چکیده

آموزش بزرگسالان بر پایه باوری شکل می گیرد که آموختن را مقطعی نمیداند و حضور فعال و موثر بزرگسالان در همه ی عرصه های شخصی و اجتماعی در گرو دانش و آگاهی ، مهارت و درک و نگرش آنان می شناسد و افزایش توانایی آن ها را به منظور برقراری یک تعامل متعادل با تغییرات پرشتاب در همه زمینه ها ، و قرار دادن بزرگسالان در مسیر یادگیری ، ایفای شایسته ی نقش هایی که به سرعت توسعه می یابند و با تغییرات زمان ، دگرگون می شوند، یک ضرورت اساسی معرفی می کند. بررسی دقیق مفهوم و ویژگی های آموزش و پرورش بزرگسالان در اسلام و مقایسه آن با آموزش و پرورش بزرگسالان در غرب ، کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه نشان می دهد که ویژگی هایی که در اسلام در زمینه آموزش بزرگسالان تاکید گردیده به ویژگی هایی که در کشورهای درحال توسعه اعمال می شود بسیار نزدیک است.اهمیت و ضرورت آموزش بزرگسالان در این مقوله ها دسته بندی می شود : الف -آموزشی :افزایش آموزش سبب افزایش علاقه بزرگسالان نسبت به مطالعه کتاب و استفاده از رسانه می شود و … .ب – سیاسی: جهت جامعه پذیری و تداوم حاکمیت … .ج-اجتماعی: جهت حفظ محیط زیست،کاهش جرایم حقوقی و بهداشت روانی و جسمی افراد جامعه و… د- اقتصادی : برای توسعه اقتصادی و بهبود کیفیت و کمیت تولید و … و – فرهنگی :توسعه و باروری فرهنگ حاکم بر جامعه و … ه – مذهبی :تاثیر مثبت مذهب بر زندگی و جلوگیری از زندگی همراه با خرافات و … ی- شغلی : توسعه اقتصادی از طریق رشد مشاغل و… .

واژگان کلیدی:آموزش بزرگسالان،ضرورت آموزش بزرگسالان،مفهوم آموزش بزرگسالان

~۱~

مقدمه

آموزش بزرگسالان در مفهوم سنتی ، که به معنای انتقال مجموعه ای از مهارت ها و فنون به شکل استادی – شاگردی است ، دارای سابقه ای بسیار طولانی است ، به نحوی که بررسی سوابق تاریخی در این زمینه نشان می دهد که آموزش سنتی به مراتب از آموزش های رسمی کلاسیک دیرینه تر می باشد . آنچه که موجبات توجه بنیادی به آموزش بزرگسالان به مفهوم جدید را ایجاد و تسهیل کرد ، تغییر و تحولاتی بود که دستاوردهای مهمی خصوصا در قلمرو تکنولوژی به همراه داشت . ( فتحی واجارگاه ، ۱۳۷۶ ، ص ( ۲۵

با توجه به اینکه متخصصان ، قرن حاضر را از یک طرف قرن رشد و توسعه و از طرف دیگر ، عرصه ی اطلاعات و فناوری نامیده اند ، ضرورت دارد ملل مختلف دنیا به طور عام و تحصیل کردگان به طور خاص با زمینه ها ، عوامل و شاخص های رشد اطلاعات و توسعه فناوری در سازمان ها و نهاد های مختلف اجتماعی آشنا شوند . یکی از عوامل موثر در رشد و توسعه جهانی ، آموزش بزرگسالان است که با شناخت اهداف ، اصول ، ساختار ، جایگاه و نقش آن ، می توان راه رشد و توسعه بین المللی را بیش از پیش فراهم نمود . ( صباغیان ، ۱۳۹۰ ، ص ( ۲۳

با نگاهی اجمالی به سیر تحول در کشورهای مختلف به ویژه کشورهایی که در دهه های اخیر از رشد و توسعه چشمگیری برخوردار بوده اند ، جایگاه و نقش برنامه های راهبردی در پیشرفت آن ها کاملا مبرهن است . بسیاری از کشورها علاوه بر حوزه های اقتصادی ، نظامی و سیاسی در حوزه تعلیم و تربیت نیز برنامه های راهبردی توسعه طراحی کرده و مبنای تصمیم گیری ها و جهت گیری ها و هدایت خود قرار داده اند ، از این رو این واقعیت که اغلب ما سال هایی از عمر خویش را در مدرسه گذرانده و حتی دوره های دانشگاهی را نیز طی کرده ایم و دارای یک سلسله دانش ، تجربیات آموزشی و مهارت های مختلف هستیم ، نمی تواند جوابگوی نیازهای متعدد و مختلف ما در طول زندگی باشد . زیرا آموزش و یادگیری طی سال های تحصیل عموما محدود بوده و برای دوره ی زمانی محدودی نیز جوابگوست . رشد علوم و فنون که منجر به تغییرات سریع و گسترده می گردد ، از یک سو تغییر و تحولات جوامع از لحاظ شرایط اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی را موجب می شود و از سوی دیگر ، نیاز به پیگیری آموزش و یادگیری را در طول عمر ضروری می سازد .

با توجه به مطالب بیان شده این سوالات مطرح می گردد : چرا به آموزش بزرگسالان نیازمندیم ؟ هدف از آموزش بزرگسالان چیست ؟ ضروریات و اهمیت آموزش بزرگسالان چیست؟ و… . که در این مقاله به این سوالات و بسیاری از سوالات دیگر پاسخ داده خواهد شد.

معنا و مفهوم آموزش بزرگسالان

واژه آموزش بزرگسالان ( ( andragogy در مقابل واژه آموزش کودکان ( ( pedagogy به کار می رود . andragogy از ریشه یونانی andr به معنای انسان است و آندراگوژی به معنی دانش و هنر یاری رساندن به بزرگسالان در زمینه یادگیری است . در مقابل آن واژه ی پداگوژی قرار دارد که دانش و هنر آموزش به کودکان است . ( ( Edwards et al .1996 . p 83

معنا و مفهوم آموزش بزرگسالان با گذشت زمان تغییرات چشمگیری یافته است و از گذشته دور تا به امروز ، تعاریف متعددی از آن ارائه شده است . مثلا آموزش بزرگسالان فرایندی است در راستای توجیه و ایجاد تغییر در رفتار و گرایش های بزرگسالان به منظور رشد کامل

~۲~

شخصیت و افزایش میزان مشارکت آن ها در توسعه متوازن و مستقل اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی . آموزش بزرگسالان به کلیه فراین های آموزش سازمان یافته برای افرادی که در جامعه ، بزرگسال تلقی می شوند ، اطلاق می شود . بدین ترتیب می توان گفت که آموزش بزرگسالان به مجموعه فعالیت های آموزشی اطلاق می گردد . که باعث شناخت و حل مسائل از ساده ترین تا پیچیده ترین امور فردی ، اجتماعی و شغلی آن ها می شود ، یعنی آموزش بزرگسالان شامل بی سوادان و با سوادان بزرگسال در برگیرنده انواع آموزش رسمی ، غیر رسمی و اتفاقی می گردد . ( صباغیان ، ۱۳۹۰ ، ص ( ۲۲