ايمني در صنعت

بنام خدا
مقدمه :
در آغاز زندگي بشر ، انسانها فاقد صنعت و حرفه هاي عمده و گروهي بوده و هر فردي وظايف زندگي خود را شخصاً انجام داده و نيازهاي حياتي خود را برطرف مي ساخته است . ليكن بازگشت زمان به دلايل متعددي چون شهرنشيني و توسعه شهرها و پيشرفت فرهنگ و تمدن ، افزايش جمعيت و پاره اي عوامل ديگر ، رفته رفته زندگي انسانها دچار دگرگوني گرديده و بتدريج مشاغل و بتدريج مشاغل و حرف گوناگون ، از فعاليت ها در زير اقيانوسها گرفته تا تكاپو در ارتفاعات كم فشار راز كار در برابر گوره هاي گداخته با صدها درجه حرارت تا

تلاش در سرماي قطبي و … پديد آمده است . تا جائيكه گاهي انسانها مجبورند در تلاش معاش ، در محيط هاي بسيار سخت و مشكل به كار و فعالت پرداخته و خطرات فراواني را بجان بخرند . گاهي شرايط محيط كار به اندازه اي طاقت فرسا است كه اگر دانش بشري كمك نكرده و مشكلات را هموار نسازد نه تنها كار و فعاليت بلكه حيات انسان نيز در آن شرايط غيرممكن مي گردد .

فصل اول
بيماريها ناشي از كار در اثر عوامل مكانيكي
ماشين هايي كه با نيروي برق ، فشار هوا و بخار ، مواد نفتي و غيره مورد استفاده در صنايع هستند غالباً داراي قسمت متحرك يا گردان مي باشند نبودن حفاظ هاي مناسب روي آنها هنگام كار احتمال خطراتي براي كارگراني كه مشغول كار با دستگاههاي مذكور هستند بوجود مي آورد .

طبق آماري موجود در حوادث كارگري بيشترين انها مربوط به كار با چنين ماشين هايي مي باشد كه داراي قسمت هايي متحرك و گردان هستند مانند آسياب ، پرس ها ، اره ها ، دستگاههاي تراش ، پلاستيك سازي ها ، دستگاههاي ريسندگي و بافندگي چرخ گوشت و برش و غيره . نحوه كار اين ماشين ها بوسيله راه اندازي ، يك دستگاه الكتروموتور انتقال حركت ان توسط تسمه فلكه ، چرخ و زنجير ، چرخ دنده ، چرخ و دنده ، چرخ لنگره ، شافت و غيره انجام مي شود .
اصول و شرايط حفاظ گذاري دستگاهها بشرح زير مي باشد :

۱-وسائل حفاظتي بايد حفاظت را بنحو كامل تامين كند .
۲-حفاظ بايد از داخل شدن قسمت هاي مختلف بدن كارگر به منطقه خطر هنگام انجام كار به هر ترتيب پيشگيري كند .
۳-حفاظ نبايد براي كساني كه آنرا بكار مي اندازند ايجاد ناراحتي يا اشكال نمايد .
۴-بهتر است حفاظ جداي از ماشين باشد .

۵-حفاظت بايستي بطور خودكار يا به حداقل كوشش بكار افتد .
۶-دستگاههاي حفاظتي نه تنها بايد كارگر را در برابر مخاطراتي كه معمولا پيش مي آيد ، بلكه حوادث پيش بيني نشده نيز بكار ارتباط دارد نامبرده را محافظت كند .
۷-دستگاه حفاظتي خود نبايد منبع و منشاء خطراتي براي كارگر بهنگام كار با دستگاه باشد .
۸-دستگاه حفاظتي بايد طوري قرار گرفته باشد كه مزاحم و روغن كاري ، تنظيم و تعمير ماشين نگردد .
۹-وسيله حفاظتي بايد بادوام بوده و در مقابل آتش و مواد خورنده مقاومت كافي داشته باشد .
۱۰-دستگاه حفاظتي بايد متناسب با ماشين و كاري كه انجام مي گيرد باشد .

