بیانیه ای از استانداردهای حسابرسی مالی – طبق اصل ۱۳ APB

حسابرسی اجاره ها
۱- این بیانیه گزارش از اجازه ها توسط موجر و مستأجر و استانداردهای حسابرسی را نشان می دهد. در این اظهاریه اجاره به عنوان توافق انتقال های به منظور استفاده از ملک، زمین، تجهیزات، … برای مدت زمان مشخص تعریف شده است. همچنین شامل توافقهایی که به عنوان اجاره تعریف نشده اند مثل قرار داد ذخیره گرمایی برای تولید سوخت هسته ای نیز می باشد. ولی مواردی نظیر منابع طبیعی ( نفت، گاز، مواد معدنی ، چوب، .. ) و همچنین فیلمهای متحرک، بازیها، چاپ … را شامل نمی شود.

۲- این بیانیه نظریه شماره ۵ APB گزارشی از اجاره ها در اظهاریه های مالی مستأجران) اصل شماره ۷ APB ( حسابرسی اجاره ها در اظهاریه های مالی موجران) اصل شماره ۱۸ APB (روش حسابرسی سرمایه گذاریها با سرمایه معمولی) اصل شماره ۲۷ APB ( حسابرسی قراردادهای اجاره توسط سازندگان یا مالکان و گمان)، اصل شماره ۳۱ APB ( تعهدات مستاأجران) را

۳- این بیانیه با تنظیم قوانین اصل شماره ۲ قابل اجرا است.
۴- پیوست A زمینه ای از اطلاعات را نشان می دهد. پیوست B نتایج هئیت بررسی شامل فرضیات و دلایل قبول تعدادی از بندها و رد بقیه را نشان می دهد. پیوست D,C مربوط به حسابرسی احتیاجات موجر و مستأجر با توجه به این بیانیه می باشد و گزارش از قوانین مربوط به اجاره های معوقه در پیوست E آمده
تعریف اصلاحات

۵-a) طرفین مرتبط در معاملات . یک کارخانه و متعلقات آن مالک، فعالیت اقتصادی ( همکاری…) ، سرمایه گذاری توسط سرمایه گذار حقوقی و کارمندان به شرطی که افراد حقوقی توانایی نفوذ روی اجرا و سیاستهای مالی طرف مربوطه را داشته باشند در اصل ۱۸ APB تعریف می شوند. این نفوذ از طریق توسعه اعتبار مالی، سپرده، سند و ضامن انجام می شود.

b) دریافت اجاره . در تاریخ مورد توافق قولنامه نوشته می شود و توسط طرفین قرارداد امضاء می شود. اگر ملک توسط مستأجر در تاریخ قرار داد تصرف نشر دریافت اجاره به زمانی موکول می شود که ساخت ملک کامل شود و یا به تصرف مستأجر در آید.
C ) ارزش منصفانه ملک اجاره ای قسمت ملک در معامله توسط طرفین غیر مرتبط تعیین می شود. در زیر مثالهایی در مورد تعیین ارزش منصفانه ملک آمده است:

i) هنگامیکه موجر سازنده یا دلال باشد ارزش منصفانه ملک در زمان شروع قرار داد اجاره قیمت فروش آن خواهد بود. بنابراین تعیین ارزش منصفانه ملک با توجه به شرایط بازار در آن زمان تعیین می شود که ممکن است ارزش ملک کمتر از قیمت فروش و حتی کمتر از قیمت خود ملک باشد.

ii ) هنگامیکه موجر سازنده یا دلال نباشد ارزش منصفانه ملک در زمان شروع قرارداد معمولا قیمت خود ملک است و تعیین ارزش منصفانه با توجه به شرایط بازار در شروع اجاره خواهد بود. این امر نشان می دهد که ارزش ملک که ارزش ملک بیشتر یا کمتر از قیمت اصلی آن خواهد بود ( بند ( b ) 6 ) .

(d قراردا خرید اختیاری این ماده به مستأجر اجازه می دهد که به اختیار ملک اجاره ای را با قیمتی که کمتر از ارزش منصفانه است و در تاریخی که اختیار اعمال می شود خریداری کند.

