امروزه بیماري هاي ناشی از غذا هاي آلوده، به نگرانی هاي مهمی در کشور هاي جهان بدل شده است. به طوریکه هرساله حدود سی درصد مردم در کشور هاي صنعتی از بیماري هاي ناشی از مصرف موادغذایی آلوده به میکرواورگانیزم ها رنج می برند. هم اکنون در صنعت غذا از نگهدارنده هاي شیمیایی براي جلوگیري از رشد میکرواورگانیزم هاي عامل فساد استفاده می شود اما هنوز در مورد ایمنی مصرف آنها اطمینان خاطر وجود ندارد. گیاهان قادر به تولید ترکیبات متعددي می باشند که در این میان مواد آروماتیکی تولیدشده توسط آنها، مشتقات فنولی، متابولیت هاي ثانویه ي مسئول مکانیسم هاي دفاعی گیاه در مقابل میکرواورگانیزم ها، حشرات و گیاهخواران می باشند. از طرف دیگر با مقاومت روز افزون باکتري هاي بیماري زا نسبت به داروهاي آنتی بیوتیکی ،محققان در پی یافتن ترکیب ها و داروهاي جدید به خصوص داروهاي گیاهی به عنوان جایگزین آنتی بیوتیک هاي غیرمؤثر هستند. مروري بر مواد موثره گیاهان و ارتباط این ترکیبات با اثر ضد میکروبی گیاه (تخریب دیواره سلولها، ایجاداختلال درتولید ATP و سنتز پروتئینها، اثر بر روي DNA و ایجاد اختلال در سیستم qurum sensing و توازن pH و غیره) مکانیسم مقاومت باکتري ها نسبت به آنتی بیوتیک هاو…..ما را در استفاده بهینه از گیاهان یاري می رساند.

واژگان کلیدي:آنتی بیوتیک، میکرواورگانیزم، اسانس روغنی

مقدمه

پیشگیري از بیماري هاي ناشی از غذاهاي آلوده موجب توسعه سیستم هاي کنترلی امنیت غذا شده است. هم اکنون در صنعت غذا از نگهدارنده هاي شیمیایی براي جلوگیري از رشد میکرواورگانیزم هاي عامل فساد استفاده می شود. استفاده از این ترکیبات پیامد هاي ناخوشایندي ازجمله بیماري سرطان و مسمومیت هاي شدید را به دنبال دارد. به نظر میرسد استفاده از مواد مژثره گیاهان جایگزین مناسبی براي نگهدارنده هاي شیمیایی باشد.که اسانس هاي روغنی مثالی از این مواد می باشد.گروه هاي شیمیایی زیادي در اسانس هاي روغنی وجود دارد کهاحتمالاً فعالیت ضد باکتریایی آن ها از یک مکانیسم یکسان پیروي نمی کند ولی مکان هدف همه ي این مکانیسم ها یکسان می باشد اهمیت حضور گروه هاي هیدروکسیل در ترکیبات فنولیک مثل کارواکرول و تیمول تأیید شده است اما ارتباط موقعیت گروه هیدروکسیل ترکیبات زنجیره ي فنولی و اثر ضد میکروبی آن ها به خوبی مشخص نشده است .(۱۵)

مواد و روشها

اسانس ها از روش هاي متفاوتی براي نمایش فعالیت ضد میکروبیشان استفاده می کنند.

-۱ تخریب غشا و دیواره سلول ها یکی از خصوصیات مهم اسانس هاي روغنی و ترکیبات آن ها، آب گریز بودن آن ها می باشد در نتیجه براي ساختار غشاء مزاحمت ایجاد کرده و آن را نفوذ

پذیر می کنند بدین ترتیب آنیون ها و ترکیبات دیگر محتویات سلولی به بیرون نشست می کنند. در صورت منتشر شدن مقدار کمی از محتویات سلولی، سلول باکتري قادر به تحمل می باشد و می تواند زنده بماند اما اگر مقدار زیادي از محتویات سلولی کم شود و مولکول هاي حیانی و یون ها خارج شوند، سلول