آشنايي با طبقه بندي مواد اعتياد آور به همراه نحوه استعمال ،اثرات آني و خطرات آن

مقدمه :
در بررسي تاريخ ، بشري را نمي توان يافت كه با مسائل مربوط به مواد مخدر دست به گريبان نبوده و شايد بتوان گفت مواد مخدر همزاد با بشر در اين جهان يافت شده و تا زماني كه انسان در اين عرصه وجود دارد آن نيز پا بر جاست . مسائل مربوط به مواد مخدر تازگي نداشته و اثرات آن نيز همواره در سرنوشت ملتهاو اقوام قابل جستجو است . در كتب تاريخي ايران و حتي در كتاب قانون ابن سينا از اثرات اين مواد نامبرده شده است . اما بيشتر گزارشات در مورد مواد مخدر مربوط به زمان صفويه و سپس قاجاريه تا عصر كنوني است همراه با فراز و نشيبهاي اين دوران كه اشاعه مصرف مواد افيوني مورد توجه بوده است قوانين يكصد ساله در مورد محدود نمودن مصرف مواد نيز يافت مي شود.

در زمان ما مسئله مواد مخدر شكل مخاطره آميز وكاملا پيچيده اي به خود گرفته و در عين حال گسترش جهاني يافته است . اعتياد به مواد مخدر علاوه بر زيانهاي جدي و خطرناك جسمي از قبيل ابتلا به بيماريهاي عفوني واگيردر همچون ايدز – هپاتيت – سل – عوارض و مشكلات عديده اجتماعي و اقتصادي از قبيل افزايش جرمهاي مرتبط با مواد مخدر همچون جنايت و سرقت ، فقر و تكدي گري و هدر رفتن سرمايه هاي كلان مادي كشورها را بدنبال داشته است .

تعاريف اعتياد:
اعتياد يعني خو گرفتن و وابسته شدن جسمي ، رواني و عصبي فرد به مواد مخدر كه ترك يا فرار از آن نا ممكن و يا بسيار مشكل است .
اعتياد يعني مصرف نا بجا و مكرر مواد مخدر كه باعث وابستگي به آنها مي شود . اين وابستگي بدني و رواني است ، ترك مصرف مواد افيوني مشكلات و محروميت هاي بدني و رواني را در پي خواهد داشت .

اعتياد عبارتست از وابستگي به عوامل يا موادي كه تكرار مصرف آنها با كم و كيف مشخص و زمان معين از ديدگاه معتاد ضروري مي نمايد .
اعتياد يك بيماري رواني ، اجتماعي ، اقتصادي كه بر اثر فعال و انفعالات تدريجي بين بدن انسان و مواد شيميايي تحت يك سلسله شرايط و اوضاع احوال خاص رواني ، اقتصادي ، اجتماعي و سنتي به وجود آيد .
از نظر فارماكولوژي اعتياد عبارتست از حالت مقاومت اكتسابي كه در نتيجه استعمال متمادي دارو در بدن حاصل مي شود به قسمي كه استعمال مكرر دارو موجب كاسته شدن اثرات تدريجي مي گردد پس از مدتي شخص مي تواندمقادير سمي دارو را در بدن بدون ناراحتي تحمل كند و در صورتي كه دارو به بدن نرسد اختلالات جسمي و رواني موسوم به سندروم محروميت بروز مي كند .
از نظر سازمان جهاني بهداشت اعتياد داروئي حالتي است كه در اثر مصرف دوره اي يا مداوم يك ماده شيميايي ( طبيعي يا مصنوعي ) كه براي انسان يا جامعه مضر باشد ايجاد مي گردد و ويژگي هاي آن به قرار زير است :
۱- اشتياق يا نياز اجباري به استفاده مداوم آن ماده و ظهور رفتاري اجباري براي پيدا كردن آن به هر وسيله .
تمايل به افزودن به مقدار مصرف به مرور زمان
پيدا شدن وابستگي هاي جسمي و رواني بر اثر استفاده از آن ماده .

وابستگي به مواد (Substance dependence) :
امروزه در محافل دانشگاهي به جاي اعتياد از وابستگي نام برده مي شود ، هر چند كه ميان مردم اين بيماري به ((اعتياد )) و خود بيمار به عنوان))معتاد)) شناخته شده است . بر اساس آخرين جمع بنديهاي عملي كه در دهه هشتاد انجام گرفت))وابستگي(( يك نشانگان باليني است كه در پي مصرف مواد علائمي در حالات رفتاري ، شناختي و فيزيولوژيكي فرد مصرف كننده ظاهر مي گردد ميزان وابستگي كمي است و به درجات مختلفي مي تواند وجود داشته باشد . شدت وابستگي با رفتارها متعاقب مصرف مواد ، سنجيده مي شود . بيمار وابسته به مواد عليرغم تحربه مشكلات متعدد ناشي از مصرف مواد ، قادر مصرف به قطع مصرف آن نيست و به طور اجباري و وسواس گونه به مصرف آن ادامه مي‌دهد.

طبقه بندي مواد اعتياد آور
كوكائين (COCAIN)
اسامي عاميانه:NOSE CANDY ،BASE ،FLAKE،
TOOT ،WHITE ،BLOW ،SNOW ROCK ،CHARLIE،
COKE ،STARDUST
شكل ظاهري: گرد سفيد رنگي كه از برگهاي خشك شده گياه كوكا بدست مي آيد.با پختن كوكائين همراه با جوش شيرين ماده مخدر ديگري بنام CRACK حاصل مي گــردد. كرك بسيار بسيار اعتياد آور بوده و بشكل حبه هاي سفيد و يا قهوه اي رنگي ميباشـد. معمولا با نشاسته، شكر، ويتامين سي، پودر شير و پودر تالك تركيب مي گردد.

نحوه استعمال: استنشـاق از راه بيـنـي، تـزريق وريـدي، دود كـردن كـرك تـوسط پيپ، جويدن برگها، بكار بردن در غشاء مخاطي دهان، مهبل و مقعد.
استنشـاق از راه بيـنـي، تـزريق وريـدي، دود كـردن كـرك تـوسط پيپ، جويدن برگها، بكار بردن در غشاء مخاطي دهان، مهبل و مقعد

اثرات آني: يك محرك ميباشد، اثراتش بسيار زود از ميان مي رود (۳۰ دقيـقـه بـعد) كـه سبب ميگردد فرد احساس افسردگي و نا آرامي كند، حـتي بـا يكـبـار مـصرف اعتـيـادآور است. افـزايش اعتمـاد بنـفس، احسـاس نيـرومنـدي و هـوشـيـاري، سـبــب تپــش قلب مي گـردد، انرژي زا، فرد حراف و يا كم حرف ميشود، سريع و چابك، شنگولي. از مـيـان رفتـن تـمركـز، هــماهنگي حركات و ميل جنسي، تنفـس كـم عـمـق و نامـنـظـم، رفـتـار خشونت آميز، رعشه، بسيار زود اثرش ايجاد مي گـردد (۱۰ ثـانـيـه پـس از اسـتـعـمـال) افزايش انرژي، تقويت نيروي جنسي، ترشح دپامين در مغز.
خطرات: استنشاق آن از راه بيني سبب آسيب به پره مــياني بيني شده و در آن ايجاد حفره ميكند. آنقدر خطرناك است كه با اولين مصرف مي تواند سبب سكته قلبي گـردد. مشـكـلات تـنـفسي، آسيـب بـــه ريه، تشنج و مرگ ناگهاني. در دراز مـدت نـيـز سـبـب پارانوئيد، توهم، خشونت و كاهش وزن ميگردد.به مغز و قلب نيز آسيب جدي ميرساند.

ال اس دي (LSD)
مخفف LYSERGIC-ACID-DIETHYLAMIDE ميباشد.
اسامي عاميانه: ACID ،TABS ،BLOTTER
شكل ظاهري: در كاغذهاي مربعي شكل كوچك كه مـعـمـولا روي آنـهـا طرح و نـقـوش مختلفي وجود دارد-بصورت قرصهاي ريزي بنام MICRODOTS ،DOTS، به صـــورت مـايع، كپسول و ژلاتين نيز موجود ميباشد. ال اس دي خالص گرد بي بـو و سفـيـد رنگي است كه از يك نوع قارچ استخراج ميگردد.

نحوه استعمال: استنشاق، دود كردن، تزريق، خوراكي.
اثرات آني: توهم زاي قوي، حالت پرواز (TRIP)، ظـرف يك ساعت پس از مصرف ظـــاهر گشته و ۸ الي ۱۲ ساعت اثر آن باقي مي مـاند، فـرد قـادر بـه خـاتمه دادن به اين حالت نمي بـاشـد، رنــگها روشنتر، اصوات جديدتر و حركات و زمان كند تر و يا تندتر مي گـردد. ادغام حواس در يكديگر (رنگها شنيده ميگردد و صداها ديده ميشود)، كاهش اشتها، گر گرفتگي، پارانوئيد، لرز، تپش قلب، سر در گمي و تنفس سريع.

خطرات: يك حالت پرواز و يا نشئه گي حاصل از ال اس دي ميتواند خوشايند بـاشد اما يك تريپ بد بسيار وحشت آور خواهد بود. مسـئـله ديـگر حـالتـي اسـت كه تريپ مجددا بدون استعمال ال اس دي براي فرد بارها و بارها تكرار ميشود كه FLASH-BACK نامــيده ميگردد. افسردگي، روانپريشي، جنـون، تشـنـج، مـرگ، خود كشي از عواقب مصرف آن بشمار ميرود.

اكستاسي (ECSTASY)
اسامي عاميانه: ECCY ،XTC ،X ADAM ،E-DIAMONDS
،MITSUBISHI ،LOVERS SPEED ،CLARITY
شكل ظاهري MDM: (METHYLENE-DIOXYMETHYL-AMPHETAMINE)
تهيه ميگردد قرص به اشكال و اندازه هاي گوناگون، گرد، كپسول، مايع. از نـوعي آمـفي تـامين توهم زا ميباشد، معمولا با نشاسته، پودر تالك و رنگ، كافئين، آمـفي تـامين و افدرين تركيب ميگردد.

نحوه استعمال: خوراكي، دود كردن و استنشاق، تزريق.
اثرات آني: اثر آن ۲۰ دقيقه پس از مصرف ظاهر ميگردد، اكستاسي هم محرك است و هم توهم زا، افزايش انرژي و حس خوشي، اصوات، رنگها و احساسات شديدتر ميگردد اثر آن تا ۶ ساعت باقي ميماند، به حالت ايجاد شده از آن ROLLING مي گـويند، اثراتش شبيه آمفي تامين ميباشد، افزايش ضربان قلب، افزايش اعتماد بنفس،احساس تهوع، اضطراب، احـساس صمـيـميت بـا ديـگران، سـايـيدن دنـدانـها بـه يكديگر، كاهش اشتها، تعـريـق، احــساس شديد لذت، گرمي و شادي،فرز را به رقصيدن وا مي دارد. تـرشـح دپامين و سروتونين در مغز.

خطرات: گرمازدگي، چون بيشتر در كلوبها از آن استفاده مي گـردد و در پـي فـعـالـيــت شديد مانند رقصيدن سبب افزايش شديد گرماي بدن ميگردد كه بسيار خطرناك اســت، فرد براي رفع تشنگي مـمـكن اسـت آب فـراوان بـنـوشد كـه ايـن خـود سبب رقيق شدن بيـش از حـد خــون و از مــيان رفتن تعادل سديم خون شـده و سـبـب تـورم اعـضـاء بـدن هـمـچـون مـغز و در نهايت مرگ فرد مي شـود، پـس از يـكـي دو روز بـعـد فـرد احـسـاس افسـردگـي و خـستگي ميكند، در دراز مدت سبب آسيب به كبد، كليه و مغز مي گردد، توهم گويي، استفراغ، تشنج.

كتامين (KETAMIN)
اسامي عاميانه: K-SPECIAL ، K-VITAMINE ، K-KET
شكل ظاهري: گرد سفيد رنگ، بصورت قرص و يا مايع.
نحوه استعمال: خوراكي، استنشاق و تزريق.
اثرات آني: بي حس كننده قوي ميباشد، القاء تجربه خارج از بدن، كـرختــي و توهم زا ميباشد.
خطرات: در كوتاه مدت سبب مشكـلات بـيـنـايي، عـدم تـعـادل و هـمـاهنگي، توهمات وحشتناك و در دراز مدت سبب احساس گم گشتگي و جدايي از واقعيت ميگردد.

متادون (METHADONE)
اسامي عاميانه: METH-LINCTUS
شكل ظاهري: مايع سبز، آبي و يا كهربايي رنگ، قرصهاي سفيد رنگ.
اثرات آني: اثراتي شبيه هروئين داشته اما خفيف تر.
خطرات: سبب كما و مرگ ميگردد.
آمفي تامين (AMPHETAMINES)
اسامي عاميانه : SPEED ،WHIZZ ،METH ،CRANK،
شيشه GLASS ،CHALK ،UPPERS ،FAST –
شكل ظاهري: گرد سفيد رنگ و يا خاكستري، كپسول، قرص. بـراي آنـكه آمفي‌تامين قابل دود كردن گردد آن را كريستاليزه ميكنند كه در اين صورت به آن ICE ميگويند.
نحوه استعمال: استنشاق، دود كردن، تزريق و يا حل درون مايعات، خوراكي.

اثرات آني: اثر آن ۳ الي ۴ ساعت بعد ظاهر ميگردد، هيجان زدگي، اعتماد بنفس بالا، افزايش هوشياري، پر انرژي، كاهش اشتها، بي خوابي، يك محرك ميباشد.
خطرات: دركوتاه مدت سبب احساس اضطراب، افسردگي و خستگي پس از استعمال آن مي شود، افزايش ضربان قلب و تنفس، اختلال در ديد، خشكي دهان، سـرگـيـجـه و خشونت، مرگ ناگهاني و سكته قلبي. در دراز مدت سبب توهم، وحشتزدگي، كـاهش وزن، آسيب به مغز و حافظه، تشنج و مرگ ميگردد.

قارچ ها (MAGIC MUSHROOMS)
اسامي عاميانه SHROOMS-MUSHIES:
SHROOMS-MUSHIES
نحوه استعمال: پخته همراه با غذا، دم كرده همراه با چاي.
اثرات آني: اثري خفيف تر از ال اس دي داشته و تا ۴ ساعت باقي ميماند.
خطرات: درد شكم، اسهال، تهوع و مرگ در پي مصرف قارچهاي سمي.

جي اچ بي (GHB)
مخفف GAMMA: HYDROXYBUTYRATE است.
اسامي عاميانه: GHB ،GBH ،GABBA ،G ،LIQUID ECSTACY
شكل ظاهري: مايع بي رنگ و بي بو داخل بطريهاي كوچك، بصورت كپسول.
نحوه استعمال: خوراكي.
اثرات آني: مقادير كم آن اثرات شبيه الکل دارد و مصرف زياد آن مانند اكستاسي عمل ميكند.
خطرات: تهوع، خواب آلودگي، احساس گم گشتگي، تشنج و مشكلات تنفسي.
حلالها (INHALANTS)
اسامي عاميانه: BULLET ،BOLT ،،SNAPPERS ،POPPERS ،WHPPETS AEROSOLS ،SNIFF ،NITRITES BULLET

شكل ظاهري: موادي هستنهد كه فرد با استنشاق آنـها حـالت سرخوشي و نشئـــه گي دست ميدهد مانند: چسبها، تينر رنگ، گازوئيل، جوهر مركب، اسپري مـو، اسپري رنگ، اسپري شوينده، گاز فندك، استون، شيشه شور، واكس كفش، غلط گيرها.
نحوه استعمال: استنشاق مستقيم فـرآورده، ريــختن اين گونه مواد درون كيسه هاي پلاستيكي و استنشاق از طريق آن كه BAGGING ناميده ميگردد.

اثرات آني: خواب آور، مسكن، ضد درد، مستي، گيجي، سردرگمي.
خطرات: كوتاه مدت سبب تهوع، سرفه شديد، لكه اطراف دهان،خفگي و در دراز مدت سبب سر درد، خونريزي بيني، كاهش حس بويايي، كـاهـش اكـسيـژن به مغز و آسيب به مغز، آسيب به كليه ها، كبد و سيستم عصبي و ششها ميگردد.

حشيش (CANNABIS)
اسامي عاميانه: GRASS ،HASH ،DOPE ،BLOW ،DRAW
شكل ظاهري: بصورت تكه هاي جامد، از گياه شاهدانه ميباشد، قـهـوه اي و يــا مشكي است.
نحوه استعمال: بـصورت دود كردن با سيگار همراه با سيگار برگ و همراه با چپق و يا قليان، پختن آن و مصرف بهمراه غذا، همراه به چاي نيز دم ميكنند.
اثرات آني: ريلكس كننده، حواس شنوايي و بينايي (به خصوص رنگها) قويتر ميگردنـد، اشتها آور است، فرد حراف و يا منزوي ميگردد، واكنش به محركها كند ميشود، دقيقه ها طولاني شده زمان دير ميگذرد، اجسام عادي ، عجيب بنظر ميرسند.
خطرات كوتاه مدت: احسـاس سـردرگـمـي، اضــطراب، هراس، بد گـمـانـي، تـوانـايـي يادگيري كاهش مي يابد، هماهنگي حركات مختل ميشود.

خطرات دراز مدت: پارانوئيد، اسكيزوفرني، جنون، روانپريشي، افسردگي و اضطــراب، استعمال آن همراه با سيگار سبب آسيب جدي به ريه ها ميگردد.

ماري جوآنا (MARIJUANA)
اسامي عاميانه WEED: ،GRASS ،POT ،CHRONIC ،JOINT ،BLUNT ،HERB ،GANGA HEMP ،BASH ،BHANG ،BLAST ،
شكل ظاهري: از برگ، ساقه شاهدانه بدست مي آيد. شبيه جـعــفـري خشك سبـز، قهوه اي و يا خاكستري ميباشد. اندكي توهم زا است.
نحوه استعمال: مانند حشيش ميباشد.
اثرات آني: گذشت زمان حس نميگردد، تمركز كاهش مييابد، حافظه و يادگيري كاهش مي يـابد، افـزايـش فـشار خـون و ضـربـان قـلـب، خشكي دهان، قرمزي چشمها، خواب آلودگي، اشتها آور، اثرات حشيش را نيز دارا مي باشد. خنده هاي مكرر.
خطرات: پارانوئيد، آسيب به ريه ها، سرفه و عفونت مجاري تنفس، برونشيت.

هروئين (HEROIN)
اسامي عاميانه HORSE :،SMACK ،BIG H ، BLACH TAR ،CABALLO ،DRAGON،GEAR SKAG ،BROWN ،JUNK
شكل ظاهري: از خشخاش بدست مي آيد، شكل تغيير يافته مورفين است، هـروئين خالص گرد سفيد رنگي است كه طعم بسيار بدي دارد، هـروئـيـن مـعمولا با مواد ديگري مانند نشاسته، پودر شكر، پودر تالك، پودر شير، آرد و گچ و تركيب مي گردد، هـروئـيـــن ميتواند قهوه اي و يا مانند قير تيره باشد.

طرز استعمال: دود كردن، تزريق وريدي، استنشاق (زماني كه گرم ميگردد ميسوزد و ايجاد دود ميكند به استنشاق دود آن
((THE CHASING DRAGON ميگويند.
اثرات آني: خـوشـي زياد، كاهش درد، تـهوع، خـارش شـديـد، چـرت زدن، كـنـد شـدن تـنـفس، خـواب آلـودگـي، نشئـگي، ريـلـكس شـدن. مسـكن درد بسيار قوي، احساس سنگيني، گويي يك پتوي گرم دور بدتان كشيده شده است.

خطرات: بسيار اعتياد آور است، اسـتـعمال بيش از حد تنفس را متوقف كرده و سبب مرگ ميشود. چون با موادي همچون گچ، آرد، تالك و غيره تركيب ميـگردد، استعمال تزريقي آن سبب ايجاد حساسيت در بدن و خارش شديد ميشود. صـــدمه به قلب و عروق خوني، عفونت، هموروئيد و سوء تغذيه، آسيب به كبد و كليه.

مواد روانگردان:
مواد روانگردان به ۴ گروه تقسيم بندي ميگرند:
۱- STIMULANT (محركها): افزايش انرژي، هوشياري ذهني و فـعالـيـت جـسـمــاني، كاهش خستگي، سركوب
گرسنگي، افزايش ضربان قبل و فشار خون. مثال: كـوكـائــين وکافئین.
۲-)DEPRESSANسركوبگرها): كاهـش انــرژي، هـوشيـاري ذهـنـي، ضـربـان قـلـب، فعاليت جسماني و سرعت تنفس، كاهش سرعت عكس العمل،خواب آور و القاء حالت رويا. مثال:الکل، مرفين و هروئين.