(e تمدید اختیاری قرارداد این ماده به مستأجر اجازه می دهد که به اختیار مدت اجاره را با اجاره ای کمتر از اجاره منصفانه ملک در تاریخی که اختیار اعمال می شود تمدید نماید.
(f مدت اجاره مدت اجاره با شرایط زیر غیر قابل کنسل است: دوره ثابت اجاره بعلاوه (۱) همه دوره هایی که تمدید اختیاری معامله انجام شود. (۲) همه دوره هایی که تمدید اختیاری
(۳) همه دوره های قرار داد خرید خرید اختیاری (۴) همه دوره هایی که تمدید اجاره به اختیار موجر باشد.

و با شرایط زیر قابل کنسل است: (۱) هنگامیکه اتفاق غیر قابل پیش بینی رخ دهد. (۲) فقط با اجاره موجر. (۳) زمانیکه مبلغ اجاره تغییر نماید. (۴)
(g برآورد عمر اقتصادی ملک اجاره ای برآورد دوره باقی مانده در مدتی که ملک از نظر اقتصادی توسط افراد بیشتری استفاده شده
(h برآورد ارزش باقیمانده ملک اجاره ای برآورد ارزش منصفانه ملک اجاره ای در پایان مدت اجاره

(i ارزش باقیمانده تضمین نشده . برآورد ارزش باقیمانده ملک اجاره ای ( بند ۵) که توسط مستأجر یا طرف سوم غیر مرتبط با موجر تضمین شده
(j حداقل مقدار اجاره . (i از دیدگاه مستأجر: هزینه هایی که مستأجر در ارتباط با ملک اجاره ای بایستی بپردازد. به هر حال سپرده ای توسط مستأجر برای پرداخت هزینه هایی مثل بیمه تعمیر و مالیات در ارتباط با ملک اجاره ای بایستی فراهم شود. اگر اجاره شامل قرارداد خرید اختیاری باشد فقط حداقل هزینه های اجاره ( بند۵) و هزینه خرید گفته شده برای ملک را شامل می شود.

حداقل هزینه های اجاره شامل (a) حداقل هزینه های اجاره برای مدت اجاره . (b) سپرده ای که مستاجر برای ارزش باقیمانده ملک تا پایان مدت اجاره می پردازد. موجر می تواند مستأجر را برای خرید ملک در پایان مدت اجاره با یک مقدار مشخص ملزم کند. (c) مبلغی که مستأجر باید برای جبران خسارت یا تمدید اجاره در پایان زمان اجاره پرداخت کند. اگر مدت اجاره تمدید شود جریمه مربوطه شامل حداقل هزینه های اجاره نمی شود.

(ii از دیدگاه موجر: هزینه های گفته شده در قسمت بالا بعلاوه ارزش باقیمانده سپرده یا هزینه های اجاره در مدت اجاره توسط شخص سوم غیر مربوط با موجر و مستأجر به شرط اینکه شخص سوم از نظر مالی توانایی پرداخت تعهداتی که در ضمانت نامه آمده است را داشته باشد.

(k ارزش افزایش مطلق اجاره (۱) حداقل هزینه های اجاره ( بند (j) 5 ) به استثنای بخشی که توسط موجر پرداخت شده است . (۲) ارزش فعلی سپرده در شروع اجاره مساوی ارزش منصفانه ملک اجاره ای موجر در زمان اجاره منهای مالیات سرمایه گذاری توسط موجر

(L نرخ به همکاری نهایی مستأجر . در زمان شروع اجاره مستأجر ملزم می شود وجهی را برای خرید مال اجاره ای غرض نماید.
(m اولین هزینه ها. هزینه هایی که موجر در زمان بستن قرار داد پرداخت می کند.
طبقه بندی اجاره ها

