اينترنت و كاربرد هاي آن
اگر به تازگي وارد دنياي اينترنت شده ايد، بهتر است مروري بر مفاهيمي چون اينترنت ، وب جهان پهنا (World Wide Web) و ديگر خدمات تسهيلاتي كه از طريق اين شبكه جهاني فراهم مي شود داشته باشيد، لذا از اين شماره سعي مي شود مفاهيم مرتبط با اينترنت و كاربرد هاي آن آورده شود.

اينترنت چيست؟
اينترنت شبكه اي گسترده اي مشتمل بر مجموعه اي از شبكه ها مي باشد. در اين شبكه، كامپيوتر ها با هم مرتبط مي باشند و براي ارتباط خودشان سلسله پروتكل هاي TCP/IP استفاده مي كنند. هر يك از اين كامپيوتر ها از نرم افزار براي تامين اطلاعات يا خدمات اطلاع رساني بهره مي گيرند و دسترسي و ديدن اطلاعات را فراهم مي سازند.

اينترنت ازار قابل انتقال براي اطلاعاتي است كه آن اطلاعات به صورت پرونده ها (Files) يا مستندات (Documents) بر روي كامپيوتر ها ذخيره مي شوند. اينترنت به تنهايي حاوي اطلاعات نيست. بيشتر اوقات مي شنويم كه مي گويند: «فايل يا مستند از روي اينترنت يافت مي شود»، درست تر اين است كه بگوييم «آن از طريق اينترنت يا با استفاده از آن يافت مي شود».

آنچه را كه شما به آن دست مي يابيد از روي يكي از بي نهايت كامپيوتري حاصل مي شود كه به شبكه اينترنت متصل مي باشد. اين شبكه كامپيوتري از هزاران شبكه در سطح جهان تشكيل شده است. هيچكس بطور دقيق نمي داند كه تعداد كامپيوتر هاي متصل به اينترنت چند تا مي باشد ولي قدر مسلم اين است كه تعدادشان به ميليونها كامپيوتر برسد و تعدادشان رشد فزاينده اينترنت خواهد داشت. سازمان هايي وجود دارد كه وضعيت تكنيكي اين شبكه را توسعه مي دهند و براي ايجاد و توليد نرم افزارها برروي اينترنت، استانداردهايي را ايجاد مي كنند.

پيوند دهنده (Backbone) اينترنت تحت اختيار و مالكيت شركت هاي خصوصي است. كامپيوتر هاي روي شبكه اينترنت از معماري خدمات دهنده/خدمات گيرنده (Client/Server) استفاده مي كنند، اين به آن معناست كه يك ماشين خدمات دهنده راه دور، فايلها و خدمات لازم را براي ماشين خدمات گيرنده فراهم مي سازد. نرم افزار بر روي يك كامپيوتر خدمات گيرنده، جهت استفاده و دسترسي به آخرين فن آوري ها نصب مي شود. يك استفاده كننده اينترنت به خدمات متنوع و زيادي دسترسي دارد، از جمله اين خدمات عبارتند از: گوفر (Gopher) پست الكترونيكي (E-Mail)، انتقال فايل منابع گسترده اطلاعاتي، نمايش چند رسانه اي، خريد و خدمات فراوان ديگر.

مثلا گوفر يك روش متني براي دسترسي به مستندات موجود بر روي اينترنت است. اين سرويس تقريبا بطور كامل در وب جهان پهنا جاي داده شده است و شما مي توانيد مستنداتي ا گوفر را بيابيد كه به صفحات وب (web page) مرتبط باشند. اينترنت عمدتا دسترسي به پرتكل هاي متنوع را شامل مي شود. بسياري از اين پروتكل ها برنامه هايي را ظاهر مي كنند كه اين برنامه ها اجازه مي دهند تا استفاده كننده ها براي خواسته هاي خودشان، مواد و موضوعات مختلف را جستجو نمايند.

اجزاء اينترنت
وب جهان پهنا (World Wide Web)
وب جهان پهنا (بطور خلاصه www يا web مي گويند)، سيستمي از سرويس دهنده هاي اينترنتي است كه فرامتن (hypertext) را جهت دسترسي به چندين پروتكل اينترنتي پشتيباني مي كند.

