اكستازي و اثرات آن

مردن در سرخوشي
هيچ پادزهري براي مقابله با اكستازي وجود ندارد. جهت درمان معتادين به اين ماده به روان درماني و كار سخت گروه درماني نياز است

اين روزها جوانان را خطري تهديد مي كند كه خطرناكتر از هر افيوني است. جواناني كه در نزديكي من و تو، زندگي مي كنند، در محفل هاي شبانه جمع مي شوند و با موزيك تند غربي تا صبح به پايكوبي مي پردازند، تا همه چيز و همه كس و حتي خود را فراموش كنند.

آنها دست افشاني و پايكوبي مي كنند و شاد و خندانند بدون آن كه بدانند چه به روز خود مي آورند، آنها بي خيال زندگي شده اند و به خاطر فرار از مشكلات، سختي ها و تنهايي به جمع دوستان و ماده مخدري با عنوان گول زننده قرص شادي رو آورده اند.

اين ماده محرك زا، اكستازي يا MDMAنام دارد كه در فرهنگ لغت به شادي عميق معنا شده است. اما برخلاف عنوانش بعد از چندين بار مصرف منجر به افسردگي و كاهش هيجانات لذت بخش مي شود.مصرف حتي يكبار آن اثرات تخريبي شديدي روي مغز گذاشته و سيستم عصبي را تخريب مِي كند.

با توجه به عوارض و اثرات سوء اجتماعي اين ماده لازم است عموم مردم، والدين و خصوصاً مددكاران اجتماعي نيروي انتظامي با علائم و اثرات اين ماده آشنايي داشته باشند.

 

شكل هاي رايج اكستازي
اين ماده در آمريكا به صورت قرص هاي خوراكي، آدامس هاي جويدني، كپسول و مواد تدخيني و تزريقي موجود است. قيمت هر قرص بين ۱۰ تا ۳۰ دلار است. در ايران اين قرص بين ۴ تا ۲۰ هزار تومان (به طور متوسط ۱۰ هزار تومان) خريد و فروش مي شود. اين ماده با مارك هاي مرسدس بنز، ميتسوبيشي، S، KO صليب و … در بازار عرضه مي شود.
به علت توليد راحت و آسان اين ماده در حال حاضر امكان ساخت آن در آزمايشگاه هاي غيرقانوني و «زيرپله اي» داخلي نيز وجود دارد كه البته با توجه به تركيب آن با مواد اضافي غير استاندارد مصرف آن در ايران داراي عوارض شديدتري نيز شده است، اثرات اكستازي ۲۰ تا ۹۰ دقيقه بعد از مصرف ظاهر مي شود و حدود ۲ تا ۳ ساعت در بدن باقي مي ماند و سپس كاهش مي يابد. اين اثرات ممكن است تا ۲۴ ساعت در بدن باقي بماند.

اكستازي چيست؟
دكتر مصطفي حمديه روان پزشك و عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي مي گويد اين فرآورده كه نام شيميايي آن ۳ و ۴ ميتلن دي اكسي متامفتاسين است از روغن گياهي به نام Sassafras به دست مي آيد. اين دارو تحت عناوين ديگري مثل Eve، E، Adam، n، ntc و به شكل قرص هاي گرد يا بيضي در رنگ هاي سفيد، زرد، قهوه اي، صورتي و … كه بر روي آن تصاوير فانتزي و با اسامي مثل X و … بصورت برجسته حك شده است در بازار عرضه مي شود.
اكستازي دارويي سفيد رنگ، بدبو، تلخ مزه است و به راحتي در آب حل مي شود و به شكل هاي قرص كپسول، آدامس، شياف، نوشابه و پودرهاي طعم دار توليد و عرضه مي شود.

اين قرص ها سه دسته اند. دسته اول قرص هايي كه آخرشان به پام ختم مي شود مثل ديازپام، دسته دوم قرص هاي باربيتول ها و دسته سوم كاربامات ها هستند. مشتق هاي اين مواد شيميايي PMA,POB,MA هست.
در ايران اين دارو به نام قرص شادي شناخته شده است و در انگلستان به داروي عشق شهرت دارد. اين ماده در سال ۱۹۱۴ در آلمان و به عنوان كم كننده اشتها مورد استفاده قرار گرفت.

به علت اثرات سوء آن به سرعت از رده مصرف خارج شد. در دهه ۷۰ ميلادي اين دارو كاربرد مجدد يافت و در روان درماني براي كمك به بيماران در بيان احساساتشان استفاده شد كه با اثبات اثرات مضر جانبي آن بر روي مغز حيوانات آزمايشگاهي در سال ۱۹۴۸ از رده خارج و مصرف آن نيز در آمريكا ممنوع اعلام گرديد. در سال هاي اخير مصرف اين ماده در آمريكا در پارتي هاي شبانه موسوم به (RAUES) به شدت افزايش يافته به طوري كه موجب نگراني دولت آمريكا شده است. در دوره زماني خاصي در اروپا از اين ماده براي كاهش مصرف مواد مخدر ديگر از جمله هروئين استفاده مي شد. در اروپا در سال ۱۹۹۵ مصرف اين ماده از پانصد هزار قرص به سي ميليون عدد در سال ۱۹۹۷ رسيده است. مصرف اين قرص ها در ايران به خصوص در يكسال اخير در پارتي هاي شبانه به شدت افزايش يافته است.

 

اثرات و عوارض اكستازي
موادي در مغز به نام سروتوتين وجود دارد . با مصرف اكس مواد مذكور در سيستم اعصاب و مغز آزاد شده باعث تحريك سيستم مغز مي شود و سيستم مغز را در درازمدت مختل مي كند. سلول هاي مغزي و اعصاب در بدن از جمله سلول هايي هستند كه در صورت صدمه و تخريب برخلاف سلول هاي پوست، كبد، استخوان و …. مجدداً بازسازي نمي شوند.
اثراتي كه غالباً فروشندگان اين مواد براي بازارگرمي و اغواي مشتريان آن را ذكر مي كنند به شرح ذيل است:
۱- افزايش احساس خوب بودن
۲- ايجاد انرژي زياد در فرد به دور از هر گونه خستگي
۳- احساس تمايل و تعلق به ديگران
۴- دست و دلبازي
۵- احساس تجربيات و حالات بي پروا و توهم گسسته
۶- عدم تشخيص فاصله ها و ارتفاع كه بعضاً موجب سقوط فرد مي گردد.
عوارض حاد و مضر اكستازي كه غالباً فروشندگان چيزي در اين رابطه به مصرف كنندگان نمي گويند عبارتند از:
۱- اختلالات بينايي
۲- كاهش اشتها
۳- حركات غيرطبيعي چشم

۴- توهمات بينايي
۵- گشاد شدن مردمك اين افراد (با وجود كم بودن نور مجبور به استفاده از عينك هاي آفتابي در شب هستند كه علت آن تحريك پذير شدن به نور حتي ضعيف مي باشد.)
۶- تغيير در تعادل دماي بدن

