بررسی اثر نقدشوندگی بر عملکرد شرکت ها در بورس اوراق بهادار تهران

چکیده:
نقدشوندگی از طريق مبادلات سهام ، هزینه معاملات سرمایه ای را کمتر کرده و شکاف پیشنهاد قیمتی خریدار و فروشنده را باریکتر مي نماید علیرغم وجود این رابطه، محققین بر جهت تاثیر نقدشوندگی و عوامل مربوط به آن بر عملکردبلندمدت شرکت ابهام دارند این تحقیق درصد است تا با تست تجربی میزان اثرگذاری نقدشوندگی بر عملکرد شرکت، درستی تئوريهاي موجود را در بازار نوظهور ایران بررسی و ارزیابی نمايد. برای این منظور تعداد ۱۱۲ شرکت از بورس اوراق بهادار تهران برای مطالعات مقطعی در سال ۱۳۸۶ انتخاب شدند. یافته های تحقیق نشان داد که ارتباط معنی دار مثبتی بین میزان نقدشوندگی سهام و عملکرد بلندمدت شرکت ها وجود دارد. این مطالعه می تواند برای سرمایه گذاران و سیاست گذاران بورس وحسابداري از جهت ارائه معیاری مناسب برای ارزیابی عملکرد شرکت مفید باشدو همچنین می تواند منجر به بسط الزامات افشاء اطلاعات توسط شرکت های بورس شود.

واژه های کلیدی:
نقدشوندگی،شکاف پیشنهاد قیمتی بین خرید و فروش،عملکردشرکت، ارزش شرکت

۱- مقدمه:
در مطالعات انجام شده از نقدشوندگی ،محققين تعدادی زيادي از ویژگی هاي نقدشوندگی را بر مي شمارند(آمیهاد و مندلسون۱۹۸۷، ۲۰۰۰ ، ۲۰۰۸؛فانگ ۲۰۰۹؛ ماگ۱۹۹۸؛کیل و ویلا۱۹۹۱ ؛هولمستروم و تیرول؛ گامبرس و همکاران(۲۰۰۳) ،ادمانس ۲۰۰۹؛ادماتی و پفلیدر۲۰۰۹؛ پالمیتر۲۰۰۲؛ خانا وسونتی۲۰۰۴؛ ساب رحمانیام وتیتمان۲۰۰۲ کوفی ۱۹۹۱،بهاد ۱۹۹۳، گولدستین و گامبل ۲۰۰۸،ماگ ۱۹۹۸)که مهمترین اين ويژگي ، کم بودن هزینه معاملات این نوع سهام می باشد. در این رابطه آمیهاد و مندلسون(۲۰۰۸،۱۹۹۷) بیان داشتند که تمامی هزینه های مبادله سهام که توسط خریدار و فروشنده پرداخت می شود جزء هزینه نقدشوندگی است که در نبود نقدشوندگی کامل رخ می دهد. بعلاوه ویژگی نقدشوندگی در سهام موجب می شود مظنه قیمتی برای پیشنهاد خرید و فروش به یکدیگر نزدیک شده و خریدار و فروشنده تلاش کمتری برای رسیدن به توافق برای انجام معامله، لازم داشته باشند.(آمیهاد و مندلسون ۲۰۰۶)