تقريبا هر نوع پروتكلي كه بر روي اينترنت است از روي وب قابل دسترسي است. وب شامل خدمات فراواني است. از جمله اين خدمات عبارتند از: پست الكترونيك (E-Mail)، پروتكل انتقال فايلها (FTP)، تل نت (Telnet) و گروههاي خبري يوزنت. علاوه بر اين خدمات، خود وب جهان پهنا داراي پروتكل انتقال فرامتن يا HTTP است.

وب جهان پهنا يك رابطي براي دسترسي به تمام اين پروتكل ها، فراهم مي كند؛ اين رابط يك محيط كاربر پسند و راحتي را ايجاد مي كند. وب اين پروتكل ها را با يكديگر در يك سيستم منفردي جمع مي سازد. به خاطر اين ويژگي و نيز به خاطر توانايي وب براي كار با چند رسانه اينترنت و زبانهاي برنامه سازي پيشرفته، وب جهان پهنا به عنوان يكي از اجزايي است كه با سرعت بر روي اينترنت در حال رشد مي باشد. عملكرد وب عمدتا متكي بر فرامتن است. به اين معني كه بتوان اطلاعات موردنياز را از روي آن دريافت نمود.

فارمتن هاي مستندات و صفحات، شامل لغات و عباراتي است كه اين لغات و عبارات به مستندات ديگر مرتبط مي شوند؛ اين لغات پيوندها (Links) ناميده مي شوند و توسط استفاده كننده انتخاب شدني است. يك مستند داراي فرامتن به مستندات ديگر تصاوير، ويديو و يا صدا مرتبط مي شود.
پيوندها ممكن است يك مسير منطقي يا غير منطقي را دنبال كنند، چون هر ارتباطي توسط سازنده اصلي مستند برنامه ريزي مي شود. روي هم رفته WWW يك وب پيچيده مجازي ميان تعداد بيشماري از مستندات، گرافيك ويديو و صداست. ايجاد فرامتن براي وب با توليد مستندات، با زباني ايجاد مي گردد كه «زبان ايجاد فرامتن» يا HTML ناميده مي شود.

با اين زبان عبارات و دستورالعمل هاي فرامتني در متن نوشته مي شوند تا فرمت بندي مستندات و ويژگي هايي كه به چشم مي آيند نظير قلم (Font)، حروف كج و برجسته (Italic , Bold) و ايجاد پيوندهاي فرامتني را يجاد نمايند. گرافيك نيز ممكن است داخل يك مستند HTML باشد.
زبان HTML ساختار WWW را تعريف كرده و ساختار وب بر اساس آن زبان موجوديت پيدا مي كند. همانطوري كه توضيح داده شد اين زبان و برنامه هاي ديگري كه شبيه اين زبان هستند، امكان ايجاد فرامتني را فراهم مي آورندكه شامل پيوند هايي است كه اين پيوند ها بعنوان مثال نواحي يا محل در يك صفحه اينترنت ديگر هستند يا شامل نمادها (Icons) يا اشكال گرافيكي هستند كه شما مي توانيد با كليك بر روي دكمه ماوس، به مستندات ديگري دست يابيد.

اين «قابليت كليك كردني» با استفاده از پيوندهاي فرامتني، مشخصه اي به عنوان يك انقلاب و تحول شگرف در وب است. زبانهاي برنامه سازي نظير جاوا، جاوا اسكريپ، و ويژال بيسيك قابليت هاي وب را توسعه مي دهند. مقادير اطلاعاتي كه روز به روز به حجم آنها بر روي وب اضافه مي شود در پايگاههاي داده (Data Base) ذخيره و نگهداري مي شود؛ بنابر اين وب يك موجوديت ثابت و لايتغيري به حساب نمي آيد بلكه با رشد چشمگيري در حال تغيير و دگرگوني است.
بنابر اين وب جهان پهنا تمام خدمات اينترنتي و خدمات عمده ديگر را يكپارچه مي كند، شما به راحتي قدريد مستندات را از روي وب بدست آورده، تصاوير عادي، تصاوير متحرك و تصاوير ويديويي را ببينيد، به فايل هاي صوتي گوش كنيد و نيز بر روي وب صحبت كنيد.