فصل دوم
بيماريهاي ناشي از كار در اثر عوامل فيزيكي
عوامل فيزيكي محيط كار از جهت تامين سلامت كارگران و بالا رفتن سطح توليد مورد نظر كارشناسان و صاحب نظران صنايع مي باشد وجود هواي پاك و سالم ، تامين نور كافي و حرارت مكفي جهت سالم سازي محيط كار در درجه اول اهميت قرار دارد . وجود آب مخصوصاً به صورت لوله كشي در كارگاهها و كارخانجات جهت مصارف صنعتي ، استحمام و آشاميدن از واجبات است . همچنين استفاده از وسايل فني خاص كه تامين كننده آسايش و سلامت كارگران است مانند : دستگاههاي مكنده ، تهويه و كولر ، شوفاژ ، ضروري و لازم است .

بيماريهاي ناشي از كار در اثر عوامل فيزيكي محيط كار عبارتند از :
۱-بيماريها و عوامل ناشي از نور و روشنايي
۲-بيماريها و عوارض ناشي از گرما ، سرما و رطوبت
۳-بيماريها و عوارض ناشي از اشعه ، مواد راديواكتيو

۴-بيماريها و عوارض ناشي از ارتعاشات و صدا
۵-بيماريها و عوارض ناشي از فشار هوا و اتمسفر
بايد ذكر كرد كه اگر اين عوامل از حدود لازم و قابل تحمل بالاتر و يا زيادتر گرديده و يا در بعشي از مواقع در صورتي كه از حدود توصيه شده در استانداردها كمتر يا پائين ترباشند ايجاد عوارض و يا مسائل خاصي را خواهند نمود كه لازم است در هر مورد در رفع اشكال موجود اقدام نمود .

نور و روشنايي
پيشرفت صنايع ازدياد واحدهاي صنعتي و توليدي و احتياج روز افزودن به راندمان بيشتر صنايع جهت تامين احتياجات مصرف كنندگان ايجاب مي كند كه در بيشتر در محوطه هاي بسته در مدت شب و روز ادامه داشته باشد . بنابراين استفاده از منبع نور مصنوعي (الكتريكي ) به تدريج توسعه يافته است .
۱-روشنايي : روشنايي جهت جريان نوري را گويند كه روي سطح (قطعه كار ) تابيده و بر روي آن توزيع شود ، اين جريان روشنايي بر چشم اثر گذاشته و موجب ديدن مي شود .
۲-درخشندگي «۱» : هر گاه به شيئي نور تابيده شود بر اثر انعكاس نور تابيده شده شيئي رويت مي گردد هر قدر شدت نور تابيده شده بيشتر باشد جزئيات بهتري از شيئي ديده مي شود و در نتيجه درخشندگي آن بيشتر گردد .

۲-خيره كنندگي «۲» : در صورتي كه درخشندگي سطح زمين كار يا محيط اطراف بيش از درخشندگي شيء مورد نظر باشد ، خيره كنندگي بوجود مي آيد .
خيره كنندگي دو نوع است :
الف-خيره كنندگي مستقيم .
ب-خيره خيره كنندگي غيرمستقيم

اهداف تامين روشنايي كافي و صحيح :
۱-حداكثر حفاظت از بينائي كارگران و كاركنان .
۲-نقصان عوامل ايجاد خستگي و فشار «۳» حاصل از روشنايي ناكافي
۳-پيشگيري از سوانح .
۴-افزايش راندمان كار
۵-بهبود كيفيت محصول .

