تعریف چکیده

واژه چکیده که معادل انگلیسی Abstract است، به وسیله افراد مختلف با معانی متفاوتی به کار برده شده است. چکیده یک مدرک عبارت است از انتخاب اطلاعات تازه و مفید در آن و بیان این اطلاعات به نحوی که از هر جهت تا حد ،امکان از حشو لاطلاعات عیر مفید خالی باشد (داورپناه ۱۳۸۱-۲۸-۲۹)

– سلطانی، چکیده را خلاصهای از یک نوشته که شامل فشرده تمام مطالب مهم یا فشرده قسمتهای ویژه یا فهرستی ، از محتوای آن نوشته باشد، تعریف می کند  یا (سلطانی، ۱۲۷:۱۳۷۹). پائو به نقل از مؤسسه ملى استاندارد آمریکا، چکیده را چنین تعریف میکند: چکیده باز نمودن کوتاه و دقیق محتوای مدرک است که ،ترجیحا توسط پدیداور جهت نشر ان تهیه شده باشد (پائو۱۸۱:۱۳۷۹)

به طور کلی چکیده یک نوشته بایدنکات عمده، مشاهدات و نتایج حاصله یک پژوهش را ارائه دهد که خواننده در ارزیابی محتوای یک مدرک و ارتباط احتمالی آنمورد استفاده قرار می گیرند.(داور پناه۲۸:۱۳۸۱)

به نظر می رسد که باید تمایزی میان چکیده وخلاصه قائل شد.خلاصه به هر نوع فشرده ای از یک متن اطلاق می شود که ممکن است مخلص،فشرده ،مستخرجه ،چکیده را در بر میگیرد اما چکیده خلاصه ای  است که از قواعد دقیق وانضباط علمی پیروی می کند.به بیان دیگر هر چکیده ملزم به درج مهمترین مباحث است وحال آنکه خلاصه چنین الزامی ندارد وتابع قواعد خاصی نیست.

چکیده نویس:

چکیده نویس ،فردی است که به صورت تمام وقت یا چاره وقت برای کتابخانه ها یا مراکز اسناد ومدارک و دیگرسازمان ها کار چکیده نویسی را انجام می دهند .این افراد معمولا کتابداران متخصص ویا متخصصان موضوعی هستندکه در این زمینه آموزش دیده اند (سلطانی، ۱۳۷۹: ۱۳۰).

چکیده نویس ایدهآل، فردی است که تخصص موضوعی، توانایی های زبان خارجی، و مهارتهای چکیده نویسی و اطلاعاتی دارد. اینکه تا چه میزان هر یکی از این عوامل به تهیه یک چکیده خوب کمک می کند، بستگی به سبک و نوع چکیده و مدارکی دارد که از آنها چکیده تهیه می شود.

به عنوان مثال، در یک رشته موضوعی که در آن پیشرفتهای مهم به زبان ژاپنی منتشر می شود، آشنایی با زبان ژاپنی را ایجاب می نماید. در ضمن، تهیه چکیده های تمام نما در مقایسه با چکیدههای راهنما مستلزم آشنایی بیشتری با رشته موضوعی است.

هدف چکیده

هدف چکیده این است که متون پالایش شده در هر رشته را در دسترس پژوهشگران آن رشته قرار دهد (کلیولند و کلیولند، ۱۳۸۵: ۱۲۹). نشاط، هدف اصلی چکیده را تأمین نیاز به آگاهی رسانی جاری میداند. علاوه براین، چکیده ها، گزینش را تسهیل میکنند، به این ترتیب که کاربر براساس اطلاعات موجود در چکیده ها میتواند به گزینش متن کامل بپردازد (نشاط، ۱۳۸۱: ۷۲۱).

کار کردهای چکیده

نقش و کارکرد چکیدهها برای تسهیل پژوهش و تحقیق در جوامع مشخص و مُبرهان است. در اینجا به برخی از این کارکردها اشاره میشود:

آگاهی رسانی جاری

چکیده، باز نمون کوتاه و فشرده مدرک است. بر این اساسی، برای در کنار هم نهادن زمینه های مورد علاقه مفید است. مطالعه چکیدهها به خواننده اجازه میدهد دامنه گستردهای از مواد را در کمترین زمان ببیند. در این صورت، انسان میتواند بر تعداد کمتری از مدارک بسیار مربوط، جهت مطالعه ژرف تمرکز کند. برخی مطالعه ها نشان داده است که کاربران بسیاری چکیدهها را به خاطر اطلاعات خاص مطالعه میکنند و به ندرت به خود انتشارات اصلی دست مییابند (پائو، ۱۳۷۹: ۱۸۲). این منابع برای آگاه کردن افراد از متون تازه انتشار یافته در حوزه مورد علاقه اهمیت بسیار دارند. برای مثال دانشجویان در مقطع کارشناسی ارشد جهت تهیه پیشینه های پژوهشی خود به چکیده نامه های رشته خود مراجعه می کنند و همان چکیده ها، مبنای تدوین پیشینه پایاننامه میشود.