چکیده:

شناخت دقیق مراحل فنولوژیکی گیاهان می تواند به نهادهای اجرایی و نظارتی در جهت برنامه ریزی دقیق برای مدیریت صحیح چرای دام و دیگر بهره برداری ها کمک کند. تاکنون مطالعه دقیقی بر روی مراحل فنولوژیک گونه Suaeda aegyptiaca گزارش نشده است. به منظور شناخت مراحل مختلف فنولوژیکی گیاه علوفهای و خوراکی سیاهشور مصری ( Suaeda (aegyptiaca چهار منطقه در شهرستان قلعه گنج که از مناطق مهم در رویش این گیاه بودند شناسایی شدند و در هر منطقه ده پایه گیاهی انتخاب و نشانه گذاری شد و تمام مراحل مختلف گیاه شامل آغاز رویش گیاه، رشد رویشی، دوره برگدهی، شروع گلدهی، طول دوره گلدهی، آغاز ظهور بذور، زمان رسیدن بذور، طول دوره بذردهی در هر رویشگاه تعیین شد. نتایج حاصل از بررسی نشان داد که شروع برگدهی گیاه از ماه بهمن ماه تا اسفندماه است، بر اساس شواهد گیاه سیاهشور مصری در منطقه چراغ آباد در هفته اول بهمن و زودتر از سایر مناطق شروع به برگدهی می کند اختلاف بین مناطق در شروع دوره رویشی حدود ۳۵ روز است. اوج بذردهی در خرداد و تیرماه است. همچنین نتایج نشان می دهد که گیاهان در تمامی مناطق مورد بررسی تا پایان هفته دوم مهر ماه خشک می شوند. گیاه سیاهشور مصری در منطقه چاه باغ دیرتر از سایر مناطق علائم خشکی را به خود نشان داد و در منطقه تمگران زودتر از سایر مناطق و کمتر از هفت ماه تمام مراحل رشد خود را طی می کند و خشک می شود. با توجه به خاک منطقه چاه باغ در حفظ رطوبت می توان نتیجه گرفت که رطوبت و نوع خاک یکی از عوامل اصلی در افزایش طول دوره رویش رویش این گونه است.

کلمات کلیدی: سیاهشور مصری، قلعهگنج، Suaeda aegyptiaca، کرمان، فنولوژیک

مقدمه:

با حضور پایدار پوشش سبز باعث حفاظت عوامل مهم حیاتی (آب و خاک) خواهد شد و به یک تعادل زیست محیطی خواهیم رسید(.(۵ بررسی آثار حیاتی و تغییرهای مورفولوژیکی یک گیاه را در طول یک سال فنولوژی یا پدیده شناختی می گویند .(۳) مراتعفمعمولافدارایفسیستمفهایفپیچیدهفاکولوژیکی هستندفکهفتحتفتأثیرفتغییراتفعواملفآبفوفهوایی، عوامل خاکی، عوامل انسانی قرار دارندفکهفدر پدیدهفهایفزیستیفگیاهفنظیرفجوانهفزنی،فرشدفرویشی،گلدهیفوفبذردهیفبسیارفموثراند.ف مطالعهففنولوژیفبه منظورفبرنامهفهای جلوگیریفازفبرداشتفهایففبیفموقع وفشناختفارزشفغذاییفگونهفهایفگیاهی،فتعیینف زمان ورودفوفخروجفدامف،فجمعفآوریفبذر،فپرورشفزنبورف عسل، ازفبینفبردنفگونهفهایفمهاجم،فمبارزهفبافآفاتفگیاهی،فوف شناختفارزشفغذاییفگونهفهایفگیاهی حائزفاهمیتفاست .(۱) با شناخت مراحل فنولوژیک گیاهان علوفه ای و خوراکی می توان بهترین زمان را برای بهرهفبرداری از گیاهان در مناطق مختلف بر اساس ترکیباتفمؤثره آنها تعیین کرد. با آگاهی از فنولوژی گیاهان می توان مناسبترین دوره بهره برداری و مدت استفاده از آن را تعیین کرد و علاوه بر استفاده پایدار از منابع طبیعی می توان به تجدید حیات و احیای گیاهان نیز کمک کرد. ف

سیاهشور مصری (Suaeda aegyptiaca) گیاهی یکساله یا به ندرت دوساله به ارتفاع ۶۰ سانتیمتر، بدون کرک، دارای رنگ سبز روشن، ارغوانی یا قرمز، برگها به طول تا ۲۵ و قطر ۲ تا ۴ میلیمتر، تقریبا استوانهای، نیم استوانهای و یا ناودانی، نوک کند، گسترده یا کمانی افراشته، برگهای بالایی کوچکتر. زمان گلدهی تابستان و پاییز و رسیدن دانه پاییز. منطقه خلیج و عمانی و کم ارتفاع ایران و تورانی و در شورهزارها و حاشیه رودخانه دیده میشود .(۲) این گیاه بومی مناطق جنوب استان کرمان به ویژه شهرستان قلعه گنج است که از آن به عنوان علوفهای بسیار عالی برای شتر و همچنین از برگ های تازه این گیاه بصورت خام بعنوان چاشنی غذا و مانند سایر سبزیجات توسط مردم بومی مورد استفاده قرار می گیرد. برگهای گیاه سیاه-شور مصری که در بوشهر و جنوب ایران به نام کاکول مشهور است به طور سنتی مورد استفاده خوراکی مردم قرار میگیرد، این گیاه به عنوان محصول و گیاهی جدید توسط کشاورزان با آب شور کشت ودر بازارهای محلی به فروش میرسد .(۶) علوفهای مناسب برای تغذیه دام است و برای تغذیه دام و سوخت مورد استفاده قرار میگیرد .(۷) گیاه سیاهشور مصری علاوه بر استفاده استفاده خوراکی، در دامپزشکی برای از بین بردن انگل مورد استفاده قرار می گیرد .(۸)

تاکنون مطالعه دقیقی بر روی مراحل فنولوژیک این گونه گزارش نشده است. اما برخی مطالعات زیادی در خصوص فنولوژی گیاهان صورت گرفته که به برخی از آن ها اشاره می شود: