بررسي وضعيت سيستم هاي اطلاعات بيوشيمي آزمايشگاه هاي بيمارستان هاي آموزشي درماني وابسته به دانشگاه علوم پزشکي
شهيد بهشتي، ۱۳۸۵

چکيده
سابقه و هدف: فعاليت اصلي بخش بيوشيمي باليني، فراهم کردن اطلاعات مربوط به بيوشيمي به منظور مديريت بيماران مي باشد. مديريت اطلاعات توليد شده در اين بخش، نياز به يک سيستم اطلاعاتي دارد که در اين پژوهش وضعيت سيستمهاي اطلاعات بيوشيمي آزمايشگاههاي بيمارستانهاي آموزشي درماني شهيد بهشتي مورد بررسي قرار گرفت.
مواد و روش ها: در اين پژوهش توصيفي، ۱۳ سيستم اطلاعات بيوشيمي مورد بررسي قرار گرفت. حجم نمونه مطابق با حجم جامعه بود. داده ها به روش مشاهده و پرسش و به وسيله ابزارهاي چک ليست و پرسشنامه جمع آوري گرديد و با استفاده از آمار توصيفي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.
يافته ها: در ۱۰۰ درصد سيستمهاي اطلاعات بيوشيمي، هر سه نوع داده هاي مربوط به بيمار، نمونه ها و تستها جمع آوري مي شود.
با وجود اين که در کليه اين سيستمها به منظور جمع آوري داده ها از فرم درخواست آزمايش، برچسب نمونه و کامپيوتر استفاده مي گردد ولي فقط در ۰۸/۲۳ درصد آنها از شبکه هاي ارتباطي بدين منظور استفاده مي شود. در اين سيستمها، پردازش داده ها توسط نرم افزارهاي پردازش داده و اتوآنالايزرها صورت مي گيرد و نرم افزارهاي آماري فقط در ۶۹/۷ درصد آنها مورد استفاده قرار مي گيرد. در ۱۰۰ درصد سيستمها نيز، اطلاعات توسط برگه هاي گزارش دهي و کامپيوتر توزيع مي شود در حالي که در هيچ يک از اين سيستمها از کارت مادر و وسايل سمعي- بصري بدين منظور استفاده نمي گردد.
۴۶/۷۸ درصد سيستمهاي اطلاعات بيوشيمي داراي افراد مسئول در زمينه جمع آوري، پردازش و توزيع اطلاعات هستند.
همچنين يافته ها نشان مي دهد که ۹۲/۷۶ درصد اين سيستمها به صورت مستقل و ۰۸/۲۳ درصد آنها به سيستم اطلاعات بيمارستان متصل مي باشند.
نتيجه گيري: با وجود اين که به بعضي از اجزاي سيستم توجه مي شود ولي برخي اجزا مورد بي توجهي قرار گرفته است که بيشتر به دليل عدم مکانيزاسيون کامل سيستمهاي اطلاعات بيوشيمي مي باشد.
کلمات کليدي: آزمايشگاه بالينی، سيستم اطلاعات بيوشيمي، پردازش داده های بيوشيمی، تجهيزات سخت افزاري و نرم افزاري

