چکیده

ستونهای لولهای فولادی دو جداره پر شده با بتن (CFDST) در سازههایی مانند پلها، ساختمانهای بلند و دکلهای انتقال برق مورد استفاده قرار

میگیرند. در تحقیق حاضر، با استفاده از نرمافزار عناصر محدود ABAQUS، رفتار این نوع ستونها با مقطع دایره و مربع با تغییر نسبتهای توخالی و ضخامت صفحه انتهایی بالایی و تاثیر آنها بر شکلپذیری، ظرفیت باربری و تغییر شکل پلاستیک ستونهای CFDST تحت بار محوری فشاری مورد بررسی قرار گرفت. نتایج بررسی نشان داد، ظرفیت باربری و شکلپذیری ستونهای CFDST تحت فشار محوری، با افزایش ضخامت صفحه انتهایی بالایی و کاهش نسبت توخالی افزایش مییابند. همچنین هر چه صفحه انتهایی بالایی ضخیمتر و نسبت توخالی کوچکتر

باشد، محدوده تغییرشکل پلاستیک لولههای فولادی بزرگتر میشود و با افزایش پارامترهای مورد نظر نقطه ماکزیمم تغییرشکل پلاستیک بزرگتر

میشود.

کلمات کلیدی: ستونهای دو جداره پر شده با بتن (CFDST)، فشار محوری، نسبت توخالی، صفحه انتهایی، تحلیل عناصر محدود

-۱ مقدمه

اعضای لوله ای فولادی دو جداره پر شده با بتن (CFDST) اعضای مرکبی شامل لوله های فولادی داخلی و بیرونی با بتن پر شده مابین آنها
هستند. این نوع مقاطع داری مزایای بهتری نسبت به فولاد بدون بتن یا بتن مسلح بدون پوشش می باشند. مقطع فولادی توخالی هم به عنوان قالب

برای بتن و هم مانند فولاد در بتن مسلح، عملکرد سازهای دارد و بتن نیز کمانش موضعی مقطع فولادی را از بین میبرد و یا اینکه به تاخیر می-

اندازد و به صورت قابل ملاحظهای شکلپذیری را افزایش میدهد. ستونهای لولهای فولادی دو جداره پر شده با بتن (CFDST) در مقایسه با ستونهای لولهای فولادی پر شده با بتن (CFST) متداول، مزیتهای بسیاری مانند وزن مخصوص سبکتر، ظرفیت باربری بیشتر و شکلپذیری
بهتری دارند. همچنین به اثبات رسیده است که اجرای این نوع از ستونها هم از لحاظ مصالح مصرفی اقتصادی بوده و هم اینکه سرعت اجرای

آن بالا است؛ بنابراین میتوان در هزینهها صرفه جویی کرد .]۱[

مقاطع CFDST به عنوان یک عضو سازهای توسط بسیاری از محققین در سالهای اخیر مانند Yagishita و همکاران ]۲[، Uenaka و
همکاران ]۳[، رفتار ستونهای CFDST با مقطع دایرهای در جداره داخلی و خارجی توسط Tao و همکاران ]۴[، تحت شرایط بارگذاری پایدار

بلند مدت توسط Han و همکاران ]۵[، مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج بررسی نشان داده است که لوله فولاد داخلی مقاطع CFDST می-تواند قبل از رسیدن به مقاومت نهایی خود از بتن پر شده محافظت کند. برای نسبت قطر لوله به ضخامت مقطع عرضی، محدودیت مقطع فولادی

پر شده با بتن را می توان به لوله بیرونی اعمال کرد، در حالی که این نوع مقاطع شامل لوله فولاد توخالی می باشد. اعضائ CFDST رفتاری مشابه

لوله های فولادی پر شده با بتن((CFST دارند. با توجه به اینکه در ستونهای CFDST لوله داخلی توسط بتن محبوس شده در برابر آتش

محافظت شده است، از مقاومت مناسبی در برابر آتش برخوردار هستند .]۶[ نمایش شماتیک از کاربردهای ستونهای CFDST در پلها و ساختمانهای با ارتفاع بلند به ترتیب در شکل ۱(a) و ۱(b) نشان داده شده است.

