بررسی رابطه بین حاکمیت شرکتی و کیفیت سود با تأکید بر اقلام تعهدی اختیاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

چکیده
هدف از اين پژوهش، بررسي رابطه بین حاکمیت شرکتی(راهبری شرکت) و کیفیت سود با تأکید بر اقلام تعهدی اختیاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در دوره¬ی زمانی۱۳۸۷-۱۳۸۱ می باشد. در این پژوهش در پیروی از روش امتیازبندی حاکمیت شرکتی براون و کایلور (۲۰۰۶)، حاکمیت شرکتی با استفاده از ویژگی ¬های دوگانگی وظیفه مدیر عامل، استقلال هیئت مدیره، اندازه هیئت مدیره، مالکیت اعضای هیئت مدیره، مالکیت سرمایه گذاران نهادی، اندازه موسسه حسابرسی، دوره تصدی حسابرس، دوره تصدی مدیر عامل و رعایت قانون تجارت مورد ارزیابی قرار گرفته است و جهت اندازه گیری کیفیت سود بر اساس مدل تعدیل شده جونز (۱۹۹۱) از قدر مطلق اقلام تعهدی اختیاری استفاده شده است. جهت آزمون فرضیه های پژوهش از مدل¬های رگرسیونی خطی چندگانه (OLS) و تحلیل واریانس (ANOVA) استفاده شده و روش بررسی داده ها به صورت مقطعی می باشد. یافته های پژوهش نشان می دهند که بین کلیه ویژگی های حاکمیت شرکتی مورد استفاده در این پژوهش و کیفیت سود رابطه معنی داری وجود ندارد و همچنین بین کیفیت سود (قدر مطلق اقلام تعهدی اختیاری) شرکت های با حاکمیت شرکتی قوی، متوسط و ضعیف تفاوت معنی داری وجود ندارد .