براي انجام و اجراي اين خدمات‌، استفاده از مرورگرها (Browser) ضرورت دارد. هنگامي كه شما به اينترنت وصل مي شويد و از مرورگر (Browser) هايي چون نت اسكيپ (Netscape) يا مرورگر اينترنت اكسپلورر (IE) شركت مايكروسافت يا ديگر مرورگر ها استفاده مي كنيد، مي توانيد مستندات موجود بر روي وب را ببينيد.
پيوندهاي فرامتني چگونه كار مي كنند؟

هر مستند، فايل متني، فايل صوتي، سايت يا هر چيز ديگري كه شما بر روي وب مي يابيد يك URL واحدي دارد كه مشخص مي كند چه كامپيوتر ي روشن است، محل آن كامپيوتر كجاست و نام فايل مورد نظر چيست؟ هر پيوند فرامتني بر روي صفحات وب در جهان، شامل يك URL مي باشد.
وقتي كه شما بر روي يك پيوند از هر نوع از صفحه وب كليك مي كنيد شما يك درخواست براي بدست آوردن يك مستند واحد و مشخصي از روي كامپيوتر ي از جهان مي فرستيد كه اين درخواست بطور واحد توسط آن URL مشخص مي گردد. URL ها شبيه آدرس هاي صفحات وب مي باشند.
يك مرورگر (Browser) چيست؛ نت اسكيپ و اينترنت اكسپلورر چيست؟

يك مرورگر يك برنامه كامپيوتري است كه بر روي كامپيوتر نصب شده و به شما اين امكان را مي دهد كه مستندات موجود بر روي وب را ببينيد و به اينترنت دست پيدا كنيد و از امكانات موجود در مرورگر نظير فرمت هاي متن، پيوندهاي فرامتني، صدا تصوير و از ويژگي هاي ديگر آن استفاده كنيد.
مرورگر در واقع خلاصه مرورگر وب مي باشد، نرم افزاري كه پس از نصب بر روي كامپيوتر براي تعيين محل و نشان دادن صفحات وب مورداستفاده قرار مي گيرد. مرورگرها به شما اجازه اين كار را مي دهند كه بر روي پيونهاي فرامتن (Hypertext) كليك كنيد تا اطلاعات را از طريق وب بدست آوريد و ويژگي هاي اضافي را جهت گشتن و مديريت بر روي وب، به شما پيشنهاد مي كند.
مرورگرهاي نت اسكيپ و اينترنت اكسپلورر از اولين «مرور گرهاي گرافيكي» و در عين حال از پركاربردترين آنها در بين استفاده كنندگان سراسر دنيا هستند (يعني آنها ديدن اطلاعات گرافيكي نظير تصاوير، اطلاعات ويديويي و غيره را امكان پذير مي سازند).
غير از اين مرورگرها، مرورگرهاي ديگري نظير Opera , Macweb نيز وجود دارند. اين مرورگرها ويژگي هاي مشابهي دارند و مي توانند براي دستيابي به مستندات مورد استفاده قرار گيرند.
و در انواع برنامه هاي متنوع ديگر فعال بوده و سازگاري داشته باشند. تمام مرورگرها شامل «برنامه هاي قابل اتصال» يا «plug-ins» هستند كه شما از روي وب به آنها دست مي يابيد. برنامه هاي قابلاتصال جزء برنامه هاي فرعي هستند كه در يك مرورگر يا در مكان ديگري از كامپيوترتان ذخيره مي شود كه اين برنامه ها بو ويژه براي پشتيباني كردن نوع ويژه از فايلهايي كه شما ممكن است كليك كنيد مي باشند. اگر شما بر روي پيوندي كليك كنيد و كامپيوتر شما در آن هنگام نيازي به برنامه قابل اتصال شما در مورد فايلي كه شما بر روي آن كليك مي كنيد، نداشته باشد براي شما معمولا فرصتي فراهم مي شود كه به سمت برنامه قابل اتصال هدايت شويد و به آن دسترسي يابيد. بيشتر اين برنامه ها رايگان هستند و براي نصب روي كامپيوترتان هم آسان و هم قابل اطمينان هستند و بايد از دستورالعمل هاي آنها كه در هنگام نصب توصيه مي شود، پيروي نمود.

