چکیده

هدف این پژوهش ارزیابی و رتبه بندی عوامل موثردر بکارگیری استراتژی رقابتی در بانک می باشد. بدین منظورمهمترین معیارهایی که در انتخاب استراتژی رقابتی در بخش بانکداری موثرند شناسایی و با بهره گیری از فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی این عوامل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. جامعه آماری این تحقیق را مدیران و کارشناسان بانک ملت در شهرستان تنکابن در استان مازندران تشکیل می دهند. نتایج بدست آمده نشان داد که از بین عوامل اصلی؛ قابلیت های ارتباط با مشتری مهمترین عامل در انتخاب استراتژی رقابتی می باشد.و از بین عوامل فرعی ؛عوامل حفظ و تقویت روابط با مشتریان ، سطح خدمت به مشتری و درک نیازها و خواسته های مشتریان ؛ در اولویت های اول تا سوم قرار دارند.

واژه های کلیدی: استراتژی رقابتی ، فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی، قابلیت های مدیریت، ارتباط با مشتری، نوآوری و شهرت در بازار

۱

. ۱ مقدمه

نگاهی عمیق به محیط پیرامون، این حقیقت را آشکار میسازد که جهان امروز بسیار متفاوت از گذشته است. از جمله ویژگیهای جهان امروز میتوان به جهانی شدن اقتصاد، تولید انبوه، رقابت بر مبنای زمان، اطلاعات انبوه، کارآیی ارتباطات، افزایش دانش و اطلاعات و قدرت تصمیم گیری مشتری و … اشاره کرد و این همه بیانگر یکپارچگی بازارها و پیچیدگی روزافزون بازارها و پویایی محیط فرآروی سازمانهاست. در چنین فضایی این سوال اساسی مطرح است که رمز بقا و غلبه یک سازمان بر حریفان قدرتمند و بزرگ چیست؟ آیا باید در مقابل حریفان قدرتمند موجود زانو زد؟ و یا باید از مفهومی به نام استراتژی رقابتی سود جست.

در دنیای رقابتی امروز سازمانها میبایست به هنگام اتخاذ استراتژی های رقابتی خلاقیت بیشتری از خود نشان داده و به منظور دستیابی به اهداف مورد نظر، گزینه های استراتژیک را به دقت مورد ارزیابی قرار دهند .[ ۱۴ ] استراتژیهای رقابتی با توسعه ویژگی هایی سر و کار دارند که سازمان و ارزشهای رقابتی آن را نسبت به سایر رقبا متمایز میسازند .[ ۱۱] به علت افزایش رقابت در صنعت بانکداری در سالهی اخیر، انتخاب استراتژی مناسب جهت رقابت موثر در بازار اهمیت دوچندانی یافته است.

مایکل پورتر اولین کسی بود که به طور خاص به مفهوم استراتژی رقابتی پرداخت. برطبق نظر پورتر، استراتژی های رقابتی به عنوان فعالیتهایی درک می شوند که یک سازمان جهت دستیابی به یک مزیت رقابتی پایدار، در یک صنعت خاص انجام می دهد. این فعالیتها برمبنای تصمیمات استراتژیک، و مزایای رقابتی مد نظر تعیین میگردند. یک مزیت رقابتی باید ویژگیهای زیر را دارا باشد :[ ۵ ]

• ارزشها و خواسته های مشتریان هدف را برآورده سازد.

• توسط مشتریان قابل درک باشد

• پایدار باشد. ( به آسانی توسط رقبا قابل دستیابی نباشد).

