مهمترين هدف در علم دندانپزشكي پيشگيري است. پيشگيري اساسي ترين روش مبارزه با مشكل بيماري هاي پريودنتال مي باشد و سعي بر اين است كه با ارائه برنامه‌هاي بهداشتي مناسب و ارتقاء آگاهي مردم شيوع بيماري هاي پريودنتال را به حداقل برسانيم.

جهت برنامه ريزي هاي صحيح بهداشتي لازم است تا اطلاعاتي جامع و مطابق استانداردهاي جهاني در اختيار داشت و با ارزيابي دقيق اطلاعات و راه هاي عملي مناسب مبتني بر تحقيق راههايي جهت روش هاي كنترل بهداشت دهان ارائه نمود.

آموزش مستمر بهداشت دهان و دندان از ايجاد و پيشرفت اين بيماري جلوگيري مي‌كند و مي تواند آن را كنترل نمايد. در اين مورد تحقيقات اپيدميولوژيكي مهمي انجام شده است.
بيماري هاي پريودنتال همچنان با صفت شايعترين همراه مي باشند و مهمترين علت از دست رفتن دندانهاي افراد بالغ به شمار مي آيند.
با ارائه برنامه هاي عملي براي ارتقاء سطح آگاهي مردم سعي بر آن است كه بتوان ايجاد اين بيماريها را به حداقل رساند.

بيماري هاي پريودنتال از مهمترين بيماري هايي است كه از ديرباز گريبانگير بشر بوده است و از عوامل از دست دادن دندانها بعداز سنين ميانسالي مي باشد.
طبق آمارهاي گرفته شده بيش از ۹۵% افراد بالاي سنين ۳۰ تا ۴۰ سال به نوعي از اين بيماري رنج مي برند و متاثر گشته اند.

امروزه چنين برآورد مي شود كه ۶۷ ميليون بزرگسال آمريكا مبتلا به اين گونه بيماري مي باشند و بيش از ۲۰ ميليون به دليل ابتلا به اين بيماري تمامي داندانهاي طبيعي خود را از دست داده اند.
  از افراد جوان، ۸۰% از افراد ميانسال و ۹۰% اشخاص كه بالاي ۶۵ سال به اين بيماري مبتلا هستند.

اگرچه به صورت تقريب تا سنين ۳۵ سالگي اكثر جراحي هاي دنداني مربوط به كشيدن دندانهايي است كه بر اثر پوسيدگي از بين رفته اند ليكن بعد از آن بيماري لثه اعظم ترين و بيشترين دليل براي از دست دادن دندانها مي باشد. زيرا اين بيماري جزء شايعترين بيماري هاي عفوني در دنيا مي باشد و تقريباً ۷۰-۶۰% ضايعات دنداني در كشور آمريكا بعد از سنين ۲۰ سالگي و در كشورهايي مثل هندوستان از اين جد فراتر رفته و به چيزي حدود ۸۰% رسيده است.
درصد بيماري هاي لثه در كشورمان نيز بالا بوده و چيزي شبيه ارقام فوق مي باشد. در اين ميان ژنريويت به عنوان شايعترين شكل پريودنتال اهميت مخصوصي دارد.

از آنجايي كه پلاك ميكروبي عامل اصلي بيماري پريو است از اين شاخص در اين تحقيق استفاده شده است. كاملاً روشن است كه پلاك دنداني در بروز پوسيدگي و بيماري‌هاي پريو نقش مهمي دارد.
عامل ايتولوژي اين بيماري را مي توان به ۲ گروه عمومي و موضعي تقسيم كرد. كه از عوامل موضعي موثر در ايجاد ژنژيويت مي توان به پلاك ميكروبي، جرم دنداني، ماترآلبا اشاره كرد.
كه بيش از همه عوامل باكتريال و علي الخصوص پلاك ميكروبي (پلاك باكتريال) بوده است.

پلاك ميكروبي به عنوان يكي از مهمترين عوامل بروز بيماري پريودنتال اعم از التهاب لثه و ساير حالات پيشرفته پريودنتيت فوق العاده مورد توجه مي باشد.
مدارك موجود حاكي از اين است كه حذف يا كاهش پلاك براي كنترل بيماري هاي لثه و پوسيدگي دندان ضرورت دارد.
لذا در درمان بيماري هاي پريودنتال بايد به كنترل پلاك ميكروبي كه اصلي ترين و مهمترين عامل ايجاد كننده بيماري است توجه خاصي مبذول داشت.

بنابراين به جرات مي توان گفت كه تاكيد نهايي در درمان بيماري هاي پريودنتال و همچنين پيشگيري از بروز آنها بر پايه زدايش و حذف پلاك ميكروبي يا تغيير ماهيت آن استوار است.
اكثر بيماري هاي لثه قابل پيشگيري و قابل اصلاح و كنترل است در حقيقت بيماري لثه بيماري غفلت ورزي و قصور و اهمال و سستي بوده و در اثر مسامحه مراحل اوليه بيماري را ايجاد كرده و در ادامه آن شكل پيشرفته متظاهر و نمايان مي گردد.
عدم آگاهي و نبود آموزش بهداشت دهان و غفلت افراد باعث سير صعودي بيماري‌هاي لثه و دندان گرديده.
پلاك ميكروبي همان طوري كه گفته شد مهمترين عامل ايتولوژي بيماري ژنژيويت و پريودنيت است. پلاك ميكروبي داراي ماتريكس چسبنده شامل اسيدها، آنزيم ها، prهاي بزاقي، سلولهاي كنده شده اپي تليالي و لوكوليت ها است كه اضافه شدن ميكروب ها به اين محيط سبب بيماري زايي و تحريك اين مجموعه براي لثه و انساج پريو مي گردد.

مطالعات متعددي در ارتباط با پلاك فوق لثه اي و زير لثه اي در بروز ژنژيويت و اين كه كنترل كداميك از آنها دردرمان ژنژيويت موثرتر است انجام شده است اما آنچه واضح است اين است كه براي كنترل ژنژيويت بايد با هر ۲ نوع پلاك مقابله كرد.
در صورت عدم كنترل پلاك ميكروبي عوارضي از قبيل تغيير رنگ طبيعي شفاف دندان، بيماريهاي لثه و پريودنتيت و پوسيدگي دنداني و نيز تبديل شدن پلاك ميكروبي به جرم دندان را شاهده خواهيم بود.
امروزه براي كنترل پلاك ميكروبي از روش هاي مكانيكي و شيميايي استفاده مي گردد. روش هاي مكانيكي از شايعترين و بهترين روش هاي مورد استفاده جهت كنترل پلاك ميكروبي است و از بين روش هاي مكانيكي مسواك نمودن جزء شايعترين و مهمترين روش هاي مورد استفاده مي باشد.

از جمله روش هاي مكانيكي كه در كنترل بهداشت دهان و حذف پلاك ميكروبي قابل استفاده است به عوامل زير مي توان اشاره كرد.
۱- مسواك، مهمترين وسيله براي تميز كردن دهان است. البته در صورتي كه به طور صحيح بكار برده شود و همچنين شرايط مناسب را داشته باشد.
۲- نخ دندان، دو نوع است موم دار و بدون موم. در حال حاضر نخ دندان بدون موم استفاده بيشتري دارد زيرا گفته مي شود كه در موقع استفاده از آن رشته هاي نخ باز شدته و پلاك و دبري ها در آن گير مي كند. از اينرو فضاهاي بين دنداني بهتر تميز مي شوند.

برخي مطالعات حاكي از آن است كه تنها ۳۰ درصد بالغين بيش از يكبار در روز مسواك مي زنند و حدود ۱۳-۷% هر روز از نخ دندان استفاده مي كنند.
با توجه به اين مهمترين راه مكانيكي در برداشت پلاك ميكروبي مسواك است و كنترل بهداشت دهان از طريق مسواك انجام مي شود.
برخي بر اين عقده اند كه افزايش تعداد دفعات مسواك نمودن (حتي بيش از ۳ بار در روز) باعث تميزي بيشتر دهان مي گردد.
برطبق تحقيق loe درسال ۱۹۷۱ مسواك نمودن به صورت يك روز در ميان توصيه شده است.
Greene نيز معتقد است كه تعداد دفعات مسواك زدن در صورتي كه يكروز در ميان باشد كافي مي باشد. هرچند كه براي آموزش بهداشت به بيماران دو مرتبه مسواك نمودن بعد از صرف صبحانه و شام را همراه با استفاده از مواد آشكار كننده پلاك ميكروبي توصيه نموده است.

