چکیده

در این تحقیق تاثیر بقایاي گیاهی گندم و کلزا را در دو تیمار خاکورزي شامل خاکورزي معمول منطقه ( گاو آهن برگرداندار همراه با یک نوبت دیسک) و خاکورزي حداقل ( گاو آهن قلمی همراه با یک نوبت دیسک) و ۳ سطح نیتروژن ( ۰، ۷۵ و۱۵۰ کیلوگرم در هکتار) بر زیست توده علفهاي هرز کلزا بررسی شدند. آزمایش در قالب طرح کرتهاي خرد شده ۳ فاکتوره انجام گرفت و نتایج نشان دادند که در تیمار بدون بقایا جمعیت علفهاي هرز نسبت به تیمارهاي بقایاي گیاهی گندم و کلزا به صورت معنی داري کمتر بود. بالاترین زیست توده علفهرز در هر دو سال در تیمار بقایی گیاهی کلزا و سطح کودي ۱۵۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار به دست آمد. با افزایش کود نیتروژنه جمعیت علفهاي هرز افزایش یافت. نتایج نشان داد استفاده از روشهاي مختلف خاکورزي تاثیري روي علفهاي هرز نداشت. در تیمار بقایاي گیاهی کلزا در سال اول آزمایش جمعیت علفهرز زیرك و یولاف وحشی (Avena fatua) غالب بود در حالیکه در سال دوم جمعیت علفهرز یولاف وحشی و بی تی راخ (Galium aparine) غالب بود. بقایاي گیاهی گندم نسبت به بقایاي گیاهی کلزا بالاترین اثر را روي زیست توده علفهاي هرز داشتند.

واژههاي کلیدي: نوع بقایا، خاکورزي، مقادیر کود نیتروژن.

Effects of nitrogen rates and plant residue on biomass of rapeseed crop in two tillage system

A. Hejazi., S.A. Kazemein and M.J. Bahrani i Graduate student, Professor and assistant

Abstract

In this experiment the effects of wheat (Triticum aestivom L.) and rapeseed (Brassica napus L.) residues in two tillage methods [conventional tillage (moldboard plow with one disk) and reduced tillage (chisel plow with one disk)] and three N rates (0, 75 and 150 kg ha -1) on weed biomass of rapeseed were investigated. The experimental treatments were arranged in split plot based on randomized complete block design with three replications. A control treatment (no residue) was also included in the experiment. Results indicated that the different methods of tillage had no significant effect on weed biomass in both years. Application of wheat and rapeseed residue increased weed biomass compared with control (no residue). Increased N level from zero to 150 kg ha -1 increased weed biomass at various plant growth stages. Wild oat (Avena fatua) population was dominant in rapeseed residues in 1st year, while wild oat and clivers (Galium aparine ) population were dominant in 2nd year. Biomass increased. Wheat residues had the highest effect on
weed biomass compared to rapeseed residues.
Keywords: Residiue, Tillage, Different nitrogen rates.

مقدمه

افزایش دانستهها در ارتباط با زیست شناسی ( رشد و تولید مثل) علفهاي هرز با این ویژگی که از نظر اکولوژیکی پایدار و از جنبه اقتصادي مناسب باشند کمک شایانیمی کند. از این طریقمی توان در کوتاه مدت اثرات رقابتی علفهاي هرز و در بلند مدت نیز میزان بذر آنها را در بانک بذر کاهش داد .(۲) جوانهزنی بذر علفهاي هرز بستگی به دما و رطوبت خاك، خواب بذر و شرایط محیطی بین گونههاي مختلف متفاوت است .(۳) مک کلاسکی و همکاران (۵) نشان دادند که خاکورزي نسبت به عناصر غذایی روي جمعیت علفهاي هرز تاثیر بیشتري دارد آنها همچنین نشان داند علفهاي هرز چند ساله در شرایط استفاده از خاکورزيهاي حداقل شایع تر

Weed Ecophysiology Page 266

سومین همایش علوم علفهايهرز ایران، بهمنماه ۲۶۷ ۱۳۸۸

هستند.نتایج اسچریبر (۶)و ینیش و همکاران((۷نشانمی دهد که بذرها در شرایط استفاده از خاکورزي حداقل به سطح خاك نزدیکتر است و بنابراین شرایط مساعدتري براي جوانهزنی دارند.

مواد و روش ها

این پژوهش در سال۱۳۸۶- ۸۷ و۱۳۸۷ -۸۸ در مزرعه تحقیقاتی داشکده کشاورزي دانشگاه شیراز ( باجگاه ) انجام شد. آزمایش در قالب طرح کرتهاي دو بار خرد شده به صورت فاکتوریل با ۳ فاکتور انجام گرفت. فاکتور اصلی روشهاي مختلف خاکورزي و فاکتور فرعی اول نوع بقایا و فاکتور فرعی دوم مقادیر مختلف کود نیتروژنه در سه تکرار بود.