۷- قفل شدن فك (افراد مصرف كننده مجبور به مصرف آدامس هستند.)
۸- تمايل شديد براي مصرف آب
۹- لرزيدن، عصبي شدن و عدم تمايل براي استراحت
۱۰- تمايل شديد (رواني) براي مصرف مجدد اين ماده پس از افت تأثير اوليه
اما اثرات منفي شديدي كه پزشكان در معاينات باليني از مصرف

 

كنندگان اين ماده مشاهده كرده اند عبارت است از:
۱- عوارض شديد و غيرقابل برگشت در مغز به خصوص مناطق مربوط به حافظه و تمركز
۲- اختلال خواب، كابوس هاي شبانه، حملات ناگهاني اضطراب
۳- انقباض شديد فك و پارگي زبان در اثر فك زدن (باز و بسته شدن شديد فك)
۴- افزايش دماي بدن
۵- تهوع و استفراغ
۶- سردرد، سرگيجه و تشنج

۷- افت شديد خلق در روزهاي پس از مصرف اثرات مزمن
۸- آسيب كبدي
۹- صدمه به اعصاب مغزي
۱۰- بزرگ شدن پستان در مردان

مصرف اكستازي در دختران و زنان جوان به علت ميزان بالاي هورمون هاي جنسي زنانه در بدن موجب تحرك پذيري بيشتر عضلات قلب مي شود و خطر عوارضي چون حمله قلبي و تشنج را بالا مي برد.

درمان
هيچ پادزهري براي مقابله با اكستازي وجود ندارد. جهت درمان معتادين به اين ماده به روان درماني و كار سخت گروه درماني نياز است.

خطر
برابر با بررسي هاي به عمل آمده پرخطرترين عارضه جانبي اين مواد بروز رفتارهاي پرخطر و حفاظت نشده جنسي و بي پروايي است كه در نهايت مي تواند منجر به افزايش عفونت هاي آميزشي مخصوصاً ايدز شود.
طي چندين مطالعه كه در نقاط مختلف جهان به عمل آمده بدون استثنا هميشه رابطه اي مستقيم بين مصرف اين مواد و شيوع ويروس ايدز مشاهده شده است.

اكستازي در ايران
آمار دقيقي از زمان ورود مصرف قرص هاي اكستازي در ايران وجود ندارد، اما اولين بار رئيس مركز مبارزه با مواد مخدر از كشف قابل توجهي مواد مخدر صنعتي در سال جاري در كشور خبر داد.
سردار ابويي گفت كه در سال هاي گذشته اين مواد از طريق برخي افراد كه به كشورهاي اروپايي سفر مي كردند به ميزاني محدود براي استفاده در شب نشيني ها وارد مي شد اما امسال به ميزان بيشتري وارد كشور شده است و پس از چندي خبرگزاري مهر به نقل از ارزياب گمرك فرودگاه مهرآباد تهران نوشت مقدار ۳ كيلو و ۵۵۷ گرم قرص اكستازي در قالب ۱۲ بسته از يك مسافر در چمدانش جاسازي كرده بود كشف و ضبط شد.

وزارت بهداشت و درمان در اين زمينه تنها به اظهار نظر رئيس پيشگيري و سوء مصرف مواد مخدر اين وزارت اكتفا كرد. وي گفت: تا چند ماه ديگر قانون برخورد با عوامل قاچاق، توزيع و مصرف مواد شيميايي و روان گردان تدوين و اجرا مي شود. دكتر وزيريان دسترسي آسان و ارزان بودن اين مواد و ناشناخته بودن آنها را از دلايل مصرف بي رويه و قاچاق اين ماده از مرزها دانست و افزود: به دليل نبود شناخت كامل از مواد محرك زاي شيميايي در بين پزشكان و كاركنان پزشكي قانوني بسياري از موارد مرگ و مير ناشي از مصرف اين مواد نيز مخفي باقي مانده است.

كلام آخر اينكه اكنون با ورود اين داروهاي جديد نگراني هاي جامعه به معضل اعتياد دو چندان گشته است و اين مسئله اگر با اهميت تر از مباحثي چون اشتغال و ازدواج نباشد بي شك به اندازه همين ها اهميت دارد اينكه مسئولين و برنامه ريزان كشور تا چه حد اين معضل را در دستور كار خويش قرار داده اند.

و اينكه اجراي پروژه هايي چون نوروز تا چه ميزان مي تواند در نجات جوانان ما از چنگال شوم اعتياد سنتي و مدرن موفقيت داشته باشد بايد با دغدغه و دقت انتظار كشيد.

در پايان مي توان گفت با مصرف قرص هاي اكستازي هيچ چيز در زندگي تغيير نمي كند، جز لحظه اي كه در آن هستي و حاصل اين لحظات شاد دروغين، سال ها زندگي غمبار است.

 

هشدار به جوانان؛ اكستازي سيستم عصبي مغز را به شدت دچار آسيب مي‌كند
به اعتقاد بسياري از متخصصان اكستازي همانند LSD جزو اصلي گروه مواد اعتياد‌آور، توهم‌زا و محرك است. به گزارش سرويس «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران – منطقه خراسان – ساير نام‌هاي اكستازي عبارتند از XTC ، E، X قرص عشق و قرص‌هاي شادي‌آور كه به صورت قرص همراه با آب مصرف مي‌شود. در سطح خارجي اين قرص‌ها اغلب اشكال و حروفي مانند چكش، قلب، لنگر، CAP و .. حك شده كه به همراه رنگ‌ها و تركيبات رنگي، شدت و مدت زمان تاثير و نوع ماده موثر آن را براي مصرف كننده مشخص مي‌كند اما درستي اين كدها چندان قابل اطمينان نيستعلائم آني مصرف اكستازي با فاكتورهاي مختلفي مانند ميزان و دفعات مصرف، ميزان خلوص ماده مؤثر، وضعيت روحي و جسماني، انگيزه و موقعيت مكاني،‌ مصرف كننده‌ها ارتباط مستقيم دارد. در افرادي كه براي اولين بار اكستازي مصرف مي‌كند حدود ۳۰ دقيقه پس از

مصرف معمولا افزايش ضربان قلب، تعريق شديد، ‌انقباض عضلاني و ‌عدم احساس درد بروز مي‌كند كه در صورت مصرف مكرر اين ماده احساس سوزن‌سوزن شدن بدن، بي‌قراري، نا آرامي و اضطراب را در پي خواهد داشت. همچنين، افزايش فشارخون و افزايش فزاينده توان بدن از آثار آني جسماني مصرف است كه به دنبال آن عوارض ناخواسته‌اي نظير تهوع، خشكي دهان، انقباض عضلات فك (قفل شدن عضلات) و نيز عدم تعادل بروز مي‌كند.مصرف اكستازي همراه با فعاليت شديد

