مقدمه

تصفیه بیولوژیکی، مؤثرترین روش برای کاهش موادآلی موجود در آب و پساب است.دراینروش میکروارگانیسمها عامل اصلی واکنشهای تجزیه موادآلی هستند و انرژی حاصل از این سوخت و ساز را برای ادامه حیات و اعمال زیستی بکار میبرند. محصولات حاصل از این سوخت و ساز، مواد پایداری نظیر CO2، آب و آمونیاک میباشد. قسمتی از موادآلی نیز برای ساخت سلولهای جدید مورد استفاده قرار میگیرد. در طول واکنش، سوخت و ساز دریک مخزن هوادهی و یا روی بستر باکتری انجام میگیرد و بایستی به طور مداوم به این محیط واکنشگر اکسیژن تزریق شود و مقدار اکسیژن مورد نیاز بستگی به کاهش مقدار BOD مورد نظر در تصفیهخانه دارد. پسابی که وارد مخزن هوادهی میشود، دارای موادآلی است که منبع تغذیه باکتریها میباشد. باکتریها، موادآلی و اکسیژن موجود در پساب را مصرف کرده و CO2 تولید میکنند. سایر میکروارگانیسمها نیز از باکتریها تغذیه میکنند. بنابراین بعد از مرگ باکتریها، مقداری از مواد مصرف شده

۴۲۸

به سیستم برگردانده میشود.[۱]در این روش ما با تیمار پساب نساجی به وسیله پرتوهای الکترونی پرانرژی، مولکولهای آلی قابل هضمتری برای میکروارگانیسمها فراهم کرده تا در نهایت با راندمان بالاتری BOD پساب اولیه را کاهش دهیم.[۲]

مواد و روشها

-۱ دزیمتری و پرتودهی: در تصفیهی پساب نساجی با پرتو الکترونهای ۱۰ MeV ناشی از شتابدهندهی Rhodotron مدل (IBA, Belgium) TT 200 در مقیاس نیمه صنعتی، اندازهگیری دز جذبی سیال درون راکتور در هر لحظه از پرتودهی، به روش کالریمتری انجام شده است. در سیستم اندازهگیری دز به روش کالریمتری اساس کار بر اندازهگیری اختلاف دمای سیال، قبل و بعد از پرتودهی بنا نهاده شده است. به عبارت دیگر در این سیستم تغییرات دمای حاصل از پرتودهی سیال، به عنوان شاخص دزیمتری، بر اساس دز جذبی کالیبره شده است. در نمونه مورد بررسی دز جذبی میانگین ۳/۵ kGy اندازهگیری شده است.

-۲تصفیه بیولوژیک: پس از واردکردن مقدار زیادی از میکروارگانیسمها به یک مخزن پساب و دمیدن هوا در آن برای چند ساعت، مواد آلی موجود در آب به مصرف میکروارگانیسمها میرسد و سپس همین موجودات ذرهبینی به صورت لختههایی ته نشین میشوند و آب خروجی که مواد آلی خود را از دست داده به صورت شفاف از مخزن خارج میشود و لختههای تهنشین شده به مخزن هوادهی بازگشت داده میشوند تا فرآیند تکرار شود.[۳]در این پروژه پساب نساجی پس از پرتودهی با دز جذبی ۳/۵کیلوگری توسط سیستم پایلوت تصفیه بیولوژیک فاضلاب که نمای کلی آن در شکل ۱ آورده شده است وجزئیات آن توضیح داده شده است تیمار گردید.

شکل -۱ آرایش کلی پایلوت تصفیه بیولوژیک

۴۲۹

-۱ مخزن ذخیره فاضلاب : T-B1 مخزن فاضلاب ورودی(پساب پرتودهی شده)۶۰۰ لیتری و دارای حسگر سطح میباشد.

-۲ پمپ : P-B1 پمپ پریستالیک با دبی ماکزیمم ۱ لیتر در دقیقه، که فاضلاب را با دبی قابل تنظیم وارد تانک هوادهی میکند.

-۳ تانک مواد غذایی : T-B 2 با حجم ۵۰ لیتر که مواد غذایی مورد نیاز لجن فعال را در آن میریزند.

-۴ پمپ : P-B 2 یک پمپ که مواد غذایی را با ماکزیمم ظرفیت ۹۰ میلی لیتر در دقیقه وارد تانک هوادهی میکند.

-۵ تانک هوادهی : T-B 3 جایی که هوا (اکسیژن) به مخلوط فاضلاب و لجن فعال تزریق میشود. دارای حجم ۲۵۰ لیتر و زمان ماند هیدرولیک ۱۲ ساعت میباشد.

-۶ تانک تهنشینی (شفاف کننده نهایی یا تانک تهنشینی ثانویه) : T-B 4 که در آن توده بیولوژیک تهنشین شده و لجن بیولوژیک از آب تیمار شده شفاف جدا میشود. با حجم ۱۲۵ لیتر و زمان ماند ۴ ساعت، دارای یک اسکریپر ( جارو کننده کف) (M-B3) با دور قابلتنظیم، سرریز فاضلاب تصفیهشده از این تانک وارد تانک ذخیره میشود.

-۷ پمپ برگشت دهنده لجن : P-B 3 یک پمپ پریستالیک با دبی ماکزیمم ۱ لیتر در دقیقه، که لجن تهنشین شده در تانک تهنشینی را به تانک هوادهی بر میگرداند.

-۸ پمپ هوادهی : P-B 4 پمپ قابل تنظیم که هوا را وارد تانک هوادهی میکند.

-۹ تانک ذخیره فاضلاب تصفیه شده : T-B 5 با حجم ۴۰ لیتر و دارای حسگر سطح .

-۱۰ پمپ : P-B 5 پمپ انتقالدهنده فاضلاب تصفیه شده به مخزن ذخیره، که عملکرد آن با سنسور سطح آب موجود در تانک ذخیره تنظیم میشود