چکیده

از آنجــا کــه گردشــگران یــک منبــع مهــم کســب درآمــد ارزی محســوب مــی شــوند، مســافرت و گردشــگری در تولیــد ناخــالص ملــی نقــش مهمــی ایفــا مــی کنــد. ســازمان جهــانی جهــانگردی میــزان تولیــد ناخــالص داخلــی حاصــل از ایــن صــنعت را بطــور متوســط بــین ۳ تــا ۵ درصــد بــرآورد مــی کنــد. از جملــه مزایــایی کــه صــنعت توریســم از نقطــه نظــر اقتصــادی دارد، گســتردگی زمینــه اشــتغال در آن اســت. در ایــران جاذبــه هــای گونــاگون طبیعی،فرهنگی،تــاریخی و مــذهبی مــوهبتی اســت کــه در اختیــار اقتصــاد آن قــرار دارد.اگــر بتــوان ایــن موهبــت بــالقوه را بــه ظرفیتهــایی کــه قــدرت تولید درآمد ارزی مستمر دارنـد تبـدیل کـرد، مـی تـوان بـرای کشـور انتظـار توسـعه پایـدار اقتصـادی-اجتمـاعی داشـت.در ایــن میــان اســتان اصــفهان یکــی از منــاطق مهــم توریســتی کشــور مــی باشــد کــه عــدم برنامــه ریــزی بــرای صــنعت گردشگری ایـن منطقـه ممکـن اسـت شـاهد نتـایج بسـیار نـامطلوب اقتصـادی،اجتماعی و کالبـدی باشـد. روش تحقیـق در این مقالـه توصـیفی- تحلیلـی، اسـتنباطی بـا تکیـه بـر روش قیاسـی بـوده و از شـیوه هـای مصـاحبه، مشـاهده و تکیـه بـر آمـار و اطلاعـات ادارات و سـازمانهای مـرتبط و اسـتفاده از نـرم افزارهـای SPSS و Excelبوده اسـت. در ایـن مقالـه بـا توجــه بــه اهمیــت درآمــدزایی توریســم بــه مــدل ضــریب تکــاثری توریســم پرداختــه شــده اســت و ســعی در ارائــه ضــریبت تکاثر اقتصادی با توجه به آمار هتلهای استان اصفهان شده است.

کلید واژه ها: صنعت توریسم، مدل ضریب تکاثر،هتل، استان اصفهان

۱

-۱ مقدمه

-۲ طرح مسئله

توریسم مقوله بسیار پیچیده و متنـوع بـا ترکیبـی از اجـزای مختلـف اسـت و از ایـن رو اکثـراً آن را بـه عنـوان یـک صـنعت مـی شناسـند. صـنعتی کـه بیشـتر منـافع اقتصـادی آن مـورد توجـه قـرار مـی گیـردو بعضـاً بعـد فنـی و یـا زنجیـره ای از روابــط و تعــاملات انســانی آن پررنــگ دیــده مــی شــود(موحد،.(۱۴۵:۱۳۸۶ قــرن ۲۱، ســده بهــره گیــری از فرصــت هــای تجاری ارزشـمند در بخـش هـای خـدماتی بـه ویـژه گردشـگری اسـت. بـر پایـه پـیش بینـی سـازمان هـای معتبـر جهـانی، گردش مالی صـنعت گردشـگری جهـان در ایـن سـده از گـردش مـالی تولیـدات کارخانـه ای فراتـر خواهـد رفـت و در چنـد ســال آینــده بــه دو تریلیــون دلار خواهــد رســید(الفتی،.(۳:۱۳۸۶ امــروزه صــنعت توریســم در دنیــا، یکــی از منــابع مهــم درآمــد و در عــین حــال از عوامــل مــؤثر در تبــادلات فرهنگــی بــین کشورهاســت و بــه عنــوان گســترده تــرین صــنعت خــدماتی جهــان حــایز جایگــاه ویــژه ای اســت (کــاظمی،.(۱:۱۳۸۷ بــه طــوری کــه اهمیــت توریســم در ســطح بــین المللــی هــم از لحــاظ تعــداد توریســت هــا و هــم از لحــاظ درآمــد ارزی همــواره بــه طــور بــی ســابقه ای در حــال افــزایش بــوده است(صــدر موســوی و دخیلــی کهنمــوئی،.(۱۳۰:۱۳۸۶ ازایــن رو بســیاری از کشــورها در رقــابتی نزدیــک و فشــرده، در پــی افــزایش بــیش از پــیش منــافع و عوایــد خــود از ایــن صــنعت هســتند(کاظمی،۱۳۸۷،.(۱ توریســم بخــش بزرگــی از اقتصــاد جهــانی را تشــکیل مــی دهــد(.(Scotte,2004:10 بنــابراین ســرمایه گــذاری در زیرســاخت هــای گردشــگری و اســتفاده از توان های بالقوه منطقـه ای بـه منظـور جـذب گردشـگر یکـی از راه هـای مناسـب بـرای توسـعه اقتصـادی اسـت(ابـراهیم زاده، .(۱۰۸:۱۳۸۸

جاذبه هـای گردشـگری، بـه تنهـایی، موجبـات سـفر یـا رونـق ایـن صـنعت را فـراهم نمـی کننـد، بلکـه امکانـات و شـرایط برای جابجایی و اقامت گردشـگران نیـز، بایـد فـراهم باشـد. صـنعت گردشـگری، نظـام منسـجمی اسـت کـه عناصـر آن لازم و ملــزوم یکــدیگر مــی باشــند. بــدین مفهــوم کــه اگــر چــه، اســکان در اقامتگاههــا، هــدف اصــلی یــک گردشــگر نیســت، امــا بدون فراهم بودن امکانات اقـامتی، رغبتـی بـرای دیـدار از یـک جاذبـه ایجـاد نمـی شـود. بنـابراین، تقاضـا بـرای اسـتفاده از امکانات اقـامتی، یـک تقاضـای مشـتق شـده اسـت(رنجبریان و زاهـدی،.(۹۳:۱۳۸۴ یکـی از مهـم تـرین زیـر سـاخت هـای گردشــگری ، کــه تضــمین کننــده رفــاه گردشــگران اســت، صــنعت هتلــداری اســت. بــه طــوری کــه ایــن دو بخــش لازم و ملــزوم یکدیگرانــد و بــروز هرگونــه چــالش و ناهمــاهنگی در یکــی از ایــن دو، اثــر مســتقیم و شــکننده ای بــر دیگــری دارد . صــنعت هتلــداری در ایــران بــیش از ۷۰ ســال قــدمت دارد، امــا ضــعف در مســائل آموزشــی، مــدیریتی، رفــاهی، نبــود تســهیلات دولتــی مناســب ، اخــتلاف بــین عرضــه و تقاضــا ، ورود انــدک گردشــگران خــارجی و نبــود تمایــل گردشــگران داخلــی بــرای اقامــت در هتــل هــای گــران قیمــت، منجــر بــه ابهــام در آینــده صــنعت هتلــداری شــده است(شــاهیوندی و دیگران،. (۱۳۹۰:۱

-۱-۲ اهمیت و ضرورت تحقیق

صنعت توریسـم یکـی از مهـم تـرین صـنایع در حـال رشـد نیمـه دوم قـرن بیسـتم اسـت و بـه عنـوان یکـی از مهـم تـرین صـــنایع بـــرای رشـــد اقتصـــادی در کشـــورهای توســـعه یافتـــه و در حـــال توســـعه مـــی باشـــد ( Font and .( Ahjem,1999,63 در حــال حاضــر بســیاری از کشــورها منــافع اقتصــادی و اجتمــاعی خــود را از گردشــگری دریافــت مـی کننـد و درآمـدهای گردشـگری را بـرای توسـعه زیرسـاخت هـای منطقـه بـه کـار مـی برنـد( Eccles and Casta,

۲

.(۱۹۹۶: ۴۴ از آنجــا کــه گردشــگران یـک منبــع مهــم کســب درآمــد ارزی محســوب مـی شــوند، مســافرت و گردشــگری در تولیــد ناخــالص ملــی نقــش مهمــی ایفــا مــی کنــد( .( Mathieson and Well, 1982:126 ســازمان جهــانی جهــانگردی میـزان تولیـد ناخــالص داخلـی حاصــل از ایـن صــنعت را بطــور متوســط بـین ۳ تــا ۵ درصــد بــرآورد مـی کنــد (فرزانــه،.(۱۳-۱۸:۱۳۸۰ پــیش بینــی مــی شــود کــه طــی دهــه ۲۰۲۰ مــیلادی توریســم، صــنعت شــماره یــک جهــان محسوب شود . امروزه مقولـه توریسـم فراتـر از یـک صـنعت و فعالیـت اقتصـادی، همـواره بـه عنـوان یـک پدیـده اجتمـاعی و پویای جهانی دارای پیچیدگیهای خاص خویش است(.(Elliot,1997:4

اصولاًبخش گردشـگری درارتبـاط نزدیـک بـا بخـش سـفر مـی باشـد . ایـن بخـش هـا بـه عنـوان دو بخـش مکمـل ،اثـرات توسعه ای فراوانی بر یکدیگر دارند و از نظـر حجـم بسـیار قابـل توجـه مـی باشـند. بـه گونـه ای کـه در بسـیاری از منـابع و نهادهــای علمــی جهــان در کنــار یکــدیگر مــورد ارزیــابی و مطــا لعــه قــرار مــی گیرنــد. طبــق برآوردهــای شــورای جهــانی گردشــگری و ســفر جمــع فعالیــت هــای مســتقیم و غیــر مســتقیم دربخــش گردشــگری و ســفر حــدود ۱۰/۴ درصــد و از تولیــد ناخــالص (ملــی) جهــان ۱۲/۲ درصــد از صــادرات جهــان، حــدود ۹/۵ درصــد از ســرمایه گــذاری صــورت گرفتــه در ســطح جهــان را تشــکیل مــی دهــد. ایــن دو بخــش در ســال ۲۰۰۷ در کنــار هــم بــالغ بــر ۷ تریلیــون دلار ایجــاد درآمــد نموده اند و پیش بینی می شـود ایـن رقـم در دهـه آینـده بـه ۱۳ تریلیـون دلار بـالغ شـود. همـان گونـه کـه ملاحظـه مـی شود بخش گردشگری با توجه بـه پیونـدهای پیشـین و پسـین خـودعمـلاً حجـم قابـل تـوجهی از فعالیـت هـای اقتصـادی را شامل می شود . حجـم فعالیـت هـا ی گردشـگری در سـطح جهـان بـر حسـب تعـداد مسـافر ورودی رونـد رو بـه رشـد و قابل توجهی را در دو دهه اخیـر داشـته اسـت . علـی رغـم وجـود بحـران اقتصـادی مـالی اخیـر کـه اثـرات آن کماکـان نیـز وجــود دارد مشــاهده مـی شــود کــه تعــداد گردشــگران (بــر حســب تعــداد ورود ) در کمتــر از دو دهــه یعنـی از ســال۱۹۹۵ الی ۲۰۱۰ تقرباًی دو برابر شده است و پـیش بینـی مـی شـود ایـن رشـد کماکـان ادامـه یافتـه و در سـال ۲۰۲۰ نسـبت بـه سال ۱۹۹۵ سه برابر گردد (مزیتی،.(۳۰۰ -۳۰۱ :۱۳۸۹

امروزه صنعت میهمانداری نیز از بخشـهای بسـیار پویـای صـنعت گردشـگری محسـوب مـی شـود. چـرا کـه مسـافر بـه هـر کجــا بــرود نیــاز بــه محلــی بــرای خــواب و اســتراحت دارد . اقامتگاههــا شــامل مجموعــه ای از تشــکیلات خوابگــاهی مــی شود که امکـان دارد بـه صـورت اسـتراحتگاه هـای بسـیار مجلـل بـوده یـا حتـی تنهـا محـدود بـه یـک تختخـواب معمـولی شوند . متناسب با رشـد تعـداد گردشـگر در سـطوح مختلـف بـین المللـی، ملـی و محلـی تعـداد اتاقهـا بیشـتر شـده اسـت. اقامتگاه هـا بـه انـواع مختلفـی ماننـد هتـل هـا، محـل پـارک کـاروان هـا ، زمـین هـای کـه در آن چـادر زده انـد و مـزارع گذران اوقـات فراغـت تقسـیم مـی شـوند(فـرج زاده اصـل ، .( ۵۵:۱۳۸۴ بـرای موفـق شـدن در امـر جهـانگردی، تسـهیلات اقــامتی بایــد پاســخگوی تقاضــای مســافرانی باشــد کــه بــه محــل مــی رســند. تســهیلات اقــامتی اهمیــت زیــادی درتوفیــق برنامــه هــای جهــانگردی در هــر منطقــه دارد. هتــل هــا بــر اســاس تســهیلات فیزیکــی مناســب، تمیــزی و خــدماتی را کــه توقعــات، خواســته هــا و نیازهــای مســافران را تــأمین نماینــد بــا کیفیــت مناســب فــراهم آورنــدمســلماً. در صــورتی کــه کیفیــت خــدمات و تســهیلات کــاهش یابــد ، تقاضــا نیــز کــاهش یافتــه و بــه صــنعت جهــانگردی در آن منطقــه لطمــه بسیاری وارد خواهد شد (الوانی وشاهرخ دهدشتی ، .(۳۳:۱۳۷۳

درآمــد ناشــی از صــنعت هتلــداری بعنــوان مهمتــرین علــل توجــه ســرمایه گــذاری هــا در ایــن بخــش اســت . بــا توجــه بــه اینکه سـالیانه چنـدین بیلیـون دلار بـه میلیونهـا نفـر در سراسـر دنیـا خـدمات رسـانی مـی کنـد و حتـی پـیش بینـی مـی شود که دردهه های آینـده ایـن مقـدار رشـد فزاینـده تـری داشـته باشـد . تقاضـا بـرای هتـل مناسـب بـرای کسـانی کـه از محل سکونت خـود خـارج شـده انـد افـزایش خواهـد یافـت. پـیش بینـی مـی شـود در حـدود ۱۵۸۰ میلیـون گردشـگر در

۳

سال ۲۰۲۰ مـیلادی در سراسـر دنیـا مسـا فـرت کننـد کـه نیـاز آنهـا بـه اقامتگـاه هـای مناسـب بسـیار زیـاد خواهـد بـود .(dnrc ,2006:15)
در حــال حاضــر بزرگتــرین معضــلی کــه کشــور در گردشــگری و جــذب گردشــگر بــا آن مواجــه اســت نبــود تأسیســات مناســب اقــامتی و خــدمات رســانی بــه گردشــگران اســت(تقوایی و اکبــری،.(۲۳۸:۱۳۸۷ اســتان اصــفهان بــه عنــوان یکــی از قطــب هــای مهــم گردشــگری کشــور از بســتر و پتانســیل هــای متنــوع و گســترده گردشــگری برخــوردار اســت و شــهر اصــفهان بــه عنــوان مرکزاســتان بــه عنــوان یکــی از پرجاذبــه تــرین شــهرهای گردشــگری نــزد مــردم ایــران و مــردم جهــان مطرح است تا جایی که شـهر اصـفهان را بـه عنـوان یکـی از هفـت شـهر گردشـگری جهـان بـه حسـاب مـی آورنـد(کاظمی و همکــاران،.(۹۷:۱۳۸۹ بــا ایــن وجــود اســتان اصــفهان از مراکــز اقــامتینســبتاًمحــدودی برخــوردار اســت و هتــل هــا بــه خصوص هتل های پرستاره در این استان بسـیار انـدک هسـتند و همـین تعـداد نیـز از مشـکلاتی رنـج مـی برنـد؛ کـه رفـع این مشکلات می تواند آینده ی صنعت گردشگری این استان را نسبت به آنچه که اکنون وجود دارد متحول کند .

-۲-۲ روش تحقیق

روش تحقیــق در ایــن مقالــه توصــیفی- تحلیلــی، اســتنباطی بــا تکیــه بــر روش قیاســی بــوده و از شــیوه هــای مصــاحبه، پرسشــگری، مشــاهده و تکیــه بــر آمــار و اطلاعــات ادارات و ســازمانهای مــرتبط و اســتفاده از نــرم افــزار SSSS و ledoi بوده است. در این مقاله با توجه بـه اهمیـت درآمـدزایی توریسـم بـه مـدل ضـریب تکـاثری توریسـم پرداختـه شـده اسـت و سعی در ارائه ضریب تکاثر اقتصادی با توجه به آمار هتل های استان اصفهان شده است.

-۳-۲ محدوده مورد مطالعه

استان اصفهان با مساحت ۱۰۷۰۱۵ کیلومتر ۱۵ درصد از سطح کشور را به خود اختصاص داده است. بر اساس آخرین تقسیمات،این استان دارای ۲۱ شهرستان و ۹۲ شهر به مرکزیت شهر اصفهان می باشد(آمار نامه اصفهان،.(۱۳۸۸ این استان بین ۳۰ درجه و ۴۲ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۳۰ دقیقه عرض شمالی و ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه تا ۵۵ درجه و ۳۲ دقیقه طول شرقی در ایران مرکزی قرار دارد و با استان های دهگانه همسایگی دارد، از شمال به استان های مرکزی و سمنان، از جنوب به استان فارس و کهکیلویه و بویراحمد، از مشرق با استان های یزد و خراسان و از مغرب به استان های خوزستان و چهار محال بختیاری و لرستان محدود می شود (ظهرابی،.(۲۰:۱۳۸۱

-۳ مبانی نظری

-۱-۳ تعاریف توریسم

توریسم براساس تعریف سازمان جهـانی گردشـگری، بـه کلیـه فعالیـت هـای افـرادی اطـلاق مـی شـود کـه بـه مکـان هـایی خارج از محـیط عـادی خـود بـه منظـور گذرانـدن اوقـات فراغـت، انجـام کـار و سـایر هـدف هـا، بـرای مـدت کمتـر از یـک سال می روند. به این ترتیـب، محـور توریسـم از مسـافرت هـایی کـهصـرفاًبـه منظـور گذرانـدن تعطـیلات و سـپری کـردن چنــد روز بــرای دیــدار دوســتان و آشــنایان و بازدیــد از منــاطق جــذاب انجــام مــی گیــرد، بســی فراتــر مــی رود (زاهــدی، .(۴ :۱۳۸۵

اقتصــاد دانــان ســویس((۱۹۴۲ کــه بیشــتر، گردشــگری را محــور تحقیقــات خــود قــرار داده بودنــد، آن را برقــراری مجموعــه روابطی می دانسـتند کـه از مسـافرت و اقامـت افـراد غیـر بـومی، بـدون حضـور و اشـتغال دایـم در مکـانی، بـه وجـود مـی آیــد. ایــن تعریــف مــدت هــا مــورد قبــول انجمــن بــین المللــی متخصصــان علمــی گردشــگری بــوده اســت(کــاظمی، :۱۳۸۶

۴

.(۱۶ تعریـف دیگــری کــه از توریســم ارایــه شــده، عبــارت اســت از» گذرانــدن اختیــاری مــدتی از اوقــات فراغــت خــویش در مکانی غیر از محل سکونت دایمی به قصد التذاذهای گردشگری)«صدر موسوی و کهنمویی، .(۱۳۰ :۱۳۸۶

-۲-۳ هتل

هتــل هــا ترکیبــی از اتــاق هــای قابــل اجــاره بــرای عمــوم مــی باشــند (فــرزین،.(۱۰۹:۱۳۸۷ هتــل هــامعمــولاً در شــهرها احداث می شوند و دارای اتاق هـای متعـدد بـرای اجـاره و یـا پـذیرش مسـافران و فضـاهایی بـرای جشـن هـا، میهمـانی هـا، کنفرانس ها، سمینارها، رسـتوران، تریـا، اسـتخر، فروشـگاه هـا و … مـی باشـند. در هتـل هـا سـعی مـی شـود تمـام وسـایل راحتی مورد نیاز مسافران مهیا گـردد. مـی تـوان هتـل هـا را از نظـر عـواملی نظیـر مسـاحت، تعـداد اتـاق، معمـاری، محـل، امکانـات پــذیرایی، ســالن کنفــرانس، گســتردگی بخشــهای مختلــف، سـطح و تعــداد نیــروی انســانی شــاغل و . . . بــه ترتیــب ممتاز بودن از پنج سـتاره تـا یـک سـتاره درجـه بنـدی کـرد، هرسـتاره یـا هـر درجـه نیـز بـه چهـار قسـمت بـه شـرح زیـر تقسیم می شود:

-T یا تـاپ، کـه از نظـر ارائـه خـدمات اسـتاندارد، اعمـال مـدیریتی اصـولی و تجهیـزات سـبک و سـنگین در کلیـه قسـمت های هتل در سطح عالی قرار گرفته باشد.
– A کــه از نظــر ارائــه خــدمات اســتاندارد، اعمــال مــدیریتی اصــولی و تجهیــزات ســبک و ســنگین در کلیــه قســمت هــای هتل در سطح خوب قرار گرفته باشد.

– B کــه از نظــر ارائــه خــدمات اســتاندارد، اعمــال مــدیریتی اصــولی و تجهیــزات ســبک و ســنگین در کلیــه قســمت هــای هتل در سطح متوسط قرار گرفته باشد.

– C کــه از نظــر ارائــه خــدمات اســتاندارد، اعمــال مــدیریتی اصــولی و تجهیــزات ســبک و ســنگین در کلیــه قســمت هــای هتل در سطح ضعیف قرار گرفته باشد (زمانی فراهانی،.(۱۵۴:۱۳۷۹

-۳-۳ ضریب تکاثری توریسم

ضــریب تکــاثر توریســم انــدازه گیــری اثــرات اقتصــادی مطلــوب توریســم میباشــد. ایــن ضــریب نشــت درآمــد توریســم بــه بیــرون از ســاختار اقتصــاد و آثــار غیرمســتقیم ایجــاد شــده در اقتصــاد را انــدازه گیــری کــرده و بــه صــورت نســبت بیــان میکنــد. بــه عنــوان مثــال ضــریب درآمــدی در بیشــتر مــوارد بــین ۰/۴ تــا ۲ اســت. در اقتصــادهای بــزرگ کــه متنــوع و گسترده هستند ضریب تکـاثر درآمـد در بـالاترین حـد بـین ۱/۵ تـا ۲ درصـد اسـت و در اقتصـادهایی کـه از تنـوع کمتـری برخوردارنــد ایــن ضــریب حــدود ۰/۵ درصــد اســت. چنــین اقتصــادهایی کــه ضــریب تکــاثر پــائینی دارنــد، نیازمنــد وارد کـردن بسـیاری از کالاهــا بـوده و در نتیجـه خــروج نقـدینگی از کشـور بــالاتر خواهـد بـود.در محاســبات اقتصـادی توریســم به دو ضـریب فزاینـده اشـاره میشـود کـه اولـی ضـریب افـزایش درآمـد نـام دارد و دیگـری ضـریب افـزایش اشـتغال اسـت. ضــریب افــزایش درآمــد در توریســم ســبب افــزایش ثــروت و ضــریب افــزایش اشــتغال ســبب افــزایش مشــاغل، خاصــه در بخش ساختمان و خدمات رسانی میشود (داس ویل، راجر، .(۱۵۴:۱۳۷۹

جــان مینــارد کینــز، اقتصــاددان مشــهور انگلیســی و ر.ک.کــان معتقــد بودنــد رشــد اقتصــادی کــه خــود ناشــی از ســرمایه گذاری است، در آینده میتواند ایجـاد اشـتغال و درآمـد نمایـد. افـزایش صـادرات موجـب وارد شـدن پـول بـه داخـل کشـور میشــود. بــه لحــاظ اقتصــادی، درآمــد حاصــل از جهــانگردان خــارجی بــرای هــر کشــوری در حکــم صــادرات محســوب میشــود. کینــز صــادرات را در حکــم تزریــق خــون و حیــات بــه اقتصــاد میدانســت، تزریقــی کــه موجــب افــزایش رشــد اقتصادی میشود تأثیر ایـن تزریـق از طریـق افـزایش مخـارج داخلـی نمایـان میشـود. بـدین ترتیـب پـول جدیـد در اقتصـاد

۵

باقی خواهد ماند، زیرا همـواره در آن مصـرف خواهـد شـد. بخشـی از ایـن پـول بـه واسـطه نشـت آن بـه شـکل پـس انـداز، مالیاتهــا و واردات، بــه زودی ارزش محــرک خــود را از دســت خواهــد داد. هرچــه میــزان ایــن نشــت بیشــتر باشــد، از میــزان تکاثری آن کاسته میشود.

پــس انــدازهایی کــه بلافاصــله ســرمایه گــذاری مجــدد نشــوند، موجــب کــاهش تقاضــای کالاهــا و خــدمات خواهنــد شــد. مادامی کـه مالیاتهـانیـز مجـدداًصـرف مخـارج مختلـف نشـوند، از کـارایی اقتصـادی پـول جدیـد خواهنـد کاسـت. واردات در حکــم نشــت پــول در اقتصــاد قلمــداد میشــود، زیــرا پــول پرداختــی بابــت واردات، محــرک اقتصــاد داخلــی نخواهــد بــود. کینـز معتقــد بــود کـه رشــد اقتصــادی زمـانی حاصــل خواهــد شـد کــه میــزان تزریـق پــول بــه اقتصـاد از میــزان نشــت آن بیشتر باشد (بول،آدریان، .(۱۳۷۹:۱۵۲

ضــریب تکــاثری فــروش و تولیــد: کــل فــروش یــا تولیــدی کــه بــه دنبــال مخــارج اولیــه ایجــاد میشــود (بــه صــورت نســبت برآورد میشود) انـدازه گیـری میکنـد. بـدین ترتیـب از ۱۰۰ دلاری کـه یـک گردشـگر بـرای یـک وعـده غـذا هزینـه میکنـد در مرحلــه دوم ۵۰ دلار توســط پــیش خــدمت رســتوران- خــارج از دســتمزدش – بــرای لبــاس هزینــه میشــود و در مرحلــه ســوم ۲۵ دلار دیگــر توســط لبــاس فــروش در فروشــگاههای بــزرگ خــرج میشــود. کــل مبلــغ ۱۷۵ دلار نســبت بــه ۱۰۰ دلاری که در ابتدا هزینه شده دارای ضریب تکاثری برابر با ۱/۷۵ است.
ضریب تکاثری درآمـد: تـا حـدی پیچیـده تـر بـوده و رابطـه بـین مخـارج گردشـگری و تغییـرات تبعـی درآمـد را بـه شـکل زیر محاسبه میکند:
رابطه :(۱)

=A درصد مخارج گردشگری باقیمانده در منطقه پس از تعدیل که در آن
=B درصدی از درآمد شهروندان که برای کالاها و خدمات محلی هزینه میشود.

=C درصدی از مخارج شهروندان که به عنوان درآمد محلی (بعد از تعدیل) ایجاد میشود.

ضــریب تکــاثری اشــتغال: عبــارت اســت از نســبت اشــتغال مســتقیم و ثانویــه ایجــاد شــده بــه وســیله هزینــه هــای اضــافی گردشــگری تنهــا بــرای اشــتغال مســتقیم، بنــابراین، اگــر ۱۰۰ شــغل جدیــد در صــنعت گردشــگری بــه ۱۲۰ شــغل افــزایش
یابد، ضریب تکاثری برابر خواهد بود(لی،جان،.(۱۳۷۸:۶۰

-۴ بحث اصلی

-۱-۴ استخراج مدل ضریب تکاثری توریسم در استان اصفهان

برای به دست آوردن ضریب تکاثر اقتصادی استان اصفهان با توجه به آمار و ارقام موجود از فاکتور تعداد درجه هتل ها استفاده شده است به این معنا که هرچه تعداد هتلهای با درجه بالا در استان زیاد باشد، با توجه به کیفیت مطلوب خدمات ارائـه شـده به توریستها و آرامش و رفاه بیشتر، توریستهای بیشتری جذب خواهند شد و مدت اقامت گردشگر طولانی تر خواهد بود و ایـن بدین معناست که درآمد و سود بیشتری ایجاد خواهد شد.

اطلاعات مربوط به هتلهای استان اصفهان در سال ۱۳۹۰ با احتساب هتلهای در حال احداث ( ۱۶هتل در حال احداث) تعـداد ۷۸ هتل بوده است که ۱عدد هتل ۵ ستاره، ۵ عدد هتل ۴ ستاره،۱۴عدد هتل۳ ستاره، ۲۱عدد هتل ۲سـتاره ، ۳۷عـدد هتـل ۱ستاره میباشد. لازم به ذکر است که از این تعداد ۵۶ عدد ۷۱/۷۹) درصد)از هتل های استان اصفهان در شـهر اصـفهان قـرار

۶

دارند که از این تعداد ۱عدد هتل ۵ ستاره، ۴ عدد هتل ۴ ستاره،۱۰عدد هتل۳ ستاره،۱۴عـدد هتـل ۲سـتاره ، ۲۶عـدد هتـل ۱ستاره میباشد. اطلاعات مربوط به هتل های استان اصفهان طی ۸ سال در جدول (۱) ارائه داده شده است.

جدول :(۱) اطلاعات هتل های استان اصفهان از سال ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۰
درجه هتل ۵ ۴ ۳ ۲ ۱ مجموع
سال
۱۳۸۳ ۱ ۳ ۸ ۱۰ ۲۳ ۴۵
۱۳۸۴ ۱ ۴ ۹ ۱۵ ۲۴ ۵۳
۱۳۸۵ ۱ ۴ ۹ ۱۵ ۲۴ ۵۳
۱۳۸۶ ۱ ۴ ۱۰ ۱۸ ۲۶ ۵۹
۱۳۸۷ ۱ ۴ ۹ ۲۰ ۲۶ ۶۰
۱۳۸۸ ۱ ۴ ۱۱ ۲۰ ۲۵ ۶۱
۱۳۸۹ ۱ ۴ ۱۰ ۲۱ ۲۶ ۶۲
۱۳۹۰ ۱ ۵ ۱۴ ۲۱ ۳۷ ۷۸

منبع: سازمان میراث فرهنگی وگردشگری اصفهان

مدل ضریب تکاثر توریسم در استان اصفهان

برای به دست آوردن یک ضریب درجه ای که بتوان آن را درضریب تکاثر به کار برد، ابتدا میانگین درجه هتل های استان را به دست می آوریم:

رابطه :(۲)

=c جمع ضریب تکاثری سال های مورد نظر =m هتل های در حال احداث

=M میانگین درجه هتل ها =G بالاترین درجه هتل

رابطه(:(۳

=F تعداد هتل

میانگین درجه هتل در سال :۱۳۸۳

ضریب تکاثری هر سال

۷

۱/۸۷ را تقسیم بر بالاترین درجه هتل می کنیم تا مخرج فرمول ضریب تکاثر عددی بین ۰ تا ۱ باشد.

میانگین درجه هتل در سال :۱۳۸۴

۱/۹۲ را تقسیم بر بالاترین درجه هتل می کنیم تا مخرج فرمول ضریب تکاثر عددی بین ۰ تا ۱ باشد.

میانگین درجه هتل در سال :۱۳۸۵

۱/۹۲ را تقسیم بر بالاترین درجه هتل می کنیم تا مخرج فرمول ضریب تکاثر عددی بین ۰ تا ۱ باشد.

میانگین درجه هتل در سال :۱۳۸۶

۱/۹۱ را تقسیم بر بالاترین درجه هتل می کنیم تا مخرج فرمول ضریب تکاثر عددی بین ۰ تا ۱ باشد.

میانگین درجه هتل در سال :۱۳۸۷