بدني اغلب عوارض جسماني – رواني مانند كم آبي شديد، استفراغ و ترس و واهمه شديد را در پي دارد كه در برخي موارد منجر به سكته قلبي و يا مغزي نيز مي‌شود. بزرگترين مشكل مصرف كنندگان اكستازي پايان سرخوشي و تشنگي اوليه است كه بلافاصله بعد از پايان اين حالات علائم افسردگي شديد و عميق بروز كرده كه همراه با عوارض ديگر مانند بي‌قراري، اضطراب، خستگي و كوفتگي عضلات و همچنين بي‌انگيزگي و بي‌تفاوتي شديد، زندگي روزمره را تحت تاثير قرار مي‌دهد.مصرف اكستازي با خلوص بالا و به دفعات، كارايي عملكرد و سيستم عصبي مغز را به شدت دچار آسيب كرده كه

در اين ميان بيش از همه حافظه كوتاه مدت دچار اختلال مي‌شود و حتي برخي اوقات در هنگام مصرف فرد مصرف‌كننده حافظه كوتاه مدتشان را به كلي از دست داده‌اند. اكستازي مانند ديگر مواد مخدر، سيستم ايمني بدن را به شدت ضعيف كرده و آسيب‌پذيري بدن را در برابر بيماري‌هاي عفوني و ويروسي افزايش مي‌دهد و علاوه بر آن اعضايي كه كار دفع مواد سمي و زائد بدن مثل كليه‌ها و كبد را بر عهده دارند، دچار صدمات جبران‌ناپذير مي‌شوند. مصرف اكستازي باعث كاهش توليد سروتونين در بدن مي‌شود و اين ماده كه حامل پيام‌هاي عصبي در مغز است نقش فعالي در تنظيم ميل جنسي،

خواب، احساس خشم و عصبانيت و همچنين تنظيم وضعيت روحي فرد را بر عهده دارد كه با مصرف اكستاسي ميزان ذخيره اين ماده كاهش يافته و تعداد زيادي از سلول‌هاي عصبي مغز كه نقش تنظيم كنندگي را بر عهده دارند تحت تاثير قرار مي‌گيرند. به اين ترتيب مصرف اكستازي ديگر اثر سرخوشي‌آور نداشته و فرد دچار افسردگي شديد مي‌شود و از آنجا كه بدن سروتونين ذخيره خود را مصرف كرده، خوردن دوباره اكستازي اين حالت را ايجاد نمي‌كند. از يك طرف ادامه مصرف مواد، ذخيره سروتونين را كاهش داده و از طرف ديگر مصرف مواد بر مراكز توليد سروتونين آسيب‌هاي برگشت ناپذيري وارد مي‌كند كه از عوارض آن مي‌توان به از دست دادن تعادل فرد اشاره كرد.

 

پرواز مرگ با قرص شادي
دوتا گيلاس دور گوش‌هاش انداخت و روي تاب نشست. پاهاش رو خم و راست كرد و تكاني به تاب داد. از توي ساختمان صداي موزيك مي‌اومد. سعي كرد حركت تاب با ضرب‌آهنگ موزيك هماهنگ باشه. بعضي‌ها دوست دارن توي تاريكي با دوستشون برقصن، اما اون دوست داشت تو دل شب تنها باشه. دفعة اول كه اِكس زد، خودش رو از همه سر مي‌ديد. به همين خاطر تا صبح رقصيد. حالا دلش مي‌خواست تنها باشه. يكي صداش مي‌زد. دوست بود، دوستي كه آورده بودش اينجا…
ـ امشب بيا بريم پارتي، سرحال مي‌شي.
جوابي نداد. سرحال بود. «مهتاب، چه قشنگي!» ماه اون بالا بود. صورتش گرد و سفيد. قرصي كه خورده بود هم همين‌طور. قول داده بود كه از هميشه خوش‌تر باشه. مهتاب قشنگ بود. تاب كه بالا مي‌رفت، دستش رو دراز مي‌كرد طرف ماه. «هميشه برام بخند، مهتاب!»
اتوبان رو براي اون دوتا خلوت كرده بودن. عروس و داماد با هم مي‌رفتن خونه. همة ماشين‌ها رو جا گذاشته بودن. مهتاب خنديد. تاب اوج مي‌گرفت و بعد پايين مي‌رفت. باد افتاد توي تور سفيدش. تندتر، باز هم تندتر. «زندگي مال ما دوتاس.» دستش رو دراز كرد به طرف ماه. «مهتاب…» يه ماشين بزرگ وسط اتوبان بود. به ماه نگاه كرد. صداي ترمز گرفتن ماشين توي گوش‌هاش پيچيد…
تاب كه ترمز نداشت. ماه چقدر نزديك بود! تور سفيدش خوني شد. بايد صورت ماه رو پاك مي‌كرد. موهاش رو زد كنار. تمام صورتش خوني بود. مهتاب رو نگاه مي‌كرد. «هميشه با هم، روز خوش و شب تار.» نوك انگشت‌هاش به ماه خورد. خون به صورت ماه پاشيده. تاب رو تندتر كرد. يكي به طرف تاب مي‌آد. شايد مي‌خوان ماه رو ازش بگيرن. دست‌هاش رو از هم باز كرد. تاب رفت عقب و اومد جلو. بالا… پريد بالا. ماه رو محكم گرفت. با دو تا دست‌هاش. «مهتاب، هيچ‌كس نمي‌تونه ما رو از هم جدا كنه.»
خونِ مهتاب زمين رو گرم و خيس كرده بود. يك نفر از خانه دويد بيرون.
ـ دختره مهموني رو خراب كرد. براي چي آورديش اينجا؟
ـ خواستم يه خورده سرحال بياد.
برگشتن توي ساختمان. صداي موزيك بلندتر شد. مهتاب، ماه رو توي دست‌هاش داشت. تور سفيد روي سرش بود و به خانة بخت مي‌رفت…
اكستازي (Ecstasy) چيست؟
نام علمي اكستازي متيلن‌دي‌اكسي‌ـ اِن ـ مت‌آمفتامين۱ است. اين تركيب روان‌افزا به‌طور مصنوعي ساخته مي‌شود. MDMA تركيب جديدي نيست. نخستين بار در سال ۱۹۱۲ يك شركت داروسازي آلماني به نام مِرك (MERCK)، با هدف ساخت تركيباتي براي كنترل و مهار اشتها در افراد چاق، اين ماده را توليد كرد. اما استفاده از آن تا اواخر دهة ۱۹۷۰ به تعويق افتاد. در اين زمان، روان‌شناسان و روان‌پزشكان MDMA را داروي مناسبي براي درمان اختلالات رواني و عاطفي معرفي كردند. اين محصول در دهة ۱۹۸۰ از انبار كارخانه‌ها خارج شد و مورد استفادة متقاضيان خياباني خود قرار گرفت. در سال ۱۹۸۵، دولت امريكا مصرف اين تركيب را ممنوع اعلام كرد و مطالعات انجام‌شده در مورد حيوانات آزمايشگاهي در سال ۱۹۸۶، آثار مخرب اكستازي را بر سيستم عصبي نشان داد.

