چکیده:

تعهد در عالم حقوق، اصولاً یا زاییده توافق اشخاص (اعمال حقوقی) و یا ناشی از رویدادهایی است که به حکم قانونگذار تعهدآوراست(وقایع حقوقی). چالش اصلی که این تحقیـق بــه آن پـرداخـت، عبــارت اسـت از بـررسی جـریان اصـل صحت در ایقاعات و تعهدآور بودن اراده یکجانبه شخص نسبت به خود به گونهای که بتواند منشأ حقی قانونی برای طرف مقابل شود. در این نوشتار، از روش توصیفی B تحلیلی استفاده شده و علاوه بر بررسی نظری دیدگاه موافقان این نهاد، تلاش شده است مصادیق احتمالی آن در قوانین ایران و فرانسه نیز مورد بررسی قرار گیرد. در نتیجه این تحقیق مشخص میشود که بر طبق اصل حاکمیت اراده، آزادی ایقاعات امری است قابل پذیرش و در صورت تردید در صحت یا عدم صحت ایقاعات، می توان با استناد به این اصول حکم به صحت آن داد. در عین حال در صورت وقوع عرفی ایقاع، اصل صحت در موارد شک جاری خواهد شد.

واژگان کلیدی: اراده، تعهد، عقد، ایقاع، عمل حقوقی، حاکمیت اراده، اصل صحت

۵۰

the accuracy Check of the Aqua t in Iran and France

Mehrnaz Javaherizadeh1,Omid Ghasemi2,Feysal Saeidi3

۱Department of Student Master of Rights, Scince and Research Branch, Islamic Azad University, Khouzestan Iran. Email: javaherizadeh@yahoo.com
2Department of PhD in Rights Science and Research Branch, Azad University,
Khouzestan Iran
3Department of PhD in Rights l Science and Research Branch, Azad University,
Khouzestan Iran

Abstract:

In the realm of law, obligation basically results from an agreement between persons (legal acts) or arises from events which are considered by the lawmaker as binding (legal events). That a person can, only of their free will, create a binding obligation on the part of themselves or another person is considered by certain jurists as unjustifiable and by certain others as exceptional. The main issue dealt with by this study is an examination of the doctrine of genuineness in unilateral obligations (unilateral legal acts) and the binding effect of a

SHUVRQʼV XQLODWHUDO ZLOO WRZDUG KLPVHOI/KHUVHOI LQ D ZD\ WKDW FRXOG create a legal right for the other party. In addition to reviewing the views of the proponents of this doctrine, the present study has made efforts to examine its likely examples and instances in Iranian and French laws. The results of this study show that according to the doctrine of free will, the freedom of unilateral obligations is an acceptable issue, and in case the genuineness of unilateral obligations is doubted or in case they are not genuine, they can be ruled as genuine on the basis of this doctrine. At the same time, in case a unilateral obligation occurs conventionally, the doctrine of genuineness will prevail in doubtful cases.

Keywords: Unilateral will, obligation, contract, unilateral obligation, legal act, freedom of will, doctrine of genuineness.

۵۱

مقدمه:

انسان موجودی دارای اراده و اختیار است که این اراده و اختیار در شئون مختلف زندگی او تجلی مییابد. از این جهت در احکام و دستورات اسلام، نقش اساسی به اراده انسان در انجام کارها داده شده است. در تمام تکالیفی که به عهده انسان گذاشته شده است میتوان عنصر اراده و نقش آن را به خوبی ملاحظه نمود. در فقه امامیه و حقوق مدنی اراده را جزو شرایط طرفین عقد حساب میکنند و آن را به دو شرط جداگانه اختیار و قصد تقسیم میکنند. هر گاه در هر عقد یا عمل حقوقی این دو شرط همراه با سایر شرایط وجود داشته باشند عقد صحیح است. در هر عملی قصد لازم است و به خصوص در عقود و ایقاعات داشتن اختیار و قصد ضروری است. اختیار مرحله رضایت به عمل حقوقی است و قصد مرحله تحقق و انجام عمل حقوقی است. در عقود و ایقاعات قصد و اختیار به عنوان دو شرط اساسی طرفین عقد بیان شده اند. اختیار در اینجا نقطه مقابل اکراه است. یکی از اصول مهم حقوق قراردادها اصل آزادی قرارداد است که به موجب آن اشخاص در انعقاد قرارداد مختار تلقی میشوند و قراردادهای منعقده میان طرفین معتبر و نافذ و مرتب آثار حقوقی است. این اصل در حقوق تمامی کشورها مورد تائید واقع شده لیکن استثنائات وارد بر اصل در همه قانونگذاری ها یکسان نمی باشد.
اصل آزادی اراده نیز قلمرو وسیعتری در مقایسه با اصل آزادی قرارداد داشته و تمامی اعمال و افعال انسانها را (اعم از حقوقی و غیر حقوقی ) در بر می گیرد و از آنجا که ایقاعات نیز از اعمال حقوقی می باشند بدین ترتیب این اصل، شامل ایقاعات نیز می شود و ایقاعات را نیز همانند عقود در بر می گیرد لذا در این تحقیق بر آن هستیم تا قلمرو این اصل را در ایقاعات در حقوق ایران و فرانسه مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهیم و ببینیم که مبنای این اصل در حقوق کشورهای ایران و فرانسه چیست و این اصل تا چه میزان در ایقاعات قابل اعمال است.

بیان مسأله:

. اعمال حقوقی وقایعی است که با اراده اشخاص به وجود آمده، آثار حقوقی آن نیز علی الاصول تابع همان اراده است؛ در حقوق فرانسه ( و کشورهای متاثر از آن) مجموع اعمالی که از نظر حقوق مدنی بدون قصد انشا نمی توانند وجود قانونی داشته باشد Acts juridiques (اعمال حقوقی) نامیده می شود۱ بنابراین عمل حقوقی عملی است که شخص با قصد حصول اثر حقوقی آن را به صورت ارادی انجام میدهد. مانند اینکه شخصی با قصد ایجاد عقد بیع، عمل فروختن را انجام میدهد. در مقابل رویدادهایی هستند که آثار حقوقی آن-ها در نتیجه اراده شخص نیست و به حکم قانون به وجود آمده است؛ اعم ازاین-که ایجاد خود واقعه، ارادی باشد (مثل غصب و اتلاف مال غیر) یا این-که طبیعی باشد (مثل مرگ و تولد شخص) به این رویدادهای حقوقی واقعه حقوقی گویند.۲

-۱ مبنای قاعده اصل حاکمیت اراده در ایقاعات چیست؟ (سئوال اصلی تحقیق) -۲ارکان اراده در ایقاعات کدامند؟

–۳منظور از اراده حقیقی در اعمال حقوقی کدام اراده است؟ –۴عیوب اراده در ایقاعات در حقوق ایران و فرانسه کدامند؟