۳-HALLUCINOGENS (توهم زاها): تغـيـيـر و اخـتـلال در خـلق و خـو، ادراك و حــواس بينايي، شنوايي و احساسات، القاء حالت رويا. مثال: ماري جوآنا و ال اس دي.
۴-) NARCOTICS مخدرها:( القاء بي حسي، كرختي،رخوت و خواب شديد.

گياهان روانگردان :
گياهان روانگردان به سه گروه تقسيم بندي مي گردند :
۱-OPIUM POPPY (خشخاش)
داروهاي استخراجي: هروئين، مورفين، كـدئـيـــن، ترياك. مسكن و ضد درد ميباشند.
۲-CANNABIS SATIVA (شاهدانه)
داروهاي استخراجي: TETRAHYDROCANNABINOL كه مـــاده اي مسـكن، شـل كنـنـده عـضلات، خـواب آور و آنـتـي بيـوتـيك است. ماري جوآنا و حشيش ازآن گرفته مي شـود. حشيش از صمغ گياه و ماري جوآنا از ساقه و برگ آن.
۳-COCA
از آن كوكائين استخراج ميشود كه يك آلكالوئيد بي حس كننده موضعي ميباشد.
نكته:
به تزريق وريدي موادمخدر MAINLINING و به تزريق زير پوست و عضلات SKIN POPPING ميگويند.
استروئيدها (STEROIDS)
اسامي عاميانه ROIDS :،SAUCE ،SLOP ،JUICE ،PUMPERS ، CANDY ، ANABOLICS
شكل ظاهري: مشتقات هورمون مردانه تست وسترون مي بـاشنـد كـه رشـد عـضـلات اسكلتي را افزايش ميدهد. ورزشكاران براي بـهبـود عـمـلكرد و ظاهر فيزيكي خود از آنها استفاده ميكنند. استقامت را نيز افزايش ميدهد.

نحوه استعمال: خوراكي، تزريق.
خطرات: افزايش فشار خون، كلسترل بالا، بيماري كليه و كبد، صدمه به قلب، ديابــت، يرقان، افسردگي، رفتارهاي خشونت آميز. در مردان: رشد سينه، تحليل بيضه، كـاهش اسپرم، ناباروري، آكنه، سكته. در زنان:رشد مـو در صـورت، بـم شـدن صدا، اخـتــلال در قاعدگي، كاهش سايز سينه.

سركوبگرها و مسكنها
اسامي عاميانه DOWNERS :،GOOFBALSS ،BARBS ، BLUEDEVILS ،JELLIES TRANY ،BENZOZ ،LUDES
شكل ظاهري: اين داروها مســكن بوده و سبب شل شد عضـلات و آرامـش اعـصـاب ميگردند. به صورت قرص و كپسول ميباشند. مانند: واليوم و مرفين.
نحوه استعمال: خوراكي و تزريق.
اثرات: تسكين اضطراب و تنش، خواب آور،تسكين اضطراب و تنش، خواب آور، خطرات: اعـتــياد آور، كاهش انرژي، كاهش حافظه، افسردگي، بي خـوابـي و حـمـلات هراسي.

پي سي پي (PCP)
اسامي عاميانه : PHENCYCLIDINE , ZOOT , HOG CRYSTAL , ANGEL DUST
شكل ظاهري : يك بي حس كننده مي باشد . گرد سفيد رنگ كريستالي ، به صورت كپسول و قرص نيز وجود دارد .
نحوه استعمال : استنشاق ، دود كردن و تزريق .
اثرات : خوشي ،‌ريلكس شدن ، بي وزني ، عدم تمركز ، اضطراب ، افسردگي .
اكسي كنتين (OXYCONTIN)

اسامي عاميانه : OXYCOTTON , OC , OXY
شكل ظاهري : مسكن درد ميباشد كه ماده فعال آن اكسيكدون (OXYCODONE) است . بصورت مايع قرص مي باشد .
نحوه استعمال :‌ تزريق ، استنشاق ، جويدن ، پخته همره غذا .
اثرات : كند شدن تنفس ، تهوع ، استفراغ ، پيوست ، سردرد ، گيجي ، تعريق و ضعف .