چکیدہ:
تحقیق حاضر به منظور تعیین امکان سنجی استفاده از پرتو گاما در جیره طیور گوشتی و بررسی صفات عملکردی ناشی از مصرف خوراک پرتو دهی شده می باشد. در این آزمایش تعداد ۲۵۹ قطعه جوجه گوشتی (نر و ماده) از سویه آرین مورد استفاده قرار گرفتند. طول دوره پرورش ۶۲ روز بود. برای تجزیه و تحلیل آماری، با استفاده از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی متعادل که تیمار مورد آزمایش، تاثیر جیره غذایی پرتو دهی شده (در ۴ روز که شامل صفر، ۹۷۰۰، ۷۷۰۰ و ۸۷۰۰ گری بود) و چهار تکرار اجرا گردید. بر اساس اطلاعات بدست آمده نشان داده شده است که میزان افزایش وزن و میزان مصرف خوراک در کل دوره پرورش از لحاظ آماری معنی دار شده است (۰٫۰۱>P ) همچنین نشان داده شده است که میزان ضریب تبدیل غذایی در کل دوره پرورش از لحاظ آماری معنی دار شده است (۰٫۰۱>P ) مقایسه آماری میزان تلفات برای گروههای پرتو دهی شده و گروه شاهد در کل دوره پرورش معنی دار نبود
(P0/05). واژه های کلیدی: طیور گوشتی، پرتو گاما، صفات عملکردی، خوراک مصرفی، ضریب تبدیل غذایی

۱-۱- مقدمه :
علاوه بر اینها شیوع و افزایش وقوع بیماریهای منتقله از خوراک که توسط باکتریهای بیماریزا و انگلها بوقوع دیدگان ما می آورد. همچنین نگرانیهای به حق در مورد مشکل آفرین بودن افزودن آنتی بیوتیکها به مواد خوراکی برای گرفته است. با این وجود علاقه در حال افزایش به منظور استفاده از پرتو یونساز برای جلوگیری از رشد میکروارگانیسمها در غذاهای متفاوت، محصولات خوراکهای دامی و جیره های حیوانات بوجود آمده است، با توجه به مزایای مبرهن پرتودهی و نیز تاثیر به سزای این تکنیک نوین و نیز با توجه به امکان اجرای این روش در کشور، لذا این تحقیق به منظور تعیین اثر پرتو گاما بر روی صفات تولیدی جوجه های گوشتی، طراحی و اجرا گردید.

۲-۱- مواد و روشها:
پرورش و خوراک دادن طیور در بهار سال ۱۳۸۹ در سالن پرورشی مزرعه کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج واقع در ماهدشت انجام گرفت. به منظور بررسی اثر پرتو گامای جیره جوجههای گوشتی، با استفاده از طرح کاملا تصادفی متعادل با یک تیمار اثر جیره غذایی پرتودهی شده (شامل ۲۶۰ کیلوگرم جیره آغازین، ۶۸۰ کیلوگرم جیره رشد و ۲۹۰ کیلوگرم جیره پایانی) در نایلونهایی از جنس سلیفون (به صورت بسته های یک کیلو گرمی) بسته بندی و درب نایلونها جهت جلوگیری از آلودگی های ثانویه توسط دستگاه پرتی دوخته شد (شکل ۱-۳) هر ۲۰ عدد نایلون در داخل کار تنهای مخصوص که از طرف سازمان انرژی اتمی ایران ارائه می شد قرار گرفت. تعداد ۱۲ کار تن جیره آغازین، ۲۶ کارتنی جیره رشد و ۱۲ کار تن جیره پایانی جهت پرتو دهی با استفاده از دستگاه پرتو دهی کبالت ۹۰ مورد استفاده قرار گرفتند. (سلول گاما، ۱۳۶-IR، نرخ روز =۰/۷۱ کیلو گری در ثانیه، سازمان انرژی اتمی ایران، تهران، ایران) سطوح دوزهای بکار رفته، عبارت بودند از: صفر (شاهد)، ۹/۷، ۷/۷ و ۸/۷ کیلوگری بودند. نرخ دوز با استفاده از پرسپکس شفاف بومی تعیین گردید.
برای تنظیم جیره، ابتدا مواد خوراکی در آزمایشگاه آنالیز گردید و سپس مقادیر مواد مغذی واقعی اندازه گیری شده در تنظیم جیره استفاده گردید. تنظیم جیره ها با استفاده از نرم افزار جیره نویسی UTFDA (۱۹۹۳) انجام گرفت. اجزا جیره به کار رفته در جدول زیر نشان داده شده است. تعداد ۲۵۹ قطعه جوجه گوشتی (نر و ماده) از سویه آرین در این آزمایش مورد استفاده قرار گرفتند. چند ساعت قبل از ورود جوجه ها به سالن گرمایی روشن شد تا دمای سالن به حدود ۳۲ درجه سانتیگراد برسد.
جوجه ها پس از تعیین میانگین وزن در ۱۹ واحد آزمایشی و در هر واحد ۱۹ قطعه به صورت تصادفی توزیع شدند. هنگام تقسیم جوجه ها در واحد های آزمایشی جوجه های ضعیف و فلج و وازده حذف گردیدند. در طول این آزمایش همه موارد از قبیل تغذیه، بستر، رطوبت و غیره مطابق با توصیه های راهنمای پرورش جوجه سویه آرین انجام گردید. تمامی اطلاعات مربوط به صفات عملکردی از قبیل: مصرف خوراک، افزایش وزن، ضریب تبدیل غذایی و درصد ماندگاری در طول دوره های پرورش (آغازین، رشد و پایانی) به دقت ثبت گردید. اطلاعات حاصله از صفات عملکردی با استفاده از نرم افزار (Version) SPSS و از طریق آنالیز واریانس یک طرفه، محاسبه گردید. مقایسه میانگینها با استفاده از آزمون دانکن صورت گرفت.