ببر ها را بهتر بشناسیم

مقدمه
ببر گوشتخواری است با اندازه بزرگ و طول بدن آن تا ۲۹۰ سانتیمتر ودم آن تا ۱۱۰ سانتیمتر و وزن آن تا ۳۲۰ کیلوگرم است. نیرومندترین و درنده‌ترینپستاندار گوشتخوار جهان و ازتیره گربه ساناناست. ببر ٬تاحدود۲۰۰سالپیش ٬دربیشترجاهایآسیاوجودداشت٬اماشکاربی‌رویهوازبینرفتنزیستگاههایطبیعی آن به دست انسان ٬نسلاینجانوررادربسیاریازمناطقآسیابرانداخت. ببرجانور مقاومی است و توان سازش با شرایط محیطی گوناگون را دارد به طوریکه درجنگلها٬درخت‌زارها ٬علفزارها و نیزارهای مردابی می توانند زندگی ‌کنند.

تکامل ببرها

براساس یک مطالعه جامع، خویشاوندی ببر با شیر، پلنگ و جگوار کمتر از میزان خویشاوندی این سه گربه سان با یکدیگر است.
براساس یک مطالعه جامع، خویشاوندی ببر با شیر، پلنگ و جگوار کمتر از میزان خویشاوندی این سه گربه سان با یکدیگر است.
این تحلیل ژنتیکی همچنین نشان می دهد که تکامل ببر ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار سال قبل شروع شد و نزدیک ترین خویشاوند آن پلنگ سفید (برفی) است که به اندازه ببر در معرض خطر انقراض قرار دارد.
علیرغم محبوبیت ببرها و اینکه در معرض خطر هستند، ناشناخته های زیادی در مورد آنها وجود دارد از جمله اینکه چگونه تکامل یافته اند.
اکنون مدت هاست که معلوم شده پنج گونه از گربه سانان بزرگ ببر، شیر، پلنگ، جگوار و پلنگ سفید و دو گونه دیگر پلنگ از نوع “درشت خال” بیش از سایر گربه سانان کوچک به هم نزدیک هستند.اما درک نسبت دقیق آنها با یکدیگر دشوار بوده است.
برای کشف این مساله برایان دیویس، دانشمند، دکتر گانگ لی و پروفسور ویلیام مورفی اقدام به تحلیل دی ان اِی همه این گونه ها کردند. .. ..
آنها با بررسی شباهت های دی ان اِی آنها که در میتوکوندریا و در کروموزم های جنسی و سایر نقاط قرار دارد دریافتند که نسبت این پنج گونه به یکدیگر از آنچه تاکنون تصور می شد، متفاوت تر است.
داده های آنها قویا دال بر آن است که شیرها، پلنگ ها و جگوارها بیش از دیگر گربه سانان به یکدیگر نزدیکند.
اجداد این سه گونه از ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار سال قبل تا ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار سال قبل از بقیه گربه سانان جدا شدند.
جگوارها از ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار سال قبل شروع به تکامل کردند، درحالی که شیرها و پلنگ ها در حدود ۳ میلیون و ۱۰۰ هزار سال تا یک میلیون و ۹۵۰هزار سال پیش از یکدیگر جدا شدند.
اما ببر پیش از آن ظاهر شده بود.اجداد ببر و پلنگ سفید حدود ۳ میلیون و ۹۰۰ هزار سال قبل از بقیه جدا شدند.ببر سپس در حدود ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار سال قبل در اواخر عصر پلیوسین شروع به تکامل و بدل شدن به موجودی منحصر به فرد کرد.
محققان در مقاله خود در نشریه “تکامل و فینوژنتیک ملکولی” گزارش می دهند که به این ترتیب ببر و پلنگ سفید “گونه های خواهر” هستند.
ببر و پلنگ سفید جزو در معرض خطرترین گربه سانان بزرگ جهان هستند.
گفته می شود که تعداد ببرهای باقی مانده در حیات وحش کمتر از ۳۵۰۰ راس است.

