چکیده

مراد از اشتغال خروج از منزل، پرداختن به کار معین، در اوقات مشخص، با حقوق و مزایای معین است و اصول و ارزش های اخلاقی، باید ها و نباید های اخلاقی است که راهنمای عمل بانوان شاغل، در موارد تزاحم می باشد. با نگاهی کوتاه به مباحث کار و اشتغال و بیان آثار و پیامدهای آن، به بیان برخی از عمده ترین اصول و ارزش های اخلاقی حاکم بر اشتغال بانوان می پردازیم . آنچه از این تحقیق به دست آمده این است که اشتغال بانوان با رعایت اصول و ارزش های اخلاقی نه تنها مورد تأیید اسلام است ، بلکه در مواردی ضرورت پیدا می کند. این اصول اخلاقی عبارت اند از (۱ رعایت عفت و تقوا ؛ (۲ رعایت حقوق همسر؛ (۳ رعایت حقوق فرزندان.روشی که مورد استفاده شده در این تحقیق توصیفی ازنوع زمینه یابی وابزار مورد استفاده در این تحقیق کتابخانه ای و پرسشنامه ای است .وجامعه آماری این پژوهش شامل زنان شاغل در شهرستان دهاقان ونمونه شامل ۱۰۰ نفر از زنان شاغل شهر می باشد .یافته های پژوهش بین تعداد فرزندان ووضعیت سکونت واستقلال مالی ومشکلات خانوادگی زنان شاغل رابطه معناداری وجود دارد

.کلمات کلیدی :زنان ،اشتغال ،اخلاقی ،مشکلات ،مالی

بیان مسئله

هر جامعه متشکل از گروه ها و افراد مختلف است، بزرگ ترین گروه و قشر هر جامعه که به شکل طبیعی دیده می شود گروه های جنسی هستند، زن و مرد بودن افراد به راحتی و توسط هر کسی قابل تشخیص می باشد. این دو قشردر جامعه علاوه بر تفاوت های فیزیکی و جنسیتی که با هم دارند در نقش ها، علایق و خواسته ها نیز با هم متفاوتند. یکی از مهمترین نقش های زنان که پیکره اجتماع را حفظ نموده است نقش زایش و باروری آن ها و نیز نقش مادری و همسری و حفظ بنیان خانواده می باشد. شاید دلیل اینکه در جوامع سنتی ساختار خانواده کمتر دستخوش تغییر شده و خانواده کارکرد خود را حفظ نموده است این باشد که نقش زنان در درون خانه پر رنگ تر است و آنان کمتر به اجتماع راه یافته اند .اما با توجه به روند توسعه در دنیای امروز و نیاز به نیروی کار و نیز با رشد طرز فکر اشخاص نمی توان جامعه ای را تصور کرد که خالی از ایفای نقش اقتصادی زنان باشد، در دهه های اخیر علاوه بر نقش تاریخی زنان، اشتغال نیز جزئی از نقش های زنان شده است. اشتغال زنان علاوه بر پیامدهای مثبتی که در وضعیت اقتصادی خانواده داشته، آثار منفی و مخربی نیز در خانواده داشته است. (چنگیزی، ۱۳۸۰ ،ص( ۵۰

مشکلات زنان شاغل امری اجتناب ناپذیر است به خصوص در زنان متأهل که دارای فرزند هستند این مشکلات بیشتر به چشم می خورد، به همین دلیل در این پژوهش این دسته از زنان مدنظر قرار گرفته و بر مشکلات این گروه تأکیده شده است.

چرا اشتغال و اشتغال گرایی امروزه بین زنان افزایش پیدا کرده و اشتغال زنان چه تأثیری بر کارکرد خانواده دارد؟ چه مشکلاتی در پس اشتغال زنان وجود دارد؟

اشتغال به معنای هر فعالیت فکری و بدنی است که قانوناً مجاز بوده و به منظور کسب درآمد (نقدی یا غیرنقدی) صورت می گیرد. زن شاغل به خانمی اطلاق می شود که علاوه بر کارهای منزل و خانه داری، شغلی

بیرون از منزل دارد و در قبال آن دستمزد دریافت می کند. (مسجدیان،

۱۳۷۱،ص( ۴۲

در دهه های اخیر میزان مشارکت زنان در عرصه های اجتماعی به طور جدی و چشمگیری افزایش یافته است و زنان پایگاه قابل توجهی را در عرصه اقتصاد احراز نموده اند و نمی توان تصور کرد که مانند گذشته تنها مردان به کار بیرون از منزل بپردازند، یعنی با نگاه واقع بینانه می توان گفت که امروزمردان به تنهایی نمی توانند از پس امور اقتصادی و اجتماعی برآیند و اگر در یک نگاه انتزاعی برای لحظه ای نقش زنان را در این عرصه حذف کنیم، دنیا دچار اختلال در امور خواهد شد.

امروزه با میزان تحصیلات عالی و نیز در اختیار داشتن فرصت ها و سمت های شغلی فراوان در بین زنان اشتغال آنان نیز افزایش یافته است. در بین اغلب مردان به خصوص در کشورهای توسعه یافته این باور وجود دارد که نیازی به کار زن نیست و جای زن در خانه و در کنار فرزندان است و با وجود افزایش اشتغال زنان همچنان مخالفت ها و مشاجرات مردان در این مورد وجود دارد. در خانواده هایی که مردان دارای درآمد کمتری هستند اشتغال زنان بیشتر به چشم می خورد. زنان شاغلی که فاقد فرزند هستند گرایش کمتری به مشکلات خانوادگی دارند و مردان نیز کمتر ابراز نارضایتی می کنند و زنان شاغل دارای فرزند بیشتر با مشکلات درگیر هستند. عوامل زیادی در ایجاد مشکلات خانوادگی زنان شاغل دخیل هستند که برخی از آن ها عبارتند از:

تعداد و سن فرزندان، نارضایتی همسران، کارهای منزل، ساعات زیاد کار، دوری راه و غیره که این عوامل زمینه سرگردانی و خستگی زنان را فراهم کرده و این خستگی باعث عدم رسیدگی کافی به امور خانوادگی شده و در نهایت منجر به اعتراض همسر و فرزندان می شوند. (علویون، ۱۳۸۳،ص(۶۵

درباره اشتغال زنان نظریه هایی مطرح شده که در اینجا تئوری »پارسونز« در نظریه تفکیک نقش ها می پردازیم: »پارسونز« معتقد است که اشتغال

زنان، نظام خانواده را در معرض خطر قرار می دهد. او اشتغال زنان را نکوهش می کند و در نظام خانواده مرد را رئیس و نان آور خانواده دانسته و زن را بانوی خانه معرفی می کند. او معتقد است کار زن بیرون از منزل امری زیان بار است که زندگی خانوادگی را تحت الشعاع قرار می دهد و پیامدهای منفی زیادی را بر کارکرد خانواده خواهد داشت.