چکیده: اسانس های روغنی مایعات معطری هستند که از قسمت های مختلف گیاهان (گل، دانه، برگ وغیره . . .) استخراج می شوند. این ترکیبات دارای طیف وسیعی از فعالیت های زیستی از جمله فعالیت آنتی باکتریال و آنتی اکسیدان هستند ولی متاسفانه ناپایداربوده و حلالیت کمی در آب دارند. انکپسوله کردن فرایندی به منظور افزایش پایداری و حلالیت اسانس های روغنی است. به طور کلی می توان روش های انکپسوله کردن را به دو دسته تقسیم بندی کرد، دسته اول روش های فیزیکوشیمیایی هستند مانند: complex coacervation، molecular inclusion، liposome encapsulation، high pressure technologies و دسته دوم روش های مکانیکی هستند مانند: خشک کردن پاششی و اکستروژن . دراین تحقیق به بررسی برخی از روش های انکپسوله کردن اسانس های روغنی، مزایا ومعایب آن ها پرداخته شده است.

۱

مقدمه

اسانس های روغنی مایعات روغنی معطر به دست آمده از اجزای گیاهان (گل ها، شکوفه ها، دانه ،برگ، شاخه های جوان ، پوست، بوته، چوب، میوه وریشه) هستند. اسانس های روغنی حاوی ترپن ها ، فنل ها، آلدهید ها ،استر، کتون ها و دیگر ترکیبات هستند و دارای طیف وسیعی از فعالیت های زیستی شامل جلوگیری از رشد باکتری ها ، مخمر ها و کپک ها هستند. این ترکیبات آبگریز هستند و محل اصلی فعالیت آن ها غشا . انکپسوله کردن اسانس های روغنی درون میکروکپسول ها وسیله ای برای کنترل آزاد سازی و تحویل در محل مشخص به منظور بیشترین فعالیت ضد میکروبی روغن ها است. در بیشتر موارد انکپسوله کردن به تکنولوژی گفته می شود که در آن ترکیبات زیست فعال کاملا پوشانده شده و با با یک مرز فیزیکی حفاطت می شوند. این تکنولوژی حدودا ۰۶ سال پیش گسترش یافت وامروزه در داروسازی استفاده زیادی دارد (به خصوص برای آزاد سازی داروها و واکسن ها) هم چنین برای صنعت غذا نیز مناسب است. یکی از مهمترین دلایل انکپسوله کردن مواد فعال پایدارکردن آنها در محصول نهایی در طول فرآیند است. فایده ی دیگر کنترل آزاد سازی اسانس های روغنی در محل مورد نظر می باشد. به علاوه انکپسوله کردن به منظور جلو گیری از واکنش با ترکیبات دیگر در غذا مانند اکسیژن است . انکپسوله کردن موجب پایداری ترکیبات زیست فعال در طول فرایند ونگهداری شده و جلوی واکنش های نامطلوب با ماتریکس غذا را می گیرند. عمدتا ترکیبات زیست فعال بسیار سریع وارد واکنش می شوند. انکپسوله کردن موجب کاهش فرایند تجزیه ی این ترکیبات مانند اکسیداسیون و هیدرولیزشده یا به طور کلی جلوی تجزیه را می گیرد. پوشش ها و مواد حامل نقش مهمی را در فرایند انکپسوله کردن بازی می کنند زیرا مسئول حفاظت از اسانس های روغنی و ایجاد یک آزاد سازی کنترل شده هستند. این مواد باید بر اساس روغن خاصی که انکپسوله می شود و خصوصیات انکپسوله ی نهایی انتخاب شوند. ۶معمول ترین مواد دیواره ای که برای انکپسوله کردن اسانس های روغنی استفاده می شوند شامل نشاسته (OSA) octenyl succinicanhydride، ، بتا سیکلو دکسترین ها، صمغ آکاسیا، مالتودکسترین ومخلوطی از آن ها است. اخیرا کیتوزان و فسفولیپید ها نیز به عنوان مواد پوشش دهنده استفاده می شوند.