ببر
نام علمی:Panthera Tigris
جانوری از تیرهی گربه سانان است. طول بدن آنها ۲۸۰-۱۴۰ سانتی متر است. طول دم آنها ۷۰-۶۰ سانتی متر است. وزن مذکر آنها ۲۸۰-۱۸۰ کیلوگرم و مونث آن ۱۸۰-۱۱۵ کیلوگرم است. طول قامت آن به۳/۳ متر میرسد.
پوست ببر به رنگ زرد مایل به قهوه‌ای تانارنجی مایل به قرمز همراه با نوارهای عرضی سیاه یا قهوه ای پررنگ است. درازا ٬پهنا و فاصله بین این نوارها در هر نژاد بسیار تفاوت دارد. ببرها یال ندارند٬امابسیاری از آنها گرداگرد صورت موهای بلندی دارند که پهنای سر را بیشتر می‌نمایاند . موی بدنببر بنگالو ببرهای جنوب شرقی آسیا کوتاهاست . اما نژادهایی که در مناطق سرد و یخبندان زندگی می‌کنند موهای پرپشت و بلندیدارند که آنها را از سرمای شدید محافظت می‌کند.
ببرها همانند دیگر گربهسانان ناخنها و دندانهای بلند و تیز دارند و می‌توانند به سرعت ولی آرام و بی‌صداحرکت کنند . ببر بسیار چالاک و سریع است و می‌تواند تا ٩ متر در هر جهش بپرد ٬اماخیلی زود خسته می‌شود و اگر نتواند شکار خود را در مسافت کم و مدت زمان اندک بگیرداز تعقیب آن دست برمی‌دارد. ببر برخلاف دیگر گربه سانان٬بهآبعلاقهفراوانداردو شناگر ماهری است.این جانور دارای بدنی عضلانی و پاهایی بسیار نیرومند است. جثّه ی ببرهای نر بزرگ‌تر از ببرهای ماده است و همچنین موهای روی گونه ی ببر نر بلندتر از ببر ماده می‌باشد. ببرها جانورانی شکارچی و مستقل هستند. آن‌ها جانوران ماهری هستند و حتّی می‌توانند به بالای درخت‌ها بروند. این جانوران بر روی زمین هم بسیار ماهر و سریع هستند و می‌توانند با یک حرکت سریع طعمه ی خود را شکار کند. جانورانی که ببرها از آن‌ها تغذیه می‌کنند عبارت‌اند از: گراز وحشی، آهو، بوفالو و گاو اهلی و برخی پستانداران دیگر. گاهی این جانوران شب‌ها تا ۲۰ کیلومتر راه می‌روند و در یک خیز می‌توانند ۱۰ متر بپرند، ولی با جثه ی بزرگشان در نود درصد شکارهایشان ناموفق هستند.
ببر بنگال پرشمارترین زیرگونه و ببر سیبری بزرگترین زیرگونه ی ببر است. از ۹ زیرگونهی این جانور ۳ زیرگونه از جمله ببر مازندران منقرض شده‌اند و ۶ زیرگونه ی دیگر نیز در خطر انقراض قرار دارند. قلمرو تاریخی این حیوانات از میان رودان و قفقاز تا بیشتر نواحی شرقی و جنوبی آسیا امتداد می‌یافت اما این قلمرو امروزه به‌شدت کاهش یافته‌است.
ببرها از گربه های دیگر بزرگ‌تر هستند. متاسفانه این حیوان با شکوه به وسیله انسان ها شکار می شود. سه نژاد از هشت نژاد منقرض شده اند و جمعیت های دیگر نیز در خطر نابودی هستند.
ببرهای سیبری بزرگترین گونه ببرها محسوب می شوند آنها با خط های راه راه عمودی قابل شناسایی هستند بدن آنها نارنجی و شکم و گلوی آنها به رنگ سفید است محدوده این ببرها از هند تا سیبری و جنوب شرق آسیا استببرها بیشتر در جنگل زندگی می کنند اما آنها همچنین در چمنزار و کناره های مرداب زندگی می کنند. شکار اصلی آنها حیوانات بزرگ از قبیل: گوزن، بوفالو، خوک های وحشی است اما آنها میمون، پرندگان، حیوانات خزنده و بعضی اوقات بچه فیل ها را نیز شکار می کنند. ببرهای ماده دو یا چهار بچه در طول ۱۰۴ روز بارداری به دنیا می آورند فعالیت ببرها در طلوع آفتاب و هنگام غروب است.