بنا به تحقيقات Schimid و Perry براي حفظ سلامت لثه دوبار مسواك زدن در شبانه روز كافي مي باشد.
حتي برخي از محققين تا ۴ بار مسواك زدن در روز را لازم مي دانند.دسته دوم در كنترل بهداشت دهان و زدودن پلاك باكتريال روش هاي شيميايي است. به دليل مشكلاتي كه استفاده از روش هاي مكانيكي به همراه دارد و نيز عدم كارايي آن در بعضي شرايط و بعضي افراد… امروزه توجه به روش هاي شيميايي و ميزان تاثير و كارايي اين روش ها اهميت و جايگاه ويژه اي پيدا كرده است.
كه تحقيقات متعددي در ارزيابي ميزان تاثير و كارايي اين داروها بر روي پلاك ميكروبي و ژنژيويت انجام شده است كه در اكثر اين تحقيقات كلرهگزيدين اثر بيشتري بر روي پلاك ميكروبي و ژنژيويت در مقايسه با ساير داروهاي ذكر شده برداشته است.

كلرهگزيدين يكي از دو داروي مورد تاييد انجمن دندانپزشكي امريكا است.
در كنترل شيميايي پلاك، هدف ممانعت از گسترش و توسعه پلاك، جلوگيري از ايجاد كلني هاي اوليه ميكروبي و حذف پلاك ميكروبي موجود و يا تغيير پلاك پاتوژن به پلاك غير پاتوژن است.
عادات و طرق زندگي افراد بشر شديداً به پيشرفت اين بيماري ها كمك مي كند و در حقيقت هدف از آموزش بهداشت تغيير عادات مفسر يك فرد در جهت تثبيت عادات نيكو است.
جلوگيري از ابتلاي به بيماري براي بيماران آسان تر و انجام آن راحت تر و هزينه كمتري در بر مي گيرد و درسالهاي اخير مطالعات بسياري انجام شده و نشان داده شده كه پيشگيري از بيماري هاي لثه و پريودنتيت درصورتي كه به طور مداوم و مناسب انجام شود موفقيت آميز است.

در نتيجه كنترل بهداشت دهان از موارد ضروري است.
از آنجايي كه به صورت شايع ديده مي شود كه افراد روزه دار به هنگام فرا رسيدن ماه مبارك رمضان در ظهر هنگام به تصور اين كه مسواك زدن روزه را باطل مي كند اين مرحله از بهداشت دهان را ناديده مي گيرند و احتمال اين است كه سبب افزايش بيشتر پلاك ميكروبي گردد هك با توجه به اين كه اكثريت جمعيت كشور ما را مسلمانان تشكيل مي دهند و اكثر افراد بالغ جامعه در ماه مبارك رمضان اقدام به روزه داري مي نمايند. و با توجه به اين كه با نخوردن غذا و كاهش جريان بزاق و… Self Cleasing بودن دهان و دندانها نسبت به نخوردن مواد غذايي ممكن است پلاك ميكروبي افزايش يافته و احتمال بروز التهاب را بيشتر نمايند هرچند هك در بعضي از موارد نيز برخي از انواع مواد غذايي تجمع پلاك ميكروبي را تسريع مي بخشند.

لذا اين سوال مطرح است كه آيا مسواك زدن ظهر هنگام مي تواند باعث كاهش پلاك ميكروبي گردد يا خير؟
اگر پاسخ به اين سوال مثبت باشد و مسواك زدن ظهر هنگام باعث كاهش پلاك ميكروبي در افراد مورد مطالعه گردد لذا توصيه انجام اين وعده مسواك زدن به بيماران لازم است.
همچنين متخصصين و دست اندركاران دندانپزشكي وظيفه دارند كه همراه با آموزش‌هاي كافي كل جامعه را به شركت مستمردر برنامه هاي دندانپزشكي پيشگيري تشويق و ترغيب نمايند. بدين منظور برنامه هاي مربوطه بايستي حتي المقدور ساده و كم هزينه باشد.
 
دلايل انتخاب موضوع:
۱- بيماريهاي پريودنتال به عنوان شايعترين بيماريها مطرح است. اين بيماري در ايران نيز شايع است.

۲- از آنجايي كه مشخص و مبرهن است عامل اصلي ايجاد بيماري هاي پريودنتال پلاك ميكروبي است لذا كنترل پلاك ميكروبي و يا حتي كاهش و حذف كامل پلاك ميكروبي افراد حائز اهميت بسيار است.

۳- طبق رفرنس هاي مختلف مهمترين راه كنترل پلاك ميكروبي راههاي مكانيكي و علي الخصوص مسواك زدن است. در تحقيقات مختلف تعداد دفعات مسواك زدن به صور مختلفي گزارش شده كه بعضي ها تعداد دفعات مسواك ۱ بار در روز و برخي تا

۴ بار در روز توصيه كرده اند.

۴- با توجه به اين كه با تحقيقات موجود عدم مسواك زدن و نخوردن مواد غذايي سبب افزايش تشكيل پلاك ميكروبي مي شود به علت عدم فعاليت كافي عضلات و حركات زبان Self Cleasing دندانها نيز كاسته مي شود و نيز ترشح بزاق كاهش مي يابد كه عامل اخير نيز به تشكيل پلاك ميكروبي به ميزان بيشتر كمك مي كند و ضمناً احتمال افزايش PH بزاق نيز وجود دارد. ظاهراً به نظر مي رسد تمامي عوامل فوق به تشكيل پلاك كمك مي كند. و با توجه به اين كه در ماه مبارك رمضان افراد روزه دار به تصور باطل شدن روزه از مسواك زدن ظهر هنگام اجتناب مي نمايند سوالي كه مطرح مي شود اين است كه آيا مسواك ظهر در افراد روزه دار مي تواند در كاهش پلاك ميكروبي موثر باشد يا خير؟
پاسخ به اين سوال كه اخيراً مطرح شد در صورت مثبت بودن شايد بتواند راهنمايي براي نحوه رعايت بهداشت دهان در ماه مبارك رمضان باشد. كه اين خود انجام تحقيق را با توجه به اهميت آن دراولويت قرار مي دهد.

۵- با توجه به تحقيقات گسترده كه در زمينه تعداد دفعات مسواك زدن به عمل آمده است. اطلاعات و منابع كافي در زمينه طراحي اين تحقيق در دسترس است. عدم وجود مقالات در ارتباط با تاثير مسواك زدن ظهر هنگام بر ميزان پلاك ميكروبي ضرورت اين تحقيق را مشخص مي كند.

۷- انجام اين تحقيق از نظر تخصص، پرسلني، مالي، تجهيزاتي و مواد مصرفي كاملاً موجوداست. و ميزان هزينه اجرئي اين تحقيق بسيار ناچيز و قابل اغماض است.

۸- موضوع تحقيق كاملاً عملي و اجرائي است و اجراي آن در طول ماه مبارك رمضان انجام مي گيرد. كه انجام اين تحقيق كمك شاياني به افراد روزه دار در كنترل پلاك ميكروبي دهان و دندان مي كند.
 
اهداف:
هدف كلي: تعيين رابطه مسواك زدن ظهر هنگام با ميزان پلاك باكتريال در روزه داراني هك در سال ۸۲-۸۱ و ۸۳-۸۲ به دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي دانشكده دندانپزشكي مراجعه نموده اند.

اهداف اختصاصي:
۱- تعيين افراد كه قصد روزه گرفتن در ماه رمضان را داشته و از نظر پريودنشيوم سالم و يا مبتلا به ژنژيويت و پريودنتيت اوليه باشند.
۲- تعيين Jinjival Index با توجه به ايندكس Turesky – Gilmove.
3- تعيين Plaqve Index با توجه به ايندكس “Turesky – Gilmore” در روز مبنا يعني يك هفته قبل از شروع ماه رمضان و بعد از خاتمه ۱۰ روز اول و پس از خاتمه ۱۰ روز دوم.
۴- مقايسه متوسط ميزان پلاك ميكروبي اندازه گيري شده در گروه شاهد و مورد.
۵- مقايسه ميزان پلاك ميكروبي اندازه گيري شده در گروه شاهد و مورد در افراد كه مسواك زدن ظهر هنگام آنها همراه با خمير دندان بوده است در مقايسه با افرادي كه بدون خمير دندان مسواك زدند.