مقدمه:

هـر گـاه مقاومـت برشـی سـنگهاي رسـی غیـر متـراکم یـا بـا تـراکم ضـعیف کـاهش یابـد، در آنهـا لغزشـهایی در امتـداد یـک صـفحه نـیم دایـــــره اي رخ مـی دهـد. اینگونـه ناپایـداريهـا، از نـوع لغزشـی۶ مـی باشـند. (معماریـان (۱۳۷۴ در سـنگهاي رسـی همگـن هماننـد رس سـنگ، مـارن و شیل رسی شـکل سـطح لغـزش کـم و بـیش منحنـی بـوده و حرکـت بـه صـورت دایـره اي رخ مـی دهد؛ در این گونه لغـزشهـا مصـالح در پـاي دامنـه هـا انباشـته مـی گردنـد. معمـولاً در اثـر حرکـت مصالح، درزه هایی عمود بر سـطح لغـزش بوجـود مـی آینـد کـه در صـورت اشـباع شـدن، پایـداري دامنه را مجدداً بهم می زنند.

ابعـاد لغـزش دایـره اي در سـنگهاي رسـی متغیـر اسـت. در شـرایط خاصـی هماننـد زمـین لغـزش گزینه تنگ تلخ، لغـزش ممکـن اسـت بـه صـورت چنـد تـایی۷ صـورت گیـرد کـه در نتیجـه آن دو یـا چنـد لغـــــزش رخ مـیدهـد کـه همگـی از یـک سـطح لغـزش عبـور مـی نماینـد. ایـنگونـه لغزشها به سمت عقب گسترش مییابند.

Slump Multiple rotationad slide

٦

٧

آنالیز و تحلیل پایداري زمینلغزش تنگ تلخ در سد مخزنی ابوالفارس

بحث و بررسی

در بالادست تـوده لغزیـده مـورد مطالعـه یـک پادگانـه آبرفتـی بـا تنـاوب مصـالح ریزدانـه و درشـت دانه با بلنـداي حـدود ۵ متـر دیـده مـی شـود کـه در پایـاب ارتفـاع کمتـري دارد و نشـانگر مسـدود شدن رودخانه در زمانی نسـبتاً طـولانی اسـت. بـر ایـن اسـاس بـه نظـر مـی رسـد، انسـداد رودخانـه مدتی ادامه داشته و سـیلابهاي بعـدي سـبب فرسـایش و شستشـوي مصـالح لغزیـده شـده اسـت. بـا این عمل تعادل مـوقتی تـوده لغزشـی بهـم خـورده و در راسـتاي یکـی از درزه هـاي انتقـالی لغـزش دوم رخ می دهد. در اثر زمـین لغـزش، لایـه بنـدي تـوده سـنگ بـه هـم خـورده و لایـه هـاي ماسـه سنگی کـاملاً خـرد شـدهانـد. در شـکل (۱) ترتیـب لغزشـهاي زمـین لغـزه گزینـه مزبـور ارائـه شـده است.

به منظور تحلیل اسـتاتیک زمـین لغزشـها، ضـروري اسـت کـه ویژگیهـاي شـاخص و مکـانیکی تـوده سـنگ و خـاك بـا انجـام آزمایشـهاي صـحرایی و آزمایشـگاهی تعیـین گـردد. خـواص تعییـر شـکل پذیري با انجـام آزمـایش بارگـذاري صـفحه۸، مقاومـت برشـی۹، تعیـین تنشـهاي افقـی بـاقی مانـده

و سـایر ویژگیهـاي شـاخص و مهندسـی بـا انجـام آزمایشـهاي آزمایشـگاهی پارامترهـاي هسـتند کـه براي تحلیـل پایـداري مـورد نیـاز مـی باشـند. در مرحلـه کنـونی مطالعـات کـه امکـان انـدازه گیـري پارامترهــاي یــاد شــده نبــوده اســت بــا بکــارگیري پارامترهــاي ســاختگاههاي مشــابه و تجــارب جــهانی و بـا اســـتفاده از نـرم افـــزارSlide2003 آنـالیز پایـداري در سـه حالـت خشـک، اشـباع
و پس از آبگیري و بادر نظرگرفتن ضریب زلزله به میزان ۰,۲g انجام شده است.

پارامترهاي ورودي ارزیابی پایداري براي این توده لغزیده عبارتند از :

Plate load Field shear

٨

٩

۱۰۸

مجموعه مقالات نهمین همایش انجمن زمین شناسی ایران، دانشگاه تربیت معلم تهران، ۱۳۸۴

در سنگ سالم :

۳ γ sat  ۲ / ۳ gr cm

gr ۱/ ۸ γ VCS ۱۰MPa mi  ۵
cm3 W

GSI  ۴۵

عکس -۱ زمین لغزش در حاشیه چپ مخزن گزینه ۲

در توده نابرجا
۱/ ۵gr γ gr ۲ γ VCS  ۵MPa
cm3 W cm3 sat
mi  ۴ GSI  ۲۵ RMR  ۲۰ ش