ببر سیبری

نام علمیPantheratigrisaltaica:
وضعیت جمعیت : برآورد ها نشان می دهد که فقط حدود ۵۰۰۰ عدد از این ببر در دنیای وحشی و آزاد موجود باشد اما تعدادی نیز در باغ وحش های کشورهای مختلف موجود می باشد.
توزیع و پراکندگی : بنظر می رسد که گله های پر جمعیت ببر ابتدا در سیبری و خاور دور زندگی می کرده اند. اما برخی گله های کوچک نیز در شمال چین و کره شمالی نیز وجود داشته اند.
محل زندگی : ببرها عموما” در جنگلهای پر از درختان بلند مانند کاج زندگی می کنند. به اینصورت راحت تر می توانند خود را در میان درختان پنهان کنند. هر ببر معمولا” در محدوده ای بین ۶۴ تا ۶۴۰ کیلومتر مربع زندگی می کند و به عبارتی در آنجا حمکرانی می کند. در این میان قلمرو ببرهای نر در محدوده های بزرگتر و ببرهای ماده در محدوده های کوچکتری قرار دارد. معمول بر این است که محدود قلمرو یک ببر نر با تعداد زیادی از ببرهای ماده تداخل می کند.
نحوه زندگی و شکار:ببر ها بیشتر در جنگلها و نواحی دور از انسان در نقاطی کهحیواناتی چون خوک وحشی و سم داران دیگر فراوان هستند زندگی میکنند. فعالیت شبانهدارد ولی ممکن است در روز نیز دیده شود. حیوانی است قوی و پر تحرک و مقاوم. به اینترتیب کاملا به شکار نزدیک شده و بطور ناگهانی به وی جهش میکند. معمولا بوسیلهشکستن مهره های گردن و خرد کردن جمجمه شکار خود را فورا میکشد. میتواند شکارهایبزرگی مانند گوزن و گاو را را با دندانهای خود حمل کرده به جای مناسب ببرد. ببرهایزخمی و آنهایی که به انسان خواری عادت دارند انسان را مورد حمله قرار میدهند. ببرمعمولاگوزن٬آهو٬گاوو گاومیش وحشی و گراز و گاهی بچه فیلشکار می‌کند. از جانورانی مانند پرندگان ٬میمونهاو حتیلاک پشتوقورباغهنیز تغذیه می‌کند. در بعضی مناطقآسیا که محیط زیست طبیعی ببر آسیب دیده است.
پراکندگی جهانی:در جنوب قفقاز و جنوب شرقی ، ماوراء خزر ، جنوب چین ، کره، هندوستان ، افغانستان ، ایران و ترکیه دیده میشود.
پراکندگی در ایران:ببر در ایران در نواحی جنگلی کوههای البرز و جنوب دریایخزر در گیلان و مازندران و گرگان از حدود آستارا تا نواحی شمال ترکمن صحرا زندگیمیکرده است. ولی از ۳۰ سال پیش تعداد آنها خیلی کم شده و نسلشان در ایران در معرضنابودی است.
ابعاد بدن : ببر سیبری و خاور دور از گونه های ببر بنگال (Bengal) که در هند مشاهده شده است داری جثه بزرگتری می باشد. این گونه ببر دارای پوست کلفت تری می باشد که توانایی آنها را برای زندگی در سرما بیشتر می کند. طول ببرهای نر سیبری به حدود سه متر می رسد و وزن آنها حدودا” ۲۲۰ کیلو گرم می باشد، در حالی که برای یک ببر ماده این مقادیر معادل ۲٫۵ متر و ۱۳۰ کیلو گرم می باشد.