اكستازي خالص، پودري سفيد متشكل از كريستال‌هاي ريز است. از اين پودر بوي كپك به مشام مي‌رسد. در صورت وجود ناخالصي، اكستازي به رنگ‌هاي قرمز و قهوه‌اي نيز ديده مي‌شود. اين ماده به اشكال قرص، كپسول، پودر استنشاقي و برچسب‌هاي پوستي موجود است. اكستازي را تزريق هم مي‌توان كرد. اما در اغلب موارد، اشكال خوراكي آن مصرف مي‌شود. ميزان MDMA در هر قرص از ۹ تا ۱۱۷ ميلي‌گرم متفاوت است. قرص‌هاي موجود در بازار حاوي مقدار اندكي MDMA و درصد زيادي ناخالصي هستند. كافئين، افدرين (تحريك‌كننده)، PMA (فعال‌كنندة سيستم عصبي)، MDA، DXM (تركيبي كشنده)، PCP و Speed از جمله مواد محركي هستند كه به‌عنوان ناخالصي به قرص‌هاي اكستازي افزوده مي‌شوند.
دكتر شهاب صالح‌پور، متخصص بيماري‌هاي عفوني و عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، استفاده از مواد مصنوعي محرك از خانوادة آمفتامين همچون اكستازي را در جهان رو به گسترش مي‌داند و مي‌گويد: «بر اساس هشدار سازمان ملل متحد، خريد و فروش و مصرف اين مواد را به دشواري مي‌توان كنترل كرد. زيرا قيمت آنها ارزان است و به آساني همه جا در دسترس هستند. اين نوع موادِ شادي‌آور يا شادي‌افزا، به دليل ايجاد احساس شعف موقت، براي جوانان جذابيتي خاص پيدا كرده‌اند. در تايلند تركيبات مت‌آمفتامين به شكلات افزوده مي‌شود و به نام يا ـ با (Ya-ba)، كه در زبان تايلندي به معناي داروي جنون است، به كودكان و نوجوانان فروخته مي‌شود. قرص‌هاي Speed را رانندگان تاكسي مي‌خورند و با سرعت ۱۶۰ كيلومتر در ساعت در بزرگراه‌هاي تايلند تردد مي‌كنند. همچنين اين قرص در تايلند در كنار مشروبات الكلي براي مشتريان سرو مي‌شود. در اندونزي تركيبي مشابه به نام شابو (Shabu) به بازار عرضه شده كه ارزان‌قيمت است و معمولاً روسپيان و مشتريان آنها از آن استفاده مي‌كنند. مردم محلي به آن برادر فقير كوكائين مي‌گويند. افراد طبقة متوسط به جاي آن اكستازي مصرف مي‌كنند كه گران‌تر است. بررسي‌هاي به‌عمل‌آمده در انگلستان نشان مي‌دهد كه يك ميليون نفر اكستازي مصرف مي‌كنند. به اين دارو در انگلستان داروي عشق گفته مي‌شود.»
به اين ترتيب، دارويي كه در سال‌هاي پس از جنگ جهاني اول براي درمان افسردگي سربازان امريكايي و آلماني به كار مي‌رفت، در دهه‌هاي بعد، به‌عنوان يك مادة شادي‌آور رواج يافت.
آثار مصرف اكستازي
حميد ع. هجده سال دارد. وي دانش‌آموز دورة پيش‌دانشگاهي است. حميد را در بخش اعصاب و روان يكي از بيمارستان‌هاي تهران بستري كرده‌اند. وي كه در حدود يك‌ ماه پيش به قصد خودكشي رگ دست خود را از ناحية مچ بريده است، در پاسخ به اين سؤال كه چرا اكستازي مصرف مي‌كند، مي‌گويد: «شادي‌اش را نمي‌شود وصف كرد.»
دكتر آذردخت مفيدي، روان‌پزشك و روانكاو سازمان پزشكي قانوني كشور، آثار مصرف اكستازي را بر روان اين‌گونه تشريح مي‌كند: «روان به سه جزء خودآگاه، پيش‌آگاه و ناخودآگاه تقسيم مي‌شود. در سطح خودآگاه، انگيزه‌ها، رفتارها و احساساتي مطرح هستند كه نسبت به آنها آگاهي داريم. تفكرات و احساسات موجود در سطح پيش‌آگاه با تمركز قابل دسترسي‌اند و نسبت به سطح ناخودآگاه آگاهي نداريم. اكستازي به معناي جذبه است. جذبه حالتي در روان است كه در آن سطح خودآگاه موقتاً محو مي‌شود و فرد در مقابل سطح پيش‌آگاه و ناخودآگاه خود قرار مي‌گيرد. احساسات، تفكرات و اعمال ما را سطح خودآگاه كنترل مي‌كند. با از بين رفتن كنترل خودآگاه، افكار و تعارضات ناخودآگاه بروز مي‌كنند. براي مثال، فردي را در نظر بگيريد كه از اجتماع وحشت دارد. اين فرد در شرايط معمولي ارتباط صميمانه‌اي با اطرافيان برقرار نمي‌كند. اما به دنبال مصرف اين دارو، ترس خودآگاه وي از اجتماع محو مي‌شود و تمايل فرد به برقراري ارتباطات اجتماعي افزايش مي‌يابد. همچنين در شرايط طبيعي، مواجه شدن ما با عوامل استرس‌زا موجب ترشح هورمون‌هاي خاصي مي‌شود كه بدن را در وضعيت فرار و گريز قرار مي‌دهد. مصرف اكستازي نيز چنين وضعيتي را در بدن ايجاد مي‌كند. تمام مكانيسم‌هاي دفاعي بدن به كار مي‌افتند و انرژي فرد زياد مي‌شود.

