خلاصه

در این آزمایش به منظور تخمین نیتروﮊن میکروبی وارد شده به روده باریک برههای نر بلوچی که دوبار در روز (صبح و بعد از ظهر) با خوراکهای حاوی منابع مختلف پروتئینی (یونجه، کنجاله تخم پنبه، کنجاله سویا و یا مخلوط اوره + ملاس) و مقادیر متوازن پروتئین قابل تجزیه موثر در شکمبه (٨٩ گرم به ازای هر بره در روز)

تغذیه میشدند، مشتقات بازهای پورینی ادراری با استفاده از روش جدید کروماتوگرافی مایع با کارآیی زیاد

(HPLC) اندازهگیری شد. علاوه بر این، میزان pH و نیتروﮊن آمونیاکی مایع شکمبه نیز در قبل از غذای

صبحگاهی و ١، ٢، ٣، ٤ و ٦ ساعت بعد از آن تعیین شد. نتایج حاصل نشان داد که میزان نیتروﮊن میکروبی وارد شده به روده باریک در دامنه ٣/٦ تا ٨/٩ (٢/٢(SEM= گرم به ازای هر بره در روز قرار داشت و به لحاظ آماری نیز تحت تأثیر معنیدار خوراکهای آزمایشی نبود. در تمام ساعتهای نمونهبرداری بیشترین میزان pH مایع شکمبه در نمونههای قبل از مصرف خوراک (٣/٠±٤٧/٦)وکمترین آن در ٢ تا ٣ ساعت بعد از آن (٢٥/٠±٩٤/٥) مشاهده شد. میزان نیتروﮊن آمونیاکی مایع شکمبه در ساعتهای ١ و ٢ در برههای تغذیه شده با خوراک حاوی ملاس +

اوره(به ترتیب ٣٩/٤٠ و ٠٦/٣٣ میلیگرم در دسیلیتر) به طور معنیداری بیش از سایر مشاهدات بود (٠٥/٠.(P<

واﮊههای کلیدی: نیتروﮊن میکروبی، بازهای پورینی، HPLC

مقدمه

در تغذیه نشخوارکنندگان تعیین میزان پروتئین میکروبی تولید شده در شکمبه که همراه با شیرابه هضمی وارد روده باریک حیوان میگردد از اهمیت زیادی برخوردار است(١٠، ١٤، ١٥). بدین لحاظ تاکنون تلاشهای زیادی برای بهترین روش اندازهگیری پروتئین میکروبی وارد شده به روده باریک انجام گرفته که امروزه استفاده از مشتقات بازهای پورینی ادراری و به ویژه آلانتونین به لحاظ سهولت در نمونهبرداری در اکثر مطالعات مربوط به تغذیه نشخوارکنندگان مورد توجه میباشد

(٢، ٣). اساس این روش بر این فرضیه استوار است که بیش از

٩٩درصد آدنین و گوانین خوراک مصرفی توسطنشخوارکنندگان در شکمبه تجزیه شده و لذا بازهای پورینی وارد شده به روده باریک نشخوارکنندگان عمدتا منشاﺀ میکروبی داشته که به طور متوسط با ضریب ٨٣ درصد هضمو٨٠ درصد جذب میگردد(٧).

این ترکیبات در بدن مورد سوخت و ساز قرار گرفته و به صورت مشتقات بازهای پورینی شامل آلانتوئین، اسید اوریک، گزانتین و هیپوگرانتین عمدتا از طریق ادرار دفع میگردند (٢). علاوه بر این گزارش شده است که بیش از ٩٠ درصد این مشتقات را آلانتوئین تشکیل داده و لذا میتوان تنها با تخمین آن میزان پروتئین میکروبی وارد شده به روده باریک را تعیین نمود(٧، ٩).

مکاتبه کننده: محسن دانش مسگران

٨٦٤ مجله علوم کشاورزی ایران، جلد ٣٤، شماره ٤، سال ١٣٨٢

هدف از انجام این آزمایش تخمین پروتئین میکروبی وارد شده به روده باریک برههای نر بلوچی تغذیه شده با خوراکهای حاوی منابع مختلف پروتئینی (یونجه، کنجاله سویا، کنجاله تخم پنبه و یا مخلوط اوره + ملاس) با مقادیر متوازن پروتئین قابل تجزیه موثر در شکمبه بود که برای این منظور از روش جدید کروماتوگرافی مایع با کارآیی زیاد (HPLC) که در آزمایشگاه نویسندگان این مقاله توسعه داده شد، استفاده شد.

مواد و روشها

این آزمایش با استفاده از ٤ رأس بره نر بلوچی دارای فیستوله شکمبهای با متوسط سن ١٠±٢٠٠ روز و وزن ٣/٢±٤٣ کیلوگرم در قالب طرح مربع لاتین با ٤ دوره و ٤ خوراک آزمایشی (تیمارهای آزمایشی) انجام شد. خوراکهای آزمایشی

(در جدول ١ میزان مصرف و ارزش مواد مغذی و خوراک نشان داده شده است) به گونهای تنظیم شده بودند که به لحاظ میزان پروتئین قابل تجزیه مؤثر١ (ERDP) و انرﮊی قابل متابولیسم قابل تخمیر٢ (FME) متوازن بودند. میزان ERDP خوراکها بر اساس اطلاعات مربوط به تجزیهپذیری مواد خوراکی تعیین گردید (کریمی و دانش مسگران، اطلاعات منتشر شده).

خوراکهای آزمایشی به گونهای طراحی شدند که هر یک از منابع پروتئینی کنجاله سویا، کنجاله تخم پنبه و یا مخلوط اوره +
ملاس جایگزین ٥٠ درصد ERDP یونجه گردیدند. اقلام هر یک از خوراکهای آزمایش حاوی یکی از منابع پروتئینی به طور کامل با یکدیگر مخلوط گردیدند. برهها دو نوبت در روز و در ساعتهای ٠٠/١٨ و ٠٠/١٧ با مقادیر مساوی و بر اساس ٥/١

برابر احتیاجات نگهداری تغذیه شدند. هر یک از برهها در طول آزمایش کل خوراک را مصرف میکرد. هر دوره آزمایشی شامل ١٠ روز تغییر خوراک، ١٠ روز عادتپذیری و ٥ روز نمونهبرداری بود. در روز اول هر دوره نمونه برداری، نمونههای مایع شکمبه با استفاده از شلنگی که از طریق فیستوله به داخل شکمبه فرستاده شده بود، تهیه گردید. نمونهبرداری از مایع شکمبه در ساعتهای صفر، ١، ٢، ٣، ٤ و ٦ بعد از تغذیه صبحگاهی انجام شد و pH مایع شکمبه بلافاصله بعد از نمونهگیری اندازهگیری گردید. پس از آن ٥ میلیلیتر از مایع شکمبه با ٥ میلیلیتر

۱ . Effective rumen degradable protein 2 . Fermentable metabolizable energy

اسید کلریدریک ٢/٠ نرمال برای تعیین نیتروﮊن آمونیاکی مخلوط گردید و تا زمان تجزیه آزمایشگاهی در یخچال ٤ درجه سانتیگرادنگهداریشد.نیتروﮊن آمونیاکی مایع شکمبه با استفاده

ازدستگاهاتوماتیککجلدال((KJELTEC Auto 1030 Analyzer

تعیین شد.