چکیده
دریاچه ارومیه یکی از بزرگترین دریاچههای شور دائمی در جهان است. به منظور مطالعه تأثیرات خشکشدن دریاچه بر کیفیت هوای منطقه، مدل HYSPLIT برای شبیهسازی پراکنش نمکهای برجایمانده بر بستر دریاچه در بهار و تابستان استفاده شدهاست. غلظت ذرات نمک در شهرهای ارومیه و تبریز، به عنوان دو شهر اصلی در پیرامون دریاچه تخمین زده شدهاست و بر اساس نتایج بدستآمده، در %۹۹ موارد، غلظت میانگین روزانه از حد استاندارد(( ۱۵۰µgm- 3 فراتر میرود. تبریز، در ساحل شرقی دریاچه، بیشتر در بهار تحت تأثیر قرار میگیرد در حالیکه ارومیه در غرب دریاچه، در تابستان بیشترین غلظت را تجربه خواهدکرد.

کلمات کلیدی: دریاچه ارومیه، ذرات نمک، HYSPLIT

۱٫ مقدمه

دریاچه ارومیه در شمال غرب ایران، یکی از بزرگترین دریاچههای شور دائمی جهان و بزرگترین دریاچه خاورمیانه است ۹]، ۱۱، .[۲۰کاهش سطح دریاچه به طور کلی به علت کاهش جریانهای ورودی به دریاچه به علت تغییرات اقلیم جهانی((%۶۵، سدسازی((%۲۵ و کاهش بارندگی در حوزه دریاچه((%۱۰ است .[۹] با خشکشدن دریاچه، بستری پوشیده از نمک برجای میماند. این ذرات نمک معلق نه تنها کشاورزی و پوشش گیاهی منطقه را نابود میکنند بلکه بر اثر وزش باد، طوفانهای نمک را ایجاد خواهندکرد. ذرات نمک به همراه گرد و غبار معدنی بخشی از ریزگردهای تروپوسفری هستند. ریزگردهای تروپسفری تهدیدی برای سلامت افراد به ویژه عاملی برای ناراحتیهای تنفسی هستند .[۱۳] همچنین با کاهش فتوسنتز بر اکوسیستم تأثیر گذاشته و موجب تخریب سازهها براثر خوردگی میشوند .[۱۶ ] ریزگردها همچنین سبب تغییر اقلیم میشوند .[۱۰] این ذرات باعث تعدیل اثرات تابشی و توزیع گرما در جو میشوند و با اثر روی شکلگیری ابرها، چرخه هیدرولوژیکی را تغییر میدهند .[۲] با ادامه روند خشکشدن دریاچه ارومیه، برای ساکنین اطراف دریاچه، سرنوشتی مشابه آنچه برای ساکنین اطراف دریای آرال رخ داد، وجود دارد. طوفانهای نمک ناشی از خشکشدن دریای آرال، بر سلامت ساکنین منطقه اثر گذاشتهاست. هدف از این مطالعه، تخمین تأثیر خشکشدن دریاچه ارومیه بر کیفیت هوای شهرهای ارومیه و تبریز، به عنوان شهرهای اصلی اطراف دریاچه است (شکل.(۱

مدلهای متفاوتی برای مطالعه طوفانهای گرد و غبار در سطح منطقهای و یا جهانی طراحی شده و به کار رفتند ۶]، ۷، ۱۴، ۱۸، ۱۹، ۲۲، .[۲۳ مدلی که در این مطالعه به کار رفتهاست در سال ۲۰۱۰ توسط درکسلر و همکاران بر اساس ویژگیهای خاک و سرعت اصطکاکی آستانه باد طراحی شد.

دریاچه ارومیه در حال خشکشدن است و هنوز تحقیق دقیقی درمورد تأثیر خشکشدن آن بر کیفیت هوا در مقیاس محلی انجام نشدهاست. برای این تحقیق مدل [۳] HYSPLIT1 استفاده شدهاست.

۱ Hybrid Single-Particle Lagrangian Integrated Trajectory

۱

اولین کنفرانس ملی راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار

در بخشهای کشاورزی ، منابع طبیعی و محیط زیست

شکل : ۱ موقعیت دریاچه ارومیه و شهرهای اصلی اطراف دریاچه

۲٫ مواد و روشها
سطح دریاچه در سال ۱۹۹۸ در حدود ۶۰۰۰ km2 بود که بر اساس دادههای ماهوارهای به ۲۳۶۶ km2 در سال ۲۰۱۱ رسید [۲۱] (شکل . (۲ اگر کاهش سطح دریاچه، روندی مشابه را ادامهدهد، دریاچه تا حدود پنج سال آینده کاملاً خشک میشود.