مهم‌ترين اثر اين دارو امنيت‌بخشي رواني است. به‌طور كلي، انگيزة انسان براي هر عملي از سه عامل منشأ مي‌گيرد: عشق، ترس و گناه. اين نوع داروهاي روان‌گردان احساس ترس و گناه را در روان به حداقل مي‌رسانند. در نتيجه، اعتمادبه‌نفس فرد افزايش مي‌يابد و تمايل طبيعي او براي برقراري ارتباط صميمانة فيزيكي و عاطفي زنده مي‌شود. هر فرد با رشد مكانيسم‌هاي رواني خود احساس امنيت مي‌كند و با محيط پيرامونش سازگار مي‌شود. اگر فردي احساس امنيت را با مصرف دارو يا مادة خاصي به روان خود القا كند، در درازمدت توانايي‌اش براي خلق چنين شرايطي به حداقل مي‌رسد. يعني اكستازي يك شخصيت كاذب ايجاد مي‌كند و به دنبال قطع دارو، فرد به وضعيت رواني نابسامان اوليه بازمي‌گردد.»
دكتر فربد فدايي، روان‌پزشك و عضو هيئت علمي دانشگاه، در مورد آثار مصرف اكستازي مي‌گويد: «اين دارو باعث ايجاد احساس سرخوشي و قدرت مي‌شود. توجه و تمركز فرد نيز به دنبال مصرف اكستازي افزايش مي‌يابد.»
اثر MDMA، ۲۰ تا ۴۰ دقيقه پس از خوردن قرص اكستازي ظاهر مي‌شود. احساس خشنودي، نشاط، صميميت و نزديكي به افراد به شكل افراطي در فرد به‌وجود مي‌آيد. اين آثار ۶۰ تا ۹۰ دقيقه پس از مصرف اكستازي به حداكثر خود مي‌رسند و ۳ تا ۴ ساعت پس از مصرف از بين مي‌روند و خستگي، اضطراب و افسردگي جانشين آنها مي‌شود.
دكتر مهديس كامكار، روان‌پزشك، به اختلالات دركي ناشي از مصرف اكستازي اشاره مي‌كند: «درك هر پنج حس در فرد مختل مي‌شود. يعني فرد بدون وجود محرك خارجي، حسي را درك مي‌كند. در حالت طبيعي، براي درك هر حس، قسمتي از قشر مخ فعال مي‌شود. به دنبال ايجاد اختلال در سيستم اعصاب مركزي، مناطق مختلف قشر مخ بدون وجود محرك واقعي فعال مي‌شوند. شايع‌ترين توهم در اين ميان مربوط به حس بويايي است. يا اين‌كه فرد صدايي را مي‌بيند و مي‌شنود. اصطلاح جيغ بنفش را براي فهم بهتر اين وضعيت مثال مي‌زنم. يعني هم صداي جيغ را مي‌شنود و هم آن را به رنگ بنفش مي‌بيند. همچنين، درك هر حس زياد مي‌شود. براي مثال، فرد صداي شخصي را كه در نزديكي او نشسته است از فواصل دوردست مي‌شنود، يا ماه را لمس مي‌كند. اين وضعيت بسيار وحشتناك و رعب‌آور است و فرد دچار روان‌پريشي مي‌شود. به دنبال مصرف اكستازي، شعور، آگاهي و روان فرد مختل مي‌شود. او نمي‌داند كه كجاست، كيست و متعلق به چه زماني است. همچنين، اين ماده آستانة تحريك‌پذيري رواني را پايين مي‌آورد.»
دكتر ساحل همتي‌گركاني، روان‌پزشك و عضو هيئت علمي دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي، مي‌گويد: «اكستازي بر قدرت سنجش واقعيت اثر مي‌گذارد و فرد را مستعد جنون مي‌كند. اين افراد بخصوص نسبت به حركات غيركلامي اطرافيان حساس مي‌شوند. مثلاً فكر مي‌كنند كه سايرين مشغول بدگويي از آنان هستند. مشكل ديگري كه در مصرف‌كنندگان اكستازي ظاهر مي‌شود «سندروم پس از توهم»۲ است. متأسفانه در نيمي از مصرف‌كنندگان، اين سندروم بروز مي‌كند. به اين ترتيب كه شخص، پس از محو آثار اكستازي، تجربيات زمان سرخوشي را درك مي‌كند. اين وضعيت ناخواسته، موجب افزايش ميل به خودكشي در اين گروه مي‌شود.»
افزايش قواي فكري، افزايش احساس رضايت از وضع موجود، افزايش انرژي بدن، احساس راحتي و آرامش، احساس نزديكي و تعلق به ديگران، احساس عشق و يكدلي و بخشش و عفو، تقويت حس قدرداني، احساس عطش، كاهش تمايل به خوردن، اصرار به در آغوش گرفتن و بوسيدن ديگران، افزايش سرعت عمل، حركات غيرارادي چشم، غيرارادي بودن احساسات، پرچانگي و حركت دادن زبان و فك، دندان قروچه يا ساييدن دندان‌ها به هم، گرفتگي عضلات، افزايش ضربان قلب، پرفشاري خون، بيقراري، اضطراب، نگراني، لرزش اندام‌ها، افزايش دماي بدن يا كاهش آن، از دست رفتن آب بدن، سردرد، سرگيجه و از بين رفتن تعادل از ديگر علائم مصرف داروي روان‌افزاي اكستازي هستند. به دنبال افزايش فعاليت سيستم عصبي خودكار و پرفشاري خون، فرد مستعدِ ابتلا به حملات قلبي و مغزي مي‌شود. به‌علاوه، گاه كاهش حجم آب بدن آن‌قدر زياد است كه منجر به مرگ فرد در نتيجة كاهش حجم خون مي‌شود. اكستازي هيپوتالاموس يعني مركز تنظيم حرارت بدن را نيز تحت تأثير خود قرار مي‌دهد. در نتيجه دماي بدن مصرف‌كننده به شكل غيرقابل مهاري بالا يا پايين مي‌رود.