ماگ در تحقیق تجربی خوددر سال (۱۹۹۸) نشان داد كه ویژگی نقدشوندگی در سهام ،امکان فروش راتسهیل نموده و خرید سهام ، با مشکل کمتری روبرو است در عین حال هزینه نگهداری این نوع سهام، بسیار پائین می باشد، رز و همکاران(۲۰۰۸) معتقدند که نقدشوندگی بالا منجر به کاهش هزینه ای سرمایه ای شده و می تواند افزایش در سود عملیاتی را به همراه داشته باشد.
عليرغم چنين وي‍ژگيهاي،محققین در موردجهت اثرگذاری نقدشوندگی بر عملکرد شرکت دچار شک و ابهام بوده و تئوری های مختلف و متضادی ارائه می دهند که می توان این تحقیقات انجام شده را در دو جریان پژوهشی رقيب تقسیم بندی نمود. جریان پژوهشی اول مربوط به تاثیر مثبت نقدشوندگی بر عملکرد شرکت می باشد (آمیهاد و مندلسون۱۹۸۷، ۲۰۰۰ ، ۲۰۰۸؛فانگ ۲۰۰۹؛ ماگ۱۹۹۸؛کیل و ویلا۱۹۹۱ ؛هولمستروم و تیرول؛ گامبرس و همکاران(۲۰۰۳) ،ادمانس ۲۰۰۹؛ادماتی و پفلیدر۲۰۰۹؛ پالمیتر۲۰۰۲؛ خانا وسونتی۲۰۰۴؛ ساب رحمانیام وتیتمان۲۰۰۲).
و جریان پژوهشی دیگر این ادعا را نقض کرده و بر ارتباط منفی بین دو متغیر نقدشوندگی و عملکرد تاکید می نماید(کوفی ۱۹۹۱،بهاد ۱۹۹۳، گولدستین و گامبل ۲۰۰۸،ماگ ۱۹۹۸)
محققین در جریان پژوهشی اول علاوه بر اثر نقدشوندگی در کاهش هزینه معاملات و افزایش سود عملیاتی نشان دادند که نقدشوندگی بیشتر منجر به اجرای حاکمیت شرکتی بهتر طرحهای پاداش مناسب تر و تصمیمات سرمایه گذاری کاراتر می شود به طوری که در نقدشوندگی بالا به علت معیار مناسب برای ارزیابی مدیران و تعیین کاراءتر حق پاداش مدیران ، حاکمیت شرکتی مطلوب ایجاد شده در نتیجه سوء مدیریت ها کاهش خواهدیافت. (هولمسترم و تیرول۱۹۹۳) (ادامس ۲۰۰۹، ادماتی و پفلیدر۲۰۰۹؛ پالمیتر۲۰۰۲).
ماگ(۱۹۹۸)معتقد است ،در حاکمیت شرکتی مطلوب که توسط نقدشوندگی بالاي سهام فراهم می آید، سهامداران جزءبه راحتي به سهامداران عمده تبدیل می شوند. علاوه بر آن باکر و ستین (۲۰۰۴) در تحقیقات خود به اين نتيجه رسيدند كه در دوره هاي كه سهام شركت از نقد شوندگي بالاي برخوردار بوده شرکت توانسته سرمایه بیشتری را از طریق فروش سهام جمع آوری نماید.
از سوي ديگر در جریان پژوهشی رقيب محققین چون کوفی (۱۹۹۱) بهاد (۱۹۹۳) و ماگ(۱۹۹۸) نشان دادند که در نقدشوندگی بالا و هزینه معاملات کم، سهامداران عمده ناراضی از عملکرد ، با سهولت بیشتری از شرکت خارج شده، ودر نتیجه برای نظارت بیشتر بر رفتار مدیران تلاش کمتری می نمایند. كه اين وضعيت سبب مي شود تا میزان حاکمیت شرکتی کاهش يافته و اثر منفی بر عملکرد شرکت داشته باشد.
علاوه بر اين گولدستین و گامبل ۲۰۰۸ معتقدند بورس بازان و دلالان برای خرید و فروش کوتاه مدت، از سهام با نقدشوندگی بالا استفاده می نمایند که اين امر منجر به بازدهی کمتر برای سرمایه گذاری ها شده و می تواند تاثیر منفی بر عملکرد شرکت داشته باشد.
به منظور آگاهي از ارتباط بين رفتار نقد شوندگي سهام و عملكرد شركت ها در بازار نو ظهور ايران این تحقیق درصدد است تا با تست تجربی و باز آزموني مدلهاي بكار رفته قبلي، ارتباط بین نقدشوندگی و عملکرد شرکت، وهمچنين جهت و میزان تاثیر نقدشوندگی بر عملکرد شرکت های پذير فته شده در بازار سهام ایران را مورد سنجش قرار دهد. یافته های این تحقیق علاوه بر پركردن خلاء تحقيقاتي در اين زمينه مي تواند برای سرمایه گذاران و سیاست گذاران بورس و حسابداری از جهت ارائه معیاری مناسب برای ارزیابی عملکرد شرکت مفید باشد.و همچنین می تواند منجر به بسط الزامات افشاء اطلاعات توسط شرکت های بورس شود. براین مبنا، در ادامه مبانی نظری و پیشینه تحقیق مورد بررسی قرار گرفته و سپس با طرح فرضیه به آزمون آن خواهیم پرداخت و در نهایت با تجزیه و تحلیل اطلاعات،یافته های تحقیق ارائه می گردد.