در نتیجه مزیت رقابتی که یک شرکت انتخاب میکند باید بر مبنای منابع، نقاط قوت یا برتریهای متمایز کننده سازمان نسبت به رقبا بوده، و توسط مشتریان قابل درک باشد. بنابراین مشتریان نیز باید از این استراتژیها آگاه باشند. استراتژی رقابتی باید به طور همزمان مشتریان و رقبا را مورد توجه قرار دهند .[ ۳ ] پورتر سه استراتژی رقابتی را به منظور غلبه بر رقبای موجود در یک صنعت پیشنهاد کرد که عبارتند از: استراتژی کاهش هزینه، استراتژی تمایز، و استراتژی تمرکز .[۷]در استراتژی رهبری هزینه، سازمان اقدام به تولید و عرضه محصولات و خدمات استانداردی میکند که بهای تمام شده هر واحد آن برای مشتری کاهش مییابد. موفقیت در اجرای استراتژی رهبری هزینه به نتایج مفیدی از جمله کارایی بالاتر، دقت بیشتر در دادن بودجه، حیطه نظارت گسترده تر، کاهش هزینه های نگهداری، و مشارکت کارکنان در کنترل هزینه های زاید منجر خواهد شد .[ ۴ تقلید رقیب میتواند یکی از خطرات ناشی از اجرای این استراتژی باشد که این امر باعث کاهش کل سود یک صنعت خاص خواهد شد. البته با پیشرفتهای تکنولوژیک، این استراتژی اثربخشی خود را تا حدودی از دست میدهد، چرا که مشتریان به ویژگیهای دیگری به غیر از قیمت توجه می کنند .[۱۲]هدف از استراتژی تمایز ارائه محصولاتی متمایز از رقبا به مشتریان میباشد که نسبت به قیمت حساسیت چندانی نشان نمی دهند. در این حالت، سازمان میتواند از نظر عرضه محصولات و خدمات از انعطاف پذیری بیشتر برخوردار شود، از توان بیشتری برای سازش با محیط در حال تغییر برخوردار باشد و برای نگهداری دستگاه ها و ماشین آلات هزینه های کمتری صرف نماید. همچنین سازمان بوسیله استراتژی توسعه محصول، از مزیت حاصل از استراتژی مبتنی بر متمایز ساختن محصول برخوردار میشود .[۱۲ ]هدف از استراتژی تمرکز تامین

۲

نیاز گروههای کوچکی از مشتریان با ارائه محصولات و یا خدماتی خاص میباشد. این استراتژی هنگامی موفق است که بخشی از صنعت، دارای اندازه و وسعت کافی و از رشد بالقوه برخوردار باشد. از آنجا که تنها یک سازمان میتواند با کمترین هزینه، محصولات و خدماتی متمایز از محصولات و خدمات سازمانهای رقیب ارائه کند، سایر سازمانها باید برای متمایز ساختن محصول و خدمت خود درصدد یافتن راههای دیگری در صنعت مربوطه برآیند. استراتژیهای مبتنی بر تمرکز بر گروه خاصی از مشتریان، زمانی بسیار اثربخش خواهند بود که مشتریان دارای سلیقه های بسیار ممتاز باشند و سازمانهای رقیب هم درصدد دستیابی به همین بخش از بازار نباشند. خطرات ناشی از استراتژی مبتنی بر تمرکز بر گروه خاصی از مشتریان به شرح زیر است: تعداد زیادی از سازمانهای رقیب ضمن اینکه متوجه این واقعیت میشوند که سازمان توانسته است استراتژی مزبور را به شیوهای موفقیت آمیز به اجرا درآورد، درصدد ارائه نسخه دومی از همین استراتژی برمی آیند؛ همچنین در برخی مواقع، سلیقه مشتریان تغییر میکند و نسبت به ویژگیهای محصول مزبورمی شوند؛ سازمانی که از استراتژی مبتنی بر تمرکز بر گروه خاصی از مشتریان استفاده میکند، میکوشند خدمات خاصی را به بازاری محدود عرضه کند که این بازار میتواند به صورت منطقه جغرافیایی، بخش خاصی از مصرف کنندگان یک محصول یا خدمت، و یا گروههای ویژه ای از مشتریان باشد .[۱۲ ] پورتر بر این باور است که سازمانها به منظور دستیابی به موفقیت باید از بین سه استراتژی ذکر شده یکی را انتخاب کنند. در غیر اینصورت، در سطح متوسطی از بازار رقابتی و بدون داشتن مزیت رقابتی باقی خواهند ماند و بتدریج سطح عملکرد آنها به پایین تر از حد متوسط نزول خواهد کرد .[۹ ]

.۲ابزار و روشها

روشهای مختلفی برای تعیین اعتبار(روایی) ابزار اندازهگیری وجود دارد که یکی از آنها پرسش از متخصصان و خبرگان است.[۱۳] سؤالات ابزار اندازهگیری تحقیق حاضر دارای اعتبار است زیرا اجزاء متغیرهای مورد اندازه گیری، از ادبیات موضوعی تحقیق گرفته شدهاند و بعبارتی توافق خبرگان امر در مورد آنها حاصل شده است. بعلاوه اینکه پرسشنامه طراحی شده، بصورت پیشآزمون در اختیار اساتید و خبرگان و کارشناسان قرار گرفت آنگاه پس از اخذ نظرات اصلاحی آنها پرسشنامه نهایی طراحی و برای جمعآوری دادهها مورد استفاده قرار گرفت. در این پژوهش به منظور برآورد پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است که آلفای کل با استفاده از نرم افزار spss برابر با ./ ۸۹ به دست آمد که نشانگراعتمادبالای پرسشنامه است.

تحقیق حاضر توصیفی و نوع پیمایشی میباشد. بدین صورت که ابتدا دلفی واحد نظرات از متخصصین پرسشنامه عوامل موثر بر بکارگیری استراتژی رقابتی تعیین و سپس با استفاده از روش AHP-FUZZY اثرگذاری عوامل پرداخته میشود. جامعه آماری تحقیق حاضر را کارشناسان بانک ملت در غرب استان میدهند.

و اهل فن بوسیله به تعیین ترتیب مازندران، تشکیل

۳شناسایی. معیارها و عوامل تاثیر گذار در بکارگیری استراتژِی رقابتی

مهمترین مساله در اولویت بندی، تعیین صحیح گزینه ها می باشد. برای انتخاب صحیح، نیاز به معیارهای تعیین کننده است. بدین منظور تعداد زیادی از تحقیقات و مقالات انجام گرفته در این زمینه مورد مطالعه قرار گرفت.حاصل این مطالعات استخراج ۳ معیار اولویت بندی و ۱۴ گزینه به عنوان عوامل تاثیرگذار در بکارگیری استراتژی رقابتی بود.

در مرحله بعد این ۱۴ گزینه در پرسشنامه ای جهت توزیع در میان خبرگان و کارشناسان، لیست شدند و سپس میانگین حسابی آنها جهت ادغام امتیازات، محاسبه گردید.این گزینه ها (از A1تا )A14 در جدول شماره ۱ لیست شده اند:

