چکیده:

ساختگاه سد شهید مدنی یا سد ونیار در روی رودخانه آجی چای و در ۵ کیلومتری شمال شرقی شهر تبریز، قرار دارد. و ساختمان آن، سنگریزه ای با هسته رسی در نظر گرفته شده است. این تحقیق جدید به منظور ارزیابی بیشینه شتاب زمین ناشی از زلزله های آینده در ساختگاه سد، انجام گردید و از نتایج به دست آمده معلوم گردید که، در گستره مورد بررسی تاکنون زلزله های متعدد با تلفات و خسارات فراوان رخداده، است. به طوریکه تنها، در طول سالهای بعد از ۱۹۰۰ میلادی بیش از ۲۵۰ حادثه زلزله رخداده و قوی ترین آنها زلزله های نهم ژانویه سال ۱۹۰۵ و بیست و هفتم آپریل سال ۱۹۳۱ بوده است. از نتایج بررسی داده های دستگاهی زلزله های رخداده در ۱۱۲سال گذشته هم معلوم گردید که اولاً تمرکز رومرکز این زمین لرزه ها، در سمت شم ال شرقی گسل شمال تبریز بوده، و چنین حالتی نشانگر فعال بودن گسل شمال تبریز و شیب نسبتاًتند آن به طرف شمال شرق می باشد، و ثانیاً، بزرگای زلزله ها بیشتر بین ۳ تا ۴/۵ درجه ریشتر و عمق کانونی آنها بین ۳۰ تا ۴۰کیلومتر زیر سطح دریا بوده و ثالثاً، در این مدت تا شعاع ۳۵ کیلومتری ساختگاه سد فقط ۱۳ حادثه زلزله و در شعاع ۱۶ کیلومتری فقط ۱ حادثه زلزله رخداده است. از نتایج محاسبه میانگین

بیشینه شتاب افقی زمین زلزله های محتمل در آینده هم معلوم گردید که، قوی ترین زلزله در آینده در مناطق پیرامون ساختگاه سد شهید مدنی، از تجدید فعالیت گسل شمال تبریز، به طول ۱۳۰ کیلومتر واقع در حاشیه شمالی شهر تیریز، ایجاد شده و بزرگا و شدت آن در منطقه رومرکز زلزله، به ترتیب برابر با ۷/۶ درجه ریشتر و۹/۱۱ درجه مرکالی اصلاح شده، و بیشینه شتاب زمین ناشی از آن زلزله در ساختگاه سد شهید مدنی برابر با ۰/۴۱۸ گال یا سانتیمتر بر مجذور ثانیه خواهد بود.

واژه های کلیدی: سد شهید مدنی، ساختگاه، زمین لرزه، گسل، بزرگا، شدت، شتاب زمین.

مقدمه :

ساختگاه سد شهید مدنی در ۵ کیلومتری شمال شرقی شهر تبریز، مرکز استان آذربایجان شرقی، در مختصات جغرافیایی (۴۶ /۲۲ /۳۰ ) شرقی، و (۳۸ /۰۷ /۰۰ ) شمالی، قرار دارد ( اشکال ۱ و (۲ و به علت نزدیکی به روستای ونیار، به نام سد ونیار نیز نامیده می شود. تامین آب کشاورزی دشت تبریز مهمترین هدف برای احداث این سد بر روی رودخانه آجی چای بوده، با توجه به نتایج مطالعات زمین شناسی مهندسی و ژئوتکنیک در مورد ساختگاه سد و وضعیت توپوگرافی محور سد و همچنین دسترسی به منابع قرضه مورد نیاز

ﻭ در نظر گرفتن مسایل اقتصادی آن، ساختمان سد، از نوع سنگریزه ای با هسته رسی انتخاب شده است. ارتفاع سد شهید مدنی از بستر سنگی ۸۶ متر و از بستر رودخانه ۴۸/۵ متر، و طول تاج آن برابر با ۲۷۸/۳۵ متر
ﻭ عرض آن برابر با ۱۰ متر می باشد.