ببرهای نر:ببرهای بالغ نر معمولا تنها زند گی می کنند و قلمرو مشخصی دارندو نرهای دیگر را از آن می رانند . هر چه تعداد شکار در منطقه ای کمتر باشد ٬وسعتقلمرو زیادتر است ٬معمولاقلمروببرهابین٦٥تا٦٥٠کیلومترمربعمساحتدارد . این جانور قلمرو خود را با ادرار و یا مایعی که از غده های قاعده دم آن ترشح می شودنشانه گذاری می کند . بوی این نشانه ها به ببرهای نر دیگر هشدار می دهد ٬کهازورود به قلمرو خودداری کنند . قلمرو هر ببر نر از چند قسمت کوچکتر تشکیل می شود کهدر هر یک از آنها ٢ یا چند ببر ماده زندگی می کنند.
تولید مثل : ببرهای ماده از سن سه تا چهار سالگی قادر به تولید مثل می باشند. طول مدت بارداری آنها حدود سه ماه و نیم می باشد و در هر دوره بارداری تا چهار فرزند به دنیا می آورند. بچه های ببر توانایی دیدن ندارند و نیاز به مراقبت بسیار دارند. آنها از سن شش ماهگی از شیر گرفته می شوند و در ۱۸ ماهگی تقریبا” مستقل زندگی می کنند. ببرها – مانند انسانها – فصل خاصی برای تولید مثل ندارند اما اوج تولید مثل آنها در اواخر زمستان و اوایل بهار می باشد.
ببرها هر دو تا سه سال یکبار بچه می زایند. دوران آبستنی آنها در حدود ۱۰۵ تا ۱۱۳ روز است. معمولا دو یا سه قلو می زایند ولی تعداد بچه ها تا ۶ نیز دیدهشده است. بچه هایی که تازه متولد میشوند به اندازه یک گربه اهلی و به وزن ۱۴۰۰ گرمهستند و بعد از ۲ هفته چشم باز میکنند. بچه ها به سرعت رشد کرده و بعد از یک ماه کمکم به دنبال مادر خود راه می افتند. تا شش ماهگی از شیر مادر تغذیه میکنند و تا یکیدو سال با مادر میگردند ولی تا سه سالگی در حدود لانه میمانند و بعد از آن به نقاطدیگر میروند. در سن چهار سالگی از لحاظ جنسی بالغ میشوند.
رژیم غذایی : یک ببر بالغ به حدود ۴٫۵ کیلو گرم غذا در طی روز نیاز دارد اما مشاهده شده که تا یک ببر تا حدود ۴۰ کیلو گرم هم طی یکروز غذا بخورد، در اینصورت تا یکی دو هفته غذا نخواهند خورد. از جمله غذاهای مورد علاقه ببر می توان به طاووس، خرگوش، خارپشت، آهو، گراز وحشی و گاو اشاره کرد.

سایر موارد : ببرها به شناکردن بسیار علاقه دارند. خطوطی که روی بدن آنها وجود دارد علاوه بر استتار مشخصه ای است برای تشخیص هر یک. ببرها معمولا” با قرار دادن علامتهایی توسط پنجه خود روی درختان، حدود قلمرو خود را مشخص می کنند. قدرت بینایی یک ببر در شب شش برابر بیشتر از یک انسان می باشد. ببرها می توانند تا ۲۰ سال در باغ وحش و تا ۱۵ سال در طبیعت زندگی کنند.