مقدمه
بيوشيمي علمي است که درباره ترکيبات و واکنشهاي شيميايي موجودات زنده بحث مي کند. در بيوشيمي پزشکي، بازتابهاي ناشي از تغييرات اين واکنشها و رابطه آنها با بيماريهاي مختلف مورد بررسي قرار مي گيرد (۱).
شيمي باليني، بيوشيمي باليني يا شيمي پاتولوژي جزئي از آزمايشگاه باليني است که در اواخر قرن ۱۹ با انجام تستهاي ساده بر روي اجزاي مختلف خون و ادرار به وجود آمد. متعاقبا، تکنيکها و روشهاي ديگري نيز به کار گرفته شدند. امروزه بخشهاي بيوشيمي آزمايشگاهها اغلب مکانيزه شده اند و آزمايشات انجام شده در آنها پايش شده و از نظر کنترل کيفيت مورد بررسي قرار مي گيرند (۲). اين بخش، انواع آزمايشات کمي و کيفي را بر روي نمونه هايي مانند خون، ادرار، مايع مغزي- نخاعي، مايع آمنيوتيک، مدفوع، خلط، بافتهاي بدن و ديگر مواد انجام مي دهد (۲، ۳، ۴) ولي به طور متداول، اغلب آزمايشات بر روي خون و سرم انجام مي گيرند تا انواع مواد و ترکيبات شيميايي خون را مشخص نمايند و از اين طريق موارد غيرطبيعي را نشان دهند (۵).
فعاليت اصلي بخش بيوشيمي باليني، فراهم کردن اطلاعات مربوط به بيوشيمي به منظور مديريت بيماران مي باشد. اين اطلاعات زماني داراي ارزش هستند که دقيق و معتبر باشند و پزشک را براي يک تشخيص درست راهنمايي کنند (۶). بيش از ۷۰۰ تست بيوشيمي وجود دارد که حدود ۳/۱ تستهاي آزمايشگاهي را تشکيل مي دهد (۲، ۷). نتايج حاصل از اين تستها در تأييد يا رد يک تشخيص، پيش آگهي، پايش و غربالگري موارد بيماري مورد استفاده قرار مي گيرد (۶، ۸).
تعداد تستها به دليل ايجاد روشهاي تشخيصي جديد و پيدايش آنالايزرهاي خودکار به طور شگرفي در ۲۰ سال اخير افزايش يافته و در نتيجه، ميزان داده ها و اطلاعات ايجاد شده توسط آنها نيز به طور نسبي زياد شده است. نياز براي پردازش اين داده ها، مديزيت اطلاعات توليد شده و ارائه آنها به روش منظم، دقيق و بموقع به بخشهاي ديگر بيمارستان، منجر به استفاده از سيستمهاي اطلاعاتي گرديده است (۹، ۱۰).
سيستم اطلاعات بيوشيمي سيستمي براي مديريت داده ها و فعاليتهاي بخش بيوشيمي است. اين سيستم جمع آوري، پردازش و توزيع يا ذخيره اطلاعات را به عهده دارد و بخش بيوشيمي بر اساس آن فعاليتهاي تخصصي، مديريتي و مالي خود را انجام مي دهد (۳، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴). اين سيستم اطلاعاتي مانند هر سيستم اطلاعاتي ديگر داراي اجزايي است که شامل داده، سخت افزار (ابزار و ماشين)، نرم افزار (برنامه ها و روشهاي کاري)، افراد و شبکه هاي ارتباطي مي باشد (۱۵) که در اين پژوهش، وضعيت سيستمهاي اطلاعات بيوشيمي آزمايشگاههاي بيمارستانهاي آموزشي درماني شهيد بهشتي از نظر وجود اين اجزا مورد بررسي قرار مي گيرد.
مواد و روش ها
اين پژوهش از نوع توصيفي است. جامعه پژوهش شامل ۱۳ سيستم اطلاعات بيوشيمي آزمايشگاههاي بيمارستانهاي آموزشي و درماني وابسته به دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني شهيد بهشتي مي باشد. حجم نمونه منطبق بر حجم جامعه است. در اين پژوهش، گردآوري داده ها به روش مشاهده و پرسش به وسيله ابزارهاي چک ليست و پرسشنامه بوده است و تجزيه و تحليل داده هاي جمع آوري شده نيز با استفاده از آمار توصيفي و در حد تعيين فراواني مطلق و نسبي مي باشد.

