چکیده

به منظور بررسی تأثیر سیستم های خاکورزی و مدیریت بقایا بر عملکرد علوفه و اجزای عملکرد ذرت دانه ای رقم سینگل کراس ۷۰۴، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار طی دو سال زراعی ۱۳۸۸-۸۹ در مزرعه پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمان اجرا گردید. تیمار های آزمایش شامل مدیریت بقایای جو در سه سطح -۱ نصف بقایا -۲ حفظ بقایا -۳ جمع آوری بقایای جو به عنوان عامل اصلی و سیستم های خاکورزی در سه سطح -۱ خاک ورزی معمول و رایج – ۲ خاک ورزی حفاظتی و حداقل -۳ بدون خاکورزی به عنوان عامل فرعی بودند. نتایج نشان داد که سیستم های خاکورزی تأثیر معنی داری بر ارتفاع بوته، وزن خشک کل، تعداد دانه در بلال، تعداد دانه در ردیف، طول بلال و عملکرد علوفه خشک داشت. سطوح بقایا در سطح احتمال ۵ درصد تأثیر معنی داری بر تعداد دانه در بلال و طول بلال داشتند. سیستم بدون خاکورزی بیشترین عملکرد علوفه خشک ۱۶/۵۶ تن در هکتار را داشت و از بین سطوح بقایا، حفظ کامل بقایا بیشترین عملکرد علوفه خشک ۱۹/۶۶ تن در هکتار را تولید کرد. به طور کلی نتایج حاکی از این است که حفظ بقایا و سیستم بدون خاکورزی بیشترین تأثیر را بر اجزای عملکرد ذرت داشته است.

واژه های کلیدی: عملکرد علوفه، ذرت دانه ای، سیستم خاکورزی، مدیریت بقایا

مقدمه

از اجزای مهم و تفکیک ناپذیری که امروزه در توسعه کشاورزی نوین مد نظر می باشد کشاورزی پایدار است. در کشاورزی پایدار بر ثبات عملکرد در طولانی مدت با حداقل تأثیر نامطلوب بر محیط تأکید می شود (دادنیا و خدابنده، .(۱۳۷۹ طرفداران کشاورزی پایدار در پی ایجاد تغییراتی عمده در روند کشاورزی متعارف هستند. برخی از این تغییرات شامل همسو نمودن فعالیت های کشاورزی با فرایندهای بوم شناختی، عدم بکار گیری بی رویه نهاده ها و مواد شیمیایی، افزایش تولید محصولات کشاورزی با بهره گیری از پتانسیل بیولوژیک و ژنتیکی گونه های مختلف، تقویت و بهبود چرخه های بیولوژیک در طبیعت، تقویت و افزایش دراز مدت حاصلخیزی خاک ها، حفاظت از تنوع ژنتیکی موجود، کاهش یا حذف کامل کودهای شیمیایی، سموم گیاهی، هورمون های گیاهی و دامی است (مسکر باشی و همکاران، .(۱۳۸۵ برای سالهای متمادی توجه اصلی پژوهشگران زراعت به انجام عملیات خاکورزی در راستای دستیابی به کشاورزی پر تولید بوده است. از اوایل دهه ۱۹۷۰ میلادی پژوهش در مورد انواع روش های خاکورزی فاصله ردیف، میزان مصرف بهینه کود، میزان مناسب بذر و باقی گذاردن بقایا آغاز شده است .(Ercoli et al., 2008) خاکورزی اولیه یکی از عملیات های پر انرژی در کشاورزی است که تقریباً ۵۰ درصد انرژی کل را به خود اختصاص داده است (اکرم قادری و همکاران، .(۱۳۸۱ با توجه به
بحران انرژی در عصر حاضر و توجه به افزایش راندمان مصرف انرژی در تمام بخش های تولید، استفاده از روش های کم

×انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران www.isiwee.com

خاکورزی جزو اولویت های تحقیقات دنیا می باشد. (۱۹۹۳) Kern and Johnson و (۱۹۸۰) Hamblin گزارش دادند، کاربرد سیستم های خاک ورزی حفاظتی به ویژه شخم قلمی و بی خاک ورزی نسبت به سیستم خاک ورزی مرسوم منجر به افزایش مواد آلی و پایداری خاکدانه و افزایش تخلخل خاک می شود