مرورگرهاي وب براي جستجو و گشتن اطلاعات و مستندات و داده هاي متنوع و مختلف و نيز مديريت بر روي وب و تمام URL هايي كه شما در رد يابي و دنبال كردن آنها هستيد به كار روند.
نت اسكيپ و اينترنت اكسپلورر هر دوي اينها قابليت فراواني دارند، از جمله فرستادن مستندات با پست الكترونيكي (E-Mail)، بارگذاري و دريافت اطلاعات از روي شبكه (Download)، به مرحله چاپ رساندن (Print) و مسير يابي داشتن رد استفاده كننده و سايت هايي كه قصد داريد نشانه ارجاع (Bookmark) داشته باشد. «مرورگر نت اسكيپ» براي سادگي در بيان به «نت اسكيپ» معروف شده است. به نت اسكيپ نويگيتور نيز مي گويند و اينترنت اكسپلورر شركت مايكروسافت به «IE»‌ معروف مي باشد.

اين دو مرورگر متداول وب براي استفاده كننده اين امكان را فراهم مي سازند علاوه بر اينكه نظاره گر متني اطلاعات باشد، اطلاعات را بصورت گرافيكي هم ببيند. از اين جهت است كه به اين دو مرورگر ، مرورگرهاي گرافيكي گويند.
آنها نيز علاوه بر همايش اطلاعات، در ارتباط به قالب هاي مختلف ديگر نيز مورد استفاده قرار مي گيرند، از جمله اين قالب ها صدا، ويديو و برنامه هاي كاربردي ديگر است. چنانچه اشاره شد اغلب يك برنامه قابل اتصال براي اين گونه قالب ها مورد نياز خواهد بود.
اگر كامپيوتري كه شما از آن استفاده مي كنيد به تجهيزات مورد نياز براي اجراي چند رسانه اي ها مجهز باشد شما نه تنها قادر به شندين هستيد بلكه قادريد صحبت نيز بكنيد.

آيا يك مرورگر كافي نيست؟
براي نيازمندهي هاي بيشتر مردم، يك مرورگر كافي است. IE و نت اسكيپ هر دو از بهترين ها هستند براي مدت ها نت اسكيپ نسبت به IE طرفداران بيشتري داشت. در چند سال اخير هر دوي آنها طرفداران زيادي داشته اند. نت اسكيپ براي آدرس هاي مورد علاقه اينترنتي Bookmark و اينترنت اكسپلورر Faroriteرا در نرم افزار دارد و بيشتر ويژگي هاي ديگر نرم افزار در هر دو مرورگر به طور مشترك وجود دارد.
جستجو بر روي وب با استفاده از مرورگرهاي IE و نت اسكيپ:

بر روي پيوند (Link) ها يا دكمه هايي كه داخل مستندات موجود است، كليك كنيد. پيوند ها بعنوان نقاط و نواحي برجسته مشخص شده اي از فرامتن در مستندات مي باشند.
اين پيوندها مستندات ديگر را مي خوانند. به نظر مي آيد حركت ماوس بر روي نواحي برجسته اينترنت كه به عنوان فرامتن مي باشند كار بسيار ساده اينترنت باشد ولي ممكن است با كليك بر روي پيوندي، تا مدت ها بر روي پيوندهاي پي در پي كليك كنيد و صفحات مختلفي را پش سر گذاشته، به مقصد برسيد. بعضي اوقات اين پيوندها شما را به نا كجا آباد هدايت مي كند!.

دكمه Back اولين دكمه از دكمه هاي نوار ابزار (Toolbar) شما را به مستندات قبلي بر مي گرداند. پس از اينكه شما به مستند قبلي مراجعه كرديد مي توانيد Forward را انتخاب نماييد. اين انتخاب شما را به موقعيتي بر مي گرداند (به مستندي مراجعه مي كنيد) كه شما از قبل مي ديديد. در نت اسكيپ “GO” و در اينتر نت اكسپلورر “History” براي شما فهرست سايت هايي را كه از آنها بازديد كرده ايد، نمايش مي دهند.

