انواع بیماری ها

مشكلات دهان
براي مشكلاتي كه مختص دندانها مي باشند به مبحث ۴ ، (مشكلات دندان مراجعه كنيد.
در صورتي كه كودك شما از درد دهان دنج مي برد يا داراي ناراحتي در دهان يا زبان يا لب ها است ، به اين مبحث مراجعه كنيد. چون غشا (پوسته) داخلي دهان و پوست لب ها نازك و حساس هستند ، آماده زخم هاي جزئي و عفونت مي باشند. كودكان خردسال چون تمايل دارند اشياء‌ مختلف را وارد دهانشان نمايند، معمولاً دچار عفونت دهان و لب ها مي گردند. آلرژي ها نيز ممكن است باعث تورم دهان يا زبان گردند و ممكن است خطرناك باشند.
هشدار
تورم دهان و زبان

اگر زبان يا دهان كودك شما به طور ناگهاني متورم شد، آمبولانس خبر كنيد. تورم ممكن است به سبب عكس العمل آلرژيك شديد باشد. اگر تورم ادامه يابد، ممكن است باعث مشكلات تنفسي شود كه مي تواند خطرناك باشد.

در صورتي كه كودك شما در اطراف لب ها دچار خشكي و ترك خوردگي شده باشد:
• آيا نواحي سخت و خشك شده، مانند تاول هاي ريز به نظر مي رسند؟

دليل احتمالي: كودك شما ممكن است دچار زخم سرد (cold sores) شده باشد كه بوسيله عفونت با ويروس تبخال بوجود مي آيد. بعد از عفونت اوليه، ويروس تيخال ممكن است براي چندين ماه يا حتي سال باقي بماند و به سبب هواي سرد يا قرار گرفتن در معرض تابش شديد آفتاب فعال گردد.
اقدام درماني:‌ اين حالت معمولاً به خودي خود برطرف مي گردد. البته مصرف كرمهاي ضد ويروس مي تواند روند بهبودي را تسريع بخشد به خصوص اگر در مراحل اوليه بيماري استفاده گردد. براي جلوگيري از انتشار اين ويروس به ديگران،‌ اجازه ندهيد كودكتان تا زمان وجود اين تاول كسي را ببوسد.
• آيا اين نواحي سخت شده داراي پوسته هاي عسلي رنگ مي باشند؟

درمدت ۲۴ ساعت به پزشك مراجعه كنيد.
دليل احتمالي: زرد زخم (Impetigo)، يك عفونت باكتريايي كه معمولاً بر روي پوست اطراف دهان بروز مي كند، محتمل مي باشد.
اقدام درماني: پزشك، احتمالاً به شما توصيه خواهد كرد كه پوسته ها را با يك پارچه كتاني و آب گرم برطرف كنيد. او ممكن است حتي كرمهاي آنتي بيوتيك براي ماليدن بر روي آن نواحي يا آنتي بيوتيك خوراكي تجويز كند. تا برطرف شدن عفونت، سعي كنيد كودك از حوله جداگانه استفاده كند تا مانع سرايت عفونت گردد. به دليل مسري بودن اين بيماري كودك را از ساير كودكان دور نگهداريد.
• آيا لب ها و پوست اطراف آنها قرمز رنگ و ترك خورده مي باشد؟

دليل احتمالي:‌ كودك ممكن است دچار ليك اگزما (lick eczema)، كه حالتي در اطراف دهان و لب ها به سبب آب دهان (بزاق) يا به دليل مكيدن بيش از حد انگشتان يا ليسيدن لب ها مي باشد، شده باشد.

اقدام درماني:‌روزي دو مرتبه كرم هاي حاوي كورتون را بر روي پوست اطراف لب ، به مدت چند روز بماليد تا تورم كاهش يابد وسپس از ژل پتروليوم (petroleum) براي محافظت پوست استفاده كنيد. مي توانيد عادت مكيدن انگشتان در كودك خود را بوسيله پرت كردن حواس او به موضوع ديگري،‌ كم كم از بين ببريد. البته، حساسيت بيش از حد بر روي عادت كودك ممكن است وضعيت را بدترنمايد.