شکل:۱ ستونهای CFDST استفاده شده در پلها و ساختمانها (a) پایههای پل (b) ستون در ساختمانهای بلند مرتبه

در کارهای پژوهشی گذشته، بررسیهای متعدد FEA بر روی ستونهای کامپوزیت انجام شده است. Han و همکاران ]۷[ مدلهای عددی را
برای رفتار استاتیکی و چرخهای ستونهای CFDST انجام دادند و اندرکنش بین بتن و لولههای فولادی را بررسی نمودند. Huang و همکاران

]۸[ مدل FEA جهت شبیهسازی عملکرد فشاری محوری انجام دادند.
در مقاله حاضر بررسی عددی انجام شده بر روی ستونهای لوله فولادی دو جداره پر شده با بتن )CFDST( تحت بارگذاری فشاری محوری با نسبت سطح فشار یکسان ارائه شده است. هدف از بررسی حاضر سه مورد میباشد: اول، بررسی عددی رفتار ستونهای CFDST با بارگذاری فشار محوری، دوم، مقایسه رفتار بین ستونهای CFDST با مقاطع دایره و مربع، و سرانجام، تاثیر تغییر نسبت توخالی و ضخامت صفحه انتهایی

بالایی بر شکلپذیری و ظرفیت باربری ستونهای .CFDST

-۲ مدل تحلیلی المان محدود
شکی نیست که مطالعه آزمایشگاهی می تواند اطلاعات بیشتری در مورد رفتار سازه ای ارائه دهد. با وجود این، گاهی اوقات انجام آزمایش

بر روی نمونه های CFDST از نظر اقتصادی پرهزینه و زمان بر است. خوشبختانه، روش المان محدود بـه سـرعت توسـعه یافتـه کـه یـک ابـزار
قدرتمند برای محققان مهندسی فراهم کرده است.

مدلسازی المان محدود سه بعدی غیرخطی با استفاده از نرمافزار المان محدود ABAQUS برای شبیهسازی ستونهای CFDST انجام شده است. ستونهای آزمایشگاهی انجام شده توسط Han و همکاران ]۹[ برای مدلسازی المان محدود غیرخطی در مقاله حاضر انتخاب شده که در

شکل ۲ مشاهده میشود.

شکل :۲ ستونهای CFDST دایره و مربع شکل

مشخصات مقاطع مورد استفاده توخالی دایره در لوله داخلی و بیرونی (CHS) و توخالی مربع در لوله داخلی و بیرونی (SHS) در جدول ۱ داده

شده است که در آن:

، به ترتیب قطر (عرض) و ضخامت لوله فولادی بیرونی، ، به ترتیب قطر (عرض) و ضخامت لوله فولادی داخلی،
، به ترتیب قطر(عرض) بیرونی صفحه بارگذاری و ضخامت آن ۸۰ میلیمتر، ضخامت صفحه انتهایی بالایی و ضخامت صفحه

انتهایی پایینی ۱۲ میلیمتر بوده و طول مقاطع ۱۳۸۰ میلیمتر میباشد.

جدول :۱ مشخصات مقاطع دایره و مربع

(mm) (mm) (mm) (mm) (mm) (mm) (mm) Specimen

۴۲ ۴ ۳۲۲ ۳٫۷۵ ۱۱۲ ۵٫۷۲ ۴۶۰ CHS1

۴۲ ۴ ۳۲۲ ۳٫۷۵ ۱۱۲ ۵٫۷۲ ۴۶۰ SHS1

به منظور صحت شبیهسازی رفتار واقعی ستونها، پارامترهای مهم از قبیل نوع المان محدود، مش، اندرکنش بتن-فولاد، شرایط مرزی و اعمال

بار مورد نیاز در شبیهسازی ستون قرار داده شده است. در همین حال، مدلهای سازهای جداره فولاد، صفحه انتهایی فولاد و بتن مهم هستند که به طور مناسب در مدلسازی در نظر گرفته شدهاند.

-۲,۱ نوع المان محدود، مش، اندرکنش بتن-فولاد، شرایط مرزی و اعمال بار
کتابخانه المان نرمافزار المان محدود ABAQUS جهت انتخاب نوع المانهای جداره فولاد و هسته بتن ستون در ایـن مطالعـه مـورد اسـتفاده قرار گرفت. برای مدلسازی جدارههای فولادی از المان Conventional Shell چهار گرهی خطی با انتگرالگیری کامل )S4(، دارای شش درجـه آزادی انتقالی و دورانی در هر گره میباشد، استفاده شده است .]۱۱[ برای مدلسازی هسته بتنی در نرمافزار، از المان Continuum یا Solid شش وجهی هشت گرهی، دارای سه درجه آزادی انتقالی در هر گره با روش انتگرال گیری کامل خطی که در نرمافزار ABAQUS با C3D8 نشان داده میشود.
اندازههای مختلف مش المان محدود برای پیدا کردن یک اندازه مش معقول که بتواند نتایج دقیق فراهم کند، بررسی شدند. در نتیجه، مشخص

شد که اندازه مش مربوط به ۱۱۰۰۸ المان برای مقطع دایره و ۸۶۲۴ المان برای مقطع مربع می تواند نتایج دقیق به دست آورند. بنابراین، این اندازه مش برای صحتسنجی پیشبینی رفتار ستونها در تحلیل المان محدود غیرخطی استفاده شد. شکل ۳ مشبندی المان محدود استفاده شده در

مقاطع را نشان میدهد.