واژه های کلیدی: حاکمیت شرکتی، کیفیت سود، اقلام تعهدی اختیاری

مقدمه
با توجه به مقوله¬ی جدایی مدیریت از مالکیت و مطرح شدن برخی تئوری ها از قبیل تئوری نمایندگی، تئوری ذینفعان، تئوری فرصت و دیگر تئوری ها، همیشه تردید و نگرانی هایی در مورد گزارش های مالی ارایه شده از طرف مدیران برای سهامداران، سرمایه گذاران، اعتباردهندگان و سایر ذینفعان وجود دارد (حساس یگانه، ۱۳۸۴). اختیار عمل مدیران در استفاده از اصول تحقق و تطابق و استفاده از برآورد و پیش بینی از جمله عواملی است که کیفیت اطلاعات گزارش شده را تحت تاثیر قرار می دهد. از یک طرف به دلیل آگاهی بیشتر مدیران از شرکت، انتظار می رود به گونه ای اطلاعات تهیه و ارایه شود که وضعیت شرکت را به بهترین نحو منعکس کند. از طرف دیگر ممکن است بنا به دلایلی نظیر ابقاء در شرکت، دریافت پاداش و سایر عوامل، مدیر خواسته یا ناخواسته وضعیت شرکت را مطلوب جلوه دهد. بنابراین مدیران شرکت ها در برخی موارد بنا به انگیزه های مختلفی اقدام به مدیریت سود کرده و بر این اساس، کیفیت سود شرکت ها تحت تاثیر مبانی گزارشگری و صلاحدید مدیران آن ها قرار می گیرد. بررسی ادبیات مبتنی بر مدیریت سود، بیانگر وجود رویکردهای متفاوت با شناسه ای مختلف در تخمین و اندازه گیری اختیار مدیریت در تعیین سود گزارش شده است. یکی از مهم ترین این رویکردها، مبتنی بر کاربرد اقلام تعهدی اختیاری به عنوان شاخصی برای تعیین و کشف مدیریت سود در واحدهای تجاری است (مشایخی و همکاران، ۱۳۸۴). کیفیت سود در تحقیقات قبلی تعاریف متعددی داشته و اجماعی بر روی تعریف آن وجود ندارد. کیفیت سود را می توان به سه دسته تقسیم کرد: سطوح اقلام تعهدی، پایداری سود و سودی که منعکس کننده معاملات اقتصادی مربوط است. به طور کلی، هر چه سود گزارش شده به استفاده کنندگان کمک کند تا تصمیمات بهتری بگیرند آن سود با کیفیت تر محسوب می شود (خواجوی و ناظمی، ۱۳۸۴).
عوامل زیادی می تواند بر بهبود کیفیت سود شرکت ها تأثیرگذار باشد که یکی از این موارد، سازوکارهای حاکمیت شرکتی می باشد. موضوع حاکمیت شرکتی از دهه ۱۹۹۰ در کشورهای پیشرفته صنعتی جهان نظیر امریکا، انگلستان، کانادا و برخی کشورهای اروپایی مطرح شد. سابقه این امر به گزارش معروفی به نام گزارش کادبری بر می گردد که در سال ۱۹۹۲ منتشر شده و به برقراری سیستم کنترل داخلی و حسابرسی تأکید زیادی نموده است. بعد از آن به دلیل بحران های به وجود آمده در بورس های جهان به ویژه سپتامبر سیاه ۱۹۹۷ و افشای ماجرای رسوایی های ورلدکام، انرون و … منجر به تصویب قانونی به نام قانون ساربینز اکسلی در امریکا گردید. حاکمیت شرکتی، در برگیرنده مجموعه روابط بین سهامداران، مدیران، حسابرسان و سایر افراد ذینفع است که متضمن برقراری نظام کنترلی به منظور رعایت حقوق سهامداران جزء و اجرای صحیح مصوبات مجمع و جلوگیری از سوء استفاده های احتمالی می باشد. وجود سازوکارهای حاکمیت شرکتی، تضمین کننده منافع سرمایه گذاران، اعتباردهندگان، مشتریان و سایر افراد ذینفع است و زمینه تحقق آن از طریق اتخاذ تصمیمات بهینه توسط هیئت های اجرایی و تدوین قوانین و مقررات لازم الاجرا فراهم می شود. تمامی این موارد، تامین کننده چهار هدف اصلی ایفای مسئولیت پاسخ گویی، شفافیت، عدالت (انصاف) و رعایت حقوق ذینفعان است (حساس یگانه و خیرالهی، ۱۳۸۷). هدف از اعمال حاکمیت شرکتی، اطمینان یافتن از وجود چارچوبی است که توازن مناسبی بین آزادی عمل مدیریت، پاسخگویی و منافع ذینفعان مختلف فراهم آورد. بنابراین می توان فرض کرد که کیفیت سود و حاکمیت شرکتی با هم ارتباط منطقی دارند.
اکنون با توجه به مدیریت سود اتفاق افتاده در شرکت های مختلف که باعث پایین آمدن کیفیت سود این شرکتها شده است، در این پژوهش در پی آن هستیم که ببینیم آیا بین حاکمیت شرکتی و کیفیت سود گزارش شده شرکتها رابطه ای وجود دارد؟ و همچنین با افزایش در سطوح حاکمیت شرکتی و اعمال سازوکارهای کنترلی و نظارتی، دستکاری مدیران در حساب ها کاهش یافته و موجب بالا رفتن کیفیت سود گزارش شده شرکت ها می شود؟

