و ایراد سخنرانی‌های مهم از جمله سخنرانی در جشن مبعث دانشگاه تهران ؛ ۱۳۴۲: منع اقامت در قم به دستور ساواک و مهاجرت به تهران؛ عضویت در شورای روحانیت و فقاهت هیئتهای مؤتلفه اسلامی به توصیه امام خمینی همراه آقایان مرتضی مطهری، محی الدین انواری، و مهدی مولایی ؛ ۱۳۴۳: منتظر خدمت شدن از آموزش و پرورش بر اثر فشارهای ساواک و سخنرانی در جشن میلاد پیامبر(ص) در مدرسه چهارباغ که منجربه احضار در شهربانی اصفهان شد ؛ فروردین ۱۳۴۴: عزیمت به آلمان با

توصیه مراجع تقلید و ایجاد مرکز اسلامی هامبورگ ( آلمان ) ؛ ۱۳۴۵:‌ ارسال و تنظیم گزارشاتی از مرکز اسلامی هامبورگ برای مبارزان داخلی همچون آقایان محمد علی رجائی ، مرتضی جزایری، مهندس مهدی بازرگان و مرجع مبارز آیت الله العظمی میلانی و … ؛ ۱۳۴۷:‌ تهیه و تنظیم کتاب « صدای اسلام در اروپا» به پنج زبان دنیا ؛ ۱۳۴۸: تهیه و تنظیم مقاله‌های « کدام مسلک» و « نقش ایمان در زندگی اسلام» ؛ تابستان ۱۳۴۸: سفر به عراق و دیدار و گفت وگو با امام

خمینی، آیت الله خوئی، آیت الله سید محمد باقر صدر و آیت الله حکیم ؛ ۱۳۴۸: سفر به کشورهای سوریه و لبنان و ترکیه و بازدید از فعالیتهای اسلامی و تجدید عهد با امام موسی صدر ؛ ۱۳۴۹: بازگشت به ایران و ممنوعیت خروج از کشور به دستور ساواک ؛ ۱۳۴۹: پرونده سازی ساواک به واسطه سخنرانی‌ها و فعالیتها در آلمان به ویژه سخنرانی پیرامون « خداپرستی و قوانین عادلانه اسلام» ؛ ۱۸ / ۱۲ / ۱۳۴۹: اشتغال مجدد در آموزش و پرورش و کسب عنوان کارشناس ارشد

کتابهای علوم دینی در« سازمان کتابهای درسی ایران» ؛ ۱۳۵۰: تأسیس مرکز تحقیقات اسلامی با همکاری آقایان سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، محمدجواد باهنر و محمدرضا مهدوی کنی ؛ ۱۳۵۰: آغاز جلسات تفسیر قرآن و تحلیل مسائل سیاسی تحت پوشش هیأت « مکتب قرآن» ؛ ۱۳۵۱: تنظیم طرح ناتمام « ایدئولوژی اسلامی برای نسل جوان» با همکاری آقای مرتضی مطهری (به توصیه امام خمینی) ؛ ۱۳۵۱: تهیه و ارسال مقالة « حکم الجهاض و التعقیم فی

الشریعة الاسلامیة» جهت کنفرانس سازمان بهداشت جهانی در شهر رباط ( پایتخت کشور مراکش) در زمینة تنظیم خانواده از دیدگاه اسلام ؛ ۱۳۵۳: دفاع از پایان نامه دکتری تحت عنوان « مسائل ما بعدالطبیعه در قرآن »، با حضور هیأت داوران آقایان مرتضی مطهری، محمد مفتح، امیرحسین آریان پور و مصلح ( با درجة بسیار خوب) ؛ ۱۳۵۳ :‌ تنظیم کتاب « خدا از دیدگاه قرآن» ؛ ۲۵ / ۸ / ۱۳۵۳: ‌سخنرانی‌های متعدد پیرامون مرجعیت ، رهبری ، امامت و امت که منجر به