تخريب روان و جسم
اكستازي اثرهاي متعددي بر مغز مي‌گذارد. اين ماده يك واسطة عصبي‌ـ شيميايي به نام سروتونين را آزاد و همچنين از بازجذب سروتونين جلوگيري مي‌كند. واسطة عصبي‌ـ شيميايي ديگري كه ميزان ترشح آن تحت تأثير اكستازي قرار مي‌گيرد، دوپامين است. MDMA مقدار دوپامين مغز را كاهش مي‌دهد.
تحقيقات اخير نشان مي‌دهد كه MDMA آثار مخربي بر مغز دارد. دكتر جورج ريكورته (George Ricaurte)، استاد عصب‌شناسي دانشكدة پزشكي دانشگاه جان هاپكينز امريكا، تصاوير كامپيوتري به‌دست‌آمده از مغز افرادي را كه اكستازي مصرف مي‌كنند مطالعه كرده است. كساني كه در طول ۵ سال به‌طور متوسط ۲۰۰ مرتبه قرص اكستازي مصرف كرده‌اند، هرچند از نظر رفتاري كاملاً طبيعي‌اند، درجاتي از تخريب مغزي را نشان مي‌دهند. همچنين ارتباط معناداري ميان دفعات مصرف اكستازي و ميزان تخريب مغزي به دست آمد. دكتر ريكورته دريافت كه اكستازي در مصرف‌كنندگان دائمي خود ۲۰ تا ۶۰ درصد از سلول‌هاي سازندة سروتونين را از بين مي‌برد. تخريب اين سلول‌ها قدرت يادآوري و يادگيري فرد را كاهش مي‌دهد.
دكتر حميد مرتضوي، روان‌پزشك و متخصص ترك اعتياد، مي‌گويد: «مصرف طولاني‌مدت اين دارو علائم روحي و رواني مشابه بيماران اسكيزوفرن ايجاد مي‌كند.»
آرميتا ف. دوبار در هفته به بخش دياليز يكي از بيمارستان‌هاي تهران مي‌آيد و چهار ساعت طاقت‌فرسا روي تخت دياليز مي‌خوابد. به لولـه‌هاي قطور دستگاه نگاه مي‌كنم. خون از طريق يك لولـه به داخل دستگاه مي‌رود و با لولـة ديگري به بدن آرميتا منتقل مي‌شود. چشمان جوان و غمگينش را به من مي‌دوزد: «هرچه مي‌خواهي بگو. جنس خوب و رفيق ناباب… قرص اكس اين بلا را سرم آورده.»
زوال حافظة كوتاه‌مدت، تخريب سلول‌هاي قشر مخ، نارسايي كبد و كليه‌ها، كاهش شديد وزن و ضايعات پوستي از جملة ديگر عوارض مصرف اكستازي است كه به تأييد سازمان بهداشت جهاني رسيده است. به اعتقاد يكي از محققان برجستة امريكايي، قدرت تخريب اكستازي چنان است كه حتي با يك‌بار مصرف آن، احتمال از دست دادن ۶۰ درصد از حافظه وجود دارد.
طيف آثار مخرب اين تركيب شگفت‌آور است. اكستازي بر ساختمان مادة وراثتي موجود زنده (DNA) نيز اثر مي‌گذارد و نقايص ژنتيكي ايجاد مي‌كند.
نام بهرام ق. در فهرست دريافت پيوند كبد قرار دارد. او ۱۶ ساله است و تنها يك‌بار نصف قرص اكس خورده است. سموم موجود در اين قرص كبد بهرام را از كار انداخته است. حالا او منتظر است تا بخشي از كبد برادرش را با يك عمل پيوند دريافت كند.
آيا اكستازي اعتيادآور است؟
دكتر محسن وزيريان، رئيس ادارة پيشگيري و درمان سوءمصرف مواد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، مي‌گويد: «مصرف اين نوع داروها مانند ساير مواد مخدر با لذت همراه است و فرد را تحريك به مصرف دوباره مي‌كند. مشابه آنچه در مورد بقية مواد مخدر صادق است، پس از يكي دو بار مصرف دارو، دوز بالاتري لازم است تا فرد ارضا شود.»

اكستازي اعتياد جسماني ايجاد نمي‌كند. دكتر آذردخت مفيدي توضيح مي‌دهد: «اعتياد به دو شكل جسماني و رواني مطرح مي‌شود. مصرف اين دارو اعتياد جسماني ايجاد نمي‌كند، ولي وابستگي رواني فرد را به دنبال خواهد داشت. اكستازي باعث پاداش به منِ (ego) فرد مي‌شود. بنابراين روان را به‌واسطة افزايش احساس رضايت از خود و احساس امنيت تقويت مي‌كند.»
گروهي از افراد به‌طور ژنتيكي داراي استعداد گرايش به اكستازي هستند. اين افراد كساني هستند كه مراكز پاداش در مغز آنها ضعيف عمل مي‌كند. در نتيجة اين نقصان، آنان نياز به يك عامل خارجي دارند تا احساس رضايتمندي را ايجاد كند. چنين شرايطي منجر به اعتياد فرد به يك محرك كاذب مي‌شود.
دكتر فربد فدايي مي‌گويد: «هرچند كه اين دارو اعتياد جسماني ايجاد نمي‌كند، يك‌بار مصرف آن تا ۸۰ درصد احتمال استفادة مجدد را افزايش مي‌دهد.»

مسموميت با اكستازي
آنچه به دنبال مسموميت با اكستازي اتفاق مي‌افتد كُما و مرگ است. فرد به‌شدت عرق مي‌كند و حجم زيادي از آب بدنش را از دست مي‌دهد. مردمك چشم گشاد مي‌شود. تب بالا مي‌رود و فرد گرمازده مي‌شود. قلب به‌شدت مي‌تپد. فشارخون بالا مي‌رود و هر لحظه احتمال خونريزي مغزي يا حملات قلبي وجود دارد.
هنوز پادزهر مؤثري براي درمان مسموميت ناشي از مصرف اكستازي شناخته نشده است. در مورد اين قبيل افراد، پزشكان به اقدامات حمايتي مانند پايين آوردن فشارخون، جبران آب ازدست‌رفته و كنترل درجة حرارت بدن اكتفا مي‌كنند.