پیشینه¬ی پژوهش
الف) پژوهش¬های مرتبط داخلی
پورحيدري و همتي(۱۳۸۳) در تحقيقي به بررسي اثر قراردادهاي بدهي، طرح هاي پاداش و ساختار مالکيت بر مديريت سود در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته و به اين نتيجه رسيدند که بين نسبت بدهي بر حقوق صاحبان سهام و مديريت سود ارتباط مثبت و معنی داراي وجود داشته اما بین پاداش و ساختار مالکيت با مدیریت سود ارتباط معنی داراي وجود ندارد. حساس يگانه و يزدانيان ( ۱۳۸۵) در تحقيقي به بررسي تأثير اصول حاکميت شرکتي بر کاهش مديريت سود در ايران پرداخته و به این نتیجه رسیدند که بین سه مورد از ویژگی هاي حاکميت شرکتي (وجود مديران غيرموظف، عدم وجود مديرعامل شرکت بعنوان رئيس يا نايب رئيس هيئت مديره و وجود حسابرسان داخلي) و مديريت سود رابطه معني داري وجود نداشته اما بين وجود سرمايه گذران نهادي و مديريت سود در شرکت هايي که درصد مالکيت سرمايه گذاري نهادي در آن ها بيش از ۴۵% مي باشد رابطه معني داري وجود دارد. مشایخ و اسماعیلی (۱۳۸۵) به بررسی رابطه بین کیفیت سود و برخی از جنبه های اصول راهبری در شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران پرداخته و به این نتیجه رسیدند که بین کیفیت سود و درصد مالکیت اعضای هیئت مدیره و تعداد اعضای غیرمؤظف هیئت مدیره رابطه ای وجود ندارد. مرادزاده فرد و همکاران (۱۳۸۸) در تحقيقی تحت عنوان بررسی رابطه مالکيت نهادی سهام و مديريت سود در شرکت های پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران به اين نتيجه رسيدند که بين سطح مالکيت نهادی سهام و مديريت اقلام تعهدی رابطه منفی وجود داشته و با افزايش درصد مالکيت نهادی سهام، انعطاف پذيري شرکت جهت مديريت اقلام تعهدی کاهش مي يابد.

ب) پژوهش¬های مرتبط خارجی
چانگ و همکاران (۲۰۰۲) در تحقيقي با هدف بررسي ارتباط جريان هاي نقد آزاد و مديريت سود در شرکت ها دريافتند که نظارت بيروني توسط ۶ موسسه بزرگ حسابرسي و سرمايه گذاران نهادي، رابطه جريان هاي نقد آزاد و استفاده از اقلام تعهدي اختياري در مديريت سود را کاهش مي دهد. ميترا (۲۰۰۲) در تحقيقي با بررسي اطلاعات ۳۸۶ شركت عضو بورس اوراق بهادار نيويورك به اين نتيجه رسيد كه حضور سهامداران نهادي در شركت ها مؤثر واقع شده و سبب كاهش مديريت سود اعمال شده توسط مديران گرديده است. دينگ و همکاران (۲۰۰۷) در تحقيقي به بررسي نقش ساختار مالکيت شرکت ها در مديريت سود پرداخته و به اين نتيجه رسيدند كه بين تمركز مالكيت و مديريت سود يك رابطه غير خطي وجود دارد. بدين صورت که وقتي تمرکز مالکيت ۵۵ تا ۶۰ درصد است رابطه بين تمرکز مالکيت و مديريت سود مثبت بوده و زماني که تمرکز مالکيت بيش از ۶۰ درصد است اين رابطه منفي مي باشد. کورنت و همکاران (۲۰۰۸) در تحقيقي در زمينه سرمايه گذاران نهادي و مديريت سود شواهدي يافتند که نشان مي داد مالکيت سرمایه گذاران نهادي که نظارت بر شرکت را افزايش مي دهد، استفاده متهورانه از آزادي عمل حسابداري را مهار مي کند و همچنين نسبت سهامي که در مالکيت سرمايه گذاران نهادي مي باشد، تعداد سرمايه گذاران نهادي شرکت، نسبتي از هيئت مديره که از طرف سرمايه گذاران نهادي منصوب مي شوند يا عنصري غير مؤظف و مستقل مي باشد ميانگين اقلام تعهدي اختياري و مديريت سود را به طور معني داري کاهش مي دهند. تحقیقی در امریکا توسط وی جیانگ و همکاران (۲۰۰۸) در مورد رابطه بین حاکمیت شرکتی و کیفیت سود انجام شده است. در این تحقیق، حاکمیت شرکتی بر اساس روش امتیازبندی حاکمیت شرکتی توسعه داده شده به وسیله براون و کایلور (۲۰۰۶) ارزیابی شده و کیفیت سود نیز بر اساس مدل تعدیل شده جونز با استفاده از اقلام تعهدی اختیاری اندازه گیری شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که افزایش سطوح حاکمیت شرکتی ارتباط معنی داری با کاهش اقلام تعهدی اختیاری و افزایش کیفیت سود دارد و در شرکت های با حاکمیت شرکتی ضعیف، احتمال مدیریت سود بیشتر است.

