چکیده

در این تحقیق سعی بر آن شده است تا به بررسی عوامل مؤثر در سرای سالمندان برتأمین نیازهای جسمی و روحی و عاطفی سالمندان و بـویژه احسـاس امید و رضایت آنها پرداخته شود. از جمله اهداف این پژوهش میتوان اینگونه اشاره کرد: -۱یافتن راه کارهایی برای پیشگیری از شیوع افسـردگی در بـین سالمندان ساکن در سرای سالمندان. -۲ایجاد انگیزه به ادامه ی زندگی در بین سالمندان. -۳بهره گیـری از عوامـل روانشـناختی در بـرانگیختن احسـاس خشنودی و امید به زندگی. فرضیاتی که در این پژوهش مطرح است عبارتند از : -۱ سلامت جسـمانی در حفـظ امیـد و ایجـاد انگیـزه در زنـدگی نقـش مؤثری دارد. -۲ خانه ی سالمندان با ایجاد فضایی که دارای حس تعلق برای سالمندان است می تواند تأمین کننده سلامت روانی در ممدجویان باشـد . -۳ امکان اشتغال در میان سالمندان در ایجاد انگیزه مؤثر است. -۴حفظ سر زندگی خانه ی سالمندان با کاشتن گل و گیاه توسط سالمندان می توانند حـس آرامش و امید را بین مددجویان تقویت کند. بررسیهای انجام گرفته در ایران حاکی از آنست که مطالعات در زمینـه ی عوامـل ایجـاد کننـدهی احسـاس رضایت و امید در سرای سالمندان و در میان مددجویان بسیار محدود است، لذا در این مقاله سعی شـده نقـاط مطـرح نشـده در دادههـای پیشـین بیـان گردد. در این تحقیق با تهیه پرسشنامه و در اختیار گذاشتن آن به ۱۰۰ نفر از سالمندان مراکـز سـالمندان در تهـران، قـزوین گرگـان و بررسـی نتـایج و مقایسه آنها بهم این نتیجه حاصل شد، میزان رضایت و امید سالمندان ساکن در گرگان نسبت به دو شهر دیگر بسیار کمتر است.

کلمات کلیدی: سرای سالمندان، سالمندان، رضایت از زندگی

۱

مقدمه

در هر جامعه اعضای آن به گروههای سنی مختلف طبقهبندی میشوند و هر یک از این گـروههـا بـه تناسـب عمـر و اقتضـای سـن نیازهای خاصی دارند که برای رسیدن به تعادل باید به این نیاز پاسخ گفت. یکی از آسیب پذیرترین ردههای سنی، افـراد سـالمند مـی-باشند که با توجه به کاهش میزان مرگ و میر، بالا رفتن سن امید به زندگی، جمعیت آنها به طور دائم در حال افزایش اسـت. بنـابراین امروزه توجه به نیازهای ویژه سالمندان و پاسخگویی مناسب به این نیازها با توجه به شرایط ویژه جسمی روحـی و ذهنـی سـالمندان از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

از عمدهترین آثار تغییرات قرن حاضر در ابعاد فرهنگی و اقتصادی و سیاسی جوامع مختلف، تغییر در سـاخت خـانواده بـه عنـوان بهترین و اصلی ترین رکن اجتماعات بشری است. خانوادهها از یک نظام خویشاوندی گسترده به یک خانواده هستهای تبدیل شدهانـد و یکی از مهمترین کارکردهای خانواده که مراقبت از سالمندان خانواده بوده دستخوش تحول گردیده است. خـانواده بـه دلیـل کـوچکتر شدن، افزایش تعداد طلاقها و افزایش تعداد زنان شاغل این وظیفه را در مواردی به نهادها و موسسات خاص واگـذار کـرده اسـت. ایـن نهادها موسسات حداقل در کشور ما از استانداردهای بسیار پایینی برخوردار هستند و کیفیت مطلوبی را ارائه نمیدهند.

پیشینه تحقیق

در آزمایشی که توسط گروهی از روانشناسان در سال ۱۹۷۸ در انگلستان صورت گرفت، مشخص شد، یکی از عواملی که در شـرایط روحی سالمندان تأثیر گذار است، تغییر محل سکونت آنهاست در واقع این یک واقعهی اصلی در زندگی آنهاست که سالمندان به ندرت به آن مبادرت میکنند.

پژوهشگران بر این باورند که میتوان از احساس شادکامی، برای درمان بیماریهای روانی، بالابردن نرخ امید و تـلاش بـرای ارتقـاء سطح زندگی در افراد استفاده کرد (لیبورمیرسکی و راس، ۱۹۹۷؛ سائول، .(۱۷ ,۱۶)(۱۹۹۰

Alpass FM و Neville S معتقدند که بین احساس تنهایی سالمندان و سلامت جسمانی و روانی آنان رابطـه منفـی وجـود دارد. همچنین آنها در تحقیق خود در سال ۲۰۰۳ به این نتیجه رسیدند که احساس تنهایی در بین سالمندان ساکن خانه سالمندان به طـور معنیداری بیشتر از سالمندانی است که با اعضای خانواده خود زندگی میکنند.