۳

جدول شماره -۱ گزینه های مورد آزمون AHP فازی

نام
A1

A2

A3

A4
A5
A6
A7
A8
A9
A10
A11
A12
A13

A14

عوامل گزینه ها

شرایط مالی

اثر بخشی نیروی انسانی

مدیریتی تکنولوژی مدیریت عملیات

مدیریت خدمات

رضایت شغلی کارکنان

سطح خدمت به مشتری

رابطه با مشتریان
ارتباط با مشتری
درک نیازها و خواسته های مشتریان

حفظ و تقویت روابط با مشتریان

توانایی ارائه محصولات و خدمات جدید

اثر بخشی فرآیند توسعه محصولات و خدمات

نوآوری و شهرت در بازار برند یا نام تجاری بانک

اعتبار بانک نزد مشتریان

بکارگیری بانکداری الکترونیک

.۴فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی

تصمیم گیری چند معیاره به عنوان یک علم دارای مفاهیم و متدهای خاص خود است و به تصمیم گیرنده در شناسایی، توصیف و ارزیابی گزینه ها کمک نموده تا آنها را رتبه بندی، گروه بندی و یا انتخاب نماید .[ ۱۵ ] فنون تصمیم گیری چند معیاره در اتخاذ تصمیمات دشوار ابزار مفیدی محسوب میشوند. از آنجا که معیارهای ارزیابی استراتژی رقابتی از اهمیت یکسانی برخوردار نیستند، وزن این معیارها نیز متفاوت از یکدیگر می باشند. روشهای متعددی را میتوان جهت تعیین وزن معیارهای ارزیابی بکارگرفت که از جمله مهمترین این روشها میتوان به روش بردار ویژه، روش حداقل مجذور مربعات موزون، آنتروپی شانون، فرایند سلسله مراتبی، و لینمپ اشاره نمود. فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی نیز یکی از فنون نوین تصمیم گیری چند معیاره است .[۱۰ ] اگرچه رویکرد فرایند تحلیل سلسله مراتبی کلاسیک دارای عملیات ساده و آسان است و نظرات متخصصان مختلف را تلفیق مینماید، اما این رویکرد نمیتواند به طور کامل منعکس کننده تفکر واقعی انسان باشد ]

۴

.[ ۱۰ تعیین استراتژی رقابتی یک مسئله پیچیده و گسترده میباشد، و فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی قابلیت حل و توجیه این مسئله را دارا میباشد. مجموعه فازی چارچوب وسیع تری نسبت به مجموعه کلاسیک ارائه می دهد و توانایی بیشتری در بازتاب مسائل دنیای واقعی دارد .[ ۸ ] قضاوتهای ذهنی افراد، حتی زمانی که از واژگان یکسانی استفاده میکنند ممکن است داری تفاوتهایی باشد. بدلیل انطباق پذیری مناسب تر منطق فازی با تفکر انسانی در این پژوهش ازاین منطق استفاده گردیده است. این پژوهش با بهره گیری از روش تجزیه و تحلیل توسعه ای چانگ و به جای مقادیر قطعی از اعداد فازی جهت تعیین وزن معیارها و انتخاب استراتژی مناسب رقابتی استفاده میکند.

.۵ اجرای روش AHP فازی جهت رتبه بندی عوامل

برای ارزیابی عوامل بایستی شاخص های ارزیابی ،تعریف و اولویت بندی شوند. از آنجا که در این بررسی، ارزیابی با شاخص های چندگانه و کیفی و بصورت گام به گام صورت می گیرد ، AHP (فرایند تحلیل سلسله مراتبی) روش مناسبی برای این منظور می باشد. از آنجایی که غالبا مدیران ترجیحات و نظرات خود را به صورت اصطلاحات زبانی به جای مقادیر عددی بیان می کنند از این رو در اولویت بندی عوامل از یک چارچوب AHP فازی استفاده شده است. روش انتخاب شده جهت استفاده از تکنیک AHP فازی، روش تحلیل توسعه ای))EA جهت وزن دهی به شاخص ها و گزینه ها می باشد(.(Chang, 2001روش AHP FUZZY شامل روش های زیر می باشد:

الف) تشکیل مدل سلسله مراتبی: در این مطالعه، مطابق این روش، ابتدا سلسله مراتب تصمیم برای اولویتبندی عوامل ترسیم می شود. جهت تشکیل مدل سلسله مراتبی، ابتدا باید سه سطح اصلی آن را تعیین نماییم. سطح اول، که بالاترین سطح مدل سلسله مراتبی را تشکیل میدهد، هدف تصمیم گیری یعنی رتبهبندی عوامل موثر در بکارگیری استراتژی رقابتی در بانک ملت میباشد. دومین سطح مدل سلسله مراتبی پس از هدف، شاخص ها، همان ملاکهای متضمن هدف می باشند. در تحقیق حاضر، شاخصها همان معیار مدیریتی،معیار ارتباط با مشتری و معیار نوآوری و شهرت بازار می باشند. سومین سطح مدل سلسله مراتبی، گزینه ها می باشند. گزینه ها در واقع مقصد هدف مدل سلسه مراتبی میباشند. و پاسخ هدف از میان گزینههای ترسیم شده(از A1تا .(A14 بدست میآید. نمودار شماره ۱ ساختار سلسله مراتبی مدل را نشان می دهد.

ارزیابی عوامل موثردر بکارگیری استراتژی رقابتی در بانک

عوامل نوآوری و شهرت در عوامل ارتباط با مشتری عومل مدیریتی
بازار

A14 A13

A3
A12 • • • • ••

A2 A1

نمودار شماره -۱ سلسله مراتب تصمیم برای اولویتبندی عوامل موثر در بکارگیری استراتژی رقابتی در بانک

۵

ب) طراحی ماتریس مقایسات زوجی: هدف از این مرحله تعیین اوزان معیارها و رتبه بندی عوامل می باشد. بدین منظور با استفاده از مدل سلسله مراتبی پژوهش(نمودار شماره (۱، جداول مقایسات زوجی تهیه میشود. در قدم اول نظرات و ترجیحات خبرگان درباره میزان اهمیت شا خص ها و گزینه ها به صورت کلمات زبان طبیعی در قالب ماتریس های مقایسات زوجی، جمع آوری میگردد و سپس مطابق جدول قراردادی تبدیل در روش EA به اعداد فازی تبدیل می شوند، در قدم بعدی میانگین فازی نظرات محاسبه میگردد و سرانجام میانگین ترجیحات بصورت اعداد فازی مثلثی در قالب ماتریس های مقایسات زوجی تنظیم میگردد.

قدم اول: تبدیل نظرات ذهنی کارشناسان به مقادیر کمی: در این قدم بایستی نظر کارشناسان در مورد اهمیت معیارها نسبت به یکدیگر و همچنین اهمیت گزینه ها نسبت به یکدیگر از نظر هر شاخص بدست آید. در مطالعاتی این چنین عقاید کارشناسان غالبا به صورت کلمات زبان طبیعی بیان می شود و در واقع اخذ نظرات کارشناسان به صورت ذهنی می باشد.در حالی که این کلمات می توانند به عنوان مقادیر زبانی نگریسته شده و توسط منطق فازی توصیف گردند.از آنجا که در روش تحلیل توسعه ای از اعداد فازی مثلثی جهت نشان دادن میزان ترجیحات استفاده می شود،از این رو طبق جدول قراردادی زیر متغیرهای زبانی(ترجیحات کارشناسان) به اعداد فازی مثلثی تبدیل می شوند:

جدول شماره -۲ تبدیل متغیرهای زبانی به اعداد فازی مثلثی

متغیر زبانی عدد فازی مثلثی معکوس عدد فازی مثلثی
عالی    
۱, ۱, ۱ ۱, ۱, ۱
۳  , ۱, ۱   ۲ , ۱, ۲ 
خیلی بهتر  ۲   ۳ 
۲    

 , ۲ ۳   ۲ , ۱
بهتر  ۲ ۱, , ۱ ۳ 
   ۲
۵  , ۲, ۳ ۲  , ۱ , ۲ 
متوسط  ۲   ۳ ۲ ۵ 
 ۲  

 ۳ , ۵ ۲,  ۱ , ۲ , ۱ 
کم  ۲   ۲ ۵ ۳ 
   
۷  , ۳, ۵ ۲  , ۱ , ۲ 
خیلی کم  ۲   ۵ ۳ ۷ 
 ۲  

۶

قدم دوم: اجماع نظرات کارشناسان: جهت تعیین ترجیحات در ماتریس مقایسات زوجی، از اجماع نظرات گروهی کارشناسان استفاده شده است . زیرا تحلیل مسایل پیچیده نیازمند نظرات چند نفر کارشناس است.در تصمیم گیری با استفاده از نظرات چند نفر کارشناس،نظرات آنها با هم ترکیب شده یا با هم تطبیق داده می شوند تا یک تصمیم حاصل شود.