اكس پارتي
ميهماني‌هاي رِيو (Rave) در دهة هشتاد ميلادي بحران جديدي در اروپا و امريكا به‌وجود آوردند. اكستازي به‌طور غيرقابل مهاري در ميان جوانان نفوذ كرده بود و روزبه‌روز بر تعداد مصرف‌كنندگان آن افزوده مي‌شد. كساني كه به اين قبيل ميهماني‌ها مي‌رفتند هماهنگ و عجيب بودند. يكسان لباس مي‌پوشيدند تا خود را به صورت يك گروه درآورند. بزرگ‌ترين گروه اكس‌بازها فرقة لايِن پت (Lion Path) بود. اعضاي اين فرقه گمان مي‌كردند كه با خوردن قرص‌هاي اكستازي به روشنايي مي‌رسند. اما اصطلاح اكس پارتي مربوط به مجالسي است كه معمولاً از ابتداي شب تا بامداد روز بعد به طول مي‌انجامند. اين ميهماني‌ها با رقص‌هاي تند و متمادي در حين پخش موسيقي مخصوص مانند ريو، هاووس، و ترنس همراه‌اند. در اين ميهماني‌ها، قرص‌هاي اكستازي در ظرف‌هايي دست به دست مي‌گردد. از آنجا كه پس از مصرف اكستازي بايد مقدار زيادي آب به بدن رساند، اصطلاح «آب خوردن» براي مصرف زيرزميني قرص اكس به كار مي‌رود. در برخي از اين ميهماني‌ها، به منظور جذب مصرف‌كنندگان، قرص‌ها را به‌صورت رايگان عرضه مي‌كنند.
دكتر آذردخت مفيدي علت تمايل مصرف‌كنندگان اكستازي به استفادة گروهي از آن را چنين توجيه مي‌كند: «اين تمايل به مصرف گروهي در مورد تمام مواد مخدر وجود دارد. اما در مورد اكستازي يكي از دلايل مطرح، نياز به وجود يك فرد حمايت‌كننده است. مصرف انفرادي اين دارو در تنهايي خطرآفرين است. از سوي ديگر، احساس سرخوشي دسته‌جمعي براي هر كدام از مصرف‌كنندگان حكم تأييد را دارد و فرد متقاعد مي‌شود كه كار درستي انجام مي‌دهد. دليل ديگر، نياز مصرف‌كنندگان به برقراري ارتباطات صميمانة اجتماعي است. آنها همديگر را در آغوش مي‌گيرند و از بودن در كنار هم لذت مي‌برند.»
دكتر فربد فدايي مي‌گويد: «معتادان به دليل مشكلات شخصيتي هميشه به دنبال يافتن هويت گروهي هستند. آنان جايگاه فردي خود را نيافته‌اند و مي‌خواهند در يك گروه هويتي بيابند.»
اكس پارتي‌ها تاريك هستند. تنها صداي موسيقي مي‌آيد و بوي عرق تن‌هايي كه به‌شدت تكان مي‌خورند. اكستازي باعث گشادي مردمك چشم مي‌شود و مردمك گشادشده چشم را در برابر نور حساس و آسيب‌پذير مي‌كند.
اكستازي و ممنوعيت جهاني
مجلس انگلستان، پيش از رسيدن قرص‌هاي اكستازي از امريكا به اين كشور، مجازات سنگيني را براي توليد، توزيع و مصرف اين قرص‌ها وضع كرد. اما نتيجه كاملاً برخلاف انتظار بود. جوانان انگليسي بسيار بيشتر از امريكايي‌ها به اكستازي روي آوردند. زندگي برخي از جوانان انگليسي آن‌چنان به اكس وابسته شد كه بار سفر بستند و خود را به امريكا رساندند. در دهة ۱۹۹۰، در گوشه و كنار خيابان‌هاي امريكا جواناني ژنده‌پوش به چشم مي‌خوردند كه كشورشان را براي راحت‌تر مصرف كردن قرص‌هاي اكس ترك كرده بودند. اما قرص‌هاي اكستازي، با همان سرعتي كه جاي خود را در ميان جوانان امريكايي و اروپايي باز كردند، از رواج افتادند. در قانون كيفري امريكا جرم كسي كه اين قرص‌ها را به دوستانش مي‌دهد از جزاي فروشندگان قرص‌ها بيشتر است. در اين كشور سالانه ۴/۳ ميليون نفر دست‌كم يك‌بار از اكستازي استفاده مي‌كنند.
ماده‌اي اعتيادآور براي جوانان مرفه ايران
دكتر محسن وزيريان در مورد آمار مصرف‌كنندگان اكستازي در ايران مي‌گويد: «طبق آماري كه در سال ۱۳۸۰ از يك تحقيق به دست آمده است، بيش از ۴۰ هزار نفر در ايران اين دارو را تجربه كرده‌اند. بخش عمده‌اي از مصرف‌كنندگان اكستازي را دانش‌آموزان و نوجوانان تشكيل مي‌دهند. البته اين نمونه‌ها را نمي‌توان به كل جامعه تعميم داد. موضوع پراهميت ديگر، الگوي مصرف داروهاي نشاط‌آور است. اگر در مصرف مواد مخدري مانند هروئين، به ازاي هر ۱۰ مصرف‌كنندة مرد، يك مصرف‌كنندة زن وجود دارد، در مورد اكستازي اين نسبت ۲ به ۱ است.»
دكتر حميد مرتضوي مشخصات اغلب مصرف‌كنندگان اكس را چنين توصيف مي‌كند: «مرد يا زني جوان، تحصيلكرده يا دانشجو، داراي وضعيت اقتصادي خوب كه در خانواده‌اي ازهم‌پاشيده رشد كرده يا تنها زندگي مي‌كند.»
قرص‌هاي موجود در بازار ايران عناوين مختلفي دارند: دلفين، لنگر، صليب سرخ، رنو، سان‌شاين، سوپرمن، هوندا، اپل، امگا، پليكان، لاو، مرسدس و غيره. اين قرص‌ها با قيمت هر عدد ۶ تا ۱۲ هزار تومان به فروش مي‌رسند.
از حميد ع. دليل تفاوت قيمت‌ها را مي‌پرسم. پاسخ مي‌دهد: «من هميشه يكي از دو نوع دلفين و صليب سرخ را مصرف مي‌كنم. دلفين ارزان‌تر است. زودتر هم بي‌اثر مي‌شود. صليب سرخ قوي‌تر است. هر قرص آن را به قيمت ۱۲ هزار تومان مي‌فروشند.»
او در پاسخ به اين سؤال كه چگونه قرص‌هاي اكستازي را تهيه مي‌كند مي‌گويد: «به‌صورت باز يا بسته‌بندي‌شده برايم مي‌آورند. جواني مرتب و آدم‌حسابي آنها را جلو در خانه تحويل مي‌دهد.»
اكستازي در ايران، با ايجاد برخي تغييرات در مادة اصلي آمفتامين، در آزمايشگاه‌هاي غيرمجاز به دست مي‌آيد. توليد اكستازي فعاليتي غيرقانوني است كه، به دليل سودآوري آن، تعداد زيادي از افراد فرصت‌طلب به آن مشغول‌اند.
اكستازي: زنان برابر با مردان
در مقايسه با ساير مواد اعتيادآور، تمايل زنان به استفاده از اكستازي به‌مراتب بيشتر است.
دكتر آذردخت مفيدي اين الگو را بخشي از بحران زنِ مدرن در ايران مي‌خواند و مي‌گويد: «گاهي زنِ مدرن، قدرت را در طرد زنانگي خود مي‌داند. بنابراين به سمت دنيايي مردانه كشيده مي‌شود.»
دكتر حميد مرتضوي اضافه مي‌كند: «زنان تمايل بيشتري به استفاده از اكستازي دارند. زيرا حالت نشئه و خمودگي‌اي كه به دنبال اعتياد به ساير مواد مخدر ايجاد مي‌شود، در مصرف اين دارو مشهود نيست. به‌علاوه، استفاده از آن راحت و سريع است و نيازي به سرنگ تزريقي و آتش ندارد. همچنين، قرص‌هاي كوچك اكس به‌راحتي حمل مي‌شوند و مخفي كردن آنها آسان‌تر است.»
دكتر ساحل همتي‌گركاني مي‌گويد: «به‌طور كلي، افسردگي و اختلالات اضطرابي در ميان زنان شيوع بيشتري دارد. از طرف ديگر، آنان به درمان‌هاي بي‌سروصدا علاقه‌مندند. بنابراين، براي رفع حالات نامناسب رواني خود، مصرف قرص‌هاي كوچك اكس را ترجيح مي‌دهند.»

هشدار مرگ
از سال ۱۹۹۷ تا آوريل ۲۰۰۲، ۲۰۲ مورد مرگ بر اثر مصرف اكستازي در انگلستان و ولز گزارش شده است. ۸۵ درصد اين افراد، علاوه بر اكستازي، مادة ديگري مانند الكل نيز مصرف كرده بودند.
استفاده از اين قرص‌ها همراه با ماري‌جوانا رايج است. اما نوشيدن مشروبات الكلي در كنار مصرف اكستازي فرد را دچار كم‌آبي كشنده‌اي خواهد كرد.
از سوي ديگر، آمار بروز رفتارهاي پرخطر در مصرف‌كنندگان اكستازي هشداردهنده است. مصرف اين دارو، با ايجاد بي‌پروايي، رفتارهاي جنسي محافظت‌نشده و مكرر به دنبال خواهد داشت. در نتيجه ارتباط نزديكي ميان مصرف اكستازي و ابتلا به ايدز يافت شده است. همچنين بيماري‌هاي مقاربتي در مصرف‌كنندگان اكستازي شيوع بيشتري دارد.
جوانان بخش اعظم جمعيت كشور ما را تشكيل مي‌دهند. اشتياق نسل جوان براي درك تجربيات جديد و نياز آنان به شادي و هيجان، جوانان را نسبت به اين‌گونه مواد بسيار آسيب‌پذير كرده است. تقويت نظام‌هاي پاداش‌دهندة اجتماعي، فراهم ساختن زمينه‌هاي اقتصادي دسترسي جوانان به شادي و تفريحات سالم، و نيز ايجاد بستري مناسب براي پرورش استعدادهاي بالقوة آنان در كنار آگاه‌سازي، گام‌هاي مؤثري در جهت پيشگيري از گرايش به داروهاي مخرب شادي‌افزا هستند.
ماه رو زمينه. صداي جاز مياد. چالة خون، مهتاب رو تو خودش نگه داشته. ماه تنهاس. يه قرص سفيده. مي‌خورندش و مي‌رقصن. مهتاب كارش تمومه.

اكستاسي شادي جواني يا مرگ سلامتي
تا به حال نام اكستاسي را شنيده ايد؟ شايد هم در بين دوستان شما كساني باشند كه اسم اين ماده را شنيده اند يا آن را مصرف كرده باشند؟! اين ماده در قالب قرص هاي شادي بخش به طاعون خفته عصر ما تبديل مي شود…

اكستاسي چيست؟
تركيب MDMA يا ٣ و ٤ متيلن دي اكسي مت امفتامين كه به نام هاي اكستاسي، اكستازي، XTC، E (اي) ، X (اكس) نيز معروف است، در ايران به نام قرص شادي هم شناخته مي شود. اين ماده در ١٩١٤ در آلمان به عنوان كم كننده اشتها مورد استفاده قرار گرفت كه به علت اثرات آن از رده مصرف خارج شد. در دهه ٧٠ ميلادي اين دارو كاربرد مجدد يافت و در روان درماني براي كمك به بيان احساسات بيماران استفاده شد كه در ١٩٨٤ با اثبات اثرات آن روي مغز حيوانات آزمايشگاهي، از رده خارج شد. در ١٩٨٥ در آمريكا، مصرف آن ممنوع اعلام شد.
در سال هاي اخير مصرف آن در آمريكا، به شدت افزايش يافته كه باعث نگراني دولت آمريكا شده است. در دوره زماني خاصي در اروپا، مصرف اين مواد انرژي زا و شادي بخش براي كاهش مصرف ساير مواد مخدر مثل هروئين تشويق شد به طوري كه مصرف آن در اروپا در ١٩٩٥ از ٥٠٠ هزار قرص در سال به ٣٠ ميليون قرص در دو سال بعد رسيد.
٢ درصد مردم امريكا حداقل يك بار اين تركيب را مصرف كرده اند. حداقل يازده و هفت دهم درصد دانش آموزان سال آخر دبيرستان در امريكا يك بار «اكس» مصرف كرده اند. مصرف اين قرص ها در ايران به خصوص در يك سال اخير به شدت افزايش يافته است. جوانان تحصيل كرده و مرفه، مصرف كنندگان اصلي اين داروها هستند بنابراين لازم است عموم مردم و پزشكان با اثرات سوء مصرف اين دارو آشنا شوند.
همچنان كه ذكر خواهد شد مشكل اصلي در مصرف اين ماده، عوارض مزمن آن است. عوارض حاد مصرف، بيشتر در مرتبه اول مصرف و در صورت تداخل با بعضي داروهاي ضد افسردگي پيش مي آيد.

تركيب شيميايي

MethylendioxyMethAmphetamine ٤,٣ ياN, Alpha, DiMethy١ ١,٣ Benzodiazoxide ٥ Ethamine

با فرمول C١١H١٥N٢O كه به نام هاي MDMA يا اكستاسي معروف است.

اشكال رايج دارويي
دارو در آمريكا به صورت قرص هاي خوراكي و جويدني، كپسول و مواد تدخيني و تزريقي موجود است.
قيمت هر قرص بين ١٠ تا ٣٠ دلار است ولي در ايران به قيمت كمتري به خريداران ارائه مي شود (با چه هدفي؟) كه با مارك هاي مرسدس بنز و ميتسوبيشي، $، KO و صليب، موجود است و به علت قابليت ساخت آن كه به راحتي انجام مي شود در لابراتورهاي داخلي هم ساخته مي شود كه خطر وجود مواد اضافي در آن و عوارض آن است. هر قرص خوراكي حاوي ٨٠ تا ١٦٠ ميلي گرم MDMA است. پس از بلعيدن، اثرات قرص پس از ٢٠ تا ٩٠ دقيقه بعد ظاهر مي شود و حدود ٢ تا ٣ ساعت اثرات آن در يك حد حفظ شده و بعد افت مي كند و از ٣ تا ٢٤ ساعت اثرات آن باقي است.

نحوه اثر در مغز
آمين هاي مغز به ويژه نوراپي نفرين و سرتونين وروترانسيمترهاي مسيرهايي هستند كه كارشان بروز خلق است. با توجه به فرضيه آميني،
كاهش عملكرد اين آمين ها باعث افسردگي خواهد شد و افزايش فعاليت آنها باعث بالا رفتن خلق مي شود.
MDMA از طرقي كه ذكر خواهد شد باعث افزايش خلق و احساس نشاط مي شود.

فرضيه تأثير MDMA (اكستاسي) بر مغز:
١- افزايش آزادسازي سروتونين در سيناپس هاي مغزي
٢- بلوك باز جذب سروتونين
٣- افت ميزان سروتونين مغز
٤- اثرات غيرمستقيم بر ميزان دوپامين مغز

عوارض پس از مصرف اكستاسي
اثرات مثبت:
● افزايش شديد احساس خوب بودن در فرد
● افزايش انرژي در فرد
● احساس تمايل براي ارتباط با ديگران و احساس تعلق و نزديكي به ديگران
● احساس عشق و سرخوشي
● دست و دلبازي
● افزايش هوشياري و درك موسيقي
● افزايش حس هاي بويايي و چشايي
● احساس تجربيات و حالات روحي جديد در زندگي
● احساس روشنايي
● تمايل به در آغوش گرفتن و بوسيدن ديگران
● به علت افزايش انرژي در افراد، مصرف كنندگان تمايل به فعاليت شديد و رقص هاي طولاني دارند.

● يك تجربه: الكساندر شوگيلين بيوشيميست آمريكايي كه براي اولين بار روي عوارض اين دارو كار مي كرد پس از يك بار مصرف اكستاسي مي نويسد كوهي كه نزديك منزلم بود و هر روز آن را مي ديدم پس از مصرف اكستاسي طوري به نظرم مي آمد كه دوست داشتم ساعت ها آن را تماشا كنم؟!