به جاي استفاده از دكمه Back به دفعات زياد، مي توانيد از اين نمادهاي موجود در بخش دكمه هاي نوار ابزار از نرم افزارهاي مرور گر استفاده نماييد.
اگر URL مربوط به يك مستند ويژه اينترنت كه مد نظر شما باشد و بخواهيد آن را ببينيد،‌ آن را داخل محل آدرس كه به شكل يك مستطيل سفيد رنگ است، تايپ كنيد و كليد Enter را فشار دهيد. شما نياز داريد قبل از تايپ URL جديد در محل آدرس URL قبلي كه بصورت متني داخل محل آدرس تايپ شده، حذف نماييد.

حركت در مستند جاري موقع استفاده از مرورگرها:
در قسمتي كه ميله هاي حركتي (Scroll Bbars) قرار دارند با كليك بر ماوس در انتهاي ميله ها در سمت راست يا پايين، مي توانيد تمام محتويات صفحه را ببينيد و با نگه داشتن دكمه سمت راست ماوس به سمت پايين و بر روي ميله هاي حركتي و كشيدن آنها مي توانيد به هر سمتي كه بخواهيد آنها را حركت دهيد.

با فشردن كليد با فاصله يا Space هم مي توانيد بخش هاي پايين صفحات كه ديده نمي شوند نظاره گر باشيد و كليد Backspace يا ( ) از صفحه كليد مي تواند مانند دكمه Back از مرورگر كار كند.
براي ديدن نقاط مختلف صفحات مي توانيد به جاي استفاده از Scroll Bars از كليدهاي جهت نما يا از كليدهاي Page up , Page down از صفحه كليد هم استفاده نماييد.

پست الكترونيك (E-Mail)
پست الكترونيكي يا ايميل (E-Mail) به شما اجازه مي دهد كه پيغام ها يا نامه هاي الكترونيكي را دريافت و يا ارسال نماييد. اين سرويس به كاربران كامپيوتر (Users) اجازه مي دهد كه هم بطور محلي و هم سراسري (سراسر جهان) پيغام هاي خود را رد و بدل كنند. هر كاربري از سرويس پست الكترونيكي داراي يك صندوق پست الكترونيكي است كه اين صندوق محل پيغام هايي است كه توسط ديگر كاربران ارسال مي گردند.
پيغام هاي الكترونيكي مي توانند ظرف چند ثانيه به آدرس كاربران ارسال شوند. يك مشخصه جالب از پست الكترونيكي انتخابي است كه به ما امكان مي دهد فايلهاي الكترونيكي را با ضميمه به پيغام ها به آدرس پست الكترونيكي اشخاص ارسال كنيم. فايل هاي غير الكي كه به فايلهاي دو دويي يا باينري معروفند به پيغام هاي پست الكترونيكي ضميمه مي شوند.

اين پيغام ها به عنوان ضميمه هاي MIME6 مي باشند. استاندارد پستي چند منظوره در شبكه اينترنت براي كمك ه نرم افزارهاي پست الكترونيكي توسعه يافت تا به مديريت انواع مختلف فايلها بپردازد؛ براي مثال مستند يا فايلي كه توسط نرم افزار ”Microsoft Word“ ايجاد مي شود مي توان آن را به يك پيغام پست الكترونيكي ضميمه كرد و فايل ضميمه شده با يك نرم افزار پست الكترونكي مناسب توسط فايل قابل دريافت خواهد بود، مثلا با نرم افزار “Microsoft Outlook Express” مي توان فايل هاي به فرمت HTML ر اكه از نوع MIME است، دريافت كرده و خواند. علاوه بر اينها پست الكترونيكي امكان دسترسي به سرويس گروه بحث و گفتگو (Discussion Group) را نيز فراهم مي سازد كه گاهي اوقات ليست سرو (Listserv) نيز ناميده مي شود.