۶- (a از دیدگاه مستأجر : (i) اجاره اصلی (ii) اجاره ای عملکرد
(b از دیدگاه موجر: (i) اجاره های اصلی این نوع اجاره ها . هنگامیکه سازندگان یادلالان اجاره را به عنوان وسیله فروش تولیداتشان استفاده می کنند افزایش می کنند افزایش می یابد. به هر حال موجر نیازی به دلال بودن برای فراهم کردن سود دلالی نیست . اگر یک مالک نه دلال ، اجاره ملک را در شروع قرارداد که ارزش کمتر یا بیشتر از قیمت اصلی دارد ارزش گذاری کند این اجاره به عنوان اجاره از نوع فروش است. تمدید این نوع اجاره بایستی به عنوان اجاره مستقیم مالی طبقه بندی شود. ( بند (b)17)

(ii اجاره های مستقیم مالی. این نوع اجاره ها به دلیل منفعتی که برای سازندگان و دلالان دارد افزایش نمی یابد به جزء زمانیکه مدت اجاره تمدید شود و ارزش منصفانه ملک مشابه شروع قرارداد اجاره است.
III
IV) اجاره ای عملکرد.
ضوابط طبقه بندی اجاره ها.
۷- در شروع قرارداد بهای اجاره به صورتهای زیر تعیین می شود: a- انتقال حواله اجاره از صاحب ملک به مستأجر در پایان مدت اجاره b- قرارداد خرید اختیاری ( بند (d) 5 ) c- مدت اجاره ۲۵ درصد بیشتر از برآورد عمر اقتصادی ملک باشد ولی اگر کمتر از ۲۵ درصد باشد از این ضابطه نمی توان استفاده کرد.
d- ارزش ملک در شروع اجاره با حداقل هزینه های اجاره ( بیمه- تعمیرات – مالیات- … ) است که توسط موجر پرداخت می گردد. بیشتر از ۹۰ درصد ارزش منصفانه ملک اجاره ای موجر در شروع قرارداد توسط او تعیین می شود و اگر ارزش ملک به کمتر از ۲۵ درصد کل برآورد عمر اقتصادی آن برسد این ضابطه را شامل نمی شود . موجر بایستی حداقل هزینه های اجاره را مطابق افزایش نرخ مطلق اجاره حساب کند.

۸- از دیدگاه موجر اگر در شروع قرارداد هر یک از چهار ضابطه بالا همراه با دو ضابطه پائین رخ دهد قرارداد بایستی به عنوان اجاره یا اجاره مستقیم مالی طبقه بندی شود.

(a حداقل هزینه های اجاره قابل پیش بینی است و موجر نباید از طبقه بندی اجاره به عنوان اجاره از نوع فروش یا اجاره مستقیم مالی جلوگیری کند.
(b هزینه های قابل پرداخت نامشخص توسط موجر طبق اجاره پرداخت می گردد. ضرورت برآورد هزینه هایی مثل ( بیمه- تعمیرات … ) که توسط موجر پرداخت شده نبایستی هیچ گونه تردیدی بوجود آورد.

۹- اگر در زمان مالک و مستأجر تمایل به تغییر مواد قرارداد نسبت به تمدید اجاره داشته باشند طبقه بندی متفاوتی نسبت به ضوابط بند ۸ و ۷ خواهیم داشت، دوره قرارد داد تغییر می یابد و قرارداد اصلاحی باید به عنوان قرارداد جدید فرض شود. همچنین هر عاملی که سبب تمدید اجاره در پایان زمان فعلی اجاره شود مثل تمدید اختیاری اجاره باید به عنوان قرارداد جدید فرض شود و مطابق بندهای ۸ – ۶ طبقه بندی شود.
اجاره های اصلی

۱۰- مستأجر باید اجاره اصلی را به عنوان دارائی در شروع مدت اجاره ثبت نماید و اگر مقدار تعیین شده از ارزش منصفانه ملک در شروع اجاره بیشتر شود مقدار ثبت شده باید به عنوان دارایی و ارزش منصفانه ملک باشد.

۱۱- به غیر از موارد بند ۲۵ و ۲۶ راجع به اجاره هایی مثل زمین طبق اجاره اصلی باید تحت شرایط زیر به دیگری واگذار شود واگذار شود. (a) اگر با ضوابط بندهای (a,b)7 مطابقت نکند دارائی به غیر از دوره استهلاک که بایستی جزء دوره قرارداد باشد به شخص دیگری واگذار شود این دارائی با مقدار مورد نظر در پایان قرارداد به مستأجر واگذار می شود.