يافته ها
در زمينه داده هاي موجود، يافته هاي حاصل نشان مي دهد که ۱۰۰ درصد سيستم هاي اطلاعات بيوشيمي داراي داده هاي مربوط به بيمار، نمونه ها و تستها هستند (جدول ۱).
با وجود اين که در کليه اين سيستمها (۱۰۰ درصد) به منظور جمع آوري داده ها از فرم درخواست آزمايش، برچسب نمونه و کامپيوتر استفاده مي گردد ولي فقط در ۰۸/۲۳ درصد آنها از شبکه هاي ارتباطي بدين منظور استفاده مي شود. در ۹۲/۷۶ درصد آنها از فرم هاي کاغذي و در۳۱/۹۲ درصد از دفاتر ثبت پذيرش درخواستها استفاده مي شود. بارکد در هيچ يک از اين سيستم ها مورد استفاده قرار نمي گيرد. در اين سيستمها، پردازش داده ها توسط نرم افزارهاي پردازش داده و اتوآنالايزرها صورت مي گيرد و نرم افزارهاي آماري فقط در ۶۹/۷ درصد آنها مورد استفاده قرار مي گيرد. در ۱۰۰ درصد سيستمها نيز، اطلاعات توسط برگه هاي گزارش دهي و کامپيوتر توزيع مي شود در حالي که در هيچ يک از اين سيستمها از کارت مادر و وسايل سمعي- بصري بدين منظور استفاده نمي گردد. از خطوط شبکه ارتباطي نيز فقط در ۰۸/۲۳ درصد آنها استفاده مي شود (جدول ۲).
۴۶/۷۸ درصد سيستمهاي اطلاعات بيوشيمي داراي افراد مسئول در زمينه جمع آوري، پردازش و توزيع اطلاعات هستند (جدول ۳).
همچنين يافته ها نشان مي دهد که ۹۲/۷۶ درصد اين سيستمها به صورت مستقل و ۰۸/۲۳ درصد آنها به سيستم اطلاعات بيمارستان متصل مي باشند (جدول ۴).
بحث
تيتز بيان کرده که داده هاي مربوط به بيمار، نمونه ها و تستها به عنوان واحدهاي اساسي اطلاعات در يک LIS مي باشند و بايد در سيستم اطلاعاتي هر بخشي از آزمايشگاه وجود داشته باشند (۳) که در سيستمهاي اطلاعاتي تحت مطالعه نيز، تمام اين داده ها موجود هستند.
در ارتباط با ابزارها و تجهيزات سخت افزاری و نرم افزاری در زمينه جمع آوری داده ها، به طور ميانگين در ۵۴/۶۱ درصد سيستمهاي اطلاعات بيوشيمي از فرم درخواست آزمايش، برچسب نمونه، انواع فرمهاي کاغذي، دفاتر ثبت درخواستها، کامپيوتر و خطوط شبکه استفاده مي گردد و در هيچ يک از اين سيستمها به علت عدم مکانيزاسيون کامل از بارکد استفاده نمي شود. پزشک به علل مختلف، اقدام به درخواست آزمايش مي کند و پرستاران، اين درخواستها را همراه با ساير داده هاي مورد نياز در فرم درخواست وارد کرده و به آزمايشگاه مي فرستند (۱۶، ۳). همچنين بيشاپ در مورد برچسب نمونه ها مي گويد که نمونه ها بايد در زمان جمع آوري و توسط فرد جمع آوري کننده، برچسب زده شوند تا از دقيق و درست بودن داده هاي برچسب نمونه، اطمينان حاصل شود (۱۷). در سيستمهاي مکانيزه که مي توانند به آنالايزرها نيز متصل شوند هر نمونه که توسط سيستم به صورت خودکار بارکد زده شده است به داده هاي فرم درخواست مخصوص به خود مرتبط مي شود (۱۸). همچنين تيتز بيان مي کند که مراکزي که سيستم اطلاعات بيمارستاني دارند وارد کردن داده ها از طريق کامپيوتر صورت مي گيرد (۳). در سيستمهاي اطلاعاتي تحت مطالعه نيز که به صورت نيمه مکانيزه هستند و درخواستها به صورت دستي به آزمايشگاه ارسال مي شود وجود فرم درخواست کاغذي و برچسب نمونه ها براي وارد کردن داده ها ضروري است ولي در سيستمهاي مکانيزه که درخواست پزشک از طريق شبکه توسط کامپيوتر آزمايشگاه و بخشهاي بيوشيمي دريافت مي شود ارسال فرم درخواست کاغذي يک دوباره کاري است. در اين سيستمها به دليل عدم مکانيزاسيون کامل از بارکد به منظور شناسايي نمونه ها استفاده نمي گردد، بنابراين بايد از برچسب نمونه استفاده شود.
در سيستمهاي تحت مطالعه از دفاتر ثبت پذيرش درخواستها در ۳۱/۹۲ درصد و از انواع فرمهاي کاغذي در ۹۲/۷۶ درصد موارد استفاده مي شود. يزديان در اين باره مي گويد که اغلب آزمايشگاهها، دفاتر مخصوصي براي پذيرش بيمار و ثبت آزمايشات درخواست شده دارند (۱۹). در سيستمهاي مکانيزه به دليل ثبت پذيرش بيمار و درخواستهاي آزمايش در کامپييوتر، نيازي به اين دفاتر نيست هر چند که از آنها به عنوان پشتيبان در سيستمهاي کامپيوتري استفاده مي شود که در صورت خراب شدن و يا از کار افتادن اين سيستمها مي توان مورد استفاده قرار داد. فرم هاي کاغذي نيز شامل برگه هاي دفترچه بيمه يا برگه هاي ديگر مي باشد که اغلب در مورد درخواستهاي بيماران سرپايي يا موارد اورژانسي به کار مي رود که از اين موارد تا حد امکان نبايد استفاده شود و درخواستها در فرم درخواست نوشته شود.
در اين سيستمها در ۰۸/۲۳ درصد موارد به دليل وجود سيستم اطلاعات بيمارستان از خطوط شبکه ارتباطي استفاده مي گردد ولی به علت عدم مکانيزاسيون کامل از بارکد و وسايل سمعي- بصري استفاده نمي شود.
در ارتباط با ابزارها و تجهيزات سخت افزاری و نرم افزاری مورد استفاده در زمينه پردازش داده ها اين نتايج حاصل شد که در کليه سيستمهاي اطلاعات بيوشيمي به منظور پردازش داده ها از اتوآنالايزرها و نرم افزارهاي پردازش داده استفاده مي شود که در اين دستگاهها، برنامه هاي انجام آزمايشات و پردازش داده هاي حاصل تعريف شده است. در ۹۲/۷۶ درصد آنها از اسپکتروفتومتر و کلريمتر؛ در ۸۵/۵۳ درصد از فليم فتومتر، ۰۸/۲۳ درصد الکتروفورز و در ۶۹/۷ درصد از PH متر و کالومتر استفاده مي گردد. بيشاپ در زمينه تجهيزات بخش بيوشيمي مي گويد که با وارد شدن اولين اتوآنالايزر توسط تکنيکون، دستگاههاي خودکار ديگري نيز ايجاد شدند. افزايش حجم تستها، سريعتر شدن زمان گردش کارها و کاهش دادن هزينه ها باعث ايجاد فشار در زمينه توسعه و بهبود اتوآنالايزرها شده است. امروزه، انواع اتوآنالايزرها وجود دارند که مي توانند اغلب تستهاي بيوشيمي را آناليز کرده و محاسبات لازم را انجام دهند. همچنين وي بيان مي کند که بيشتر دستگاههاي پردازش داده هاي آزمايشگاهي به صورت اجزاي کامپيوتري هستند که با نرم افزارهاي خاص به يک يا چند آنالايزر و سيستم اطلاعات آزمايشگاه متصل هستند (۱۷). در کليه سيستمهاي اطلاعات بيوشيمي تحت مطالعه نيز، به منظور پردازش داده ها از اتوآنالايزرها استفاده مي شود که توسط نرم افزارهايي برنامه ريزي شده و تقريبا قادر به انجام و محاسبه اغلب تستها مي باشند. در اين سيستمها از نرم افزارهاي آماري به علت عدم شناخت اهميت و کاربرد آنها کمتر استفاده مي شود در حالي که اين نرم افزارها، قابليت بالايي براي محاسبه و نمايش شاخصهاي آماري تستها دارند.

در ارتباط با ابزارها و تجهيزات سخت افزاري و نرم افزاري مورد استفاده در زمينه توزيع اطلاعات، نتايج نشان مي دهد که در کليه سيستمهاي اطلاعات بيوشيمي تحت مطالعه به منظور توزيع اطلاعات از برگه گزارش دهي و کامپيوتر استفاده مي شود. از کارت گزارش دهي تجمعي در ۳۹/۱۵ درصد و خطوط شبکه هاي ارتباطي نيز در ۰۸/۲۳ درصد اين سيستمها استفاده مي گردد. لينه در اين باره مي گويد که فعاليت نهايي آزمايشگاه، گزارش دهي نتايج است که گزارش آزمايشگاهي

را به وجود مي آورد (۱۸). يک روش ديگر براي گزارش دهي به نام گزارش دهي متوالي نيز وجود دارد که در آن، آزمايشگاه از يک کارت مادر يا کارت گزارش دهي تجمعي (CRC ) استفاده مي کند. در طول دهه گذشته، کامپيوترها به عنوان يک ابزار ضروري در آزمايشگاهها شناخته شده اند. تأثير آنها بر روي مديريت اطلاعات در مراحل قبل و بعد آزمايش، بيشتر از تأثير

آنالايزرهاي خودکار در مرحله آناليز نمونه ها بوده است. در سيستمهاي اطلاعات کامپيوتري، نتايج به صورت دستي يا از طريق رابطهاي آنلاين، مستقيما وارد سيستم مي شود (۲۰). همچنين لينه مي گويد که در سيستمهاي مکانيزه، نتايج مستقيما از طريق پرينترها و يا منيتور بخشها در دسترس کاربران قرار مي گيرد که در اين صورت، سرعت دستيابي به

اطلاعات افزايش مي يابد (۱۸). در سيستم هاي اطلاعات بيوشيمي تحت مطالعه به دليل عدم وجود پرونده الکترونيکي کامل در بيمارستانها (حتي در بيمارستانهايي که سيستم اطلاعات بيمارستان دارند) که نتايج از طريق شبکه در آن قرار بگيرد با وجود سيستمهاي اطلاعاتي مکانيزه و نمايش نتايج توسط منيتور بخشها نيز، همچنان بايد از برگه هاي گزارش دهي در کنار شبکه کامپيوتري استفاده کرد. در سيستمهاي اطلاعاتي نيمه مکانيزه، نتايج به صورت دستي وارد کامپيوتر مي شود سپس پرينت نتايج گرفته شده و در اختيار بخشها قرار مي گيرد.

از دفاتر ثبت نتايج نيز در ۶۲/۸۴ درصد سيستم هاي اطلاعات بيوشيمي تحت مطالعه استفاده مي شود. يزديان مي گويد که اغلب آزمايشگاهها، دفتر مخصوصي براي ثبت نتايج آزمايشات دارند (۱۹). با توجه به اين که در همه اين سيستمها، نتايج وارد کامپيوتر شده و پرينت گرفته مي شود نيازي به اين دفاتر نيست مگر اين که به عنوان پشتيبان از آنها استفاده شود. در ۵۴/۶۱ درصد اين سيستمهاي اطلاعاتي از تلفن استفاده مي شود. هنري مي گويد که گزارشات شفاهي يا تلفني يک مشکل بزرگ در بسياري از آزمايشگاهها هستند (۲۰) بنابراين نبايد از تلفن براي اين منظور استفاده کرد. از کارت مادر و وسايل سمعي _ بصري نيز در هيچ يک از سيستم هاي اطلاعاتي تحت مطالعه استفاده نمي شود.

در ارتباط با افراد مسئول در زمينه جمع آوری، پردازش و توزيع اطلاعات بخشهای بيوشيمی، نتايج نشان مي دهد که در کليه سيستم هاي اطلاعات بيوشيمي تحت مطالعه، کارکنان بخش اداري يا بهداشتي آزمايشگاه و تکنسين ها به طور کامل در جمع آوري داده ها فعاليت مي کنند. به منظور پردازش داده هاي حاصل در ۳۱/۹۲ درصد اين سيستمها، تکنولوژيستها فعاليت دارند و براي اين منظور در هيچ يک از آنها، متخصص بيوشيمي وجود ندارد. براي توزيع اطلاعات نيز، کارکنان بخش اداري يا بهداشتي آزمايشگاه به طور کامل در تمام سيستمهاي تحت مطالعه فعاليت مي کنند.

– افرادي که در زمينه جمع آوري داده هاي بخشهاي بيوشيمي فعاليت مي کنند شامل کارکنان بخش اداري يا بهداشتي آزمايشگاه هستند که بيمار را پذيرش کرده، فرم درخواست را تحويل مي گيرند، موارد ثبت شده را با داده هاي هويتي بيمار چک کرده و بيمار را در زمينه کارهايي که بايد/ نبايد قبل از نمونه گيري انجام دهد، راهنمايي مي کنند. همچنين تکنسينها که نمونه ها را جمع آوري کرده، برچسب مي زنند سپس آنها را آماده، ذخيره و به بخش منتقل مي نمايند.