در صورتي كه كودك شما داراي لثه هاي قرمز رنگ و دردناك است:
• آيا وقتي كودك مسواك مي زند از لثه هايش خونريزي دارد؟
بلي- دليل احتمالي: كودك شما ممكن است به بيماري ژنژيت كه در آن لثه ها متورم و قرمز مي گردند، مبتلا شده باشد. اين بيماري معمولاً به دليل عدم رعايت بهداشت بوجود مي آيد. به دندانپزشك خود مراجعه كنيد.

اقدام درماني:‌ دندانپزشك، احتمالاً دندانهاي كودك شما را بررسي و تميز خواهد كرد و به شما توصيه مي كند كه مراقب لثه ها شديد باشد، دندانپزشك ممكن است آنتي بيوتيك تجويز كند.

خير- دليل احتمالي و اقدام درماني: در آمدن يك دندان ممكن است باعث تورم لثه ها گردد.
(دندان در آوردن رامشاهده كنيد) به كودك يك حلقه سفت و سرد شده مخصوص دندان درآوردن ، براي جويدن بدهيد. ژلهاي مخصوص دندان درآوردن كه بدون نسخه فروخته مي شوند، مي توانند براي لثه ها مؤثر باشند. اگر لازم شد به مقدار لازم و توصيه شده به كودك مسكن بدهيد.
• آيا كودك شما داراي زخم و لكه هاي زرد يا سفيد رنگ در داخل دهان يا روي زبان مي باشد؟
در مدت ۲۴ ساعت به پزشك مراجعه كنيد.

دليل احتمالي: برفك دهان كه يك عفونت قارچي است، محتمل مي باشد. اين حالت در كودكان خردسال يا كودكان بزرگتر كه ايمني بدنشان بر اثر بيماري يا درمان دارويي ضعيف شده است ، بسيار رايج است.

اقدام درماني : پزشك، احتمالاً ژل ضد قارچ را براي رفع عفونت توصيه خواهد كرد. براي جلوگيري از بازگشت بيماري، تمام وسايل بازي، نوك شيشه هاي شير و حلقه هاي دندان در آوردن را كه كودكتان از آنها استفاده مي كند استريل كنيد.

در صورتي كه كودك شما داراي زخم هاي خاكستري كم رنگ يا تاول هايي در داخل دهان است:
• آيا كودك داراي تاولهايي بر روي كف دستها، خود دستها و همچنين كف پاها مي باشد؟
دليل احتمالي : كودك شما ممكن است به بيماري دست، پا و دهان كه يك عفونت ملايم از نوع ويروسي است مبتلا شده باشد. تاولهاي روي دست و پا معمولاً ۴۸ ساعت بعد از دهان ظاهر مي گردند. با پزشك خود مشورت كنيد.

اقدام درماني: درمان خاصي براي اين حالت وجود ندارد. اگر تاول ها پاره شد و ايجاد زخم نمود، كودكتان را تشويق كنيد تا دهانش را با بيكربنات سودا (جوش شيرين) بشويد. به او در صورت نياز به مقدار تجويز شده مسكن نيز بدهيد(تسكين دهان درد را مشاهده كنيد). به كودكتان مقدار زيادي مايعات بنوشانيد (تشويق كودك به نوشيدن را مشاهده كنيد).

• آيا كودك شما تب دارد و به طور كلي بيمار به نظر مي رسد؟
بلي- درمدت ۲۴ ساعت به پزشك مراجعه كنيد.

دليل احتمالي: محتمل ترين دليل، عفونت با ويروس تبخال (هرپس سيمپلكس) مي باشد كه باعث زخم هاي سرد مي گردد. وقتي كودك دچار اولين عفونت اين بيماري مي گردد ممكن است ناراحت و بيمار به نظر رسيده و دهان بسيار دردناكي داشته باشد. علايم مشابه ممكن است به سبب ويروسهاي مشابه يا داروهاي مصرفي تجويز شده بوجود آيند.