۲-پیشینه تحقیق
در اینجا با توجه به نو بودن این موضوع در پژوهش های داخلی تنها به ذکر پژوهشهای تجربی مهم خارجی که رابطه بین نقدشوندگی و ارزش شرکت را بررسی کرده اند می پردازیم .
آمیهاد و مندلسون ۱۹۸۶ برای بررسی تجربی اثر نقدشوندگی برقیمت سهام همه شرکت های عضو بازار نیز و آمکس را به مدت ۲۱ سال (۱۹۶۰-۱۹۸۰) آزمون نمودند در ابتداء این شرکتها در ۷ طبقه بر مبناي میزان نقدشوندگی که از طریق شکاف پیشنهاد قیمتی عرضه و تقاضا سنجیده شده است تفکیک شده و در ادامه هر کدام از این طبقات بر مبناي ریسک بتا(CAPM) كه با توجه به اندازه شركت تعديل شده بودند به هفت زیر شاخه ( پرتفلیو) تقسیم شده اند این محققین به این نتیجه رسیدند که بین میانگین بازده پرتفلیو با شکاف پیشنهاد قیمتی عرضه وتقاضا رابطه ای مستقیم وجود دارد آنها با اندازه گیری متغیر ها متوجه شدند نوع این ارتباط به گونه ای معقر است یعنی با افزایش شکاف پیشنهاد قیمتی سهام از یک در صد به دو درصد، میزان بازده از ۱۵٪ به ۸/۱ تغییر یافته است ولی با افزایش تغییر شکاف قیمتی از ۲٪ به ۳٪ میزان بازده تنها یک در صد رشد یافته است.
چانگ (۲۰۱۰) در تحقیقی تحت عنوان حاکمیت شرکتی و نقدشوندگی به صورتی تجربی رابطه حاکمیت شرکتی و نقدشوندگی را بررسی نموده است در مطالعات خود نشان داد همبستگی بالای مثبتی بین حاکمیت شرکتی و نقدشوندگی سهام در همه زمانها برقرار است
اگروال و همکاران (۲۰۰۱) معتقدند در شرایط بد مالی معامله کنندگان با احتیاط بیشتری در مبادلات سهام شرکت می نمایند در نتیجه سرمایه گذاران غیر آگاه از معاملات این نوع سهام خارج شده و سرمایه گذاران آگاه در بازار خواهند ماند. و بازارگردانان در واکنش نسبت به سرمایه گذاران آگاه که بطور بالقوه دارای اطلاعات پنهانی هستند، ریسک بالاتری را متحمل می شوند بنابراین بازارگردان ها نسبت به زیان احتمالی، شکاف پیشنهاد قیمتی عرضه و تقاضا را افزایش خواهند داد که منجر به کاهش نقدشوندگی و کاهش بیشتر سرمایه سهامداران می شود.

فانگ و همکاران در سال (۲۰۰۹) به بررسي ارتباط بین نقدشوندگی و ارزش شرکت در ۲۶۴۲شرکت عضو بازار آمکس ،نیز و نزدک به مدت ۶ سال پرداختند. آنها این ارتباط را با اثر نقدشوندگی، بر نسبت قيمت به سود ،معكوس اهرم مالي و بازده عملياتي تشريح كردند. آنها بر مبناي تئوري نمايندگي معتقدند نقدشوندگی معیاری مطلوب برای سنجش کارائی فعالیت مدیران فراهم آورده وسبب تعیین صحیح پاداش مدیران می شود. آنها همچنین بیان می دارند که نقدشوندگی سهام به دليل هزينه معاملاتي كمتر سرمایه گذاران آگاه بیشتری را به معاملات جذب می کند و در نهايت سبب مي شود تا قيمت سهام به ارزش ذاتي نزديكتر شده و سرمایه گذاران غیر آگاه بيشتري به معاملات وارد شوندكه اين امر منجر به حاكميت شركتي بهتر و در نتیجه ارزش بيشتر شرکت مي شود. بطور كلي نتایج تحقیق آنها نشان داد بین نقدشوندگی سهام با نسبت سود عملیاتی بر دارائی و ميزان حقوق صاحبان سهام در شركتهاي با سطح نقدشوندگی بالاتر رابطه مثبت وجود دارد ولی ارتباطی بين نقدشوندگی در سطوح مختلف و نسبت قیمت برسود عملیاتی وجود ندارد.