تصمیم گیری با استفاده از نظرات چند نفر کارشناس را انبوهش (اجماع) می نامیم.از آنجا که عقاید کارشناسان به صورت کلمات زبان طبیعی بیان می شود و می توانند به عنوان مقادیر زبانی نگریسته شده و توسط منطق فازی توصیف گردند؛ از این رو اجماع نظرات آنها می تواند از طریق میانگین فازی حاصل آید.[۲]

با توجه به اینکه جهت فازی کردن از اعداد فازی مثلثی استفاده شده است، اجماع نظرات موافق کارشناسان در این زمینه، طبق رابطه میانگین مثلثی زیر محاسبه می گردد (اهمیت نظرات یکسان فرض می شود).

n تعداد مثلثی را در نظر بگیرید:

Ai  (a1(i) ,aM(i) ,a2(i) ) i ۱,…, n

استفاده از جمع اعداد مثلثی و تقسیم آن بر یک عدد حقیقی، میانگین مثلثی Aave را حاصل می کند؛ نتیجه یک عدد مثلثی است که در رابطه ۱ نمایش داده شده است:

n n n
(a1(i ) , a(iM) , a(2i ) ) An A1  … 
i ۱ i ۱ i ۱  A 
n n ave

n n 1 n
)1( a(2i)) ۱ a(iM), a1(i), ۱ , m2 )  ( Aave  (m1, mM
n
n i۱ i۱ n i۱
قدم سوم: تشکیل ماتریس مقایسات زوجی: در قدم بعدی به کمک میانگین های فازی بدست آمده در مرحله قبل، ماتریس مقایسات زوجی شاخص ها نسبت به یکدیگر و گزینه ها نسبت به هر شاخص تشکیل می گردد.در هر یک از این ماتریس ها، هر کدام از خانه های بالای قطر اصلی نشان دهنده درجه اهمیت عناصر سطر نسبت به عناصر ستون و هرکدام از خانه های پایین قطر اصلی، نشان دهنده درجه اهمیت عناصر ستون به عناصر سطر می باشد که ارزش آنها معکوس ارزش خانه های بالای قطر می باشد. برای نمونه مقایسه عوامل اصلی(مدیریتی،ارتباط با مشتری و نوآوری و شهرت در بازار) در جدول شماره ۳ آمده است.

۷

SK  n MKL m n Mij ۱ j۱ j۱ j۱

جدول شماره -۳ نمونه ماتریس مقایسه زوجی عوامل اصلی تحقیق حاضر

نوآوری و ارتباط با مشتری مدیریتی شاخصها

شهرت در بازار

۱۲, ۱,۳۲ ۳ ۲ , ۱۲ , ۲۵ ۱,۱,۱ مدیریتی

۳۲, ۲,۵۲ ۱,۱,۱ ۳۲, ۲,۵۲ ارتباط با مشتری

۱,۱,۱  ۲ , ۱ , ۲  , ۱, ۲ ۲  نوآوری و شهرت در
۳ ۲ ۵   بازار
۳
 

دادههای جدول شماره ۳ که در بالا آمده است، با توجه به میانگین پاسخهایی که در طیف لیکرت پرسشنامه ها داده شده بود و میانگین فازی آنها مشخص شده بود، با استفاده از جدول شماره ۲، تبدیل به اعداد فازی مثلثی شد.

ج) محاسبه ضرایب ماتریس های مقایسات زوجی: پس از تشکیل ماتریس های مقایسات زوجی و جمع آوری اطلاعات، نوبت به محاسبه اوزان عناصر می رسد. جهت محاسب اوزان ،ابتدا بایستی ضرایب هر یک از ماتریس های مقایسات زوجی و میزان بزرگی عناصر نسبت به یکدیگر محاسبه گردد. طبق روش EA، ضرایب ماتریس ها بر اساس رابطه زیر محاسبه می

گردد.[۱]

)۲(

که K بیانگر شماره سطر و i و j به ترتیب نشان دهنده گزینه ها و شاخص ها هستند.