اقدام درماني: اگر درد دهان كودك به حدي شديد باشد كه نبواند چيزي بنوشد، ممكن است نياز به مراجعه به بيمارستان باشد. در حالت هاي ملايم تر، پزشك اقدامات خودياري را توصيه خواهد كرد( تسكين درد دهان را مشاهده كنيد). اگر داروهاي مصرفي به عنوان عامل اين حالت تشخيص داده شود، مصرف آنها بايستي متوقف گردد.

خير- دليل احتمالي: كودك ممكن است دچار زخم دهان شده باشد. اين زخمها معمولاً دليل خاصي ندارند اما معمولاً در مواقع استرس يا در محل زخم فرعي مانند صدمه حاصل از مسواك زدن بوجود مي آيند. اين زخم ها دردناك مي باشند ولي خطرناك نيستند.

اقدام درماني: شستن دهان با تركيب جوش شيرين ممكن است در تسكين درد مؤثر باشد(تسكين درد دهان را مشاهده كنيد). درمانهاي مختلفي نيز براي تسكين درد و بهبود اين زخم ها وجود دارند. اگر بعد از ۱۵ روز اين حالت بهبود نيافت يا تعداد زخم ها زياد شد با پزشك خود مشورت كنيد.
• آيا كودك شما داراي ناحيه اي دردناك در گونه يا اطراف زبانش مي باشد؟
دليل احتمالي و اقدام درماني: يك دندان جديد يا دندان تيز و دندانه دار ممكن است دهان يا گونه كودك را دردناك نمايد. از اقدامات كاهش دهنده درد استفاده كنيد(تسكين درد دهان را مشاهد كنيد). اگر درد باقي بماند يا بر اثر يك دندان تيز و دندانه دار بوجود آمده باشد، با دندانپزشك مشورت كنيد تا آن قسمت و لبه تيز را هموار و صاف نمايد.
اگر از اين مبحث به نتيجه اي نرسيديد به پزشك خود مراجعه كنيد.
خودياري تسكين درد دهان
اقدامات زير ممكن است در تسكين درد دهان مؤثر باشند:
• در صورت لزوم به كودك به ميزان مناسب مسكن هايي مانند استامينوفن بدهيد.
• اگر كودك به اندازه كافي بزرگ است ، بايستي هر ساعت دهانش را با ۴-۱ قاشق چايخوري جوش شيرين كه در ۱۰۰ ميلي ليتر آب گرم حل شده است، بشويد.
• به او خوردنيهاي نرم مانند بستني بدهيد.
• براي پيشگيري از برخورد مايعات به لب هاي دردناك و سخت شده مايعات را به كمك ني به او بنوشانيد.
• از دادن غذاهاي اسيدي يا نوشيدني هاي اسيدي مانند پرتقال يا آب ميوه ها به كودك خودداري كنيد.
• سعي كنيد روزي دوبار دندانهاي كودك را مسواك بزنيد اما مراقب نواحي دردناك باشيد.
مشكلات دندان
دندان كودك شما همواره در معرض فساد قرار دارد. مسواك زدن منظم مي تواند مانع فساد دندانها شود. (مراقبت از لثه ها و دندانهاي كودك را مشاهده كنيد). اگر فساد دندان درمان نگردد به قسمتهاي مركزي آن سرايت كرده و باعث صدمه جدي مي گردد. كودك بايستي از ۳ سالگي تحت بررسي و معاينه مداوم و متناوب دندانپزشك قرار بگيرد. اگر بين اين معاينات علامتي از فساد، مانند دندان درد بروز كرد، به دندانپزشك مراجعه كنيد. در كودكان خردسال ، درد مربوط به دندان ممكن است به سبب دندان در آوردن باشد كه معمولاً جاي نگراني ندارد. اگر كودك دچار دندان درد شود يا به هر علتي نياز به دمان فوري داشته باشد و دندانپزشك در دسترس نباشد ، براي يك دندانپزشك اورژانس با بيمارستان،‌ تماس بگيريد.
• در صورتي كه يك دندان كنده شده و يا قسمتي از آن شكسته شده باشد:
• آيا اين يك دندان دائمي است؟ (غير شيري)
بلي- فوراً به دندانپزشك خبر دهيد.
اقدام درماني: اگر لثه خونريزي دارد، يك گاز استريل بر روي آن قرار دهيد و به كودك بگوئيد كه آن را به شدت گاز بگيرد. دندان را بيابيد اما فقط آن را نگهداريد و تميزش نكنيد.آن را در يك شيشه حاوي شير قرار دهيد و همراه كودك به نزد دندانپزشك ببريد. دندانپزشك ممكن است بتواند آن دندان دائم رامجدداً به لثه كودك متصل كند. اگر قسمتي از دندان شكسته شده باشد ممكن است بتوان مجدداً آنرا متصل كرد.
خير- اقدام درماني: اگر خونريزي لثه وجود دارد يك گاز استريل روي آن قرار دهيد و به كودك بگوييد كه آن را به شدت گاز بگيرد. دندان كنده شده يا قسمت شكسته شده قابل اتصال مجدد به لثه نمي باشد. اگر فقط قسمتي از آن كنده شده است، با دندانپزشك خود مشورت كنيد، شايد لازم باشد قسمت شكسته شده تحت درمان قرار بگيرد. در بسياري حالات،‌ يك دندان دائمي در آن محل جوانه خواهد زد. (ترتيب ظاهر شدن دندانها را مشاهده كنيد.) اگر دندان خيلي زودتر از حد معمول از بين رفت، ساير دندانها ممكن است مشكلاتي در جوانه زدن دندانهاي دائمي بوجود آورد.
 آيا دندان بر اثر ضربه يا تصادف شل و لق شده است؟
اقدام درماني: يك ضربه محكم ممكن است دنداني را لق كند اما اگر به آن دست نزنيد مجدداً خودش سفت خواهد شد. گاهي اوقات دندان شيري ممكن است لق باقي بماند و يا بيفتد. اگر دندان دائم بعد از چند روز لق باقي ماند، با دندانپزشك خود مشورت كنيد.
 آيا كودك شما داراي دندان درد مداوم همراه يا بدون بروز تب مي باشد؟
هم اكنون با دندانپزشك خود تماس بگيريد.

دليل احتمالي: كودك ممكن است دچار آبسه دندان كه در آن به سبب عفونت چرك و فساد در دندان يا زير آن بروز كرده شده باشد.
اقدام درماني:‌ اگر كودك دچار آبسه دندان شده باشد دندانسپزشك ممكن است براي درمان عفونت، ‌آنتي بيوتيك تجويز كند. وقتي عفونت برطرف شد، كودك بايستي بيشتر از دندانش مراقبت كند تا دليل اساسي بيماري نيز درمان گردد. در حالات نادري، ممكن است لازم باشد كه دندان برداشته شود.
 در صورتي كه دندان كودك شما با قرار گرفتن در معرض غذاهاي گرم يا سرد دردناك شود:
 آيا درد فقط براي لحظاتي باقي مي ماند؟

بلي- دليل احتمالي:‌ اگر رويه محافظ دندان نازك يا خراب شده باشد ممكن است دندان به درجه حرارت و تغييرات دما حساس شود. با دندانپزشك خود مشورت كنيد.
اقدام درماني: دندانپزشك دندان كودك شما را معاينه كرده و فساد را درمان خواهد كرد. اگر حالت خاصي پيدا نشد، دندانپزشك ممكن است توصيه كند كه كودك با يك خمير دندان مخصوص دندانهاي حساس را مسواك كند و كمي از آن را نيز بر روي دندانهايش بمالد.
خير- درمدت ۲۴ ساعت به دندانپزشك خود مراجعه كنيد.

دليل احتمالي: كودك ممكن است دچار فساد عميق يا يك ترك در دندانش شده باشد. به خصوص اگر اين وضعيت در حالت عدم نوشيدن يا غذا خوردن نيز بروز نمايد.
اقدام درماني: دندانپزشك، دندان كودك را معاينه كرده و ممكن است دندان را بردارد و ناحيه فاسد شده را پر نمايد.
 آيا كودك وقتي بر روي دنداني كه به تازگي پر شده است فشار مي آورد، درد احساس مي كند؟
دليل احتمالي و اقدام درماني: احساس ناراحتي در دنداني كه به تازگي پر شده است، بسيار عادي و رايج است، به خصوص اگر قسمت پر شده بزرگ باشد. اگر درد بدتر شد يا بعد از ۴۸ ساعت بهتر نشد، با دندانپزشكي كه آنرا پر كرده است مشورت كنيد تا در صورت نياز تنظيمات مجددي انجام گيرد.
 آيا كودك شما در چندين دندان فك بالا دچار درد شده است؟

دليل احتمالي: درد در چندين دندان ممكن است علامت سينوزيت (تورم مخاط سينوسهاي هوايي در جمجمه)، باشد به خصوص اگر كودك به تازگي سرما خورده و يا دچار بيني گرفته يا آبريزش بيني شده باشد. كودكان زير ۸ سال به ندرت دچار اين حالت مي گردند چون سينوسهاي آنها هنوز شكل نگرفته اند.
اقدام درماني: براي درد به كودكتان استامينوفن بدهيد. استنشاق بخار نيز ممكن است مفيد باشد. اگر علايم كودك بعد از ۴۸ ساعت بهتر نشد با پزشك خود مشورت كنيد. ممكن است نياز به درمان با آنتي بيوتيك نيز باشد.
 آيا لثه پشت دندانهاي عقب كودك شما حساس به لمس شده است؟
دليل احتمالي: دندانهاي آسياب ثانويه كودكتان ممكن است شروع به بيرون آمدن كرده باشند.(ترتيب بيرون آمدن دندانها را مشاهده كنيد.) لثه ها ممكن است به سبب اين جوانه هاي دندان متورم گردند ولي اين حالت معمولاً كوتاه مدت است.
اقدام درماني: در صورت لزوم،‌ به كودك مقدار توصيه شده مسكن مانند استامينوفن بدهيد. اگر درد شديد بود و يا بعد از ۴۸ ساعت بهتر نشد با دندانپزشك مشورت كنيد.
خودياري مراقبت از لثه و دندانهاي كودك
وجود شيريني و شكر در رژيم غذايي ، اصلي ترين عامل فساد دندان است. به حداقل رساندن ميزان غذاهاي قندداري كه كودك مصرف مي كند، مهمترين اقدام در سلامت دندانهاي اوست. شما همچنين بايستي مقدار مصرف نوشيدنيهاي گاز دار براي كودك را نيز كم كنيد چرا كه اسيد تمام نوشيدنيهاي گازدار دندانها را خراب مي كند. فلورايد يك ماده معدني مهم است كه مقاومت دندان را در برابر حملات اسيدي زياد ميكند و خطر فساد راكاهش مي دهد. در بسياري از مناطق ، فلورايد به آب آشاميدني اضافه مي گردد. اگر ميزان فلورايد آب آساميدني كم باشد، مطمئن شويد كودكتان از خمير دندانهاي حاوي فلورايد استفاده مي كند و از دندانپزشك خود مكمل هاي فلورايد را درخواست كنيد.
نحوه مسواك زدن صحيح را به كودكتان آموزش دهيد.(مراقبت از دندانها و لثه ها در بزرگسالان را مشاهده كنيد) دندانها را براي كودك مسواك كنيد و يا به او كمك كنيد تا اين كار را انجام دهد.
تميز كردن دندان يك كودك خردسال
فقط از مقدار كمي خمير دندان به (اندازه يك نخود) بر روي يك مسواك نرم استفاده كنيد. نوك مسواك نيز بايستي تا حد امكان كوچك باشد.(دندانهاي كودك را از پشت مسواك كنيد).