۱۲- در طول دوره اجاره ، حداقل هزینه های اجاره بایستی بین کاهش هر سپرده و بهره هزینه ها اختصاص یابد. اجاره های شامل مانده سپرده توسط مستأجر یا جریمه خسارت در صورت تمدید قرارداد ضابطه واگذاری که در بالا شرح داده شد دنبال کنید که میزان سپرده در پایان قرارداد مساوی مقدار سپرده یا جریمه در آن تاریخ باشد. مقدار فعلی هزینه های اجاره طبق قرارداد اصلاح شده با استفاده از نرخ بهره ثبت شده اجاره اولیه حساب می شود.

۱۳- دارائیهای ثبت شده و اجاره های اصلی باید به صورت جداگانه در ترازنامه تعریف شوند. همچنین تعهدات مربوط باید جداگانه در ترازنامه بعنوان تعهدات مالی در ترازنامه های طبقه بندی شده تعریف شوند و همچنین واگذاری هزینه ها باید جداگانه در اظهار نامه های مالی ثبت شوند.
۱۴- قبل از اتمام مدت اجاره تغییر در قوانین اجاره برای تمدید یا خاتمه آن به موارد زیر توجه کنید:

(a اگر قوانین اجاره در صورتی که حداقل اجاره باقیمانده تغییر کند (۱) هزینه ها طبق توافق جدید افزایش نمی یابد.
(۲) هزینه ها با توافق جدید افزایش می یابد اما قولنامه بعنوان اجاره اصلی طبقه بندی می شود.
(b به غیر از زمانیکه سپرده ارائه شده همانطور که در بند ۱۲ آمد غیر عملی باشد. تمدید قرارداد به روشهای زیر حساب شود. (۱) اگر تمدید اجاره بعنوان اجاره اصلی طبقه بندی شود بایستی طبق پاراگراف بالا (a) محاسبه شود.
(۲) اگر تمدید اجاره بعنوان اجاره عملکرد طبقه بندی شود اجاره فعلی باید ادامه پیدا کند تا به صورت اجاره اصلی در پایان مدت مقرر حساب شود.
(c اجاره اصلی با نادیده گرفتن دارایی و سپرده و با سود و ضررها محاسبه شود.
اجاره های عامل

۱۵- اجاره عملکرد بایستی در مدت اجاره زمانیکه قابل پرداخت است پرداخت شود.
۱۶- اطلاعات راجع به اجاره بایستی در اظهاریه های مالی مستأجر نوشته شود:

a – برای اجاره های اصلی: (۱) مقدار خالص دارائیهای ثبت شده طبق اجاره اصلی در ترازنامه. این اطلاعات ممکن است با اطلاعات قابل مقایسه برای صاحبان سرمایه جور شود. (۲) حداقل هزینه های اجاره بعدی در تاریخ آخرین ترازنامه ذکر شود. (۳) کل اجاره ها برای هر دوره در بیانیه / اظهار نامه/ نوشته شود.
b- مدت اجاره غیر قابل کنسل برای اجاره های عامل در یک سال:

(۱) حداقل هزینه های اجاره بعدی در تاریخ آخرین ترازنامه برای ۵ سال مالی. (۲) کل و جه اجاره ها در آینده در آخرین تاریخ ترازنامه دریافت می شود.
c- در اجاره های عامل، هزینه اجاره نامه برای هر دوره نسبت به اظهاریه ارائه شده با مقدار های جدا برای حداقل وجه اجاره نامه اجاره به مستأجر دیگر، حساب می شود ولی برای اجاره های یک ماه یا کمتر که تمدید نشده اند حساب نمی شود.
اجاره از نوع فروش

۱۷- a ) حداقل هزینه های اجاره بعلاوه مقدار باقیمانده سپرده نشده مطابق سود موجر بعنوان سرمایه ناخالص اجاره ثبت شود.
(b اختلاف بین سرمایه ناخالص در اجاره مقدار فعلی سرمایه ناخالص بعنوان درآمد وصول نشده ثبت می شود. سرمایه گذاری خالص در اجاره از سرمایه ناخالص منهای درآمد وصول نشده تشکیل شده است. درآمد وصول نشده بایستی با درآمدی در یک مدت کمتر و در یک دوره ثابت با سرمایه خالص به دیگری واگذار شود.

(c مقدار فعلی حداقل هزینه های اجاره با نرخ بهره اجاره باید به عنوان قیمت فروش ثبت شود. نرخ بهره مطلق
اجاره باید به صورت زیر پرداخت شود. هزینه های ملک اجاره ای بعلاوه هزینه های مستقیم اولیه منهای مقدار فعلی مانده سپرده نشده
(d مقدار برآورد مانده باید سالانه بازیگری شود اگر مقدار برآورد تعیین شده قبلی باشد باید بررسی شود که آیا کاهش در مقدار برآورد ماند موقتی است یا خیر اگر ثابت شد که کاهش موقتی بوده حسابرسی بایستی با استفاده از برآورد تغییر یافته اصلاح شود.
(f قبل از پایان مدت اجاره، تغییر در قوانین اجاره و تمدید اجاره و خاتمه آن:

(۱) اگر قوانین اجاره تغییر یابد: (a) به قوانین جدیدی طبق بند ۹ لازم نیست (b) قولنامه جدید لازم نیست اما بعنوان اجاره مستقیم مالی طبقه بندی می شود. اگر تغییر در قوانین اجاره با یک قولنامه جدید به عنوان اجاره عامل طبقه بندی شود سرمایه مانده خالص باید از حسابها خارج شود. ملک اعم از اجاره ای باید به عنوان دارایی با قیمت کمتر از ارزش منصفانه ثبت شود.

(۲) به جزء زمانیکه سپرده یا جریمه ارائه شده باطل اعلام می شود. قرارداد جدید با اجاره فعلی به صورت زیر حساب می شود. (a اگر تمدید بعنوان اجاره مستقیم مالی طبقه بندی شود به صورت گفته شده در پارگراف f محاسبه می شود (b اگر بعنوان اجاره عامل طبقه بندی شود اجاره فعلی ادامه پیدا می کند تا بعنوان اجاره از نوع فروش محاسبه گردد.
(۳) اجاره باید برای خارج کردن سرمایه خالص از حسابها ثبت مال اجاره ای با قیمتی کمتر از اصل آن محاسبه گردد.
اجاره های مستقیم مالی

۱۸- (a حداقل هزینه های اجاره ( بیمه – مالیات – تعمیرات … پرداخت شده توسط موجر) بعلاوه مقدار باقیمانده سپرده نشده بعنوان سودی برای موجر بعنوان سرمایه خالص اجاره ثبت می شود که توسط موجر محاسبه می گردد.

(b اختلاف بین سرمایه ناخالص اجاره تشکیل شده از سرمایه ناخالص منهای درآمد وصول نشده .
(c در اجاره هایی که شامل سپرده مانده یا جریمه خسارت با تمدید اجاره در پایان مدت آن، موجر بایستی روش پیشنهادی در پاراگراف ۱۷ را دنیال کند و تغییرات دیگر در قوانین اجاره توسط اجاره های مستقیم مالی محاسبه می شود.

(d برآورد مقدار مانده در پایان سال بازنگری شود.
اجاره های عامل
۱۹- این اجاره ها باید توسط موجر محاسبه شود.
(a) در ملک اجاره ای ، تجهیزات ، ملک نزدیک …. باید در ترازنامه ذکر شود.
(b) اجاره به عنوان درآمدی در مدت اجاره گزارش می شود و قابل دریافت است.
(c) اولین هزینه های مستقیم باید مدت دار باشند و مدت اجاره به ازای درآمد اجاره اختصاص می یابد
مشارکت طرف سوم

۲۰- هر گونه سود و ضرر فروش باید در زمان معامله مشخص شود به جزء (a) وقتیکه فروش بین طرفین مرتبط و قوانین بندهای ۲۹ و ۳۰ باشد (b) وقتیکه فروش به زور باشد

۲۱- فروش ملک با اجاره عملیاتی و یا ملکی که توسط خریدار طرف سوم به طرف دیگر اجاره داده شده است اگر فروشنده یا هر طرف مرتبط با او زیانهایی به مالک در ملک اجاره ای سبب شوند نباید به عنوان فروش تلقی شود
توافق نباید فاقد شرایط حسابرسی قرارداد به عنوان فروش باشد اگر فروشنده (a) حق الزحمه قابل قبولی را دریافت کند (b) ملزم به دادن اجاره مجرد به صاحب ملک توسط خریدار طرف سوم نشود.