انعکاس در گزارشات ساواک شد ؛ ۱۳۵۴: دستگیری و بازداشت چند روزه در کمیته مرکزی ضد خرابکاری (بر اساس گزارشهای ساواک از سخنرانیها) ؛ ۱۶ / ۱ / ۱۳۵۴: برقراری مجدد جلسات « مکتب قرآن» (بعد از بازداشت) ؛ ۵ / ۱۱ / ۱۳۵۵:‌ ادامه فعالیتهای روشنگرانه علیه رژیم و صدور اعلامیه به مناسبت فوت آقای محمد همایون بنیان گذار حسینیه ارشاد و تبدیل مجلس مزبور به یک تجمع سیاسی اعتراض آمیز؛ ۱۳۵۶: برقراری جلسات بحث پیرامون « شناخت از دیدگاه قرآن» (در منزل) ؛ فروردین ۱۳۵۷:‌ سفر به اروپا و آمریکا جهت هماهنگی بین حرکتهای سیاسی معتقد به رهبری امام خمینی ؛ ۱۳۵۷: پی‌ریزی جامعه روحانیت

مبارز همراه با آقایان مرتضی مطهری ، محمد مفتح، محمد امامی کاشانی، ملکی ، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، علی اصغر مروارید و … ؛ ۱۳۵۷: صدور اعلامیه در اعتراض به محاصره منزل امام خمینی در عراق ؛ ۱۶ / ۷ / ۱۳۵۷: ارسال نامه به رئیس جمهور فرانسه برای حفظ حرمت امام خمینی در مدت اقامت ایشان در آن کشور ؛ ۳۰ / ۷ / ۱۳۵۷: صدور اعلامیه همراه با آقایان محمد جواد باهنر، مرتضی مطهری، مهدی کروبی ومحمد رضا مهدوی‌کنی و محکوم کردن فاجعه مسجد کرمان ؛ آبان ۱۳۵۷: سفر به پاریس جهت مذاکره و هماهنگی با امام خمینی، صدور فرمان امام خمینی برای تشکیل شورای انقلاب؛ ۱۴ / ۸ /

۱۳۵۷: صدور اعلامیه در اعتراض به حکومت نظامی و کشتار ۱۳ آبان دانشگاه تهران همراه روحانیون از جمله آقایان مرتضی مطهری، ‌محمد مفتح، محمد رضا مهدوی کنی ، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، اکبر هاشمی رفسنجانی؛ ۱۳۵۷: حضور و سخنرانی در راهپیمایی عظیم عاشورا همزمان با اوج مبارزات مردم علیه رژیم ستمشاهی ؛ ۴ / ۱۱ / ۱۳۵۷: سخنرانی با عنوان « اسلام دین آزادی است» ؛ بهمن ۱۳۵۷: تشکیل شورای انقلاب به فرمان حضرت امام با همکاری آقایان مرتضی مطهری، محمد جواد باهنر،‌ اکبر هاشمی رفسنجانی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، سید محمود طالقانی، سید علی خامنه ای ،

محمدرضا‌مهدوی کنی، ‌مهدی بازرگان، مصطفی کتیرایی، یدالله سحابی و احمد صدر سید حاج جوادی؛ ۸ / ۱۱ / ۱۳۵۷: تحصن همراه دیگر روحانیون در دانشگاه تهران به علت ممانعت از آمدن امام خمینی به کشور؛ ۲۲ / ۱۱ / ۱۳۵۷: پیروزی باشکوه انقلاب ملت مسلمان ایران ؛ ۲۹ / ۱۱ / ۱۳۵۷: اعلام موجودیت حزب جمهوری اسلامی به همراه آقایان سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، اکبر هاشمی رفسنجانی، سید علی خامنه‌ای ، و محمد جواد باهنر ؛ ۲ / ۱ / ۱۳۵۸: سفر به کردستان همراه با آقایان داریوش فروهر، اکبر هاشمی رفسنجانی، احمد صدر حاج سید جوادی، ابولحسن بنی صدر، به سرپرستی آقای طالقانی برای

رسیدگی به تشنجات کردستان ؛ ۹ / ۳ / ۱۳۵۸: انتشار اولین شماره روزنامه جمهوری اسلامی ( ارگان حزب جمهوری اسلامی)؛ خرداد ۱۳۵۸: انتقاد از اعتراض و اعلام نظر آقای حسن نزیه درباره کمیته های انقلاب ؛۲۶ / ۳ / ۱۳۵۸: مصاحبه مطبوعاتی دفاع و توضیح دربارة مجلس خبرگان ؛ ۳۰ / ۴ / ۱۳۵۸:‌ شرکت در ائتلاف بزرگ احزاب و سازمانها برای نمایندگی مجلس خبرگان ؛ ۱۵/۵/۱۳۵۸: اعلام نتایج قطعی مجلس خبرگان و تعلق ۶۰% آراء مأخوذه (۹۳۱ /۵۳۸/ ۱) از حوزه انتخابیه تهران برای دکتر بهشتی ؛ ۱۹/۵/۱۳۵۸: پاسخ به معترضان و منتقدان انتخابات مجلس به علت کسب آراء بالا توسط اعضاء حزب جمهوری اسلامی ؛ ۴ / ۱۲ / ۱۳۵۸: ‌حکم امام به دکتر بهشتی مبنی بر مسئولیت دیوان عالی کشور ؛ ۲ / ۱ / ۱۳۵۹:‌ سفر به مناطق جنگی غرب و جنوب کشور ؛ ۲۹ / ۳ / ۱۳۵۹:

اظهار نظر دکتر بهشتی درباره ماجرای نوار سخنرانی آقای حسن آیت ؛ مرداد ۱۳۵۹: سفر دکتر بهشتی به آذربایجان و سخنرانی در جمع ارتشیان به منظور ترغیب شرکت فعالانه آنها در جنگ ؛ مرداد ۱۳۵۹: سفر دکتر بهشتی به آمل و سخنرانی در جمع مردم ؛ ۱۲ / ۶ / ۱۳۵۹: سخنرانی درباره کابینه آقای رجایی و اشغال سفارت آمریکا ؛ ۲۹ / ۸ / ۱۳۵۹: سخنرانی دکتر بهشتی در راهپیمایی بزرگ تاسوعا (تهران) ؛ ۴ / ۹ / ۱۳۵۹: موضع گیری و اعلام نظر درباره « مکتب و تخصص» ؛ آذر ۱۳۵۹: تعیین هیأت سه نفره منتخب امام در مورد اصلاحات ارضی و واگذاری زمین ( آقایان حسینعلی منتظری، علی مشکینی، سید محمد

حسینی بهشتی) ؛ ۱۶ /۱۰/ ۱۳۵۹: سفر به مشهد و سخنرانی در پادگان ارتش ؛ ۲ /۱۰ / ۱۳۵۹: سخنرانی و اعلام نظر درباره لیبرالیسم و آزادی ؛ ۱۶ / ۱۱ / ۱۳۵۹: اظهار نظر درباره گروگانها و اسناد سفارت آمریکا ؛ ۲۳/۱۱/۱۳۵۹: سخنرانی در قم و اعلام مواضع ضد آمریکایی ؛ ۲۵/۱۱/۱۳۵۹: مصاحبه با روزنامه کیهان درباره تعدیل ثروتها، اسناد سفارت آمریکا و دادگاههای مدنی ؛ ۳۰/۱۱/۱۳۵۹: مصاحبه مطبوعاتی و اعلام نظر دربارة حمله به سخنرانیها و شخصیتها (بعد از

حمله به سخنرانی حجت الاسلام حسن لاهوتی در رشت) ؛ ۷/۱۲/۱۳۵۹: مصاحبه مطبوعاتی و اظهار نظر درباره سندهای مربوط به سفر آلمان، چماقداری و آزادی ۳ گروگان انگلیسی ؛ ۱۴/۱۲/۱۳۵۹: سخنرانی در زمینه جنگ و اظهار نظر دربارة هیأت اعزامی به ایران برای آتش بس با عراق ؛ ۲۱/۱۲/۱۳۵۹: اظهار نظر و موضع گیری علیه وقایع دانشگاه و خروج عده ای از نمایندگان به عنوان اعتراض ؛ ۲۸/۱۲/۱۳۵۹: مصاحبه مطبوعاتی و اعلام نظر در خصوص مشکلات داخلی و

قضایای جنگ ؛ ۸۲۷/۱/۱۳۶۰:‌ مصاحبه مطبوعاتی و بیان مسائل در رابطه جنگ و مسائل روز؛ ۷/۲/۱۳۶۰: بیانیة ۱۰ ماده ای امام خمینی برای حل اختلاف سران کشور ؛ ۱۷/۲/۱۳۶۰:‌ دیدار از جبهه‌های جنوب (اهواز) ؛ ۳۱/۲/۱۳۶۰: مصاحبه مطبوعاتی درباره تغییرات در قوه قضاییه و مسئله سرقت اسناد وزارت خارجه ؛ ۶/۳/۱۳۶۰: مصاحبه مطبوعاتی و توضیح درباره جو متشنج جامعه ؛ ۱۴/۳/۱۳۶۰: مصاحبه مطبوعاتی با شرکت خبرنگاران خارجی و داخلی و اظهار نظر درباره

