چکیده

افراد معلول به دلیل ناتوانی خود، از پیشرفت هر روزه جامعه عقب مانده اند ,از این رو فناوری اطلاعات می تواند همانند پلی این شکاف را بپوشاند .به منظور درگیر کردن افراد معلول جامعه با فناوری اطلاعات و ارتباطات و یا افزایش امکانات برای آن ها در نظر گرفتن مواردی همچون: درک صحیح از امکانات و سرویس های فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور , ارزیابی دقیق نیازها برای برنامه ریزی مناسب , طراحی و گسترش دادن محصولات خاص فناوری اطلاعات و ارتباطات مانند نرم افزارهای کمکی و آوانویس و سخت افزارها و محصولاتی که تکنیک های استفاده بهینه از فناوری اطلاعات و ارتباطات را برای افراد معلول در زمینه فیزیکی، شنیداری، گفتاری محیا می کنند , مفید می باشد. در این تحقیق سعی بر این شده است تا تعریف مناسبی از معلولیت و فناوری اطلاعات داشته باشیم تا براساس آن خدمات این فناوری برای معلولین را بررسی کنیم . در قسمت بعد سخت افزارها و نرم افزارهای مورد نیاز معلولین را مورد بررسی قرار می دهیم.ودر آخر درمورد شهر الکترونیک صحبت میکنیم.

کلمات کلیدی: فناوری اطلاعات , معلولین , خط بریل , نابینایان , ناشنوایان , موس , صفحه کلید

مقدمه

فناوری اطلاعات یکی از علوم جدید است که هر روز بر رشد آن افزوده می شود اما مسئله مهم در استفاده از این فناوری است . تنها گروهی که در جامعه برای همگام کردن خود با فناوری اطلاعات دچار مشکل هستند معلولین هستند زیرا حداقل یکی از ابزار های ارتباط با اطلاعات را ندارند. پس باید شکاف موجود بین معلولین و پیشرفت را روز به روز کم رنگ تر کنیم تا زمانی که افراد معلول همانند دیگر افراد جامعه خدمت رسانی کنند. از آن جایی که فناوری اطلاعات و ارتباطات یک مساله جهانی است و تکنولوژی به سرعت در حال پیشرفت است، ما نیز باید خود را با این رشد بین امللی هماهنگ کنیم. سایت ها و گروها و اجلاس هایی که در این ضمینه فعالیت می کنند نیز هر روز در حال رشد هستند .در همین راستا سال های ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۲ دهه جهانی معلولین نام گرفت و یا چند سال بعد شعار پیوند با معلولین داده شد و همچنین در سال ۲۰۰۳ و ۲۰۰۵ اجلاس هایی در ضمینه فناوری اطلاعات و جامعه شکل گرفت که به موضوع معلولان هم پرداخته شد .در سال های اخیر اجلاس هایی حتی در کشور خودمان هم برگزار شد تا به نقش معلولین و نیاز آنها به فناوری اطلاعات پرداخته شود.[۱]

تعاریف اولیه:
تعریف فناوری اطلاعات:

فناوری اطلاعات یک نوع از فناوری است که از سخت افزار , نرم افزار ,فکرافزار و شبکه های کامپیوتری و مخابراتی برای توسعه استفاده می کند .این فناوری هم مولد است و هم در فناوری ها و علوم دیگر استفاده می شود. فناوری اطلاعات به عنوان ابزار در تسریع و افزایش دقت و کاهش خطا و سرگرمی می تواند در تمام عرصه های زندگی نقش داشته باشد . در حوزه هایی مانند تجارت , سرگرمی , آموزش , کار , خدمات , درمان و … که در تمام این عرصه ها نقش آن بسیار تعیین کننده و گاهی حیاتی می باشد.[۲]

تعریف معلولیت:

عبارت” معلول “به کسی نسبت داده می شود که به سبب ناتوانی فیزیکی ، عصبی ، ذهنی ، و یا روانی دسترسی محدودی به فناوری اطلاعات دارد . همانطور که در تعریف فناوری اطلاعات گفتیم این فناوری در تمام عرصه های زندگی انسانها ریشه کرده است و این امر باعث شده شکاف افراد جامعه با معلولین بیشتر شود زیرا افراد معلول بدلیل ناتوانی از استفاده این فناوری عقب می مانند.[۱]

تاریخچه استفاده از فناوری اطلاعات برای رفاه معلولین:

شرکت های زیادی امروزه در حال فعالیت در این ضمینه هستند و حتی تعدادی از آنها منحصرآ در حیطه معلولین فعالیت میکنند .هم اکنون نرم افزارهای زیادی برای رفاه معلولین تهیه شده است که شرکت آمازون از قابلیتهای مشابه این نرم افزارها در کتابخوان الکترونیکی کیندل خود استفاده

۱

کرده است. تکنولوژی های نو به محصولات جدید این شرکت مانند آی فون هم رسیده است. که شاید آشناترین نمونه آنها قابلیت صحبت با موبایلهای به صورت دست آزاد در اغلب گوشیهای موبایل بازار باشد. حتی پرفروشترین دستگاههای جی پی اس هم این روزها مجهز به کاربریهایی مانند فرمانبرهای صوتی هستند در ضمینه فعالیت های نرم افزاری بیشتر کارها پس از آمدن کامپیوتر به خانه ها و رواج اینترنت انجام شد .نرم افزارهایی که کار بزرگ نمایی تصاویر را برای افراد کم بینا انجام می دادند روز به روز بهتر شدند دستگاه های قدیمی درشتنمایی حروف که فقط مخصوص افراد کم بینا بودند جای خود را به لب تاب هایی دادند. که می توانند یک متن را با صدای خوانا بخوانند و فردی که کاملا نابیناست می تواند از آن استفاده کند. همچنین نرم افزار های تشخیص متن که برای ناشنوایان بکار می روند هم رشد زیادی داشتند تا حدی که توانایی خواندن متون آنها بالاتر رفته و همچنین در جدید ترین نمونه ها این نرم افزار ها قادر هستند تا با نمایش های ویدیویی , متن را با حرکات دست به ناشنوا بفهمانند.[۱]