آمیهاد و مندلسون(۲۰۰۶) در تحقیقی به بررسی اثر نقدشوندگی در کاهش هزینه سرمایه پرداختند آنها با بررسی استراتژي شرکت های گوناگون متوجه شدند که سیاست غالب شرکت ها حفظ نقدشوندگی است نه رشد نقدشوندگی.آنها این سیاست را برای شرکتهای با نقدشوندگی بالا مطلوب دانستند ولی به شرکت های دیگر پیشنهاد دادند که از اینترنت ، تحلیلگران مالی و بازارهای معاملاتی بهتروافزايش انتشار اطلاعات داوطلبانه جهت افزایش نقدشوندگی استفاده نمایندچراكه افزايش نقدشوندگي سبب كاهش هزينه سرمايه شده وكاهش هزينه سرمايه منجر به افزايش ارزش سهام مي شود.

۳- فرضیات و روش پژوهش
این تحقیق در صدد است با توجه به چارچوب تئوری نمايندگي ارائه شده در ادبيات تحقيق وهمچنين مدلهاي بكار گرفته شده در كشورهاي ديگربه باز آزموني اين تئوريها ومدلها در بازارنو ظهور سرمايه ايران بپردازد. برای این امر فرضیه زیر ارائه می گردد:
”بین نقدشوندگی سهام و عملکرد شرکتها در بورس اوراق بهادار تهران ارتباط معنا داری وجود دارد”

۴- مدل تحقیق
جهت آزمون فرضیه فوق از مدل فانگ که با توجه به شرایط ایران تعدیل شده،‏‏ استفاده شده است که در زیر تشریح می شود:
Firm performance= C0 +C1 Liquidity + C2 Leverage + C3 Firm Size + C4 Age Firm +C5 Dummy _the best Firm +έ
• Firm performance:عملكرد شرکت كه با tobin(q) اندازه گيري مي شود
• Liquidity: نقدشوندگی که با شکاف پیشنهاد قیمتی عرضه و تقاضا نسبی سنجیده می شود
• Leverage:اهرم مالی
• Firm Size: اندازه شرکت که با میزان فروش شرکت سنجیده می شود
• Age Firm:عمر شرکت
• Dummy _the best Firm:متغیر ساختگی ۵۰ شرکت برتر ایران
• έ : ضریب خطا که برای هردوره مستقل می باشد، از توزیع نرمال برخوردار بوده و مستقل از عوامل رگرسیونی می باشد

۱-۴ متغیر مستقل
برای سنجش عملکرد شرکت از Tobin Q استفاده شده است که به اعتقاد محققان زیادی به عنوان بهترین معیار برای سنجش عملکردو ارزش شرکت می باشد( گامبر و همکاران۲۰۰۳)، (کاپلان و زینگلاس ۱۹۹۷)،(فانگ و همکاران ۲۰۰۹) کیو توبین به صورت زیر محاسبه می شود.

Q Tobin=

۲-۴ متغیر وابسته:

برای محاسبه نقدشوندگی از شاخص شکاف پیشنهاد قیمتی بین خرید و فروش سهام استفاده شده که دارای کیفیت بالای برای سنجش نقدشوندگی می باشد(امیهاد و مندلسون ۱۹۸۶)،(هاسبروک ۲۰۰۹)، (فانگ وهمکاران ۲۰۰۹) اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام در تحقیقات مختلف به صورت مطلق و یا به صورت نسبی مورد استفاده قرار گرفته است اختلاف بین خرید و فروش مطلق یا واقعی سهام عبارتند از اختلاف قیمت پیشنهادی فروش به قیمت پیشنهادی خرید سهام می باشد. اما اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش نسبی سهام که درتحقیق حاضر و تحقیقات مختلفی چون(امیهاد و مندلسون ۱۹۸۶)،(هاسبروک ۲۰۰۹)، (فانگ وهمکاران ۲۰۰۹) نکتاش و چیانگ ( ۱۹۸۶ ) ، ریان ( ۱۹۹۶ ) ، بون ( ۱۹۹۸) ، رسائیان ( ۱۳۸۵) ، رضازاده و آزاد ( ۱۳۸۷ ) فخاری و فلاح محمدی(۱۳۸۸) به کار گرفته شده است ، به صورت زیر محاسبه می شود
SPREAD it =
= SPREAD دامنه تفاوت قيمت پيشنهادي خريد و فروش سهام
= (ASK PRICE) AP ميانگين قيمت پيشنهادي فروش سهام شركت iدر دوره t
= (BID PRICE) BP ميانگين قيمت پيشنهادي خريد سهام شركت iدر دورهt.