به عنوان نمونه برای جدول عوامل اصلی تحقیق حاضر میزان ضرایب ماتریس مقایسه زوجی نمایش داده شده در جدول شماره ۳ به شرح زیر قابل محاسبه هستند:

جدول شماره -۴ نمونه محاسبه ضرایب ماتریس برای ماتریس عوامل اصلی تحقیق حاضر(بر اساس رابطه (۲

N M N
SK
J۱MIJ J۱ J۱MKL
(0.148, 0.250, 0.397) (0.078, 0.1, 0.126) (1.9, 2. 5, 3.167)
=

(۰٫۳۱۲, ۰٫۵, ۰٫۷۵۳) (۰٫۰۷۸, ۰٫۱, ۰٫۱۲۶)  (۴, ۵, ۶)

(۰٫۱۶۱, ۰٫۲۵۰, ۰٫۴۶۰) (۰٫۰۷۸, ۰٫۱, ۰٫۱۲۶)
(۲٫۰۶۷, ۲٫۵ , ۳٫۶۶۷)

عوامل
مدیریتی

ارتباط با

مشتری

نوآوری و

شهرت در بازار

۸

پس از محاسبه SK ها، باید درجه بزرگی آنها را نسبت به هم به دست آورد. به طور کلی اگر M1 و M2 دو عدد فازی مثلثی باشند، درجه بزرگی M1بر M2 که با V(M1  M2 ) نشان می دهیم، به صورت زیر تعریف می شود:

)۳( m1  m2 V(M1  M2 )  ۱
V(M1  M2 )  hgt(M1  M2 )
u1  l2 hgt(M1  M2 ) 
)  (m2  m1 ) (u1  l2

در غیر این صورت

میزان بزرگی یک عدد فازی مثلثی از K عدد فازی مثلثی دیگر نیز از رابطه زیر به دست می آید:

V(M1  M2,…, MK )  V(M1  M2 ),…, V(M1  MK )

)۴(

به عنوان نمونه برای جدول عوامل اصلی تحقیق حاضر میزان بزرگی عدد فازی مثلثی عامل مدیریتی نسبت به هرکدام از عوامل به شرح جدول شماره ۵ قابل محاسبه هستند:

جدول شماره -۵ نمونه محاسبه میزان بزرگی عدد فازی مثلثی عامل مدیریتی نسبت به بقیه عوامل (بر اساس رابطه (۳

میزان بزرگی

۰٫۲۵۵۵ (۰٫۳۹۷  ۰٫۳۱۲) V(S1  S2 ) معیار مدیریتی نسبت به

= ۰٫۳۱۲)  (۰٫۵۰۰  ۰٫۲۵۰) (۰٫۳۹۷  = معیار ارتباط با مشتری

(۰٫۳۹۷  ۰٫۱۶۱) V(S1  S3 ) معیار مدیریتی نسبت به
۱ معیار نوآوری و شهرت در
۰٫۱۶۱)  (۰٫۲۵۰  ۰٫۲۵۰) (۰٫۳۹۷ 
بازار

محاسبات انجام شده در جدول فوق، عینا برای هر کدام از عوامل نسبت به بقیه آنها انجام می شود. که در نهایت کمترین میزان بزرگی هر یک از عوامل نسبت به بقیه بصورت داده های جدول شماره ۶ بدست آمده است:

جدول شماره -۶ نمونه محاسبه کمترین میزان بزرگی (بر اساس رابطه ۴ و (۵

۰٫۲۵۵۵ Min V(S1≥S2,S3,S4,S5) عامل مدیریتی نسبت به بقیه عوامل

۱ Min V(S2≥S1,S3,S4,S5) عامل ارتباط با مشتری نسبت به بقیه
= عوامل

۰٫۳۷۲۷ Min V(S3≥S1,S2,S4,S5) عامل نوآوری و شهرت در بازار نسبت به
بقیه عوامل

۹

د) محاسبه اوزان شاخص ها و گزینه ها: پس از یافتن درجه بزرگی، برای محاسبه وزن عناصر ، در ماتریس مقایسات زوجی به صورت زیر عمل می کنیم.