– افرادي که در زمينه پردازش داده هاي بيوشيمي فعاليت مي کنند شامل تکنولوژيستها هستند که مرحله به مرحله، تستهاي درخواستي را انجام مي دهند، نتايج را ارزيابي و تفسير مي نمايند، داده ها را با همديگر تلفيق کرده و آناليزهاي آماري بر روي آنها انجام مي دهند، مسائل به وجود آمده را بررسي، حل و در صورت نياز خدمات مشاوره اي ارائه مي دهند. همچنين متخصص بيوشيمي که نتايج به دست آمده از پردازش داده ها را مرور کرده و آنها را از نظر کنترل کيفيت مورد بررسي قرار مي دهد و در صورت نياز، توضيحاتي را به صورت تفسيري به اين گزارشات اضافه مي نمايد و نيز رئيس هر بخش که نتايج را تأييد کرده و اجازه گزارش دهي نتايج و اطلاعات مورد نياز را مي دهد.

– افرادي که در زمينه توزيع اطلاعات بيوشيمي فعاليت مي کنند شامل کارکنان بخش اداري يا بهداشتي آزمايشگاه هستند که نتايج و گزارشات مورد نياز را ارائه مي دهند (۲۱، ۱۸، ۸، ۲۲، ۲۳).

هنري مي گويد که نيروي انساني مهمترين جزء در هر فعاليت مراقبت بهداشتي است. همچنين وي ابراز مي دارد که هر سازماني، روشي براي طبقه بندي جايگاههاي شغلي دارد که شامل مشخص کردن سطوح يا انواع جايگاههاي موجود در سازمان مي باشد. وظايف و مسئوليتهاي هر جايگاه، اساس تعيين افراد در آن جايگاه شغلي مي باشد (۲۰). در سيستمهاي اطلاعات بيوشيمي نيز هر فردي متناسب تحصيلات و قابليتهاي خود، جايگاه شغلي خاصي دارد که وظايف

مخصوص به خود را انجام مي دهد. در اين سيستمها، تمام جايگاههاي شغلي در ارتباط با جمع آوري داده ها وجود دارند. در زمينه پردازش داده ها در ۳۱/۹۲ درصد اين سيستمها، تکنولوژيست وجود دارد که با توجه به نقش آنها در پردازش داده ها، بايد اين جايگاه شغلي در کليه سيستمهاي اطلاعاتي وجود داشته باشد تا پردازش داده ها به صورت دقيق و درست انجام گيرد. در زمينه توزيع اطلاعات نيز کارکنان بخش اداري يا بهداشتي آزمايشگاه به طور کامل فعاليت مي کنند. ولي به طور کلی، همه اين افراد بايد در زمينه مفهوم و نقش سيستمهاي اطلاعاتي در بخشهاي خود توجيه شده و دانش و اطلاعات لازم را در اين زمينه کسب نمايند.

در زمينه ويژگی سيستمهای اطلاعات بيوشيمی در بخشهای تحت مطالعه، قابل ذکر است که۹۲/۷۶ درصد اين سيستمها به صورت مستقل و ۰۸/۲۳ درصد آنها به سيستم اطلاعات بيمارستان متصل است. واجلاتوس در مقاله اي بيان کرده که براي راه اندازي يک سيستم اطلاعات مکانيزه بايد زيرساختار تکنولوژي اطلاعاتي سيستم در بخشهاي مربوط و بيمارستان وجود داشته باشد. همچنين، وي ابراز کرده که سيستمهاي اطلاعاتي موجود در آزمايشگاه ممکن است به صورت مستقل و

جداي از ساير سيستمهاي اطلاعاتي باشند. همبسته کردن اينها با ساير سيستمها بستگي به اهداف و اصول همبسته کردن، ميزان تبادل اطلاعات، کاربرپسند بودن، قابل اعتماد و مقياس پذير بودن آنها دارد. ولي به طور کلی با مکانيزه کردن اين سيستمها و اتصال آنها به يکديگر، تبادل اطلاعات به آساني و به شيوه اي مناسب صورت مي گيرد. وي در مورد تجربه راه اندازي سيستم اطلاعات آزمايشگاه در بيمارستان جي. جني ماتاز يونان ذکر مي کند که قبل از راه اندازي سيستم اطلاعات

مکانيزه، در بخش بيوشيمي فقط آنالايزرها به يک کامپيوتر مستقل، متصل بودند (۲۴). نتايج اين بررسي نيز نشان داد که بيمارستانها و بخشهاي آزمايشگاهي بيمارستانهاي تحت مطالعه – به عنوان مراکز بزرگ بهداشتي و درماني- در حال مکانيزه شدن هستند و با ايجاد زيرساختار تکنولوژي اطلاعات و شبکه هاي ارتباطي، سيستمهاي دستي جاي خود را به سيستمهاي مکانيزه داده اند ولي اين مکانيزاسيون به ميزان کم و در اغلب سيستمها به صورت ناقص مي باشد که به دلي

ل فقدان زيرساختار مکانيزاسيون کامل در بخشهاي بيوشيمي، آزمايشگاهها و ديگر بخشهاي بيمارستان است و باعث شده اغلب سيستمها به صورت نيمه مکانيزه و مستقل باشند و تبادل داده و اطلاعات مورد نياز به راحتي صورت نگيرد.

جدول ۱: توزيع فراواني مطلق و نسبي داده هاي قابل گردآوري در سيستم هاي
اطلاعات بيوشيمي آزمايشگاه هاي تحت مطالعه

فراواني
نوع داده ها تعداد درصد
داده هاي مربوط به بيمار ۱۳ ۱۰۰
داده هاي مربوط به نمونه ۱۳ ۱۰۰
داده هاي مربوط به تست ۱۳ ۱۰۰

جدول ۲: توزيع فراواني مطلق و نسبي ابزارها و تجهيزات سخت افزاري و نرم افزاري مورد استفاده
در زمينه جمع آوري، پردازش و توزيع اطلاعات بخش بيوشيمي آزمايشگاه هاي تحت مطالعه

فراواني
نوع تجهيزات تعداد درصد

در زمينه
جمع آوري داده ها فرم درخواست آزمايش ۱۳ ۱۰۰
برچسب نمونه ۱۳ ۱۰۰
بارکد ۰ ۰
انواع فرم هاي کاغذي ۱۰ ۹۲/۷۶
دفاتر ثبت پذيرش درخواست ها ۱۲ ۳۱/۹۲
کامپيوتر ۱۳ ۱۰۰
خطوط شبکه ارتباطي ۳ ۰۸/۲۳
وسايل سمعي- بصري ۰ ۰

در زمينه پردازش داده ها نرم افزارهاي پردازش داده ۱۳ ۱۰۰
اتوآنالايزرها ۱۳ ۱۰۰
اسپکتروفتومتر و کلريمتر ۱۰ ۹۲/۷۶
فليم فتومتر ۷ ۸۵/۵۳
الکتروفورز ۳ ۰۸/۲۳
PH متر ۱ ۶۹/۷
کالومتر ۱ ۶۹/۷
نرم افزارهاي آماري ۱ ۶۹/۷

در زمينه توزيع اطلاعات برگه گزارش دهي ۱۳ ۱۰۰
کارت مادر ۰ ۰
کارت گزارش دهي تجمعي (CRC) 2 38/15
دفاتر ثبت نتايج ۱۱ ۶۲/۸۴
کامپيوتر ۱۳ ۱۰۰
وسايل سمعي- بصري ۰ ۰
تلفن ۸ ۵۴/۶۱
خطوط شبکه ارتباطي ۳ ۰۸/۲۳

جدول ۳: توزيع فراواني مطلق و نسبي افراد مسئول در زمينه جمع آوري، پردازش
و توزيع اطلاعات بخش هاي بيوشيمي آزمايشگاه هاي تحت مطالعه

فراواني
افراد مسئول تعداد درصد
کارکنان بخش اداري يا بهداشتي آزمايشگاه ۱۳ ۱۰۰
تکنسين هاي بخش بيوشيمي ۱۳ ۱۰۰
تکنولوژيست هاي بخش بيوشيمي ۱۲ ۳۱/۹۲
مسئول بخش بيوشيمي ۱۳ ۱۰۰
متخصص بيوشيمي ۰ ۰

جدول ۴: توزيع فراواني مطلق و نسبي ويژگي سيستم هاي اطلاعات بيوشيمي
آزمايشگاه هاي تحت مطالعه

فراواني
ويژگي سيستم اطلاعاتي تعداد درصد
مستقل ۱۰ ۹۲/۷۶
متصل به سيستم اطلاعات بيمارستان ۳ ۰۸/۲۳
جمع ۱۳ ۱۰۰