این مدل برای اولین بار توسط چیانگ و وینکاتش در سال ۱۹۸۶ برای تعیین نقدشوندگی سهام مورد استفاده قرار گرفته است و می توانیم آن را میزان تخفیف لازم در قیمت به منظور کسب سرعت در انجام معامله تعریف نماییم . مزیت اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش نسبی که توسط استل ( ۱۹۷۸ ) به کار گرفته شده نسبت به اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش مطلق ، این است که می توان داده های مقطعی را با دقت بیشتری تجزیه و تحلیل نماییم. ( بون ۱۹۹۸).از جمله نوآوري تحقيق مذكور محاسبه لحظه اي اختلاف پيشنهاد قيمتي خريد و فروش براي هر معامله در هر روز معاملاتي سهام است كه منجر به محاسبه شكاف قيمتي دقیق تر شده است .

۳-۴ متغیر های کنترل
متغیرهای کنترلی با توجه به مدل فانگ وهمکاران(۲۰۰۹) و مرور متون دیگرکه با شرایط ایران سازگار باشد تعیین گردید.متغیرهای کنترلی این پژوهش عبارتند از:
۱)ساختار بدهی یا اهرم مالی : با نسبت کل بدهی به ارزش دفتری کل دارایی اندازه گیری می شود هدف از این کار کنترل تاثیر پوشش بدهی بر عملکرد شرکت می باشد. نمازی و ابراهیمی( ۱۳۸۸) اوغلو و مهاجان(۲۰۰۶)
۲)اندازه شرکت: بسياري از تحقيقات تجربي، ثابت كرده است كه بازده سهام شركتهاي كوچك از بازده سهام شركتهاي بزرگ، بيشتر است. هر قدر، شركتي كوچك تر باشد، ميزان ریسک سهام آن بیشتر شده و از اين رو بازده مورد انتظار سرمايه گذار افزایش می یابد. جهانخانی و یزدانی (۱۳۷۴) هاگن (۲۰۰۱) نمازی و ابراهیمی(۱۳۸۸) بدین ترتیب انتظار می رود بین عملکرد شرکت و اندازه شرکت رابطه معنی داری وجود داشته باشد.در این تحقیق اندازه شرکت از طریق میزان فروش محاسبه می شود.دليل انتخاب فروش به عنوان بديلي براي اندازه به خاطر ارتباط آن با عملكرد بوده است.
۳) عمر شرکت: این متغیر نشان دهنده فرصت های رشد پیشرو برای شرکت است به عقيده فانگ و همکاران(۲۰۰۹) و گامبرس و همکاران(۲۰۰۳) شرکتهای جوانتر به دلیل فرصت رشد بیشتر از عملکرد بهتری برخوردارند.
۴) ۵۰ شرکت برتر ایران: یک متغیر ساختگی برای بررسی اثر شرکت های برتر در عملکرد شرکت می باشد در این تحقیق شرکت های نمونه در حالت شامل بودن در دامنه، عدد ۱ در غیر این صورت عدد ۰ تعلق می گیرد.(۵۰ شرکت برتر ایران بر اساس ميزان حجم فروش و افزايش سالانه آن، کسب سود و ميزان رشد آن ،توسط سازمان مدیریت صنعتی ایران انتخاب می شود).دليل گنجاندن اين متغير اثري است كه شاخص عملكرد اين گروه از شركت ها بر ديگر شركت هاي گروه دارند.

۵-روش تحقیق
این تحقيق از نوع تحقیقات توصيفي – همبستگي به شمار می آید که مبتني بر تحليل رگرسيون زماني مقطعي می باشد که از برآورد رگرسیون ساده چند متغیره با روش حداقل مربعات معمولی استفاده شده است . به منظور انجام تحقيق، نمونه آماري از شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در سال ۱۳۸۶ بر مبنای شرایط زیر انتخاب شده اند:
• سهام این شرکتها درسال ۱۳۸۶ در بورس اوراق بهادار معامله شده باشند
• شرکتها نباید در طی دوره تحقیق توقف فعالیت داشته باشند
• شرکتهای مورد نظر از ابتداء تا انتهای تحقیق در عضویت بورس اوراق بهادار باشند
• اطلاعات مربوط به اختلاف قیمت پیشنهادی خرید وفروش ودیگر متغیر ها برای شرکت قابل جمع آوری باشد
• تعداد دفعات معاملات شرکت نباید از ۵۰ مرتبه در سال کمتر باشد
با اعمال تمام محدودیت های فوق، حجم نمونه بالغ بر۱۱۲ شرکت گردید و داده های این تحقیق از اطلاعات مندرج در صورتهای مالی سالانه شرکت وبانکهای داده ای تدبیر پرداز و ره آورد نوین استخراج شده است.

۶- یافته های تحقیق:
در این تحقیق از رگرسیون حداقل مربعات معمولی OLS استفاده شده است برای اجرای این آزمون وجود چند پیش فرض لازم و ضروری می باشد تا برآورد صحیحی از رگرسیون انجام شده، حاصل آید بنابراین قبل از انجام برآورد پیش فرض ها را تست نموده و بعد به اجرای رگرسیون می پردازیم.

۱-۶ پیش فرض های لازم برای اجرای رگرسیون OLS
با انجام تست فرض میانگین صفر پیش فرض لازم مربوط به صفر بودن میانگین اجزای باقیمانده انجام می گیرد که با توجه به آماره آزمون فرض H0 مبنی بر صفر بودن میانگین اجزای آزمون پذیرفته می شود.و همچنین برای تست همسانی واریانس از آزمون وایت استفاده نموده ایم که با توجه به آماره احتمال این آزمون که بالاتر از ۵% می باشد فرضیه H0 مبتنی بر همسانی واریانس پذیرفته می شود.

و در ادامه برای بررسی اینکه بین متغیر وابسته سال جاری با سال قبل همبستگی وجود نداشته باشد آزمون براسچ- گودفری مرتبه دوم بکار گرفته شد که با توجه به آماره احتمال خود همبستگی در مدل وجود دارد برای تصریح مدل اولیه از عبارت خود همبستگی (Ar) مرتبه اول استفاده گردید (نادر مهرگان و روح اله رضایی ۱۳۸۸) که با انجام تصریح میزان آماره احتمال آزمون براسچ -گودفری مناسب شده و خود همبستگی رفع شده است.
نگاره شماره ۱
آزمون پیش فرض ها احتمال آماره F وt نتیجه آزمون
تست میانگین صفر ۰٫۶۹ تایید می شود
تست وایت ۰٫۸۹ تایید می شود
تست براسچ- گودفری (قبل از تصریح مدل) ۰٫۰۰۰۶ رد می شود
تست براسچ- گودفری (بعد از تصریح مدل) ۰٫۰۸ تایید می شود

۷- آمار توصیفی
آمار توصيفي متغيرهاي تحقيق براي شرکت هاي نمونه در نگاره زیر ارائه شده است
انحراف معيار میانه میانگین حداکثر حداقل مشاهدات مقطعی مخفف متغيرها
۶۶۹/۰ ۱۷/۱ ۴۰۵/۱ ۴۳۶/۵ ۵۶۸/۰ ۱۱۲ Q T کیوتوبین
۳۱/۲۳ ۱۶٫۱۷ ۴۱/۲۴ ۷۹/۹۹ ۳۷/۰ ۱۱۲ BA شکاف قیمتی
۱۶/۰ ۰٫۶۳ ۶۲/۰ ۹۵/۰ ۱۶/۰ ۱۱۲ LEV اهرم مالی
۹۳/۱ ۱۳٫۴۱ ۶۶/۱۳ ۶۹/۲۰ ۲۸/۱۲ ۱۱۲ F size اندازه شرکت
۱۲ ۳۸ ۳۶ ۷۹ ۵ ۱۱۲ AGE عمر شرکت

همانطور كه از نگاره ۲ مشخص است شكاف قيمتي بالاترين مقدار انحراف معيار را دارد كه نشان دهنده عدم حذف داده هاي با حداقل مقدار از نمونه مورد بررسي است. و از آنجائيكه انحراف معيار شكاف قيمتي از ميانه بالاتر مي باشد بيانگر اين موضوع است كه ميزان شكاف قيمتي خريد و فروش در شركت هاي مورد بررسي زياد مي باشد .از طرف ديگر كمتر بودن ميانه شكاف قيمتي از ميانگين بيانگر اين است كه اختلاف قيمت در داده ها بالا بوده كه تائيد كننده انحراف معيار بالا در داده ها است. در رابطه با متغير وابسته انحراف معيار كم بيانگر اين است كه داده ها از يكساني برخوردار بوده اند و از انجائيكه حداقل مقادير از داده ها حذف نشده است انحراف معيار بسيار جزئي مشاهده مي شود نزديكي ميانگين و ميانه نيز بيانگر نرمال بودن توزيع داده ها مي باشد.