فرضيه های پژوهش
فرضیه¬ی اصلی اول: بین ویژگی های حاکمیت شرکتی و کیفیت سود رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه ها¬ی فرعی:
۱- بین دوگانگی وظیفه مدیر عامل و کیفیت سود رابطه معنی داری وجود دارد.
۲- بین استقلال هیئت مدیره و کیفیت سود رابطه معنی داری وجود دارد.
۳- بین اندازه هیئت مدیره و کیفیت سود رابطه معنی داری وجود دارد.
۴- بین مالکیت اعضای هیئت مدیره و کیفیت سود رابطه معنی داری وجود دارد.
۵- بین مالکیت سرمایه گذاران نهادی و کیفیت سود رابطه معنی داری وجود دارد.
۶- بین اندازه موسسه حسابرسی و کیفیت سود رابطه معنی داری وجود دارد.
۷- بین دوره تصدی حسابرس و کیفیت سود رابطه معنی داری وجود دارد.
۸- بین دوره تصدی مدیر عامل و کیفیت سود رابطه معنی داری وجود دارد.
۹- بین رعایت قانون تجارت و کیفیت سود رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه¬ی اصلی دوم: بین کیفیت سود شرکت های با حاکمیت شرکتی قوی، متوسط و ضعیف تفاوت معنی داری وجود دارد.

جامعه آماری، نمونه آماری و دوره زمانی پژوهش
جامعه آماري اين پژوهش شامل تمامي شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي‌باشد. به علت گستردگی حجم جامعه آماری و دشواری های خاص حاصل از آن و هم چنین وجود برخی نا هماهنگی ها میان اعضای جامعه در ارتباط با داده های مورد نیاز پژوهش، شرایط زیر برای انتخاب نمونه آماری قرار داده شده و نمونه آماری پژوهش به روش حذف سیستماتیک انتخاب شده است:
۱- سال مالی شرکت ها منتهی به پایان اسفند ماه هر سال باشد.
۲- تا پایان سال ۱۳۸۰ در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشد.
۳- طی قلمرو زمانی پژوهش، هیچ گونه توقف فعالیت نداشته و دوره مالی خود را تغییر نداده باشند.
۴- معاملات سهام آن ها به طور مداوم در بورس اوراق بهادار تهران صورت گرفته باشد و توقف معاملاتی بیش از چهار ماه نداشته باشند.
۵- کلیه اطلاعات مورد نیاز از شرکت ها برای پژوهش در دسترس باشد.
۶- جزء شرکت های سرمایه گذاری (هلدینگ) نباشند.
توجه به شرایط یاد شده، منجر به انتخاب ۷۲ شرکت به عنوان نمونه آماری این پژوهش شد. از آن جا که هر شرکت در طی سال‌های ۱۳۸۷- ۱۳۸۱ دارای ۷ مجموعه اطلاعات مالی قابل استخراج در صورت‌های مالی می باشد، بنابراین تعداد کل مشاهدات برابر با ۵۰۴ مورد است.

روش گردآوری و تجزیه و تحلیل داده های پژوهش
جهت گردآوری اطلاعات در خصوص تبیین ادبیات موضوع پژوهش، از روش کتابخانه ای و مطالعات اسنادي استفاده گردیده و به منظور دستیابی به اطلاعات مورد نیاز جهت پردازش فرضیه های پژوهش، از اطلاعات موجود در نرم افزار شركت ره آورد نوین و بررسي صورت هاي مالي شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با مراجعه به سایت رسمی بورس اوراق بهادار تهران استفاده شده است. در این مرحله پس از جمع آوری داده های آماری، جهت جمع بندی و محاسبات مورد نیاز از نرم افزار Excel استفاده شده است و نتایج به دست آمده از آن، در بسته نرم افزار آماری SPSS نسخه ۱۶ وارد شده و فرضیات پژوهش مورد تجزیه و تحلیل نهایی قرار گرفته اند. لازم به ذکر است که روش بررسی داده ها به صورت مقطعی می باشد.

