چکیده
گذراندن ساعتهای طولانی در محیطهای کاریمعمولاً برای کارمندان خسته کننده و استرس زا است. هر

تلاشی در راستای کاهش این خستگی و تنش نتیجهی مثبت در روند کاری و افزایش کیفیت این فضاها و ایجاد تعلق فضایی در پی خواهد داشت.

دسترسی به فضای سبز میتواند حس تعلق به محیط کاری را در کارمندان ایجاد کند و همچنین میتواند در کاهش خستگی و کم شدن استرس کارکنان تأثیر بسزایی داشته باشد.

این مقاله به تاثیر فضای سبز در ایجاد حس تعلق به محیط کار می پردازد.این بررسی از طریق مطالعات کتابخانه ای و پرسشنامه می باشد و در نتیجه فضای سبز به عنوان عاملی مهم در ایجاد حس تعلق به محیط کار مطرح میشود.

واژههای کلیدی: محیطهای کاری، خستگی و تنش، فضای سبز ، حس تعلق .

۱

-۱ مقدمه

ریشه ارتیاط و علاقه انسان به گیاه از سالهای بسیار دور و شاید از دوران انسانهای اولیه نشأت می گیرد. ارتباط با طبیعت ضروری ترین شرط برای هنرمند است هنرمند انسان است او خود طبیعت است بخشی از طبیعت است در میان فضای طبیعی (پل کله)۱در طول تاریخ استفاده از گیاه مسیر تکاملی و اشتقاق علمی گسترده أی داشته است. در این راستا از زمان مهاجرت قوم ماد به فلات ایران مردم این سرزمین همواره در توسعه فضای سبز و کاشت گیاهان کوشا بوده اند به طوری که روزگاری ایران به نام کشور گل وبلبل شهرت داشت. متأسفانه در دوران اخیر در کشور ما گیاهان مورد بی مهری بسیار قرار گرفته اند، بدین جهت بالا بردن سطح آگاهیهای مردم در مورد فضای سبز و آشنایی با خواص گیاهان ضرورتی است که مانع بروز فاجعه نابودی شهرها بر اثر آلودگی هوا و محیط زیست می گردد. به همین منظور اهمیت دادن به نقش فضای سبز در زندگی انسانها و ایجاد علاقه بیشتر به درخت وگل وچمن در وجود هرکس امری است بسیار مهم که در اینجا به طور اختصار به مواردی از آن اشاره می شود که امید است علاقه و تفکر بیشتری را برانگیزد و هرکس بتواند ×مشوقی دلسوز برای ایجاد فضای سبز در محیط زندگی خود باشد

×نقش فضای سبز در زندگی انسان

اصولا فضای سبز بر بر سلامت جسمانی موجب آرامش روان،بازده کاری بیشتر و کیفیت زندگی برتر می گردد (ابراهیم زاده، عبادی جوکندال،.(۳۹:۱۳۸۷ از نظر زیباییشناسی تماشای درختان سرسبز و گلهای زیبا و رنگارنگ و آرایش بدیع گونههای مختلف گیاهان که در ابعاد مختلف در کنار یکدیگر به چشم میخورد انسان را به آرامش و آسایش فکری میرساند و امروزه ثابت شده است که بعضی درختان با ترشح مادهای به نام فیتونسید ایجاد یک حالت آرامش و خلسه در انسان میکنند. بنابراین فضای سبز در ایجاد تعادل عصبی انسان نقش عمدهای ایفا میکند

گیاهان با توجه به سیمای ظاهری خود میتوانند در تزئین محیط و ایجاد چشماندازی مطلوب کمک کنند. در بحث زیباسازی فضای سبز تلطیف و پاکسازی هوا، اصلاح و بهبود شرایط زیستمحیطی شهر و شرایط طبیعی و ساختاری مطلوبتر نقش انکارناپذیر دارد و هر چه قدر آرامش بیشتری را بهوجود میآورد به این دلیل است که ارتباط انسان با طبیعت در چنین محیطی بهتر حاصل می شود. فضاهای سبز شهری و بخصوص پارکها، باید بهگونهای طراحی شوند که کلیه اقشار جامعه نهتنها امکان بهرهگیری از آنجا را داشته باشند بلکه محیط این اماکن بهگونهای جذاب و آرامشبخش باشد که افراد ناخودآگاه جذب آن شوند. با توجه به اهمیت طبیعت و تعادل اجزاء آن در کمک به رشد صحیح و متناسب روانی در دوران کودکی و نوجوانی لازم است تدابیر اصولی اندیشید تا این گروه سنی هر چه بیشتر با فضای سبز شهری ×مأنوس شده و از مواهب کوتاه و درازمدت آن استفاده نمایند.

اثرات روحی و روانی فضای سبز بر کیفیت زندگی

فطرت انسان به گونهای آفریده شده است که توانایی های بسیارس دارد و این توانـایی هـا بـدون ارتبـاط بـا زیبـایی هـای طبیعی که در زندگی شهری که همان فضاهای سبز می باشند به افسردگی و خمودی مـی گرایـد و بـالطبع در پرتـو بهـره مندی از فضای سبز خلاقیت های انسان شکوفه می گردد. و انسان راه تکامل را در زندگی خود می پیمایـد. اگرچـه بیشـتر شهروندان مقیم شهر از مزایا و تاثیرات غیر مستقیم فضاهای سبز بر زندگی خود آگاه نیستند اما این تاثیر و کـنش متقابـل

۲

میان برخورداری از فضای سبز و عدم بر خورداری از آن بر زندگی آن ها توسط پژوهش های گوناگونی به اثبات رسیده مـی باشد.

-۲×روش تحقیق:

×روش تحقیق به صورت کتابخانه ای میباشد همچنین در این مقاله از پرسشنامه استفاده شده است به این ترتیب که

×عواملی که باعث ایجاد حس تعلق به محیط کار میشود مورد بررسی قرار گرفته است نتیجه این پرسشنامه به قرارزیر است:

×این پرسشنامه در ۳ گروه سنی انجام شده است:

(۱×گروه سنی ۱۸ تا ۲۵ سال

(۲×گروه سنی ۲۵ تا ۳۵ سال

(۳×گروه سنی ۳۵ تا ۶۰ سال

که نتیجه حاصل از این پرسشنامه به این صورت میباشد که در هر ۳گروه سنی بیشترین میزان حس تعلق به محیط کار را ×وجود فضای سبز در محیط کار میدانند که به صورت نمودار زیر مورد بررسی قرار داده ایم:

×

۳

۵

۴٫۵

۴

۳٫۵

۳

۲٫۵

۲

۱٫۵

۱

۰٫۵

۰

شکل((۱ نتیجه حاصل از این پرسشنامه

×

-۳×نمونه موردی:

در این مقاله به چند نمونه موردی که فضای سبز در محیط کار باعث ایجاد حس تعلق میشود را ذکر میکنیم:

شکل((۲ حضور طبیعت در محی کار

۴

×
شکل((۳ حضور طبیعت در محی کار

×
×
×
شکل((۴ حضور طبیعت در محی کار

×

×

شکل((۵ حضور طبیعت در محی کار

۵

-۴×نتیجه گیری:

با مطالعه وپرسشنامه انجام شده نتیجه این بود که وجود فضای سبز در محیط کار باعث بالا رفتن حس تعلق و مالکیت ×فضایی میشود وجود فضای سبز در محیط کاری از لحاظ روانی و فیزیولوژیکی تاثیر مثبتی در کارکنان دارد.فضای سبز علاوه بر سلامت

روانی و جسمی باعث ایجاد حس تعلق و مالکیتی فضایی میشود .تماشای گیاهان انسان را به ارامش روحی و جسمی میرساند .افرادی که در فضای سبز برای مدت طولانی زندگی میکنند از میزان شادکامی و استانه تحمل بالاتر و پرخاشگری کمتری برخوردارند بهرهگیری از معماری سبز تا حد زیادی در کیفیت فضاهای داخلی تأثیرگذار بوده و علاوه بر داشتن نقش اقلیمی و تلطیف

محیط، حس تعلق افراد را نیز به فضای داخلی افزایش می دهد. استفاده از عناصر طبیعی در فضاهای داخلی میزان حضور افراد را در محیط افزایش داده و افراد احساس تعلق به محیط پیدا می کنند و این امر تا حد زیادی در ارتقاء کیفیت ×فضاهای داخلی نقش موثری را ایفا می کند محیط با رنگ سبز باعث ثبات و پایداری فرد در محیط کاری میشود و همچنین رنگ سبز کشش کارکنان را در برابر تنش

ها افزایش میدهد و در نتیجه تاثیر وجود فضای سبز در محیط کار در جدول زیر امده است.