۸-آزمون فرضیه
همانطور که در نگاره ۳ مشهود است احتمال آماره F كل مدل ۰٫۰۰۱ می باشد. لذا می توان گفت کل رگرسیون در سطح ۹۹% اطمینان معتبر است. و همچنین ضریب تعیین تعدیل شده (R2) که میزان تغيير متغير وابسته به تغييرمتغیرهای مستقل موجود در مدل‏‏، را نشان می دهد ۰٫۱۴ است كه نشان دهنده تغییرات عملکرد شرکت توسط متغیر های مستقل موجود در مدل به ميزان ۰٫۱۴ مي باشدكه با توجه به اهميت شاخص عملکرد شرکت که متغیری اساسي است این میزان تغییر قابل توجه مي باشد..همچنين ضریب۰٫۰۵- بدین معناست که رابطه معکوس بین شکاف پیشنهاد قیمتی خرید و فروش با عملکرد شرکت وجود دارد که با توجه به احتمال آماره t در سطح ۹۵% اطمینان مورد تایید قرار می گیرد. این نتایج با نتایج تحقیقات تجربی دیگر چون فانگ و همکاران(۲۰۰۹) ، آمیهاد و مندلسون (۱۹۸۶) و گامبرس و همکاران(۲۰۰۳) مطابقت دارد بدین ترتیب هر چه مقدار شکاف پیشنهاد قیمتی خرید و فروش کمتر و باریکتر باشد میزان ارزش بیشتری برای شرکت فراهم می ش

ود. لذا با توجه به رابطه معکوس بین نقدشوندگی و شکاف پیشنهاد قیمتی خرید و فروش، می توان گفت که نقدشوندگی اثر مثبتی بر عملکرد شرکت در بورس اوراق بهادار تهران دارد که این نتیجه دال بر تایید فرضیه تحقیق می باشد.همچنين آماره دوربين واتسون بيانگر ضريب ۲٫۱۲است كه نشان دهنده عدم خود همبستگي بين مقادير متغير وابسته مي باشد.
نگاره شماره ۳
متغیر وابسته:ارزش شرکت یا Q Tobin
متغیرهای مستقل و کنترل ضریب آماره t احتمال آماره t
شکاف قیمتی بین پیشنهاد خرید و فروش ۰٫۰۵- ۲٫۰۴۶- ۰٫۰۴
اهرم مالی ۰٫۸۸- ۲٫۳۷۵- ۰٫۰۱
اندازه شرکت ۰٫۰۴ ۱٫۳۷ ۰٫۱۷
عمر شرکت ۰٫۰۰۳ ۰٫۷۰ ۰٫۴۸
۵۰ شرکت برتر ایران ۰٫۳۹۵- ۱٫۷۴۸- ۰٫۰۸

آماره F 4.05 احتمال آماره F 0.001
ضریب R2 0.19 ضریب R2 تعدیل شده ۰٫۱۴
دوربين واتسون ۲٫۱۲

۹- تاثیر متغیر های کنترلی
این تحقیق رابطه منفی بالای را بین اهرم مالی و عملکرد شرکت در سطح ۹۵% اطمینان نشان می دهد که با تحقیقات اوغلو و مهاجان(۲۰۰۶) مطابق دارد و همچنین با توجه به آماره احتمال ۰٫۱۷ بین اندازه شرکت و عملکرد شرکت، ارتباط بین این دو متغیر رد می شود. در این رابطه جهانخانی و یزدانی (۱۳۷۴) هاگن (۲۰۰۱) نمازی و ابراهیمی(۱۳۸۸) بیان داشتند شرکت های بزرگ، ریسک کمتر و در نتیجه بازده کمتری دارند بر مبنای آن ارتباط معکوسی را بین اندازه شرکت و عملکرد شرکت نشان دادند. و همچنین ریاحی و بلوکی (۲۰۰۳) معتقدند شرکتهای بزرگ ،دارای قدرت چانه زنی و صرفه جویی ناشی از مقیاس می باشد و رابطه مثبتی بین دو متغیر پیش بینی نمودند. با توجه به نتایج این تحقیق، نتایج تحقیقات بالا در بورس اوراق بهادار تهران در سال ۱۳۸۶، رد می شود.
عمر شرکتها بیانگر فرصت های رشد پیشرو برای شرکت است که می تواند بر عملکرد شرکت تاثیرگذار باشد که با توجه به نتایج حاصله،این رابطه در بازار اوراق بهادار تهران رد می شود نتایج این تحقیق در تضاد با تحقیقات فانگ و همکاران(۲۰۰۹) و گامبرس و همکاران(۲۰۰۳)می باشدو همچنین با توجه به آماره احتمال ۰٫۰۸بین ۵۰ شرکت برتر و ارزش شرکت، فرضیه H1 مبنی بر اینکه شرکتهای عضو در ۵۰ شرکت برتر نسبت به دیگر شرکتهای غیر عضو اثر گذاری متفاوتی بر عملکرد شرکت دارند رد می شود.