روش انجام پژوهش و محاسبه متغیرهای مربوطه
با توجه به این که این پژوهش به بررسی ارتباط بین ویژگی های حاکمیت شرکتی و کیفیت سود می پردازد، لذا روش پژوهش از نوع همبستگی می باشد. در ضمن، جهت آزمون تفاوت کیفیت سود بین سه گروه از شرکت های با حاکمیت شرکتی قوی، متوسط و ضعیف از آزمون تحلیل واریانس (ANOVA) نیز استفاده شده است. در این پژوهش ابتدا همبستگی و میزان توافق بین متغیر ها مورد آزمون قرارگرفته و سپس اقدام به برآورد مدل رگرسیونی شده است که در این صورت ویژگی های حاکمیت شرکتی به عنوان متغير مستقل و کیفیت سود به عنوان متغير وابسته مد نظر قرار گرفته است.
جهت آزمون فرضیه اصلی اول و فرضیه های فرعی، با استفاده از مدل رگرسیونی OLS (شماره ۱) رابطه بین ویژگی های حاکمیت شرکتی و کیفیت سود شرکت ها مورد آزمون قرار گرفته است. در راستای آزمون فرضیه اصلی دوم، یک بار با استفاده از مدل رگرسیونی OLS (شماره ۲)، حاکمیت شرکتی (امتیازبندی شده) در دو گروه قوی و ضعیف را با کیفیت سود مورد آزمون قرار داده و بار دیگر، جهت آزمون تفاوت کیفیت سود بین سه گروه از شرکتهای با حاکمیت شرکتی قوی، متوسط و ضعیف از آزمون تحلیل واریانس (ANOVA) استفاده شده است.
۱) AVDACC = 0 + 1 GOVSCORE + j(Control Variablesj) +
2) AVDACC = 0 + 1HG + 2 WG + j(Control Variablesj) +
در مدل های فوق، AVDACC قدر مطلق اقلام تعهدی اختیاری، GOVSCORE امتیازبندی حاکمیت شرکتی، HG حاکمیت شرکتی قوی، WG حاکمیت شرکتی ضعیف و Control Variablesj متغیرهای کنترلی است.
الف) قدر مطلق اقلام تعهدی اختیاری(AVDACC): به منظور اندازه گیری اقلام تعهدی اختیاری به عنوان شاخص اندازه گیری کیفیت سود، از مدل تعدیل شده جونز به شرح ذیل استفاده شده است که در معادله شماره (۳)، مقدار اقلام تعهدی اختیاری (DAit) مشخص می شود و هر چه مقدار آن بیشتر باشد نشانگر پایین بودن کیفیت سود است و بالعکس. در این پژوهش از قدر مطلق اقلام تعهدی اختیاری استفاده شده است تا اثر اقلام تعهدی افزاینده سود و کاهنده سود توأماً مورد بررسی قرار گیرد.
۱) TAit/A it-1 = 1 (1/Ait-1) + 2 ( REVit – ARit) / Ait-1 + 3 (PPEit/ Ait-1) + it
2) NDA it = 1 (1/Ait-1) + 2 ( REVit – ARit) / Ait-1 + 3 (PPEit/ Ait-1)
3) DA it = (TAit/Ait-1) – NDAit
در رابطه های فوق، REVit تغییرات در درآمد حاصل از فروش شرکت i ما بین سالهای t و t-1 ، ARit تغییرات در حسابهای دریافتنی شرکت i ما بین سالهای t و t-1، PPEit ارزش ناخالص اموال، ماشین آلات و تجهیزات (داراییهای ثابت) شرکت i در سالt ، TAit معرف مجموع اقلام تعهدی، Ait مجموع دارایی ها، NDAit اقلام تعهدی غیر اختیاری، DA it اقلام تعهدی اختیاری و it خطای مدل در سال t برای شرکت i است.
در ضمن، مجموع اقلام تعهدی(TAit) به یکی از دو روش زیر، با توجه به اطلاعات موجود محاسبه می شود:
TAit =Eit -OCFit
DEPit- ( STDit CLit- CASHit)-( it – CA TAit=(
در رابطه های فوق، Eit معرف سود خالص قبل از اقلام غیر مترقبه، OCFitوجوه نقد حاصل از عملیات، CAit دارایی های جاری، CASHit وجوه نقد، CLitبدهی های جاری،STDit بدهی های کوتاه مدت و DEPit استهلاک است. که مقادیر آنها با تقسیم بر میانگین کل دارایی ها استاندارد می شوند.
ب) امتیازبندی حاکمیت شرکتی(GOVSCORE):
متغیر مستقل این پژوهش، حاکمیت شرکتی می باشد که بر اساس روش امتیازبندی حاکمیت شرکتی براون و کایلور (۲۰۰۶) مورد ارزیابی قرار گرفته است. بر اساس این روش در سطح هر شرکت، حاکمیت شرکتی با ۹ سؤال با توجه به ۹ ویژگی مربوط به حاکمیت شرکتی به شرح ذیل مورد ارزیابی قرار گرفته و نتایج به صورت صفر و یک مشخص می شود. در سوال های ۲ تا ۸، پاسخ بلی برابر با حاکمیت شرکتی قوی بوده و با متغیر مصنوعی یک بیان می شود و بالعکس. در سؤال های ۱ و ۹، پاسخ بلی برابر با حاکمیت شرکتی ضعیف بوده و با متغیر مصنوعی صفر بیان می شود و بالعکس.
۱- دوگانگی وظیفه مدیر عامل(DUALRES): آیا مدیرعامل شرکت، رئیس یا نایب رئیس هیئت مدیره است؟
۲- استقلال هیئت مدیره(BRDIND): آیا تعداد اعضای غیرمؤظف نسبت به اعضای مؤظف در هیئت مدیره شرکت بیشتر است؟
۳- اندازه هیئت مدیره(BRDSZE): آیا اندازه هیئت مدیره شرکت بزرگتر است؟
۴- مالکیت اعضای هیئت مدیره(BRDOWN): آیا میزان مالکیت اعضای هیئت مدیره شرکت بیش از ۵۰% است؟
۵- مالکیت سرمایه گذاران نهادی(INSOWN): آیا میزان مالکیت سرمایه گذاران نهادی شرکت بیش از۲۰% است؟
۶- اندازه موسسه حسابرسی(AUDSZE): آیا حسابرسی شرکت توسط یک موسسه حسابرسی با اندازه بزرگ تر (سازمان حسابرسی) انجام شده است؟
۷- دوره تصدی حسابرس(AUDTNUR): آیا دوره تصدی حسابرس شرکت ۵ سال و یا بیشتر است؟
۸- دوره تصدی مدیر عامل(EOTNUR): آیا دوره تصدی مدیر عامل شرکت بیش از یک سال است؟
۹- رعایت قانون تجارت(LAWMERCOMP): آیا گزارش بازرسان قانونی شرکت، حاوی برخی عملکردهای مغایر با قانون تجارت از طرف هیئت مدیره است؟