هیأت حل اختلاف و گفته های رئیس جمهور ؛ ۱۷/۳/۱۳۶۰: دیدار از جبهه‌های جنوب و شرکت در سمینار جنگ و جهاد و سخنرانی در اهواز ؛ ۲۱/۳/۱۳۶۰:‌ مصاحبه مطبوعاتی و موضع گیری دربارة اختیارات رئیس جمهور طبق قانون اساسی ؛ ۳۰/۳/۱۳۶۰: مصاحبه مطبوعاتی و طرح مسائل مربوط به تخلفات ابوالحسن بنی صدر ؛۷/۴/۱۳۶۰: انفجار بمب در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی و شهادت آیت الله سید محمد حسینی بهشتی همراه ۷۲ تن از یاران انقلاب .

( ب) آثار شهید بهشتی :

( ب-۱) کتابها
آموزش مواضع (جلسه ۳). تهران: انتشارات حزب جمهوری اسلامی، ۱۳۶۰؛ آموزش مواضع (جلسه ۴). تهران: انتشارات حزب جمهوری اسلامی، ۱۳۶۰؛ آموزش مواضع (جلسه ۶). تهران: انتشارات حزب جمهوری اسلامی، ۱۳۶۰؛ آموزش مواضع(جلسه ۱۴). اصفهان: انتشارات حزب جمهوری ؛ از حزب چه می‌دانیم. تهران: حزب جمهوری اسلامی، بی‌تا؛ اقتصاد اسلامی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۴؛ اهمیت شیوة تعاون، تهران: انتشارت وزارت تعاون، ۱۳۷۴؛ بانکداری و

قوانین مالی اسلام، قم: انتشارات مکتب تشیع، ۱۳۴۲؛ باید و نبایدها، تهران: بقعه، ۱۳۷۹؛ بررسی و تحلیلی از جهاد، عدالت، لیبرالیسم، امامت، تهران: حزب جمهوری اسلامی،۱۳۶۱؛ بهداشت وتنظیم خانواده، تهران: بقعه، ۱۳۷۹؛ پنج گفتار، قم: انتشارات قم ، بی‌ تا؛ التوحید فی القرآن . قسم الدراسات الاسلامیه: ۱۴۰۴؛ توکل از دیدگاه قرآن، قم: شفق، بی‌ تا؛ حج در قرآن، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۴؛ حق و باطل، تهران: بقعه، ۱۳۷۸؛ خدا از دیدگاه قرآن،

تهران: بقعه، ‌۱۳۷۹؛ دکتر شریعتی جستجوگری در مسیر شدن، تهران: بقعه، ۱۳۷۸؛ ربا در اسلام، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۴؛ رسالت دانشگاه و دانشجو، قم: تشیع،‌ بی تا؛ روش برداشت از قرآن، تهران: نشر سید جمال، بی تا؛ سرود یکتاپرستی، تهران: بقعه، ۱۳۷۹؛ سلسله درسهای اسلامی ـ مسأله مالکیت ۱، تهران : نشر سید جمال ،‌ بی تا ؛ سلسله درسهای اسلامی ـ شناخت ، تهران : نشر سید جمال؛ شناخت از دیدگاه فطرت ، تهران : بقعه ،‌۱۳۷۸؛

شناخت از دیدگاه قرآن،‌ تهران: بقعه ، ۱۳۷۸؛ طرح لایحه قصاص، قم : ناصر، ۱۳۶۰؛ مبارزه پیروز، تهران: سهامی انتشار ، ۱۳۴۱؛ مبانی نظری قانونی اساسی ، تهران: بقعه، ۱۳۷۸؛ محیط پیدایش اسلام ،‌تهران: دفتر نشر فرهنگ ، ۱۳۵۴؛ مکتب و تخصص ، تهران: حزب ،‌۱۳۵۹؛ نقش آزادی در تربیت کودکان ،‌ تهران: بقعه ، ۱۳۸۰؛ نقش تشکیلات در پیشبرد انقلاب اسلامی ایران ، تهران: ستاد برگزاری مراسم هفتم تیر ،‌۱۳۶۱؛ نماز چیست ؟ تهران: دفتر نشر فرهنگ، ۱۳۷۰؛ وظائف انجمن‌های اسلامی دانشجویان در اروپا در برابر جوانان مسلمان، آلمان غربی، ۱۳۴۵؛ و ویژگی‌های انقلاب اسلامی ایران ، ‌دفتر نشر فرهنگ تهران، ۱۳۶۳٫