۲۲- اگر فروش به طرف سوم به عنوان اجاره عامل یا ملکی که توسط خریدار طرف سوم به طرف دیگری اجاره داده شود به عنوان فروش ثبت نشوند ( به دلیل ضوابط بند ۲۱ ) و معامله باید به عنوان قرض حساب شود. تا زمانیکه سپرده به روش گفته شده سرمایه گذاری شود هزینه های اجاره پرداخت شده توسط مستأجر به عنوان اجاره عامل یا اجاره هایی که به عنوان درآمد ثبت می شوند حتی اگر اجاره ها مستقیما به خریدار طرف سوم پرداخت شده باشد بایستی توسط فروشنده ثبت شوند سود هزینه ها با نرخ تعیین شده مطابق قوانین شماره ۲۱ APB حساب می شوند، سود قابل دریافت و قابل پرداخت.
۲۳- زمانیکه اجاره سرمایه گذاری شده بخشی از فعالیتهای تجاری موجر باشد. اطلاعات زیر باید در اظهار نامه های مالی نوشته شوند. (a) برای اجاره های از نوع فروش و اجاره های مستقیم مالی :

(۱) سرمایه گذاری خالص در اجاره های از نوع فروش و اجاره های مستقیم مالی در تاریخی که در ترازنامه ها نشان داده شده است.
(۲) اجاره های دریافت شده برای ۵ سال مالی تا تاریخ آخرین ترازنامه تهیه شده.
(۳) درآمد وصول نشده شامل درآمدی است که برای جبران هزینه های اولیه در مقابل درآمد هر دوره پرداخت شده است.
(۴) کل اجاره شامل درآمد هر دوره با اظهار نامه درآمد ارائه شده.
(b) برای اجاره های عامل

(۱) اجاره نامه های غیر قابل کنسل تا آخرین تاریخ ترازنامه برای ۵ سال مالی
(۲) کل اجاره ها شامل درآمد هر دوره با اظهار نامه درآمد

(۳) توصیف عمومی از قوانین اجاره توسط موجر
اجاره های شامل ملک واقعی است:

۲۴- هدف از این بیانیه، اجاره هایی شامل ملک واقعی است که به چهار قسمت تقسیم می شوند:
(۱) اجاره هایی که فقط شامل زمین می باشند.(۲) شامل زمین و ساختمان (۳) فقط شامل تجهیزات (۴) فقط بخشی از ساختمان را شامل می شوند.
۲۵- زمین فروخته شده ملک اجاره ای که مستأجر طبق ضوابط بند (a,b) 7 اجاره را به عنوان اجاره اصلی و اجاره عامل پرداخت خواهد کرد. اگر ضابطه بند ۸ رخ دهد موجر باید اجاره را به عنوان اجاره از نوع فروش یا اجاره مستقیم مالی حساب کند. ضابطه (c) 7 برای زمین اجاره ای قابل قبول نیست.
۲۶- اجاره های شامل زمین و ساختمان که به روشی زیر محاسبه می شوند؟

(a) اگر ضوابط (a,b) 7 رخ دهد: (۱) حسابرسی مستأجران . زمین و ساختمان جداگانه توسط مستأجر سرمایه گذاری می شوند. بدین منظور مقدار اجاره بعد از کسر هزینه ها با ارزش منصفانه در شروع قرارداد اختصاص می یابد و زمین طبق ضوابط (a) 11 واگذار می شود.
(۲) حسابرسی موجران. اگر ضوابط بند (a,b) 7 و بند ۸ رخ دهد موجر باید اجاره را به عنوان واحد مستقل حساب کند همچنین طبق ضوابط بند (b, i)6 و (۲) b )6 به عنوان اجاره از نوع فروش یا اجاره مستقیم مالی (b) اگر ضوابط بند (a,b) 7 رخ دهد:

(۱) اگر ارزش منصفانه زمین کمتر از ۲۵ درصد ارزش منصفانه ملک اجاره ای باشد هر دو موجر و مستأجر باید زمین و ساختمان را به عنوان یک واحد مستقل فرض کنند و طبق ضابطه بند (c) 7 برآورد عمر اقتصادی. ساختمان مثل برآورد عمر اقتصادی واحد تلقی می شود.
(a) حسابرسی مستأجر، اگر ضوابط بند (c,d)7 رخ دهد، زمین و ساختمان واحد مستقل حساب می شوند. و واگذاری آن طبق قوانین بند (b) 11 خواهد بود و اجاره به عنوان اجاره عامل حساب می شود.

(b) حسابرسی موجران اگر ضوابط بند (c,b) 7 رخ دهد موجر باید اجاره را به عنوان واحد مستقل حساب کند.
(۲) اگر ارزش منصفانه زمین ۲۵ درصد بیشتر از کل ارزش منصفانه ملک اجاره ای باشد مستأجر و موجر باید ساختمان و زمین را جداگانه حساب کنند. حداقل هزینه های اجاره شامل هر نوع سود وزیان به زمین و ساختمان باید جداگانه حساب شوند.
(a) حسابرسی مستأجران : اگر ضوابط بند (c,d)7 رخ دهد ساختمان اجاره ای به عنوان اجاره اصلی حساب شده و و مطابق ضوابط بند ۱۱ واگذاری می شود. زمین نیز بایستی جداگانه به عنوان اجاره عامل حساب شود.

(b) حسابرسی موجران: اگر ضوابط بند (c,d) 7 رخ دهد، ساختمان باید به عنوان اجاره از نوع فروش محاسبه شود و طبق ضابطه (b,1) 6 و (b,2) 6 بع صورت اجاره مستقیم مالی حساب می گردد.

اجاره هایی که شامل تجهیزات می شوند.
۲۷- اگر اجاره شامل تجهیزات باشد قسمتی از هزینه های اجاره برای این قسمت برآورد می شود تجهیزات بایستی جداگانه طبق ضوابط بندهای ۸و ۷ حساب شوند.

اجاره هایی که فقط شامل بخشی از ساختمان می شوند.
۲۸- وقتی ملک اجاره ای بخشی از یک مجموعه بزرگتر باشد هزینه و ارزش منصفانه ممکن است قابل تعیین نباشند اگر قابل تعیین باشند. مستأجر و موجر باید اجاره را طبق قوانین بند ۲۶ حساب کنند به صورت زیر:

(a) مستأجر : (۱) اگر ارزش ملک اجاره قابل تعیین باشد مستأجر باید اجاره را طبق قوانین بند ۲۶ حساب کند. (۲) و اگر قابل تعیین نباشد مستأجر باید اجاره طبق بند ۷ با توجه به براورد عمر اقتصادی ساختمان حساب کند.

(b) موجر: اگر ارزش ملک اجاره ای و قیمت آن قابل تعیین نباشد موجر آن را به عنوان اجاره عامل حساب می کند. اجاره بین طرفین مرتبط
۲۹- به جزء مورد زیر اجاره های بین طرفین مرتبط با توجه به قوانین بند ۸ و ۷ طبقه بندی می شوند و اظهار یه های مالی طرفین مرتبط باید مشابه طرفین غیر مرتبط باشد. در چنین مواردی طبقه بندی و یا حسابرسی برای تشخیص اصل اقتصادی نسبت به اصل قانونی باید تعریف و تمدید قرارداد اجاره با طرفین مرتبط باید مشخص شود

۳۰- طبق قوانین اصل ۵۱ ARB برای تعیین سود سرمایه سود و زیان قراردادهای اجاره با طرف مربوطه در صورت حسابهای مالی حساب می شود.