پس از آن که نتایج مربوط به مجموعه سوالات در سطح هر شرکت به صورت صفر و یک مشخص شد، تعداد پاسخ های بلی را که با متغیر مصنوعی یک مشخص شده است برای هر شرکت جمع زده و از نتیجه به دست آمده، با توجه به جمع کل سوالات نسبت گرفته و آن را به صورت درصد برای هر شرکت بیان می کنیم. شرکت هایی که امتیاز آن ها بیشتر از ۶۶% باشد دارای حاکمیت شرکتی قوی(HG) بوده و شرکت هایی که امتیاز آن ها کمتر از ۳۳% باشد دارای حاکمیت شرکتی ضعیف(WG) می باشند. در ضمن شرکت هایی که امتیاز آن ها مابین ۳۳% و ۶۶% قرار بگیرد دارای حاکمیت شرکتی متوسط (MG) می باشند.
پ) متغیرهای کنترلی(Control Variablesj):
در این پژوهش از متغیرهای دیگری به عنوان متغیرهای کنترلی به شرح ذیل استفاده شده است که عبارتند از:
اندازه شرکت: با ضرب کردن قیمت هر سهم شرکت در پایان سال به تعداد سهام در جریان شرکت (لگاریتم طبیعی داراییهای شرکت) محاسبه می شود.
نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری: عبارت است از ارزش بازار یک سهم عادی تقسیم بر ارزش دفتری آن.

یافته های پژوهش
الف) یافته های آمار توصیفی و همبستگی بین متغیرها
در نگاره های ۱ و ۲ آمار توصیفی و همبستگی بین متغیرهای کمّی مورد استفاده در این پژوهش ارایه شده است. با توجه به این که برای متغیرهایی با مقیاس اندازه گیری اسمی و رتبه ای به جای ضریب همبستگی، از مفهوم میزان همگونی یا توافق استفاده می شود، لذا در نگاره های ۳ و ۴ میزان همگونی بین متغیرهای مربوط ارایه شده است.

نگاره ۱٫ یافته های حاصل از آمار توصیفی پژوهش
قدر مطلق اقلام تعهدی اختیاری(AVDACC) ارزش بازار به ارزش دفتری (Mv/Bv) اندازه شرکت(Size)
میانگین ۲۸۸۸/۰ ۸۲۰۲/۲- ۳۲۶۱/۱۱
انحراف معیار ۲۷۰۵/۰ ۷۲۷۸/۱ ۸۸۸۹/۰
حداقل ۰۰۰/۰ ۵۳/۷- ۹۴/۹
حداکثر ۱۰/۱ ۰۹/۰ ۲۶/۱۳

نگاره ۲٫ نتایج حاصل از آزمون همبستگی پیرسون
قدر مطلق اقلام تعهدی اختیاری
(AVDACC) ارزش بازار به ارزش دفتری (Mv/Bv) اندازه شرکت
(Size)
اندازه شرکت(Size) 031/0- 029/0-
ارزش بازار به ارزش دفتری (Mv/Bv) 194/0
* معنی دار در سطح اطمینان ۹۵% .

نگاره ۳٫ نتایج حاصل از آزمون مجذور اتا
Dualres Brdind Brdsze Brdown Insown Audsze Audtnur Eotnur Lawmercomp
AVDACC 154/0 009/0 130/0 005/0 126/0 171/0 011/0 040/0 026/0
Mv/Bv 158/0 098/0 100/0 009/0 084/0 065/0 062/0 046/0 070/0
Size 145/0 092/0 085/0 190/0 031/0 059/0 111/0 062/0 064/0

نگاره ۴٫ نتایج حاصل از آزمون ضریب کرامر
Dualres Brdind Brdsze Brdown Insown Audsze Audtnur Eotnur
Lawmercomp 131/0
226/0 090/0
447/0 057/0
627/0 097/0
409/0 265/0
025/0 059/0
615/0 067/0
637/0 055/0
640/0
Eotnur 072/0
540/0 011/0
922/0 038/0
746/0 061/0
603/0 73/0
534/0 009/0
938/0 196/0
104/0

Audtnur 278/0
018/0 186/0
114/0 040/0
735/0 051/0
663/0 346/0
003/0 453/0
000/0

Audsze 291/0
013/0 011/0
923/0 009/0
936/0 074/0
530/0 134/0
254/0

Insown 208/0
078/0 022/0
854/0 042/0
720/0 158/0
180/0

Brdown 111/0
346/0 148/0
208/0 002/0
988/0

Brdsze 040/0
735/0 153/0
194/0

Brdind 186/0
114/0