انواع روشنايي :
بطور كلي روشنايي را به دو نوع بر حسب منبع توليد تقسيم مي نمايند.
الف-روشنايي طبيعي با نور ب-روشنايي مصنوعي يا الكتريسيته

شرايطي كه در مورد طراحي و استفاده از روشنايي طبيعي مي بايست رعايت گردد عبارتند از :
۱-پنجره ها بايد طوري نصب گردد كه روشنايي طبيعي بطور يكنواخت به كليه نقاط كارگاه برسد .
۲-با توجه به اينكه شيشه ها يك عامل بالقوه ايجاد خيره كنندگي

مي باشند ، لذا پنجره ها بايد طوري نصب شوند كه از ايجاد خيره كنندگي و همچنين تابش نور مستقيم به چشمها جلوگيري بعمل آيد .
۳-سقف و قسمتهاي بالايي ديوارها به رنگ روشن بمنظور افزايش راندمان روشنايي وارده از پنجره ها رنگ شده و قسمت پائين ديوارها براي ايجاد شرايط آسايش بينايي به رنگ تيره رنگ تيره رنگ آميزي مي گردد .

۴-بهترين نوع پنجره ، پنجره اي است كه تا نزديكي سقف ادامه داشته باشد قسمت بالاي پنجره موثرين قسمتي براي ورود نور به درون محوطه است بنابراين مناسبترين ارتفاع پنجره ها تا ۲۵ سانتي متري سقف مي باشد كه در اين حالت حداكثر استفاده از روشنايي طبيعي كامل مي شود .
۵-روشنايي طبيعي بايد از سمت چپ يا مقابل به سطح كار برسد و فاصله آن از ۸ تا ۱۰ متر متجاوز ننمايد در خصوص طرح روشنايي كارگاهها جداول و منحني هائي موجود است كه مي تواند مورد استفاده قرار بگيرد ، نكته اي كه يادآوري آن كافي مي باشد اين است كه مقدار ورودي نور طبيعي از ميان پنجره ها بستگي به تميزي و نظافت شيشه ها دارد .

ب-روشنايي مصنوعي يا الكتريسيته :
نور صمنوعي كه يكي از منابع اصلي تهيه آن الكتريسيته مي باشد جهت استفاده در كارگاهها در مواقعي كه استفاده از نور طبيعي امكان پذير نيست بكار مي رود .

بطور كلي نور مصنوعي بوسيله عوامل زير تهيه مي شود :
۱-منابعي كه نور آن در در اثر سوختن مواد جامد مانند موم –
روغن هاي نباتي و معدني ، نفت يا مواد گازي (گازهاي نفت – استيلن)‌بدست مي آيد .
۲-منابعي كه نور آن در اثر حرارت حاصله از عبور جريان بوجود

مي آيد مانند لامپهاي الكتريكي رشته دار قوسهاي الكتريكي و لامپهاي انكانه سانس .
۳-لامپهاي تخليه الكتريمي در گاز مانند لامپهاي جيوه اي ، لامپ سديم ، كامپ نئون .
۴-لامپهاي فلوئورسانت .

مشخصات اصلي كه بايد يك منبع روشناي مصنوعي داشته باشد به قرار زير است :
۱-حتي الامكان روشنايي مصنوعي بايد به روشنايي طبيعي نزديك باشد .
۲-اشعه ماوراء بنفش آن كم باشد .

۳-درخشندگي معتدل و سطح تشعشع كافي داشته باشد .
۴-حرارت زياد ايجاد نكند .
۵-هوا در اثر محصولات حاصله از اشتعال خود آلوده نكند .

طريق انتشار نور مصنوعي :
۱-روشنايي مستقيم
۲-روشنايي غيرمستقيم
۳-روشنايي غيرمستقيم

واحد روشنايي :
مقدار روشنايي را با واحدي بنام لوكس سنجيد و آن عبارتست از مقدار روشنايي كه از يك منبع به شدت يك شمع و به فاصله يك متر به واحد سطحي مي رسد ، مقدار روشنايي كه از يك منبع نور به يك صفحه مي رسد به عوامل زير بستگي دارد .