۱۰-نتیجه گیری:
در اين مقاله در صدد بوديم تا به بررسي ارتباط بين نقدشوندگي سهام كه با شكاف پيشنهاد قيمتي بين خريد و فرو

ش سهام سنجیده می شود با عملكرد بلند مدت شركت بپردازيم انتظار ما بر اين بود كه در شركت هاي كه از نقدشوندگي سهام بيشتري برخوردارند به دليل حضور سرمايه گذاران بالاتر از عملكرد بهتري برخوردار باشند.در مورد اينكه اين رابطه و تاثير گذاري آن تا چه اندازه بوده؟ و جهت آن چگونه است؟ موضوعاتي بودند كه مورد تحليل قرار گرفته اند.يافته ها نشان داد كه اين جهت مثبت بوده و ميزان آن تنها ۵% تغيير در عملكرد را توجيح مي كندكه با درصد مورد انتظار بر مبناي تحقيقات ساير كشور ها (۶۰% فانگ و همكاران) بسيار كم است در اين تحقيق همچنين اثر ساير متغير هاي كنترلي همچون اهرم مالی،اندازه شرکت،طول عمر و عضويت در۵۰ شرکت برتر ایران مورد بررسي قرار گرفته است که نتایج این تحقیق منطبق بر جریان پژوهشی گروه اول چون فانگ و همکاران(۲۰۰۹)، آمیهاد و مندلسون (۱۹۸۶) و گامبرس و همکاران(۲۰۰۳) ادمانس (۲۰۰۹) ؛ادماتی و پفلیدر(۲۰۰۹)؛ پالمیتر(۲۰۰۲) ؛ خانا وسونتی(۲۰۰۴)؛ ساب رحمانیام وتیتمان(۲۰۰۲) می باشد
اين يافته ها مي تواند هم براي خط مشي گذاران بورس و حسابداري و همچنين مديران مالي مفيد باشد. مديران مالي قادرند از طريق افزايش قدرت نقد شوندگي سهام كه مي توانداز طريق افشاء اطلاعات و كاهش درجه اهرم مالي تحقق يابد باعث كاهش نرخ بازده مورد انتظار شده و از اين طريق عملكرد وارزش شركت را بيافزايند. همچنين يافته هاي اين تحقيق مي تواند براي خط مشي گذاران بورس و حسابداري از جهت بسط الزامات افشاء مفيد باشد.

 

منابع فارسی:
۱٫احمد پور، احمد و رسائیان، امیر. (۱۳۸۵).” رابطه بین معیار های ریسک و اختلاف بین خرید و فروش سها م در بورس اوراق بهادار تهران”، بررسی های حسابداری و حسابرسی، شماره ۴۶، ص۶۰-۳۷٫
۲٫جهانخانی، علی و یزدانی، ناصر. (۱۳۷۴). ” بررسی تأثیر نوع صنعت، اندازه، ریسک تجاری و درج

ه اهرم عملیاتی شرکتها بر میزان بکارگیری اهرم مالی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران”، مطالعه مدیریت، شماره۱۷ و ۱۸، ص۱۸۶- ۱۶۹٫
۳٫رضازاده، جواد و آزاد، عبداله. (۱۳۸۷).” رابطه بین عدم تقارن اطلاعاتی و محافظه کاری در گزارشگری مالی”، بررسی های حسابداری و حسابرسی،۸۰-۶۳٫
۴٫فخاری ،حسین و فلاح محمدی ، نرگس (۱۳۸۸) . ” بررسی تأثیر افشای اطلاعات بر نقد شوندگی سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ” تحقیقات حسابداری۴٫ ص ۱۴۸-۱۶۳
۵٫مهرگان ، نادر و رضایی ، روح اله (۱۳۸۸). ” راهنمای ای ویوز ۶ در اقتصاد سنجی” نشر نور علم
۶٫نمازی، محمد و ابراهیمی ،شهلا. “بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد مالی جاری و آینده شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران” تحقیقات حسابداری ۴٫ ص ۴- ۲۵

منابع انگلیسی: